Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 4681-4770
Indeks alfabetyczny
P
90 haseł
pełne ujawnienie podatności
Praktyka publicznego ujawniania szczegółów podatności, niekiedy jeszcze przed udostępnieniem poprawki przez dostawcę.
pełnomocnictwo rejestrowane
Pełnomocnictwo sporządzane u notariusza i wpisywane do specjalnego rejestru, które ma umożliwić wskazanej osobie działanie w imieniu mocodawcy w przyszłości.
pełnomocnik premiera
Osoba upoważniona przez premiera do wykonywania określonych zadań i reprezentowania rządu w wyznaczonym zakresie.
pełnomocnik rządu
Osoba wyznaczona przez rząd do koordynowania określonego zadania lub obszaru polityki państwa.
pełnoskalowa inwazja
Rozległe działania zbrojne prowadzone na dużą skalę przeciw innemu państwu, zwykle z użyciem znacznych sił i na wielu obszarach.
phishing
Phishing to oszustwo polegające na podszywaniu się pod wiarygodną osobę lub instytucję w celu nakłonienia odbiorcy do ujawnienia danych, kliknięcia w link albo wykonania określonej czynności.
phishing as a service
Model przestępczej usługi, w którym operator udostępnia gotową infrastrukturę, szablony stron i narzędzia do prowadzenia kampanii phishingowych.
phishing wspierany przez AI
Phishing, w którego przygotowaniu lub prowadzeniu wykorzystywane są narzędzia sztucznej inteligencji, na przykład do rozpoznania celu i tworzenia spersonalizowanych wiadomości.
physical AI
Zastosowania sztucznej inteligencji bezpośrednio powiązane z urządzeniami i systemami działającymi w świecie fizycznym, w tym z infrastrukturą energetyczną.
pickup
Samochód z otwartą przestrzenią ładunkową za kabiną pasażerską. W materiale chodzi o elektryczne pickupy przeznaczone na rynek amerykański.
piechota
Rodzaj wojsk przeznaczony do prowadzenia walki przede wszystkim przez żołnierzy działających na lądzie, pieszo lub z wykorzystaniem pojazdów.
pieniądz cyfrowy
Wartość pieniężna przechowywana i przekazywana w formie elektronicznej, bez fizycznej postaci banknotów lub monet.
pierwotne pola magnetyczne
Hipotetyczne pola magnetyczne, które mogły powstać bardzo wcześnie, jeszcze przed uformowaniem pierwszych gwiazd i galaktyk.
pierwotne zapalenie dróg żółciowych
Przewlekła choroba, w której dochodzi do uszkadzania małych dróg żółciowych w wątrobie.
pierwsza dama
Nieformalny tytuł kobiety będącej małżonką głowy państwa, zwykle prezydenta, która może pełnić funkcje reprezentacyjne i społeczne.
pierwsza oferta publiczna
Pierwsza oferta publiczna to sprzedaż akcji spółki szerokiemu gronu inwestorów, zwykle poprzedzająca rozpoczęcie ich notowań na giełdzie.
pierwsza poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych
Przepis konstytucji USA chroniący między innymi wolność wypowiedzi, prasy, religii oraz prawo do zgromadzeń i składania petycji.
pierwsze czytanie
Pierwsze czytanie to początkowy etap parlamentarnych prac nad projektem aktu prawnego, podczas którego analizuje się jego główne założenia, cel i zakres przed dalszym procedowaniem.
pierwszy dżentelmen
Nieformalny tytuł mężczyzny będącego małżonkiem głowy państwa, zwykle prezydentki, który może pełnić funkcje reprezentacyjne i społeczne.
pierwszy minister
Tytuł szefa rządu Szkocji, czyli osoby kierującej szkocką władzą wykonawczą.
pierwszy oficer
Zastępca kapitana na statku, odpowiedzialny za wspieranie dowodzenia oraz wykonywanie określonych zadań operacyjnych i bezpieczeństwa.
pierścień mistrzowski
Symboliczna nagroda w formie pierścienia przyznawana członkom zespołu, który zdobył mistrzostwo, a także określenie samego tytułu mistrzowskiego.
pigment
Barwny związek, który pochłania część długości fal światła, a inne odbija. To on nadaje wielu tkankom i powierzchniom określony kolor.
pilarka teleskopowa
Pilarka umieszczona na wysięgniku o regulowanej lub wydłużanej długości, służąca między innymi do cięcia gałęzi z poziomu gruntu.
pilotaż
Ograniczone wdrożenie nowej funkcji lub rozwiązania, prowadzone w celu sprawdzenia jego działania przed szerszym udostępnieniem. Pozwala zebrać dane i wykryć problemy na wczesnym etapie.
pionowe karty
Układ kart w przeglądarce, w którym są one wyświetlane przy bocznej krawędzi okna zamiast w poziomym pasku. Ułatwia to odczytywanie długich tytułów i organizowanie wielu stron.
pionowe wideo
Materiał wideo nagrany lub skomponowany w układzie pionowym, dopasowanym do ekranów smartfonów trzymanych w orientacji portretowej.
pipeline danych
Uporządkowany ciąg etapów, przez które przechodzą dane, na przykład podczas ich zbierania, przetwarzania, przekazywania i wykorzystywania do trenowania modeli.
piractwo
Nielegalne napady, przejęcia lub inne akty przemocy dokonywane na morzu przez osoby działające poza legalną władzą państwową.
pisanie gestem
Wprowadzanie słów przez przesuwanie palca po kolejnych literach klawiatury.
pitch
Krótka, uporządkowana prezentacja firmy, produktu lub pomysłu, której celem jest zainteresowanie odbiorcy, na przykład inwestora.
pixel art
Styl grafiki tworzonej z wykorzystaniem widocznych, pojedynczych pikseli. W Witchbrook ma budować charakter ręcznie dopracowanego, magicznego świata.
piśmienność
Podstawowa zdolność rozumienia i tworzenia tekstu, która ułatwia korzystanie z dokumentów, informacji i usług.
plac manewrowy
Wydzielony teren wykorzystywany do nauki i sprawdzania podstawowych umiejętności prowadzenia pojazdu, takich jak ruszanie, zatrzymywanie lub wykonywanie manewrów.
plama ropy
Rozprzestrzeniająca się po powierzchni wody warstwa ropy naftowej, zwykle powstała wskutek wycieku lub awarii. Może ograniczać wymianę gazową i szkodzić organizmom morskim.
plan inwestycyjny
Dokument określający planowane inwestycje, ich cele, zakres, harmonogram oraz sposób finansowania.
plan ogólny
Ramowy, cyfrowy dokument planistyczny określający funkcje terenów i podstawowe parametry przyszłej zabudowy w gminie.
planeta karłowata
Obiekt krążący wokół Słońca, który ma dość masy, by uzyskać prawie kulisty kształt, ale nie oczyścił swojego otoczenia orbitalnego.
planetezymale
Planetezymale to niewielkie obiekty skaliste, od kilku metrów do kilku kilometrów, które mogą łączyć się w większe ciała planetarne.
planowanie obronne
Proces ustalania celów, zdolności, zasobów i działań potrzebnych do przygotowania obrony państwa lub sojuszu.
planowanie przestrzenne
Proces określania sposobu zagospodarowania terenu oraz rozmieszczenia zabudowy, infrastruktury i innych funkcji przestrzeni.
plastisfera
Zespół mikroorganizmów i biofilmów rozwijających się na powierzchni tworzyw sztucznych obecnych w środowisku.
plastyczność synaptyczna
Plastyczność synaptyczna to zdolność połączeń między neuronami do zmiany siły, struktury lub sposobu działania pod wpływem aktywności i warunków funkcjonowania układu nerwowego.
platforma E-GMP
Modułowa platforma Hyundaia przeznaczona dla samochodów elektrycznych. W IONIQ 6 N stanowi bazę dla układu z dwoma silnikami i napędem AWD.
platforma HR
System informatyczny wspierający zarządzanie informacjami o pracownikach i procesami kadrowymi.
platforma SPA3
Samochodowa architektura techniczna Volvo przeznaczona dla nowych modeli, w tym aut elektrycznych.
platforma autonomiczna
System zdolny do wykonywania części zadań bez bezpośredniego sterowania przez człowieka w każdej fazie działania.
platforma kryptowalutowa
Usługa lub system cyfrowy umożliwiający użytkownikom obrót kryptowalutami, ich przechowywanie albo transferowanie.
platforma lotnicza
Typ statku powietrznego lub jego konstrukcyjna baza, wykorzystywana jako podstawa do wyposażenia maszyny i wykonywania określonych zadań.
platforma ogniowa
Urządzenie, pojazd lub inny nośnik wyposażony w środki rażenia i przeznaczony do prowadzenia ognia.
platforma pojazdu
Zestaw podstawowych rozwiązań konstrukcyjnych i punktów montażowych, na którym można oprzeć różne modele samochodów.
platforma programistyczna
Platforma programistyczna to system lub środowisko technologiczne, na którym można tworzyć i uruchamiać aplikacje oraz inne programy.
platforma samochodowa
Bazowa architektura pojazdu obejmująca najważniejsze rozwiązania konstrukcyjne, które mogą być wykorzystywane w kilku modelach.
platforma satelitarna
Konstrukcja lub system umieszczony na satelicie, zapewniający miejsce i podstawowe środowisko do działania urządzeń, instrumentów albo innych elementów infrastruktury.
platforma streamingowa
Platforma streamingowa to usługa internetowa umożliwiająca odtwarzanie filmów, seriali lub innych treści bez konieczności pobierania całego pliku na urządzenie.
platforma wieloźródłowa
Architektura samochodu zaprojektowana do obsługi kilku rodzajów napędu, między innymi elektrycznego, hybrydowego i spalinowego.
play-by-play
Sposób komentowania wydarzenia sportowego polegający na bieżącym, szczegółowym opisywaniu kolejnych akcji i przebiegu meczu.
play-down
Faza rozgrywek, w której zespoły walczą o utrzymanie w lidze. W żużlu jej uczestnicy rywalizują o uniknięcie spadku lub konieczności dodatkowej walki o pozostanie na danym poziomie.
playlista
Playlista w grze to zdefiniowany zestaw map, trybów lub zasad, z którego system wybiera kolejne rozgrywki.
plazma
Elektrycznie naładowany gaz, nazywany czasem czwartym stanem skupienia materii.
plik ASI
Pliki .asi są wykorzystywane przez część narzędzi i modyfikacji do zmieniania działania gry.
plik WAD
WAD to plik zawierający dane wykorzystywane przez gry z serii Doom. W opisywanym modzie użytkownik musi dostarczyć własny plik DOOM2.wad.
plik wykonywalny
Plik zawierający kod, który system może uruchomić jako program lub część programu.
pluralizm
Zasada uznająca współistnienie wielu odmiennych poglądów, wartości, grup lub kultur w jednym społeczeństwie.
pluralizm informacji
Stan, w którym odbiorcy mają dostęp do różnorodnych źródeł, opinii i punktów widzenia.
pluton wojskowy
Pododdział wojskowy mniejszy od kompanii, zwykle złożony z kilku drużyn lub podobnych małych zespołów. Jest dowodzony przez wyznaczonego oficera albo podoficera.
pobrania organiczne
Pobrania organiczne to instalacje aplikacji uzyskane bez bezpośredniego opłacania konkretnego pobrania w reklamie. Mogą wynikać między innymi z wyszukiwania, poleceń lub widoczności aplikacji w sklepie.
pobór
Pobór to procedura kierowania osób do obowiązkowej służby wojskowej na zasadach określonych w przepisach.
pocisk balistyczny
Pocisk balistyczny to pocisk, który po zakończeniu napędzanej części lotu porusza się głównie po torze wyznaczanym przez grawitację. Może przenosić głowicę bojową.
pocisk manewrujący
Kierowany pocisk napędzany silnikiem, który podczas lotu może zmieniać kierunek i dostosowywać trasę do celu.
pocisk powietrze-powietrze
Pocisk przeznaczony do zwalczania celów znajdujących się w powietrzu, wystrzeliwany z jednego statku powietrznego przeciw innemu.
pocisk przeciwlotniczy
Pocisk przeznaczony do zwalczania celów powietrznych, takich jak samoloty, śmigłowce lub drony.
pociski przechwytujące
Rakiety przeznaczone do wykrywania i niszczenia nadlatujących pocisków przeciwnika.
pociąg dużej prędkości
Pociąg przeznaczony do ruchu z wysokimi prędkościami, zwykle na specjalnie przystosowanej infrastrukturze kolejowej. Pojęcie może odnosić się także do obsługiwanego połączenia.
pocket rescission
Sporny mechanizm polegający na cofnięciu wcześniej zatwierdzonych wydatków bez pozostawienia Kongresowi pełnej możliwości rozpatrzenia propozycji w ustawowym terminie.
poczta niejawna
Formalny kanał służący do przekazywania informacji objętych klauzulami bezpieczeństwa. Korzystanie z niego wymaga określonych uprawnień i procedur.
podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatek pobierany od dochodów osób fizycznych, czyli między innymi pracowników, przedsiębiorców i innych podatników niebędących osobami prawnymi.
podatek dochodowy od osób prawnych
Podatek od dochodów osiąganych przez osoby prawne i wybrane jednostki organizacyjne, w tym przedsiębiorstwa działające w określonych formach prawnych.
podatek zdrowotny
Proponowana danina publiczna przeznaczona na finansowanie ochrony zdrowia. W omawianej koncepcji miałaby zastąpić składkę zdrowotną i być częścią systemu podatkowego.
podatność
Słabość oprogramowania, systemu, konfiguracji lub procesu, którą można wykorzystać do naruszenia bezpieczeństwa.
podatność n-day
N-day to znana podatność, która została ujawniona lub załatana, ale nadal może być wykorzystywana przez napastników w nieaktualnych systemach.
podatność przed uwierzytelnieniem
Luka, którą można wykorzystać przed sprawdzeniem tożsamości użytkownika. Atakujący nie musi wcześniej logować się do urządzenia.
podatność typu zero day
Luka w zabezpieczeniach, która jest wykorzystywana, zanim zostanie udostępniona poprawka lub zanim użytkownicy zdążą skutecznie zareagować.
podatność zero-day
Podatność zero-day to luka, dla której w chwili wykorzystania nie ma jeszcze dostępnej poprawki lub której istnienie nie jest dostatecznie znane obrońcom.
podaż
Podaż to ilość dóbr lub usług, którą producenci są gotowi zaoferować na rynku w określonym czasie i przy określonych warunkach, zwłaszcza cenie.
podcast
Audycja publikowana w internecie, zwykle w odcinkach i przeznaczona do słuchania lub oglądania w wybranym czasie. Może mieć formę rozmowy, komentarza, reportażu albo programu tematycznego.
podcasting
Tworzenie, publikowanie i odbieranie regularnych materiałów dźwiękowych lub audiowizualnych udostępnianych zazwyczaj przez internet.
podciśnienie
Stan, w którym ciśnienie jest niższe niż w otoczeniu, co może powodować zasysanie wody i znajdujących się w niej obiektów.
podejrzany
Osoba, której formalnie przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa albo którą oskarżono o to w trybie przewidzianym przez prawo. Podejrzany korzysta z prawa do obrony i nie jest jeszcze osobą skazaną.
podejście kuratorskie
Sposób, w jaki muzeum wybiera, interpretuje i przedstawia obiekty oraz tematy na wystawach i w działalności badawczej.