Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 4771-4860
Indeks alfabetyczny
S
90 haseł
stacja pomiarowa
Punkt wyposażony w urządzenia rejestrujące parametry pogody, takie jak temperatura, ciśnienie atmosferyczne, opady lub prędkość wiatru.
stacja zasilania
Przenośne urządzenie magazynujące energię elektryczną i udostępniające ją do zasilania innych urządzeń.
stack
Zestaw kilku substancji stosowanych łącznie, zwykle w celu uzyskania zakładanego efektu. W kontekście artykułu chodzi o nieformalne łączenie peptydów promowanych do różnych zastosowań.
stal wysokowytrzymała
Materiał konstrukcyjny o zwiększonej odporności na obciążenia. Mazda wykorzystuje go w strukturze CX-5, aby wspierać sztywność nadwozia i rozpraszanie energii podczas kolizji.
stalking
Uporczywe i powtarzające się nękanie lub śledzenie innej osoby, które narusza jej prywatność i może wywoływać poczucie zagrożenia.
stamina
Zasób wytrzymałości postaci, który jest zużywany podczas intensywnych działań, takich jak sprint.
stan ekologiczny
Ocena jakości ekosystemu wód powierzchniowych, uwzględniająca między innymi organizmy żywe, warunki fizykochemiczne i cechy siedliska. Wysoki stan ekologiczny oznacza niewielkie przekształcenie wód względem warunków naturalnych.
stan krytyczny
Stan krytyczny to stan pracy reaktora, w którym reakcja łańcuchowa rozszczepienia utrzymuje się samoczynnie na stałym poziomie. Oznacza to, że liczba neutronów wywołujących kolejne rozszczepienia pozostaje zasadniczo stała.
stan likwidacji
Formalny etap kończenia działalności podmiotu, obejmujący uporządkowanie jego spraw, rozliczenie zobowiązań i przygotowanie do wykreślenia z właściwego rejestru.
stan nietrzeźwości
Stan organizmu stwierdzony po spożyciu alkoholu, potwierdzony w tym przypadku badaniem alkomatem. Kierowanie rowerem w takim stanie może skutkować odpowiedzialnością przed sądem.
stan przedrzucawkowy
Powikłanie ciąży związane przede wszystkim ze zbyt wysokim ciśnieniem tętniczym u matki. Może zaburzać przepływ krwi do łożyska i wpływać na zdrowie matki oraz dziecka.
stan w USA
Stan w USA to jednostka federalna mająca własne władze i określony zakres samodzielności, działająca w ramach konstytucji Stanów Zjednoczonych.
stan wyjątkowy
Stan wyjątkowy to formalny, nadzwyczajny reżim prawny wprowadzany w obliczu poważnego zagrożenia bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
stand
Stand to partnerstwo dwóch pałkarzy, którzy wspólnie zdobywają punkty, zanim jeden z nich zostanie wyeliminowany albo zakończy się ich część gry.
stand-up
Forma komedii scenicznej, w której wykonawca bezpośrednio zwraca się do publiczności i przedstawia przygotowany materiał słowny. Występ może zawierać obserwacje, anegdoty i komentarze.
standard Qi
Qi to standard bezprzewodowego przesyłania energii między ładowarką a zgodnym urządzeniem. Wykorzystuje zjawisko indukcji elektromagnetycznej.
standard bezpieczeństwa
Ustanowiona przez właściwy organ norma określająca minimalne wymagania, które produkt lub rozwiązanie musi spełniać, aby ograniczać ryzyko dla użytkowników.
standardy transmisji
Zestawy reguł technicznych określających sposób przesyłania danych między urządzeniami, na przykład telefonu i telewizora.
standaryzacja sterowania
Ujednolicenie sposobu wykonywania podstawowych działań za pomocą tych samych przycisków lub reguł. Dzięki temu zmiana bohatera nie wymaga nauki całego sterowania od początku.
startup
Młoda firma, zwykle rozwijająca innowacyjny produkt lub usługę i poszukująca skalowalnego modelu działalności.
statek handlowy
Cywilna jednostka pływająca wykorzystywana do przewozu towarów, pasażerów lub wykonywania usług związanych z działalnością gospodarczą.
statek typu ro-ro
Statek przystosowany do przewozu ładunków, pojazdów lub pasażerów, które wjeżdżają na pokład i z niego zjeżdżają, zamiast być przeładowywane za pomocą dźwigów.
status cywilny
Prawnie określona sytuacja osoby w zakresie jej stanu rodzinnego i osobistego, odnotowywana w dokumentach oraz rejestrach publicznych.
status green
Umowne oznaczenie pozytywnego stanu operacyjnego; w artykule oznacza bezpieczeństwo i dobry stan zdrowia załogi.
status lotu
Bieżąca informacja o stanie konkretnego lotu, na przykład o jego planowym wykonaniu, opóźnieniu lub odwołaniu.
status prawny
Pozycja osoby, instytucji lub określonej czynności w świetle obowiązujących przepisów prawa.
status prawny i operacyjny
Zespół zasad określających podstawę prawną obecności jednostki oraz sposób jej działania, podporządkowania i współpracy z innymi strukturami.
status sporny
Sytuacja, w której przynależność, suwerenność lub status prawny określonego terytorium są kwestionowane przez co najmniej jedną stronę.
status stałego rezydenta
Status prawny osoby uprawnionej do stałego zamieszkiwania i pracy w USA, z zastrzeżeniem obowiązków oraz ograniczeń wynikających z prawa imigracyjnego.
status tymczasowy
Prawna podstawa pobytu cudzoziemca w państwie przez określony czas i na określonych warunkach.
statut
Statut to wewnętrzny dokument określający zasady działania organizacji, jej strukturę oraz prawa i obowiązki członków. W partii politycznej może także regulować procedury dyscyplinarne.
statystyki
Dane liczbowe opisujące określone zjawiska, na przykład liczbę osób czytających tekst lub korzystających z serwisu.
statystyki oficjalne
Dane publikowane przez uprawnione instytucje publiczne na podstawie określonych metod zbierania i opracowywania informacji.
stawka najmu
Kwota należna wynajmującemu za korzystanie z określonej jednostki powierzchni przez ustalony okres.
stawka taryfowa
Wielkość należności pobieranej od towaru przekraczającego granicę celną, najczęściej wyrażona jako procent wartości towaru albo określona kwotowo.
stałe kursy walutowe
Stałe kursy walutowe to założenie analityczne, w którym wpływ zmian kursów walut na porównanie wyników zostaje wyeliminowany.
stałe tylne skrzydło
Stałe tylne skrzydło to nieruchomy element aerodynamiczny zamontowany z tyłu samochodu. Wytwarza docisk tylnej osi, poprawiając stabilność podczas szybkiej jazdy.
stały członek Rady Bezpieczeństwa ONZ
Państwo posiadające stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ oraz szczególne uprawnienie do zablokowania przyjęcia projektu rezolucji.
stały wiatr
Stały wiatr to miara prędkości wiatru utrzymującej się przez określony czas, odróżniana od krótkotrwałych, silniejszych porywów.
steganografia
Technika ukrywania danych lub kodu w innym pliku albo materiale, tak aby obecność ukrytej treści była mniej widoczna.
stellarator
Urządzenie do utrzymywania gorącej plazmy za pomocą odpowiednio ukształtowanych, skręconych pól magnetycznych. Jego konstrukcja ma ograniczać potrzebę dynamicznego sterowania plazmą.
sterowanie głosem
Obsługiwanie urządzenia lub funkcji za pomocą wypowiadanych poleceń zamiast przycisków albo wpisywanego tekstu.
sterowanie głosowe
Sposób obsługi urządzenia za pomocą wypowiadanych poleceń, które system rozpoznaje i interpretuje.
sterowanie steer-by-wire
System, w którym ruchy kierownicy są przekazywane do układu kierowniczego głównie za pomocą sygnałów elektronicznych, bez tradycyjnego mechanicznego połączenia.
stopa depozytowa
Oprocentowanie środków, które banki komercyjne lokują w banku centralnym. Wpływa na opłacalność utrzymywania nadwyżek pieniężnych poza akcją kredytową.
stopa dywidendy
Wskaźnik pokazujący relację wypłacanej dywidendy do ceny instrumentu, zwykle wyrażaną w procentach. Informuje o dochodzie z dywidendy względem zaangażowanego kapitału.
stopa lombardowa
Oprocentowanie kredytu udzielanego bankom przez bank centralny pod zastaw akceptowanych aktywów. Wyznacza koszt pozyskania przez banki krótkoterminowego finansowania awaryjnego.
stopa procentowa
Procentowa cena korzystania z kapitału, określająca między innymi koszt kredytu lub wysokość wynagrodzenia za udostępnienie pieniędzy.
stopa referencyjna
Podstawowa stopa procentowa banku centralnego, wpływająca na poziom rynkowych stóp procentowych oraz koszt kredytów i lokat.
stopienie rdzenia
Ciężka awaria reaktora, w której paliwo i części rdzenia nagrzewają się do temperatury powodującej ich stopienie. Zdarzenie to może uszkodzić bariery bezpieczeństwa i doprowadzić do uwolnienia materiałów promieniotwórczych.
stopień ochrony IP
Oznaczenie odporności urządzenia na wnikanie pyłu oraz wody według znormalizowanego systemu kodów IP. IP68 dotyczy między innymi zanurzenia, a IP69K ochrony przed strumieniami wody pod wysokim ciśnieniem i w podwyższonej temperaturze.
stopień ochrony IP68
IP68 to oznaczenie odporności obudowy na pył oraz zanurzenie w wodzie w warunkach określonych przez producenta i normę ochrony obudów.
stopień sprężania
Stosunek objętości cylindra przy tłoku w dolnym i górnym położeniu. Wyższy stopień sprężania może poprawiać sprawność i osiągi, ale zwiększa wymagania wobec paliwa i strojenia.
stopy rynkowe
Stopy procentowe kształtowane na rynkach finansowych, między innymi pod wpływem decyzji banku centralnego, podaży pieniądza i oczekiwań uczestników rynku. Wpływają na oprocentowanie kredytów i depozytów.
stopy zwrotu
Wskaźniki pokazujące, jak zmieniła się wartość inwestycji lub kapitału w określonym czasie, zwykle w ujęciu procentowym. Stopa zwrotu może być dodatnia, zerowa albo ujemna.
storefront cyfrowy
Wirtualna witryna lub wersja sklepu cyfrowego, w której prezentuje się aplikacje, treści albo produkty użytkownikom. Może być dostosowana do określonego rynku.
storytelling
Sposób komunikowania informacji za pomocą opowieści, który porządkuje fakty i nadaje im kontekst. W marketingu pomaga budować emocjonalną więź odbiorcy z marką lub produktem.
stos wiadomości
Ułożony zbiór wiadomości prezentowanych kolejno jako karty w interfejsie aplikacji.
stosunek pracy
Relacja prawna wynikająca z umowy o pracę, której warunki podlegają przepisom prawa pracy.
stosunki bilateralne
Relacje polityczne, gospodarcze lub społeczne między dwoma państwami. Ich zakres może obejmować m.in. dyplomację, handel, bezpieczeństwo i współpracę kulturalną.
stosunki konsularne
Relacje między państwami dotyczące wykonywania funkcji konsularnych, w tym pomocy obywatelom przebywającym za granicą.
stosunki międzynarodowe
Ogół relacji politycznych, gospodarczych, prawnych i społecznych między państwami oraz innymi uczestnikami życia międzynarodowego.
stosunki międzyparlamentarne
Kontakty i współpraca między parlamentami lub grupami parlamentarnymi różnych państw.
stowarzyszenie
Dobrowolna, trwała organizacja osób powołana do realizacji wspólnych celów, działająca według przyjętych zasad. W polityce może skupiać osoby związane z określonym środowiskiem lub liderem.
strategia go-to-market
Plan wprowadzenia produktu na rynek, obejmujący wybór klientów, sposób dotarcia do nich, sprzedaż, dystrybucję i model cenowy.
strategia maksymalnej presji
Strategia polityczna polegająca na równoczesnym stosowaniu silnych środków gospodarczych, dyplomatycznych i politycznych, aby zmusić państwo do zmiany postępowania.
strategia obronna
Strategia obronna to zbiór długoterminowych celów i działań państwa dotyczących ochrony jego bezpieczeństwa oraz budowania zdolności obronnych.
strategia transformacji
Długofalowy plan przeprowadzenia istotnych zmian w organizacji, jej modelu działania lub strukturze. Określa cele, kierunki i sposób wdrażania tych zmian.
strategia turowa
Rodzaj gry strategicznej, w której uczestnicy podejmują działania naprzemiennie w kolejnych turach. Taki model pozwala planować posunięcia bez presji jednoczesnych działań przeciwnika.
strategia wdrożeń
Plan określający sposób, kolejność i warunki wprowadzania produktu, systemu lub jego funkcji do użytkowania.
strategia wyborcza
Strategia wyborcza to plan działań partii lub komitetu, którego celem jest zdobycie poparcia i osiągnięcie określonego wyniku w wyborach.
strategiczne partnerstwo
Długoterminowa współpraca państw obejmująca kluczowe obszary bezpieczeństwa, polityki lub gospodarki.
strategie komunikacyjne
Planowane sposoby formułowania i przekazywania komunikatów, które mają wpływać na odbiorców oraz osiągać określone cele.
straty kadrowe
Zmniejszenie liczebności personelu wskutek śmierci, ran, zaginięcia, niewoli, odejścia ze służby lub innych przyczyn.
straty operacyjne
Ujemny wynik osiągany przez przedsiębiorstwo na podstawowej działalności, gdy koszty operacyjne przewyższają przychody z tej działalności.
straty własne
Określenie wojskowe odnoszące się do zabitych, rannych, zaginionych lub utraconego sprzętu po stronie własnych sił.
straż przybrzeżna
Państwowa formacja odpowiedzialna za ochronę wybrzeża i bezpieczeństwo na wodach przybrzeżnych, często także za ratownictwo i kontrolę żeglugi.
streaming
Sposób udostępniania treści przez internet, zwykle bez konieczności pobierania całego pliku przed rozpoczęciem odtwarzania.
street pricing
Zasada, według której ceny na lotnisku powinny odpowiadać cenom porównywalnych produktów i usług poza terminalem.
street pricing plus
Model, w którym do ceny rynkowej poza lotniskiem dolicza się ustalony procent, najczęściej od 10 do 15 proc.
strefa Schengen
Obszar państw europejskich, między którymi co do zasady zniesiono kontrole na wspólnych granicach wewnętrznych.
strefa buforowa
Strefa buforowa to obszar oddzielający strony konfliktu, którego celem jest ograniczenie ryzyka starć i ułatwienie nadzorowania zawieszenia broni lub porozumienia wojskowego.
strefa danych
Wydzielony obszar infrastruktury chmurowej, w którym dostawca może ograniczyć miejsce przetwarzania danych. W tym przypadku europejskie strefy danych nie obejmują Astra.
strefa euro
Grupa państw Unii Europejskiej, które przyjęły euro jako oficjalną walutę. Państwa należące do strefy euro prowadzą wspólną politykę pieniężną zarządzaną przez Europejski Bank Centralny.
strefa piesza
Obszar przeznaczony przede wszystkim dla ruchu pieszych, na którym ruch pojazdów jest całkowicie zakazany albo ograniczony.
strefa przejściowa
Najbardziej zewnętrzna część rezerwatu, w której mieszkają ludzie i rozwijają się wybrane aktywności gospodarcze. Jej celem jest zrównoważony rozwój.
strefa pływów
Obszar wybrzeża okresowo zalewany podczas przypływu i odsłaniany podczas odpływu.
stres fizjologiczny
Reakcja organizmu na obciążenie lub działanie czynnika środowiskowego, obejmująca procesy zachodzące w jego układach i narządach.
stres oksydacyjny
Stres oksydacyjny to stan związany z działaniem reaktywnych form tlenu, które mogą uszkadzać składniki komórek, w tym DNA.
stres replikacyjny
Sytuacja, w której kopiowanie DNA zwalnia lub zatrzymuje się z powodu przeszkód albo niedoboru potrzebnych składników.