Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 2161-2250
Indeks alfabetyczny
E
90 haseł
echosonda
Urządzenie wykorzystujące fale dźwiękowe do wykrywania obiektów pod wodą i oceny ich położenia. W opisanym zastosowaniu pomaga szacować obecność ryb pod dryfującą konstrukcją.
edge rusher
Obrońca ustawiany przy krawędzi linii, specjalizujący się w atakowaniu rozgrywającego i ograniczaniu akcji biegowych.
edtech
Sektor technologii edukacyjnych, obejmujący narzędzia i usługi cyfrowe wspierające nauczanie, uczenie się lub organizację edukacji.
edukacja medialna
Rozwijanie wiedzy i umiejętności potrzebnych do świadomego odbierania, oceniania i tworzenia treści medialnych.
edukacja specjalna
System wsparcia edukacyjnego dostosowany do potrzeb uczniów z niepełnosprawnościami lub innymi szczególnymi potrzebami.
edukacja spersonalizowana
Model nauczania dostosowujący treści, tempo lub metody pracy do potrzeb, możliwości i postępów konkretnego ucznia.
edukacja zdrowotna
Przedmiot lub obszar kształcenia poświęcony wiedzy i umiejętnościom związanym ze zdrowiem, profilaktyką oraz bezpieczeństwem. Jego realizacja wymaga określonego programu i organizacji zajęć.
edycja fizyczna
Wersja gry sprzedawana w pudełku i na fizycznym nośniku. W przypadku konsol może to być płyta, choć jej obecność nie zawsze oznacza pełną zawartość potrzebną do uruchomienia gry.
edytor zasad azowych
Narzędzie do precyzyjnej zmiany pojedynczych zasad w DNA bez przecinania obu nici materiału genetycznego.
efekt off-target
Nieplanowana modyfikacja DNA zachodząca poza wyznaczoną sekwencją docelową.
efektywna stawka
Rzeczywisty poziom obciążenia po uwzględnieniu przewidzianych ulg, obniżek lub innych warunków. Może być niższy od stawki nominalnej określonej w przepisach.
efektywność energetyczna
Miara tego, ile użytecznego rezultatu można uzyskać z określonej ilości zużytej energii. Wyższa efektywność oznacza osiąganie podobnego efektu przy mniejszym zużyciu energii.
efemeryczność
Cecha treści cyfrowych polegająca na ich tymczasowej dostępności i automatycznym znikaniu po określonym czasie lub po jednokrotnym wyświetleniu.
egocentryczne
Określenie nagrań lub danych rejestrowanych z perspektywy osoby noszącej urządzenie, tak jak widzi ona wykonywane czynności.
egregious
Egregious to określenie wyjątkowo poważnego lub rażącego naruszenia zasad. W artykule oznacza kategorię naruszeń, które mogą prowadzić do natychmiastowego i trwałego zablokowania konta.
egzamin klasyfikacyjny
Egzamin, którego tryb i forma są określone w przepisach dotyczących oceniania i klasyfikowania uczniów.
egzamin teoretyczny
Część egzaminu na prawo jazdy sprawdzająca znajomość przepisów ruchu drogowego, zasad bezpieczeństwa i innych wymagań dotyczących kierowania pojazdem.
egzamin ustny
Forma sprawdzania wiedzy, w której osoba zdająca odpowiada na pytania egzaminatora w bezpośredniej rozmowie.
egzoplaneta
Planeta krążąca wokół gwiazdy innej niż Słońce.
ekfiltracja danych
Nieuprawnione skopiowanie i wyprowadzenie danych z systemów organizacji.
ekoliteracja medialna
Podejście łączące analizę przekazów medialnych z rozumieniem ich zależności od środowiska i systemów ekologicznych.
ekologia chorób
Ekologia chorób bada zależności między patogenami, żywicielami i środowiskiem. Pomaga oceniać, jak warunki przyrodnicze i kontakty między organizmami wpływają na ryzyko zakażeń.
ekonomia produkcji
Analiza kosztów, finansowania, wykorzystania zasobów i potencjalnych przychodów związanych z przygotowaniem oraz realizacją produkcji.
ekonomika projektu
Ocena finansowej opłacalności przedsięwzięcia z uwzględnieniem jego kosztów, przychodów, zasobów i ryzyka.
ekonomika rozwiązań naziemnych
Ocena kosztów, efektywności i opłacalności infrastruktury działającej na Ziemi, zwykle w porównaniu z rozwiązaniami umieszczonymi w kosmosie.
ekonomika skali
Zjawisko, w którym średni koszt wytwarzania lub świadczenia usługi maleje wraz ze wzrostem skali działalności.
ekonomista
Specjalista zajmujący się analizą procesów gospodarczych, rynków, finansów oraz zależności wpływających na funkcjonowanie gospodarki.
ekosystem
Ekosystem technologiczny to powiązany zestaw urządzeń, programów i usług, które współpracują ze sobą i umożliwiają wymianę danych oraz wspólne korzystanie z funkcji.
ekosystem aplikacji
Zespół aplikacji, sklepów, usług, zasad technicznych i użytkowników współdziałających w ramach określonej platformy cyfrowej.
ekosystem platformy
Zbiór powiązanych usług, narzędzi, funkcji i użytkowników skupionych wokół jednej platformy.
ekosystem transgraniczny
Ekosystem transgraniczny to układ organizmów i środowiska przyrodniczego rozciągający się po obu stronach granicy państwowej.
ekran blokady
Ekran blokady to ekran urządzenia wyświetlany przed jego odblokowaniem. Może prezentować skrócone informacje, powiadomienia i dane z wybranych funkcji.
ekran monochromatyczny
Ekran wyświetlający obraz w jednym zakresie barw, na przykład w odcieniach szarości, zamiast pełnej palety kolorów.
ekranizacja
Przeniesienie utworu literackiego na film, serial lub inną formę obrazu audiowizualnego.
ekscyton
Para związanych ze sobą cząstek powstająca w półprzewodniku po pochłonięciu energii światła.
eksklawa
Część terytorium państwa oddzielona od jego głównego obszaru, zwykle przez terytorium innego państwa lub przez morze.
ekspansja zasięgu
Powiększenie obszaru, na którym odnotowuje się występowanie gatunku.
eksperyment algorytmiczny
Test polegający na sprawdzeniu, jak zmiana działania algorytmu wpływa na określoną grupę użytkowników.
eksperyment naturalny
Porównanie grup powstałych w wyniku rzeczywistych różnic w czasie lub okolicznościach, bez losowego przydzielania uczestników przez badaczy.
eksperymentalne metody leczenia
Metody leczenia, których skuteczność lub bezpieczeństwo nie zostały jeszcze w pełni potwierdzone w danej sytuacji medycznej i które mogą wiązać się z większą niepewnością.
eksploatacja filmu
Ogół działań związanych z komercyjnym i publicznym wykorzystaniem filmu po jego ukończeniu, między innymi w kinach, telewizji lub serwisach internetowych.
eksploatacja komercyjna
Eksploatacja komercyjna to regularne świadczenie usługi w celach zarobkowych, po zakończeniu etapu samych testów lub pilotażu.
eksport
Eksport to sprzedaż lub wywóz towarów i usług z jednego państwa do odbiorców w innym państwie.
ekspozycja
Wystawienie człowieka lub organizmu na działanie określonego czynnika, na przykład hałasu, przez określony czas i z określoną intensywnością.
ekspozycja danych
Sytuacja, w której dane stają się dostępne osobom lub podmiotom nieuprawnionym. Może wynikać między innymi z błędnej konfiguracji, publicznego ujawnienia albo naruszenia zabezpieczeń.
ekspozycja inwestycyjna
Zaangażowanie portfela w określony rynek, sektor, klasę aktywów, kraj lub czynnik ryzyka.
ekspozycja na ołów
Kontakt organizmu z ołowiem, metalem, którego obecność w wodzie i środowisku może powodować szkody zdrowotne.
ekspresja genów
Proces wykorzystywania informacji zapisanej w genach do wytwarzania określonych cząsteczek i uruchamiania funkcji komórki.
ekstradycja
Formalne przekazanie osoby przez jedno państwo drugiemu państwu, aby mogła tam odpowiadać karnie lub odbyć orzeczoną karę.
ekstrakcja danych
Proces automatycznego wydobywania określonych informacji z nieuporządkowanych lub częściowo uporządkowanych danych, takich jak wiadomości e-mail.
ekstremalne zjawiska pogodowe
Nietypowe i szczególnie intensywne zdarzenia atmosferyczne, takie jak fale upałów, susze, nawalne opady lub silne burze.
ekwiwalent dwutlenku węgla
Wspólna miara emisji różnych gazów cieplarnianych, wyrażająca ich wpływ na ocieplenie jako odpowiadającą mu ilość dwutlenku węgla.
elastyczna opcja rezerwacji
Warunki rezerwacji pozwalające na łatwiejszą zmianę lub anulowanie podróży niż w przypadku standardowej oferty.
elastyczność fiskalna
Możliwość czasowego lub częściowego złagodzenia ograniczeń budżetowych, aby państwo mogło sfinansować określone, uznane za szczególne wydatki.
elastyczność popytu
Zdolność odbiorców do zmiany wielkości lub czasu poboru energii w reakcji na warunki systemowe, ceny albo dostępność energii.
elektorat
Ogół wyborców popierających daną partię, kandydata lub określony nurt polityczny albo potencjalnie skłonnych udzielić im poparcia.
elektrociepłownia
Zakład energetyczny, który jednocześnie wytwarza energię elektryczną i ciepło użytkowe, na przykład do ogrzewania budynków.
elektrokardiogram
Zapis elektrycznej aktywności serca uzyskiwany za pomocą elektrokardiografu. Pomaga oceniać rytm i przewodzenie impulsów oraz wykrywać niektóre nieprawidłowości pracy serca.
elektroniczna karta SIM
Elektroniczna karta SIM to wbudowany w urządzenie moduł lub cyfrowy profil, który umożliwia korzystanie z usług operatora bez używania wymiennej, fizycznej karty.
elektroniczne systemy ryglowania
Układy, które sterują blokowaniem i odblokowywaniem drzwi za pomocą elementów elektrycznych lub elektronicznych zamiast wyłącznie mechanicznego połączenia.
elektroniczny dozór sądowy
Forma kontroli wykonywanej przez wymiar sprawiedliwości z użyciem urządzenia elektronicznego monitorującego miejsce pobytu lub przemieszczanie się osoby.
elektrownia gazowa
Elektrownia, w której paliwem do wytwarzania energii elektrycznej jest gaz, najczęściej gaz ziemny.
elektrownia jądrowa
Obiekt przemysłowy, w którym energia uwalniana w wyniku kontrolowanych reakcji jądrowych jest przekształcana przede wszystkim w energię elektryczną.
elektrownia szczytowo-pompowa
Rodzaj magazynu energii wykorzystujący dwa zbiorniki wodne; energia jest gromadzona przez pompowanie wody do wyższego zbiornika, a odzyskiwana podczas jej przepływu przez turbiny.
elektryfikacja transportu
Proces zastępowania napędów wykorzystujących paliwa lub inne źródła energii napędami elektrycznymi w pojazdach i infrastrukturze transportowej.
eliminacja
Eliminacja to pokonanie postaci przeciwnika w trakcie meczu, zwykle zaliczane do wyniku gracza lub drużyny.
elity władzy
Niewielka grupa osób zajmujących najważniejsze stanowiska lub mających znaczący wpływ na decyzje państwowe i funkcjonowanie instytucji.
embargo
Oficjalny zakaz lub istotne ograniczenie handlu albo innych stosunków gospodarczych z określonym państwem, podmiotem lub obszarem.
emerytura minimalna
Gwarantowany przez państwo minimalny poziom emerytury dla osób spełniających określone warunki.
emigracja naukowców
Wyjazd badaczy z kraju pochodzenia do innego państwa, zwykle w celu podjęcia tam pracy, prowadzenia badań lub zamieszkania.
emisja
Publiczne udostępnianie lub nadawanie programu, odcinka albo innego materiału audiowizualnego.
emisja akcji
Proces, w ramach którego spółka tworzy i oferuje nowe akcje, zazwyczaj w celu pozyskania kapitału. Objęcie takich akcji oznacza ich nabycie w ramach przeprowadzanej emisji.
emisja programu
Emisja programu to jego zaplanowane nadanie odbiorcom za pośrednictwem telewizji, radia lub internetu.
emisja prywatna
Emisja prywatna to pozyskiwanie kapitału przez oferowanie papierów wartościowych wybranym inwestorom, bez kierowania oferty do całego rynku publicznego.
emisje CO2
Uwalnianie dwutlenku węgla, głównie podczas spalania paliw kopalnych i produkcji cementu.
emisje skumulowane
Łączna ilość gazów cieplarnianych wyemitowana w określonym czasie, zsumowana od początku przyjętego okresu. Uwzględnia emisje z wielu lat, a nie tylko wynik roczny.
emisje w cyklu życia
Suma emisji związanych z produkcją pojazdu, jego użytkowaniem oraz dalszym zagospodarowaniem po zakończeniu eksploatacji.
emisyjność
Ilość emisji przypadająca na określoną jednostkę energii, produktu, usługi lub działalności. Pozwala porównywać wpływ różnych źródeł energii na klimat.
emitent
Podmiot, który wyemitował papiery wartościowe lub inne instrumenty finansowe i ponosi związane z tym obowiązki informacyjne.
emitent tokenów
Podmiot, który tworzy tokeny i oferuje je odbiorcom, na przykład w celu pozyskania finansowania lub zapewnienia dostępu do określonych praw albo usług. Emitent może podlegać obowiązkom informacyjnym i nadzorczym.
emulacja
Uruchamianie programu przeznaczonego na jedną platformę w środowisku, które odtwarza działanie tej platformy na innym urządzeniu.
endemit
Gatunek występujący naturalnie tylko na określonym obszarze. Gołąb z Mindoro jest związany wyłącznie z tą filipińską wyspą.
endokannabinoidy
Endokannabinoidy to naturalnie występujące w organizmie cząsteczki sygnałowe, które mogą aktywować receptory kannabinoidowe. W artykule wskazano, że ich działanie na CB2R może ograniczać migrację neutrofili.
energia fal
Energia elektryczna uzyskiwana z ruchu fal morskich. Jej wykorzystanie wymaga urządzeń działających w środowisku narażonym na korozję, sztormy i trudny serwis.
energia sejsmiczna
Energia przemieszczająca się w postaci fal w podłożu podczas zdarzeń takich jak trzęsienia ziemi lub gwałtowne ruchy mas skalnych.
energia wodna
Energia elektryczna wytwarzana dzięki wykorzystaniu ruchu lub spadku wody, najczęściej w elektrowniach wodnych.
energooszczędność
Cecha urządzenia lub rozwiązania polegająca na zużywaniu niewielkiej ilości energii przy wykonywaniu określonych zadań.
enkaustyka
Technika malarska, w której pigmenty łączy się ze spoiwem zawierającym wosk lub żywicę, a następnie wykorzystuje ciepło do utrwalenia warstwy na podłożu.
enklawa
Enklawa to obszar całkowicie otoczony terytorium innego państwa lub jednostki politycznej, często mający ograniczone połączenia z własnym zapleczem.
ensiferany
Grupa owadów obejmująca między innymi pasikoniki, świerszcze i ich krewnych. Wiele z tych owadów wydaje dźwięki przez pocieranie części ciała.