Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 4861-4950
Indeks alfabetyczny
P
90 haseł
poprawka bezpieczeństwa
Aktualizacja systemu mająca usunąć problem bezpieczeństwa albo ograniczyć ryzyko jego wykorzystania.
poprawka menedżerska
Pakiet zmian do projektu ustawy, przedstawiany przez autorów lub kierownictwo prac legislacyjnych przed dalszym procedowaniem.
populacja
Grupa osobników tego samego gatunku żyjących na określonym obszarze i mogących się między sobą rozmnażać.
populizm
Styl lub sposób uprawiania polityki, który przedstawia społeczeństwo jako przeciwstawione elitom i deklaruje obronę interesów zwykłych ludzi.
popyt
Popyt to ilość dóbr lub usług, którą nabywcy chcą i mogą kupić w określonym czasie oraz przy określonej cenie.
popyt importowy
Popyt importowy to zapotrzebowanie danego kraju lub rynku na towary sprowadzane z zagranicy.
popyt krajowy
Łączne zapotrzebowanie gospodarstw domowych, firm i państwa na towary oraz usługi w danym kraju.
porfiryny
Pierścieniowe związki organiczne, do których należą związki związane z hemem i jego prekursorami.
pornografia biedy
Określenie obrazów biedy, które mogą sprowadzać ludzi do roli obiektów litości lub sensacji, zamiast pokazywać ich podmiotowość.
porozumienia MFN
Ustalenia cenowe odwołujące się do zasady najbardziej uprzywilejowanego kraju.
porozumienie etyczne
Dokument określający ograniczenia dotyczące działalności finansowej i zawodowej urzędnika podczas pełnienia funkcji publicznej.
porozumienie międzynarodowe
Formalne uzgodnienie zawarte przez państwa lub inne uprawnione podmioty, określające ich wzajemne prawa, obowiązki albo zasady współpracy.
porozumienie nuklearne
Międzynarodowa umowa dotycząca ograniczeń, kontroli lub monitorowania działalności związanej z energią jądrową, zwłaszcza programem nuklearnym państwa.
porozumienie o rozdzieleniu sił
Porozumienie o rozdzieleniu sił to umowa, która określa rozmieszczenie wojsk przeciwnych stron oraz zasady ograniczające ryzyko bezpośrednich starć.
porozumienie przejściowe
Umowa określająca zasady współpracy w okresie zmiany stanowiska lub przekazywania obowiązków. Może regulować czas trwania wsparcia, zakres zadań i wynagrodzenie.
porozumienie warunkowe
Porozumienie, którego zawarcie, skuteczność lub wykonanie zależy od spełnienia określonych warunków.
port sieciowy
Numerowany punkt komunikacji używany przez usługi sieciowe. Port 5900 był dostępny z internetu na systemach, które padły ofiarą ataków.
portal captive
Portal captive to strona wyświetlana przed uzyskaniem dostępu do publicznej sieci Wi-Fi, często używana w hotelach i obiektach konferencyjnych.
portal transferowy
System używany w futbolu akademickim do zgłaszania chęci zmiany uczelni przez zawodników oraz do ich rekrutowania przez inne programy. Ułatwia organizowanie transferów między drużynami.
portfel inwestycyjny
Portfel inwestycyjny to zestaw aktywów finansowych należących do osoby lub instytucji, na przykład akcji, obligacji albo jednostek funduszy.
portfel kryptowalutowy
Narzędzie lub usługa służąca do zarządzania adresami i kluczami używanymi przy przechowywaniu oraz transferze kryptowalut. Portfel nie musi przechowywać aktywów bezpośrednio, lecz umożliwia kontrolę nad nimi.
portfel sprzętowy
Fizyczne urządzenie służące do przechowywania kluczy prywatnych kryptowalut i autoryzowania transakcji.
portfolio marek
Zestaw marek, produktów lub własności intelektualnych zarządzanych przez jedną organizację. Analiza takiego zbioru pomaga planować inwestycje i rozwój działalności.
porwanie dla okupu
Przestępstwo polegające na uprowadzeniu ludzi w celu wymuszenia pieniędzy lub innych świadczeń za ich uwolnienie.
poryw wiatru
Krótkotrwały wzrost prędkości wiatru, zwykle silniejszy niż jego średnia prędkość.
porządek publiczny
Stan bezpieczeństwa i spokoju społecznego, którego ochronę państwo może uznać za uzasadnienie określonych działań prawnych.
porządek społeczny
Układ norm, zasad, instytucji i relacji, który zapewnia względną stabilność oraz przewidywalność życia zbiorowego.
poseł do Parlamentu Europejskiego
Osoba wybrana do Parlamentu Europejskiego, która uczestniczy w reprezentowaniu obywateli państw Unii Europejskiej i pracach tej instytucji.
posiedzenie aresztowe
Posiedzenie sądu, podczas którego rozpatrywany jest wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego.
posiedzenie plenarne
Posiedzenie całej izby parlamentarnej, a nie pojedynczej komisji. Podczas takiego posiedzenia parlamentarzyści mogą debatować i głosować nad przedstawionymi sprawami.
post przerywany
Model odżywiania, w którym okresy jedzenia przeplatają się z zaplanowanymi okresami niejedzenia. W artykule oznacza jedzenie wyłącznie w określonych godzinach i poszczenie przez pozostałą część doby.
postanowienie sądu
Formalna decyzja sądu dotycząca określonej kwestii w toku sprawy, zwykle proceduralnej. Może podlegać zaskarżeniu, jeśli przepisy przewidują taką możliwość.
postapokalipsa
Nurt science fiction opisujący świat po katastrofie, która zniszczyła lub głęboko zmieniła dotychczasowe społeczeństwo.
postawienie zarzutów
Formalne przedstawienie osobie informacji, że jest podejrzewana o popełnienie określonego czynu zabronionego, wraz z opisem tego czynu i jego podstawą prawną.
postbiotyki
Preparaty przygotowane z użyciem probiotyków, które zostały zabite przez podgrzanie. Mają wywoływać ochronną reakcję organizmu bez wprowadzania żywych bakterii.
postkonceptualizm
Nurt praktyki artystycznej rozwijający idee sztuki konceptualnej i często łączący różne media.
postkwantowy schemat podpisu
Mechanizm podpisu cyfrowego projektowany z myślą o odporności na klasyczne oraz potencjalne ataki komputerów kwantowych. Służy do potwierdzania autentyczności i integralności danych, a nie do ich szyfrowania.
postprodukcja
Etap pracy nad materiałem po zakończeniu zdjęć, obejmujący między innymi montaż obrazu, obróbkę dźwięku i korekcję kolorów. Prowadzi do przygotowania końcowej wersji filmu.
postępowanie
Uporządkowany tok czynności podejmowanych przez właściwe organy w celu wyjaśnienia sprawy i zebrania informacji lub dowodów.
postępowanie administracyjne
Formalna procedura prowadzona przez organ administracji w celu zbadania określonej sprawy i wydania rozstrzygnięcia.
postępowanie antymonopolowe
Postępowanie dotyczące podejrzenia, że firma wykorzystuje swoją pozycję rynkową do ograniczania konkurencji.
postępowanie dyscyplinarne
Formalny proces służący wyjaśnieniu, czy sędzia naruszył obowiązki zawodowe lub zasady etyki, oraz ewentualnemu zastosowaniu przewidzianych środków.
postępowanie imigracyjne
Procedura prowadzona przez organy państwa w sprawach wjazdu, pobytu, statusu lub wydalenia cudzoziemca.
postępowanie karne
Prawnie uregulowany tok czynności służących ustaleniu, czy popełniono przestępstwo, kto za nie odpowiada oraz czy należy wydać orzeczenie w sprawie.
postępowanie kontrolne
Procedura sprawdzająca prawidłowość, zasadność i przebieg działań podjętych przez służby.
postępowanie przygotowawcze
Etap postępowania karnego poprzedzający rozprawę sądową. Służy ustaleniu, czy doszło do przestępstwa, zebraniu dowodów i podjęciu decyzji o dalszym prowadzeniu sprawy.
postępowanie sprawdzające
Ocena przeszłości kandydata przed dopuszczeniem go do pracy w instytucji wymagającej szczególnego poziomu zaufania.
postępowanie wyjaśniające
Postępowanie wyjaśniające to czynności mające ustalić przebieg zdarzenia, jego przyczyny oraz ewentualną odpowiedzialność osób uczestniczących w sprawie.
postępowanie zaoczne
Postępowanie prowadzone bez obecności osoby, której dotyczą zarzuty. W tym przypadku rosyjski generał nie został fizycznie zatrzymany przez ukraińskie organy.
potaż
Potaż to grupa naturalnych soli zawierających potas, wykorzystywanych przede wszystkim do produkcji nawozów mineralnych.
potencjał mobilizacyjny
Zdolność polityka, partii lub ruchu do skłaniania zwolenników do aktywnego działania, zwłaszcza udziału w wyborach i wspierania kampanii.
potencjał strategiczny
Łączne zasoby i zdolności państwa umożliwiające prowadzenie działań wojskowych o znaczeniu strategicznym.
potrójna blokada emerytalna
Brytyjska zasada podwyższania emerytur państwowych według ustalonych reguł. Jej ewentualne zniesienie oznaczałoby zmianę sposobu corocznej waloryzacji świadczeń.
poufne składanie dokumentów
Procedura przekazania dokumentów rejestrowych właściwemu organowi bez ich natychmiastowego, pełnego udostępnienia opinii publicznej.
poufność
Właściwość informacji polegająca na tym, że mogą być dostępne wyłącznie dla uprawnionych osób lub podmiotów.
poufny wniosek
Dokument składany organowi nadzoru lub operatorowi rynku w sposób ograniczający jego publiczne ujawnienie na etapie przygotowań do transakcji. W kontekście IPO może poprzedzać publiczne rozpoczęcie procedury ofertowej.
poważna deprywacja materialna i społeczna
Brak możliwości zaspokojenia kilku podstawowych potrzeb i ponoszenia określonych wydatków.
poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe
Złożony wskaźnik używany w badaniach, obejmujący między innymi zawał serca, udar oraz zgon z dowolnej przyczyny.
poważne zdarzenie
Zdarzenie stwarzające istotne zagrożenie dla ludzi, mienia lub środowiska i wymagające skoordynowanych działań służb oraz władz.
power ranking
Subiektywne zestawienie drużyn według ich aktualnej formy, jakości gry i wyników, a nie wyłącznie miejsca w tabeli.
powerbank
Przenośny akumulator przeznaczony do ładowania urządzeń elektronicznych, takich jak smartfony, bez dostępu do gniazdka elektrycznego.
powiadomienie o niezgodności pojazdu autonomicznego
Formalne zgłoszenie naruszenia przypisanego pojazdowi autonomicznemu. Po otrzymaniu takiego powiadomienia producent lub operator przekazuje informację organowi regulacyjnemu w określonym terminie.
powiernictwo
Forma tymczasowego zarządzania cudzym majątkiem lub przedsiębiorstwem przez wyznaczony podmiot, wykonywanego na podstawie decyzji prawnej lub administracyjnej.
powierzchnia ataku
Zbiór punktów, przez które napastnik może próbować uzyskać dostęp do systemu, danych lub urządzeń albo wpłynąć na ich działanie.
powierzchnia użytkowa
Powierzchnia pomieszczeń przeznaczonych do użytkowania w lokalu lub budynku, zwykle mierzona w metrach kwadratowych.
powierzchowny zakrzep krwi
Skrzep krwi znajdujący się w naczyniu położonym blisko powierzchni ciała. W przypadku Hurtsa badanie kontrolne wykazało ruch w obrębie małego zakrzepu.
powiązane usługi turystyczne
Oddzielnie nabywane usługi podróżne, które są ze sobą powiązane w procesie rezerwacji, ale nie tworzą jednolitego pakietu.
powiększona oferta akcji
Oferta akcji zwiększona w stosunku do pierwotnie planowanej wielkości, zwykle w odpowiedzi na wysokie zainteresowanie inwestorów.
powołanie
Powołanie na stanowisko to formalne mianowanie osoby przez uprawniony organ lub podmiot.
powtarzalna przezczaszkowa stymulacja magnetyczna
Metoda wykorzystująca powtarzane impulsy pola magnetycznego do oddziaływania na aktywność mózgu. Wytyczne nie zalecają jej rutynowego stosowania w leczeniu szumów usznych.
powództwo
Powództwo to formalne wystąpienie do sądu z żądaniem ochrony określonego prawa lub rozstrzygnięcia sporu. Określa ono przedmiot i podstawę sprawy sądowej.
powódź błyskawiczna
Nagły, szybko narastający napływ wody, często po intensywnych opadach, osunięciu materiału lub przerwaniu naturalnej przeszkody.
powłoka antyodblaskowa
Powłoka antyodblaskowa to warstwa na powierzchni ekranu, która ogranicza odbijanie światła i refleksy utrudniające odczyt obrazu.
powłoka antyrefleksyjna
Powłoka antyrefleksyjna to warstwa lub sposób wykończenia powierzchni ekranu, który ogranicza odbicia światła i odblaski.
pozew
Formalne pismo składane do sądu, które rozpoczyna postępowanie cywilne i określa żądania powoda wobec pozwanego.
pozew zbiorowy
Postępowanie, w którym roszczenia wielu osób o podobnym charakterze są dochodzone wspólnie przeciwko temu samemu pozwanemu.
poziom trudności
Miara złożoności układu lub zestawu elementów, uwzględniana przy obliczaniu oceny zawodnika.
poziomy doskok
Szybki ruch postaci w kierunku poziomym, używany do pokonywania krótkich odcinków lub omijania zagrożeń.
pozostałości archeologiczne
Materialne ślady działalności człowieka z przeszłości, takie jak mury, fundamenty, przedmioty, warstwy ziemi lub fragmenty budowli.
pozwolenie na budowę
Decyzja administracyjna zezwalająca na rozpoczęcie i prowadzenie określonej inwestycji budowlanej. Określa między innymi rodzaj i zakres zamierzenia oraz zatwierdza projekt budowlany, jeśli wymagają tego przepisy.
pozwolenie na emisję
Decyzja administracyjna określająca, czy i na jakich warunkach instalacja może emitować zanieczyszczenia do powietrza.
pozwolenie na przewóz osób
Pozwolenie na przewóz osób to formalna zgoda organu publicznego na wykonywanie usług transportowych zgodnie z określonymi warunkami i przepisami.
pozycja gotówkowa netto
Pozycja gotówkowa netto pokazuje różnicę między posiadanymi środkami pieniężnymi a oprocentowanym zadłużeniem przedsiębiorstwa.
pozyskiwanie informacji podstępem
Metoda zdobywania danych poprzez wprowadzenie osoby lub instytucji w błąd co do tożsamości albo celu kontaktu.
pozytywna niespodzianka EPS
Sytuacja, w której rzeczywisty zysk na akcję spółki okazuje się wyższy od prognozy analityków. Skala niespodzianki pokazuje, o ile wynik przekroczył oczekiwania.
pozytywne wzmocnienie
Metoda pracy ze zwierzęciem, w której pożądane zachowania są wzmacniane zamiast wymuszania ich karą. Ma wspierać bezpieczną współpracę opiekuna i zwierzęcia.
pościg za wynikiem
Pościg za wynikiem to część meczu krykieta, w której drużyna odbijająca jako druga próbuje osiągnąć lub przekroczyć wynik uzyskany wcześniej przez rywala.
pośrednia dominacja
Uzyskanie decydującego wpływu nad spółką za pośrednictwem innego podmiotu, a nie w wyniku bezpośredniego przejęcia jej akcji.
pośrednia iniekcja promptu
Atak, w którym złośliwe polecenie nie jest wpisywane bezpośrednio do rozmowy z AI, lecz zostaje umieszczone w treści przetwarzanej przez system.
pośrednictwo
Udział zewnętrznego podmiotu w ułatwianiu kontaktu i rozmów między stronami sporu, bez zastępowania ich w podejmowaniu decyzji.