Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 4861-4950
Indeks alfabetyczny
S
90 haseł
strokes gained
Statystyczna metoda oceny, ile uderzeń zawodnik zyskuje lub traci względem pola albo przyjętej grupy porównawczej.
strona społeczna
Przedstawiciele pracowników, zwykle związki zawodowe lub inne ich reprezentacje, uczestniczący w dialogu z pracodawcą albo władzami. Termin odnosi się do zbiorowego reprezentowania interesów pracowniczych.
struktura atomowa
Szczegółowy opis rozmieszczenia atomów tworzących daną cząsteczkę lub materiał, w tym białko.
struktura korporacyjna
Sposób zorganizowania przedsiębiorstwa lub grupy podmiotów, obejmujący między innymi podział własności, kompetencji, odpowiedzialności i kontroli.
struktura narracji
Struktura narracji to sposób organizacji wydarzeń, informacji i perspektywy w opowieści. Obejmuje między innymi kolejność zdarzeń, tempo, punkt widzenia oraz relacje między wątkami.
strukturalna choroba serca
Choroba dotycząca budowy serca, na przykład jego zastawek, jam lub ścian. Może zaburzać przepływ krwi albo zdolność serca do skutecznego pompowania.
struktury przedhiszpańskie
Budowle, warstwy lub inne pozostałości materialne powstałe na obszarze obu Ameryk przed hiszpańską kolonizacją.
strumieniowanie w chmurze
Model uruchamiania gier na zdalnych serwerach i przesyłania obrazu oraz dźwięku do urządzenia użytkownika. Gracz nie musi instalować gry lokalnie ani posiadać konsoli, na której jest uruchomiona.
strumień audio
Ciągły przekaz dźwiękowy udostępniany przez internet, bez konieczności pobierania całego pliku przed odtworzeniem.
strumień danych
Ciągłe lub regularne przekazywanie danych odbiorcy, zwykle w formie elektronicznej. Licencjonowany strumień danych jest udostępniany na warunkach określonych przez dostawcę.
strumień treści
Uporządkowany, zwykle przewijany ciąg materiałów prezentowanych użytkownikowi w aplikacji lub serwisie.
strzelanka ekstrakcyjna
Gatunek, w którym gracze zbierają łupy podczas meczu i muszą wydostać się z mapy, aby zachować zdobyte przedmioty lub środki.
studio wsparcia
Zespół pomagający głównemu studiu przy produkcji gry, na przykład przy tworzeniu map, zawartości lub obsłudze technicznej.
studium stylistyczne
Wstępny projekt pojazdu służący do zbadania kierunku wyglądu i proporcji, bez konieczności przygotowania go do produkcji.
stwierdzenia prognostyczne
Stwierdzenia prognostyczne to informacje o przewidywanych planach, działaniach lub wynikach firmy w przyszłości. Są obarczone ryzykiem i niepewnością, dlatego rzeczywiste rezultaty mogą się od nich różnić.
subskrybent
Osoba lub podmiot korzystający z usługi na podstawie aktywnej subskrypcji.
subskrypcja
Subskrypcja to uzgodnienie, w ramach którego użytkownik otrzymuje dostęp do określonych treści lub usług przez ustalony czas, często w zamian za opłatę.
substancja rakotwórcza
Substancja lub mieszanina, której narażenie może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu.
substancje gaśnicze
Materiały stosowane do tłumienia lub gaszenia ognia. Mogą ograniczać temperaturę, odcinać dopływ tlenu albo zmniejszać możliwość dalszego spalania materiału.
substancje psychoaktywne
Związki chemiczne wpływające na działanie ośrodkowego układu nerwowego, a przez to na świadomość, nastrój, percepcję lub zachowanie.
substancje zaburzające działanie hormonów
Substancje zaburzające działanie hormonów to związki, które mogą zmieniać funkcjonowanie układu hormonalnego. Mogą naśladować hormony, blokować ich działanie albo modyfikować reakcję organizmu.
subsydia
Wsparcie finansowe udzielane przez państwo lub inną instytucję, często w celu obniżenia kosztów działalności albo zachęcenia do realizacji określonych projektów.
sukcesja menedżerska
Planowany proces przygotowania następcy na kluczowe stanowisko oraz przekazania mu obowiązków. Ma zapewnić ciągłość zarządzania podczas zmiany kierownictwa.
sukcesja polityczna
Sukcesja polityczna to proces przekazywania przywództwa lub wpływów w partii, obozie politycznym albo państwie. Może obejmować wybór następcy oraz ustalenie przyszłego kierunku politycznego.
suma gwarancyjna
Maksymalna łączna kwota, do której ubezpieczyciel odpowiada w ramach określonej polisy i zdarzenia. W OC autokaru jest to wspólna pula dla wszystkich poszkodowanych.
superarchaiczna linia
Bardzo dawna linia ewolucyjna ludzi archaicznych, która oddzieliła się od głównej gałęzi prowadzącej do Homo sapiens około 1,8 miliona lat temu.
superbańka
Rozległa wnęka w gazie międzygwiazdowym, powstała pod wpływem energii gwiazd. W N44 ma około 210 na 140 lat świetlnych.
supergrupa
Zespół tworzony przez muzyków znanych z innych, często ważnych lub popularnych grup.
superinteligencja
Hipotetyczna forma sztucznej inteligencji, której zdolności poznawcze znacznie przewyższają ludzkie możliwości w wielu dziedzinach.
superkontynent
Bardzo duży obszar lądowy łączący większość lub wszystkie kontynenty istniejące w danym okresie geologicznym.
supernowa
Supernowa to gwałtowne, bardzo jasne zjawisko związane z końcowym etapem ewolucji niektórych gwiazd. Może powstać między innymi wskutek wybuchu gwiazdy lub układu zawierającego białego karła.
supertankowiec
Bardzo duży tankowiec przeznaczony do transportu znacznych ilości ropy naftowej.
surowce krytyczne
Surowce uznawane za szczególnie ważne dla gospodarki, których dostawy mogą być narażone na zakłócenia lub zależność od ograniczonej liczby źródeł.
surowiec krytyczny
Surowiec uznawany za szczególnie ważny dla gospodarki, którego dostawy są narażone na zakłócenia.
survival horror
Gatunek horroru skupiający się na napięciu, eksploracji, zagrożeniu i ograniczonych możliwościach walki.
susza
Susza to dłuższy okres niedoboru opadów, który prowadzi do ograniczenia dostępności wody i może powodować skutki dla środowiska, rolnictwa oraz gospodarki.
suwerenność
Suwerenność to najwyższa i niezależna władza państwa nad własnym terytorium oraz możliwość samodzielnego podejmowania decyzji bez podporządkowania innemu państwu.
swoboda żeglugi
Możliwość legalnego i niezakłóconego przemieszczania się statków określoną drogą wodną.
sygnalizacja świetlna
System świateł i urządzeń sterujących ruchem na skrzyżowaniu lub drodze. Określa, kiedy poszczególni uczestnicy ruchu mogą jechać albo muszą się zatrzymać.
sygnatura
Dane, zwykle wytworzone metodami kryptograficznymi, służące do sprawdzenia pochodzenia i integralności pliku lub pakietu.
sygnatura mutacyjna
Charakterystyczny układ zmian w DNA komórek nowotworowych. Naukowcy analizują go, aby ustalić, jakie procesy biologiczne lub środowiskowe mogły uszkodzić DNA.
sygnał naziemny
Sygnał radiowy wykorzystywany do przesyłania programów telewizyjnych lub radiowych za pośrednictwem naziemnej sieci nadajników.
sygnały logowania
Sygnały logowania to dane i cechy towarzyszące logowaniu do konta, wykorzystywane do oceny, czy próba dostępu jest prawidłowa.
sygnały zaangażowania
Informacje o zachowaniach użytkowników wskazujące, jak aktywnie korzystają z treści i jak na nie reagują. Służą do oceny zainteresowania oraz lepszego dopasowania komunikatów.
syjonizm
Ruch polityczny i ideowy związany z dążeniem do żydowskiego samostanowienia narodowego oraz utworzenia i utrzymania państwa żydowskiego w historycznej Palestynie.
sylabariusz
System pisma, w którym pojedyncze znaki oznaczają zwykle sylaby, a nie pojedyncze głoski. Umożliwia zapisywanie języka za pomocą zestawu znaków odpowiadających jego sylabom.
symbol Three Peak Mountain Snowflake
Symbol Three Peak Mountain Snowflake, przedstawiający płatek śniegu na tle trzech szczytów, oznacza oponę spełniającą określone wymagania dotyczące właściwości na śniegu. Stosuje się go między innymi na wybranych oponach zimowych i całorocznych.
symptom
Symptom to zauważalny objaw wskazujący na istnienie określonego problemu lub zjawiska. W analizie politycznej oznacza zwykle widoczny przejaw głębszych podziałów lub napięć.
symulacja soft-body
Model obliczeniowy, który odwzorowuje odkształcanie się elementów pojazdu podczas zderzeń i innych przeciążeń.
symulacje
Obliczeniowe odwzorowania możliwych przebiegów zdarzeń, stosowane do szacowania skutków różnych założeń lub działań.
symulator pizzerii
Symulator pizzerii to gra, w której gracz zarządza przygotowywaniem i sprzedażą pizzy, zwykle wykonując zadania związane z obsługą lokalu. Elementy fabularne mogą uzupełniać mechanikę zarządzania i podejmowania decyzji.
symulatory
Symulatory to urządzenia lub programy odtwarzające warunki obsługi i użycia rzeczywistego sprzętu. Umożliwiają szkolenie personelu bez konieczności stałego korzystania z operacyjnych jednostek.
synapsa
Połączenie między neuronami, przez które komórki nerwowe przekazują sobie sygnały. Zmiana liczby lub siły synaps może wpływać na uczenie się i pamięć.
synchronizacja
Proces uzgadniania i aktualizowania danych między aplikacją a innym systemem lub urządzeniem.
synchronizacja danych
Synchronizacja danych to proces aktualizowania informacji w różnych systemach lub usługach tak, aby ich kopie były ze sobą zgodne.
synchronizacja preferencji użytkownika
Automatyczne uzgadnianie ustawień i wyborów użytkownika między różnymi aplikacjami lub usługami. Dzięki niej te same preferencje mogą być dostępne w kilku miejscach.
synchronizacja ruchu ust
Technika dopasowywania ruchu ust na obrazie do wypowiadanych słów lub ich tłumaczenia.
synchronizacja zamówień
Automatyczne ujednolicanie i aktualizowanie danych o zamówieniach między połączonymi usługami. Dzięki temu wcześniejsze zamówienia mogą być dostępne do ponownego wykorzystania.
syndrom impostora
Określenie poczucia, że własne osiągnięcia nie są zasłużone, a otoczenie przecenia kompetencje danej osoby.
syndrom przesuwającej się linii bazowej
Zjawisko, w którym kolejne pokolenia uznają coraz bardziej zdegradowany stan przyrody za normalny punkt odniesienia.
synergia
Synergia to efekt współdziałania, w którym połączone zasoby lub działania przynoszą większą korzyść niż ich niezależne wykorzystanie.
syntetyczna tożsamość
Tożsamość zbudowana z połączonych lub zmodyfikowanych danych, dokumentów i wizerunków, która ma sprawiać wrażenie autentycznej osoby.
syntetyczne zestawy danych
Syntetyczne zestawy danych to dane wygenerowane przez modele komputerowe lub symulacje, a nie zebrane bezpośrednio z rzeczywistych obserwacji. Mogą służyć do trenowania i testowania systemów.
syntetyczne środowisko
Cyfrowe otoczenie wygenerowane przez oprogramowanie lub model, przedstawiające rzeczywiste albo hipotetyczne miejsca i sytuacje.
synteza głosu
Technologia tworzenia mowy na podstawie danych cyfrowych, w tym tekstu lub nagrań, pozwalająca uzyskać głos przypominający głos konkretnej osoby.
synteza jąder atomowych
Proces łączenia lekkich jąder atomowych w cięższe jądra, któremu może towarzyszyć wydzielanie energii. W artykule zachodzi on w bardzo gorącej plazmie.
synteza mowy
Technologia automatycznego tworzenia ludzkiej mowy przez system komputerowy. Może służyć między innymi do odczytywania tekstu lub imitowania określonego głosu.
synteza organiczna
Proces otrzymywania związków organicznych poprzez przeprowadzanie zaplanowanych reakcji chemicznych.
syreny alarmowe
Syreny alarmowe to urządzenia emitujące ustalone sygnały dźwiękowe, które mogą służyć do ostrzegania ludności o zagrożeniu lub do przeprowadzania testów systemu alarmowania.
system 3-4-1-2
Ustawienie taktyczne z trzema obrońcami, czterema zawodnikami w drugiej linii, jednym ofensywnym pomocnikiem i dwoma napastnikami.
system 311
Miejski system przyjmowania zgłoszeń dotyczących spraw niewymagających interwencji alarmowej, takich jak uszkodzenia dróg.
system ERP
Zintegrowany system informatyczny wspierający zarządzanie najważniejszymi procesami przedsiębiorstwa, takimi jak finanse, sprzedaż, zakupy, produkcja i kadry.
system GPS
System nawigacji satelitarnej umożliwiający określanie położenia, prędkości i czasu na podstawie sygnałów z satelitów.
system PAX
Specjalny typ ogumienia Michelin stosowany w Bugatti Veyron. Jego wymiana jest znacznie droższa od współczesnych rozwiązań używanych w nowszych hipersamochodach marki.
system alarmowania ludności
System alarmowania ludności to zorganizowany zestaw urządzeń, procedur i działań służących do przekazywania mieszkańcom informacji o zagrożeniach. Może być wykorzystywany także podczas ćwiczeń.
system antydronowy
Zestaw urządzeń i oprogramowania służących do wykrywania, śledzenia oraz przeciwdziałania użyciu dronów. Może obejmować środki obserwacji, zakłócania łączności lub fizycznego unieszkodliwiania bezzałogowych statków powietrznych.
system automatycznej identyfikacji statków
System nadawania i odbierania informacji o statku, takich jak jego identyfikacja, pozycja, kurs i prędkość, wykorzystywany do zwiększania bezpieczeństwa żeglugi.
system autonomiczny
Zestaw urządzeń i oprogramowania, który umożliwia pojazdowi rozpoznawanie otoczenia, podejmowanie decyzji i wykonywanie manewrów bez stałego kierowania przez człowieka.
system blok-obrona
Współpraca zawodników przy siatce i w obronie boiska, której celem jest ograniczenie możliwości ataku rywala i odzyskanie piłki.
system cyberostrzeżeń
Planowany unijny mechanizm mający wspierać wykrywanie i analizę cyberzagrożeń.
system czasu w grze
Zbiór zasad określających, jak w grze płynie czas, kiedy następują jego zmiany i w jaki sposób wpływa on na działania gracza oraz wydarzenia.
system dowodzenia obroną powietrzną
Zestaw urządzeń, procedur i stanowisk służących do zbierania informacji o zagrożeniach oraz kierowania działaniami obrony powietrznej.
system handlu emisjami
Mechanizm, w którym ustala się limit emisji, a uprawnienia do emitowania określonych ilości gazów cieplarnianych mogą być przyznawane lub sprzedawane podmiotom objętym systemem.
system infotainment
Samochodowy system łączący funkcje multimedialne, komunikacyjne i dostęp do wybranych funkcji telefonu.
system konstytucyjny
System konstytucyjny to zbiór zasad, norm i instytucji określających organizację państwa, podział władz oraz relacje między organami publicznymi i obywatelami.
system nazw domen (DNS)
DNS tłumaczy adresy stron, takie jak nazwy domen, na adresy IP serwerów. Zmiana ustawień DNS może więc wpłynąć na to, z jakim serwerem połączy się urządzenie.
system obrony powietrznej
Zestaw urządzeń, oprogramowania i procedur służących do wykrywania, śledzenia oraz zwalczania zagrożeń z powietrza, takich jak samoloty, pociski lub drony.
system obrony przeciwlotniczej
Zestaw urządzeń, jednostek i procedur służących wykrywaniu, śledzeniu oraz zwalczaniu zagrożeń z powietrza i ochronie określonych obszarów.
system operacyjny
Podstawowe oprogramowanie zarządzające zasobami komputera i umożliwiające uruchamianie innych programów oraz korzystanie z urządzenia.
system ostrzegania konsumentów
Mechanizm informowania konsumentów o ryzykach związanych z określonym podmiotem, usługą lub transakcją, bez automatycznego blokowania dostępu.