Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
2161-2250

Indeks alfabetyczny

A

90 haseł

  1. antena radiowa

    Urządzenie służące do wysyłania lub odbierania fal radiowych, wykorzystywane w komunikacji na duże odległości.

  2. antygen

    Antygen to obca substancja rozpoznawana przez układ odpornościowy. Komórki dendrytyczne mogą prezentować antygeny limfocytom T.

  3. antysemickie treści

    Wypowiedzi lub przekazy wyrażające wrogość, uprzedzenia albo dyskryminację wobec Żydów lub przypisujące im negatywne, stereotypowe cechy.

  4. antysemityzm

    Antysemityzm to uprzedzenia, wrogość lub dyskryminacja skierowane przeciwko Żydom jako grupie religijnej, etnicznej lub kulturowej.

  5. aparat natychmiastowy

    Aparat fotograficzny, który naświetla i szybko ujawnia zdjęcie na specjalnym materiale światłoczułym, tworząc fizyczną odbitkę bez konieczności korzystania z laboratorium.

  6. apelacja

    Środek odwoławczy od wyroku sądu pierwszej instancji. Wniesienie apelacji powoduje przekazanie sprawy do kontroli sądowi drugiej instancji w zakresie określonym przez przepisy i zarzuty odwołania.

  7. apetyt na ryzyko

    Skłonność inwestorów do lokowania pieniędzy w bardziej ryzykowne aktywa, takie jak akcje.

  8. aplikacja mobilna

    Program przeznaczony do uruchamiania na urządzeniach przenośnych, przede wszystkim smartfonach i tabletach.

  9. aplikacja samodzielna

    Program działający jako odrębna aplikacja, niezależnie od głównej aplikacji lub usługi, z którą jest powiązany funkcjonalnie albo organizacyjnie.

  10. aplikacja typu nudify

    Narzędzie wykorzystujące sztuczną inteligencję do tworzenia fikcyjnych nagich lub seksualnych wizerunków osób na podstawie ich zdjęć.

  11. app playground

    Interaktywny projekt programistyczny, który pozwala uruchamiać kod i obserwować jego działanie bez budowania pełnej aplikacji. W konkursie służył do prezentowania działających pomysłów studentów.

  12. apteka magistralna

    Apteka, która przygotowuje leki recepturowe na podstawie indywidualnej recepty lub ustalonej receptury.

  13. arbitrary file upload

    To podatność, która pozwala przesłać na serwer plik bez zastosowania wymaganych ograniczeń lub kontroli.

  14. arbitraż międzynarodowy

    Postępowanie, w którym spór między państwami lub innymi stronami rozstrzyga wybrany organ arbitrażowy na podstawie prawa międzynarodowego.

  15. arbitraż rynkowy

    Wykorzystywanie różnic cen tego samego lub powiązanych aktywów na różnych rynkach w celu osiągnięcia zysku, zwykle przy ograniczonym ryzyku.

  16. arcade racing

    Gatunek gier wyścigowych stawiający przede wszystkim na przystępną, dynamiczną rozgrywkę, efektowne manewry i mniejsze znaczenie realistycznego odwzorowania jazdy.

  17. archeologia miejska

    Dziedzina archeologii badająca pozostałości dawnych osad i budowli znajdujące się pod współczesnymi miastami lub w ich obrębie.

  18. archeologia prewencyjna

    Badania prowadzone przed dużymi inwestycjami, aby rozpoznać i zabezpieczyć stanowiska archeologiczne zagrożone budową lub przekształceniem terenu.

  19. architektura 800 V

    Układ elektryczny pojazdu pracujący przy napięciu 800 woltów, zaprojektowany między innymi z myślą o szybkim ładowaniu.

  20. architektura ARM

    ARM to rodzina architektur zestawu instrukcji procesora, definiująca sposób wykonywania operacji i komunikacji z oprogramowaniem. Konkretne układy oparte na ARM mogą mieć różne zastosowania.

  21. architektura Fusion

    Architektura układu scalonego, w której dwa krzemowe die są połączone w jednym system-on-chip. Takie rozwiązanie integruje kluczowe elementy obliczeniowe w jednym układzie.

  22. architektura bezpieczeństwa

    Całokształt instytucji, sojuszy, zdolności wojskowych i zasad współpracy, które wspólnie kształtują bezpieczeństwo danego obszaru.

  23. architektura peer-to-peer

    Model komunikacji sieciowej, w którym urządzenia uczestników łączą się bezpośrednio, zamiast korzystać wyłącznie z centralnego serwera. W grach może umożliwiać wspólną rozgrywkę bez stałej infrastruktury serwerowej.

  24. architektura polityczna

    Układ instytucji, relacji, zasad i zależności, które kształtują funkcjonowanie określonego obszaru politycznego.

  25. architektura transformera z przesuwanym oknem

    Sposób przetwarzania długich sekwencji danych, w którym model przesuwa stałe okno obserwacji wzdłuż osi czasu i jednocześnie zachowuje informacje o szerszych wzorcach.

  26. architektura x86

    x86 to rodzina architektur zestawu instrukcji stosowanych w procesorach ogólnego przeznaczenia. Definiuje sposób, w jaki oprogramowanie komunikuje się z procesorem.

  27. archiwizacja

    Proces przechowywania treści poza jej bieżącym widokiem, aby można było uzyskać do niej dostęp także po zakończeniu pierwotnego udostępniania.

  28. archiwizacja internetowa

    Zapisywanie kopii treści dostępnych w internecie, aby można było je później odtworzyć, nawet po usunięciu oryginału.

  29. areszt

    Areszt to forma pozbawienia wolności polegająca na umieszczeniu osoby w miejscu odosobnienia na podstawie decyzji uprawnionego organu.

  30. armator

    Osoba lub podmiot, który jest właścicielem statku albo zarządza jego eksploatacją i odpowiada za organizację przewozów morskich.

  31. armatura

    Urządzenia i elementy instalacji służące między innymi do regulowania, zamykania lub kierowania przepływem cieczy i gazów.

  32. art. II Konstytucji USA

    Część Konstytucji USA ustanawiająca władzę wykonawczą. Departament Sprawiedliwości powoływał się na nią, uzasadniając szerokie uprawnienia prokuratora generalnego.

  33. artefakt

    Sygnał obecny w danych teleskopu, który nie pochodzi od rzeczywistego obiektu astronomicznego, takiego jak galaktyka lub gwiazda.

  34. artroskopia

    Małoinwazyjny zabieg, podczas którego lekarz ogląda i leczy wnętrze stawu za pomocą artroskopu.

  35. artysta techniczny

    Specjalista łączący kompetencje artystyczne i techniczne, który pomaga sprawnie wdrażać oraz optymalizować elementy wizualne w silniku gry.

  36. asesor sądowy

    Prawnik wykonujący w sądzie określone czynności orzecznicze lub inne zadania na zasadach określonych w przepisach, lecz nieposiadający jeszcze statusu sędziego.

  37. asortyment

    Zestaw towarów oferowanych przez sklep lub inną placówkę handlową.

  38. asset flip

    Określenie gry stworzonej z wykorzystaniem gotowych zasobów, często przy niewielkim nakładzie pracy twórczej.

  39. assistance

    Część ochrony ubezpieczeniowej polegająca na organizowaniu i finansowaniu określonej pomocy, na przykład leczenia, transportu medycznego lub pobytu osoby bliskiej.

  40. astrocyty

    Komórki wspierające neurony i pomagające utrzymywać środowisko potrzebne do ich prawidłowego działania.

  41. astronauta emeritus

    To status przyznawany astronaucie, który nie bierze udziału w kolejnych lotach, ale może nadal doradzać agencji i wspierać innych astronautów.

  42. asysta

    Asysta to podanie, po którym partner z drużyny bezpośrednio zdobywa punkty, na przykład trafiając do kosza.

  43. asystent głosowy

    Program, który rozpoznaje polecenia wypowiadane przez użytkownika i odpowiada głosem lub wykonuje wskazane czynności. Może obsługiwać między innymi wyszukiwanie informacji i składanie zamówień.

  44. asystent konwersacyjny

    Narzędzie programowe, które umożliwia prowadzenie dialogu z użytkownikiem za pomocą pytań i odpowiedzi w języku naturalnym.

  45. asystowana zmiana pasa ruchu

    Funkcja systemu wspomagania kierowcy, która po użyciu kierunkowskazu może samodzielnie wykonać manewr zmiany pasa, jeśli czujniki nie wykryją przeszkody.

  46. atak brute force

    Metoda uzyskiwania dostępu polegająca na systematycznym sprawdzaniu wielu haseł, kluczy lub innych możliwych danych uwierzytelniających.

  47. atak cybernetyczny

    Atak cybernetyczny to celowe działanie wymierzone w systemy informatyczne, sieci, dane lub urządzenia, którego skutkiem może być ich zakłócenie, uszkodzenie albo nieuprawniony dostęp.

  48. atak distylacyjny

    Nadużycie techniki distylacji modeli AI poprzez wykonywanie dużej liczby nieautoryzowanych zapytań do zewnętrznej usługi.

  49. atak typu meet-in-the-middle

    Technika kryptanalizy, w której obliczenia prowadzi się od obu stron badanego procesu i porównuje wartości pośrednie. Może zmniejszyć koszt przeszukiwania w porównaniu z bezpośrednim sprawdzaniem wszystkich możliwości.

  50. atak ukierunkowany

    Atak ukierunkowany to działanie cyberprzestępcze przygotowane z myślą o konkretnych osobach, organizacji lub grupie i wykorzystujące informacje dobrane do celu.

  51. atak zero-click

    Atak, który może zainfekować urządzenie bez kliknięcia lub innej świadomej czynności użytkownika. W opisanym przypadku wystarczyło wyrenderowanie złośliwej reklamy.

  52. atak łańcucha dostaw

    Atak, w którym sprawca wykorzystuje zaufane oprogramowanie, usługę lub dostawcę, aby dotrzeć do użytkowników końcowych.

  53. ataki hybrydowe

    Działania łączące różne formy nacisku na państwo lub jego instytucje, między innymi sabotaż, operacje cybernetyczne i dezinformację.

  54. ataki pamięciowe

    Ataki pamięciowe wykorzystują błędy w zarządzaniu pamięcią programu lub urządzenia, aby zmienić jego działanie albo wykonać niepożądany kod.

  55. atenuacja mięśni

    Parametr obrazu tomograficznego opisujący jasność lub ciemność mięśni.

  56. atestacja środowiska uruchomieniowego

    Proces potwierdzania, w jakim środowisku działa oprogramowanie i jakie warunki spełnia to środowisko. W TRACE wynik ma być możliwy do niezależnej weryfikacji.

  57. atomizer

    Element, który rozprasza ciecz w postaci bardzo drobnych kropli uwalnianych do powietrza.

  58. atomowy okręt

    Okręt wykorzystujący reaktor jądrowy jako źródło energii, najczęściej do napędu.

  59. atproto

    Otwarty protokół przeznaczony do obsługi aplikacji społecznościowych i współdzielenia danych między nimi. Umożliwia działanie wielu niezależnych usług w ramach jednego środowiska.

  60. atrybucja cyberataków

    Atrybucja cyberataków to proces ustalania, kto stoi za atakiem, na podstawie dowodów technicznych, operacyjnych i kontekstowych.

  61. atrybucja klimatyczna

    Metoda badawcza oceniająca, w jakim stopniu zmiana klimatu wpłynęła na prawdopodobieństwo, intensywność lub przebieg konkretnego zjawiska, na przykład pożaru.

  62. attaché obrony

    Przedstawiciel wojskowy państwa przy jego placówce dyplomatycznej za granicą. Zajmuje się kontaktami w dziedzinie obronności, wymianą informacji i współpracą wojskową.

  63. audycja

    Audycja to wyodrębniona treść radiowa lub telewizyjna przeznaczona do emisji. Może mieć formę informacyjną, publicystyczną, rozrywkową, edukacyjną lub inną.

  64. audyt

    Systematyczna, niezależna ocena działania, zgodności lub bezpieczeństwa organizacji, procesu albo usługi według określonych kryteriów.

  65. audyt bezpieczeństwa

    Usystematyzowane badanie systemów, procesów i zabezpieczeń w celu wykrycia podatności, nieprawidłowości lub zakresu incydentu.

  66. audyt księgowy

    Uporządkowana kontrola zapisów i dokumentów księgowych mająca ocenić ich poprawność, kompletność oraz zgodność z obowiązującymi zasadami.

  67. audyt trzeciostronny

    Niezależna ocena zabezpieczeń przeprowadzana przez podmiot zewnętrzny wobec organizacji lub dostawcy ocenianej usługi.

  68. aukcja

    Forma sprzedaży, w której przedmiot otrzymuje osoba oferująca najwyższą zaakceptowaną cenę. W przypadku dzieł sztuki aukcję zwykle prowadzi wyspecjalizowany dom aukcyjny.

  69. aukcja bez ceny minimalnej

    Aukcja, w której sprzedający nie określa najniższej kwoty koniecznej do zawarcia transakcji.

  70. aukcja z ofertami zamkniętymi

    Formuła sprzedaży, w której uczestnicy składają oferty bez znajomości propozycji innych kupujących.

  71. autocenzura

    Rezygnowanie z publikacji lub ograniczanie treści przez dziennikarzy albo redakcje pod wpływem presji, obaw lub przewidywanych konsekwencji.

  72. autoformalizacja

    Automatyczne przekształcanie treści matematycznych, w tym dowodów, do postaci możliwej do sprawdzenia przez komputer.

  73. automatyczna waloryzacja

    Mechanizm okresowego dostosowywania określonej kwoty lub limitu do zmian cen, wynagrodzeń albo innego wskaźnika. Ma zapobiegać spadkowi realnej wartości tego parametru.

  74. automatyczne połączenia głosowe

    Połączenia telefoniczne, w których komunikat odtwarzany jest automatycznie, bez bezpośredniego udziału rozmówcy. W kampaniach mogą służyć do masowego przekazywania apeli wyborczych.

  75. automatyczne rozpoznawanie tablic rejestracyjnych

    Technologia, która automatycznie rejestruje obrazy pojazdów i odczytuje numery tablic rejestracyjnych, często z użyciem kamer oraz oprogramowania analizującego obraz.

  76. automatyczne wykluczenie

    Usunięcie z organizacji następujące z mocy wcześniej przyjętych zasad po wystąpieniu określonego warunku.

  77. automatyczne wyłączenie nagrywania

    Mechanizm, w którym urządzenie samodzielnie przerywa rejestrowanie obrazu lub dźwięku po wykryciu określonego zdarzenia.

  78. automatyka przemysłowa

    Dziedzina zajmująca się automatycznym sterowaniem, monitorowaniem i optymalizacją procesów oraz maszyn wykorzystywanych w przemyśle.

  79. automatyzacja

    Automatyzacja to wykorzystanie urządzeń i oprogramowania do wykonywania zadań przy ograniczonym udziale człowieka. W kuchni może obejmować między innymi mieszanie, dozowanie składników lub kontrolę temperatury.

  80. automatyzacja jazdy poziomu 2

    Poziom automatyzacji, w którym samochód może jednocześnie wspierać kierowanie i kontrolę prędkości, ale kierowca nadal odpowiada za prowadzenie.

  81. automatyzacja procesów

    Wykonywanie powtarzalnych lub określonych czynności przez system bez stałej ręcznej obsługi człowieka. Automatyzacja może łączyć działania w różnych aplikacjach i uruchamiać je według ustalonych warunków.

  82. automatyzacja zgodności

    Wykorzystanie oprogramowania do zbierania danych, obsługi kontroli i przygotowywania dokumentacji potrzebnej do wykazania spełniania wymogów prawnych lub branżowych. Narzędzie wspiera proces, ale nie zastępuje niezależnej oceny audytora.

  83. autonomia

    Możliwość samodzielnego podejmowania decyzji i organizowania własnego życia zgodnie z własnymi potrzebami oraz wartościami.

  84. autonomiczna jazda

    Sposób prowadzenia pojazdu, w którym system automatycznie wykonuje część albo wszystkie czynności kierowcy. Rzeczywisty poziom autonomii zależy od możliwości technicznych, warunków działania i wymogów prawnych.

  85. autonomiczne systemy wsparcia

    Rozwiązania techniczne wspierające działanie pojazdów autonomicznych, ich nadzór, komunikację lub bezpieczne reagowanie na sytuacje nietypowe.

  86. autonomiczny cyberatak

    Cyberatak realizowany przez model AI na podstawie ogólnego celu, bez konieczności ręcznego kierowania każdym etapem działania.

  87. autonomiczny system lotu

    Technologia pozwalająca samolotowi wykonywać kluczowe czynności lotnicze bez bezpośrednich poleceń pilota.

  88. autonomiczny układ nerwowy

    Część układu nerwowego regulująca niezależne od woli funkcje organizmu, takie jak praca serca.

  89. autorstwo ludzkie

    Wymóg, zgodnie z którym określony utwór lub jego element został stworzony przez człowieka, a nie wygenerowany samodzielnie przez system AI.

  90. autorytaryzm

    System rządów, w którym władza jest silnie skupiona, a zakres politycznej konkurencji, kontroli instytucjonalnej i swobód obywatelskich jest ograniczony.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.