Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
4951-5040

Indeks alfabetyczny

P

90 haseł

  1. poświadczenia

    Dane lub informacje używane do potwierdzenia tożsamości użytkownika i uzyskania dostępu do systemu, na przykład hasło, token albo klucz.

  2. praca przymusowa

    Praca przymusowa to praca wykonywana pod naciskiem lub groźbą kary, bez dobrowolnej zgody osoby pracującej.

  3. prace bez żalu

    Nieformalne określenie działań, które są uzasadnione niezależnie od tego, czy ostatecznie zostanie podjęta planowana decyzja biznesowa, na przykład wejście na giełdę.

  4. prace pogłębiarskie

    Prace polegające na usuwaniu osadów, mułu lub innych materiałów z dna zbiornika albo cieku wodnego. Ich celem może być zwiększenie głębokości lub udrożnienie przepływu.

  5. prace wykopaliskowe

    Działania archeologiczne polegające na celowym badaniu warstw ziemi i pozostałości materialnych w celu odnalezienia oraz udokumentowania zabytków lub śladów dawnej działalności.

  6. pranie pieniędzy

    Pranie pieniędzy to ukrywanie lub zacieranie nielegalnego pochodzenia środków oraz podejmowanie działań mających nadać im pozory legalności.

  7. pranie pochodzenia

    Ukrywanie nielegalnego źródła pochodzenia zwierzęcia przez włączenie go do legalnego lub pozornie legalnego obrotu.

  8. prawa autorskie

    Uprawnienia chroniące twórcę utworu oraz regulujące zasady korzystania z jego twórczości przez inne osoby i podmioty.

  9. prawa decyzyjne

    Uprawnienia do podejmowania decyzji dotyczących działania organizacji, projektu lub społeczności.

  10. prawa dystrybucyjne

    Uprawnienia dotyczące wprowadzania filmów do kin i ich rozpowszechniania. W przypadku solowych filmów o Hulku posiada je Universal Pictures.

  11. prawa filmowe

    Uprawnienia do wykorzystania danego utworu lub pomysłu w produkcji filmowej. Mogą obejmować między innymi zgodę na adaptację, produkcję i dalsze korzystanie z filmu.

  12. prawa i swobody obywatelskie

    Prawa i swobody obywatelskie to chronione prawem wolności oraz uprawnienia przysługujące osobom w relacji z państwem.

  13. prawa komercyjne

    Uprawnienia do gospodarczego wykorzystywania wydarzenia, rozgrywek lub związanych z nimi treści. Mogą obejmować między innymi sprzedaż praw do transmisji, reklamy i sponsoringu.

  14. prawa konstytucyjne

    Prawa i wolności chronione przez konstytucję, które ograniczają sposób działania władz publicznych wobec jednostki.

  15. prawa obywatelskie i polityczne

    Grupa praw chroniących wolność jednostki oraz jej udział w życiu publicznym i politycznym państwa.

  16. prawa reprodukcyjne

    Prawa reprodukcyjne dotyczą możliwości podejmowania decyzji związanych z własnym ciałem, płodnością i rodzicielstwem, w tym dostępu do odpowiedniej opieki zdrowotnej.

  17. prawa zwyczajowe do ziemi

    Prawa do terytorium wynikające z historycznego, utrwalonego użytkowania ziemi przez daną społeczność.

  18. prawdopodobieństwo skutecznego ataku

    Miara określająca szansę, że atak zakończy się powodzeniem w określonych warunkach testu, na przykład w jednej próbie albo w serii do 15 prób.

  19. prawdopodobna przyczyna

    Probable cause to wymóg prawny, zgodnie z którym organy ścigania muszą mieć wystarczające, obiektywne podstawy, by wiązać określoną osobę lub miejsce z przestępstwem przed uzyskaniem niektórych uprawnień procesowych.

  20. prawicowy populizm

    Nurt polityczny łączący prawicowe poglądy z przekonaniem, że polityka powinna wyrażać wolę zwykłych obywateli przeciwstawianych elitom. Jest to określenie analityczne, którego zakres może być przedmiotem sporu.

  21. prawna dopuszczalność

    Ocena, czy przekazanie osoby innemu państwu spełnia warunki i ograniczenia określone w prawie. Nie oznacza jeszcze, że do przekazania faktycznie doszło.

  22. prawo Unii Europejskiej

    Prawo Unii Europejskiej to system przepisów ustanawianych przez instytucje UE oraz zasad określających ich stosowanie w państwach członkowskich. Obejmuje między innymi rozporządzenia, dyrektywy i traktaty.

  23. prawo autorskie

    Zespół przepisów regulujących ochronę utworów oraz prawa twórców i innych uprawnionych do korzystania z tych utworów i rozporządzania nimi.

  24. prawo azylowe

    Zbiór przepisów regulujących udzielanie ochrony osobom, które nie mogą bezpiecznie przebywać w swoim kraju, oraz procedury rozpatrywania ich wniosków.

  25. prawo do integralności cielesnej

    Argument prawny, zgodnie z którym władze nie powinny świadomie narażać człowieka na fizyczne niebezpieczeństwo.

  26. prawo do poszukiwań

    Zezwolenie na prowadzenie prac mających ustalić, czy pod danym obszarem znajdują się złoża ropy lub gazu. Nie jest ono tym samym co zgoda na ich wydobycie.

  27. prawo do sprawiedliwego procesu

    Prawo uczestnika postępowania do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd, w postępowaniu spełniającym podstawowe wymogi rzetelności.

  28. prawo do wypisywania dzieci z przedmiotu

    Możliwość zgłoszenia rezygnacji ucznia z udziału w konkretnych zajęciach szkolnych przez uprawnionego rodzica lub opiekuna.

  29. prawo federalne

    Zespół przepisów obowiązujących na poziomie federacji, a nie wyłącznie w jednym z jej stanów lub jednostek składowych.

  30. prawo międzynarodowe

    Zbiór zasad i norm regulujących stosunki między państwami oraz innymi podmiotami uznawanymi w relacjach międzynarodowych.

  31. prawo wykonywania zawodu

    Formalne uprawnienie do wykonywania określonego zawodu, przyznawane po spełnieniu wymagań określonych prawem.

  32. prawo zwyczajowe

    Zasady ochrony miejsc i zasobów wynikające z lokalnych tradycji, wierzeń oraz decyzji wspólnot.

  33. prawo łaski

    Prawo łaski to kompetencja głowy państwa do indywidualnego darowania lub złagodzenia kary osobie skazanej. Nie służy do ponownego rozpoznania sprawy jak zwykły środek odwoławczy.

  34. prawomocność

    Prawomocność oznacza, że orzeczenie co do zasady nie podlega już zwykłemu zaskarżeniu. Wyrok nieprawomocny może zostać zmieniony lub uchylony w przewidzianym trybie.

  35. prawybory

    Głosowanie lub inna procedura, w której partia i jej wyborcy wybierają kandydata przed właściwymi wyborami publicznymi.

  36. pre-submission meetings

    Wstępne spotkania wnioskodawcy z organem regulacyjnym, służące omówieniu planowanego wniosku, badań i oczekiwanych danych.

  37. precedens

    Wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub działanie, które może stać się punktem odniesienia dla późniejszych podobnych przypadków.

  38. precedens prawny

    Wcześniejsze orzeczenie sądu lub utrwalona interpretacja prawa, do której można odwołać się przy rozpatrywaniu podobnej sprawy. Zakres jego wiążącej mocy zależy od systemu prawnego.

  39. precedens sądowy

    Wcześniejsze rozstrzygnięcie sądu, które może służyć jako punkt odniesienia przy rozstrzyganiu podobnych spraw i interpretacji prawa.

  40. precyzja lokalizacji

    Dokładność, z jaką na podstawie zarejestrowanego sygnału można wyznaczyć położenie emitera.

  41. precyzyjne wyszukiwanie

    Funkcja pomagająca odnaleźć pobliski przedmiot przez wskazywanie jego kierunku i przybliżonej odległości od użytkownika.

  42. predykcja

    Przewidywanie prawdopodobnego wyniku na podstawie danych i modelu analitycznego. Predykcja nie jest pewnym rozstrzygnięciem, lecz oszacowaniem obarczonym niepewnością.

  43. prefektura

    Jednostka podziału administracyjnego Japonii, odpowiadająca szczeblem dużemu regionowi kraju.

  44. preferencyjne pożyczki

    Pożyczki udzielane na korzystniejszych warunkach niż standardowe warunki rynkowe, na przykład z niższym oprocentowaniem, dłuższym okresem spłaty lub karencją. Zwykle służą realizacji określonych celów publicznych lub rozwojowych.

  45. preferencyjny dostęp do rynku

    Korzystniejsze warunki sprzedaży towarów na danym rynku, wynikające z umowy handlowej.

  46. prefinansowanie

    Model finansowania, w którym środki są wypłacane przed poniesieniem lub pełnym rozliczeniem kosztów przedsięwzięcia. Wymaga odpowiednich zabezpieczeń i późniejszej kontroli prawidłowości wydatków.

  47. premia Metacritic

    Dodatkowe wynagrodzenie uzależnione od wyniku gry w serwisie agregującym oceny krytyków.

  48. premia za ryzyko

    Dodatkowa oczekiwana rekompensata za inwestowanie w aktywo obciążone większym ryzykiem. Jej wzrost może obniżać wyceny aktywów i zwiększać zmienność rynku.

  49. premium large formats

    Kategoria kinowych formatów prezentacji oferujących większy ekran, zaawansowany obraz i dźwięk oraz specjalistyczne wyposażenie, zwykle za wyższą cenę biletu.

  50. preprint

    Preprint to wersja pracy naukowej udostępniona publicznie przed formalną recenzją naukową. Wyniki takiej pracy należy interpretować ostrożnie, ponieważ nie zostały jeszcze niezależnie ocenione przez recenzentów.

  51. prequel

    Utwór, którego fabuła przedstawia wydarzenia wcześniejsze względem historii znanej z wcześniej opublikowanego utworu.

  52. presja cenowa

    Wpływ czynników rynkowych, który prowadzi do wzrostu cen lub utrudnia ich obniżenie.

  53. presja dyplomatyczna

    Działania państwa lub grupy państw mające skłonić inne państwo do zmiany postępowania za pomocą negocjacji, komunikatów, gróźb politycznych lub innych środków dyplomatycznych.

  54. presja hybrydowa

    Wywieranie wpływu na państwo za pomocą połączonych metod, między innymi politycznych, informacyjnych, ekonomicznych, cybernetycznych i militarnych, często bez formalnego rozpoczęcia wojny.

  55. presja inflacyjna

    Wpływ czynników gospodarczych, który sprzyja wzrostowi ogólnego poziomu cen. Może wynikać między innymi z ograniczenia podaży lub wzrostu kosztów transportu i energii.

  56. presja konkurencyjna

    Wpływ działań konkurujących firm na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, w tym na ceny, ofertę i sposób obsługi klientów.

  57. presja kosztowa

    Wpływ czynników powodujących wzrost kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa, gospodarstwa domowe lub innych uczestników rynku.

  58. presja migracyjna

    Natężenie napływu osób migrujących do danego państwa lub regionu oraz związane z tym obciążenie jego systemów przyjmowania, kontroli i rozpatrywania wniosków.

  59. presja militarna

    Wpływanie na przeciwnika za pomocą działań wojskowych lub groźby ich zastosowania w celu skłonienia go do określonego zachowania.

  60. presja na rozgrywającego

    Sytuacja, w której obrońca zmusza rozgrywającego do szybszej reakcji lub utrudnia mu wykonanie podania.

  61. pressing

    Sposób obrony polegający na szybkim wywieraniu presji na zawodnika posiadającego piłkę oraz ograniczaniu rywalowi możliwości rozegrania akcji.

  62. pretraining

    Etap wstępnego trenowania modelu uczenia maszynowego na dużych zbiorach danych. Model rozpoznaje wtedy wzorce i zależności, zanim zostanie dostosowany do konkretnych zadań.

  63. prezydent

    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest głową państwa i najwyższym przedstawicielem państwa w stosunkach wewnętrznych oraz międzynarodowych.

  64. prezydent miasta

    Prezydent miasta to wybierany bezpośrednio organ wykonawczy gminy w jednostkach, w których przepisy przewidują ten tytuł zamiast wójta lub burmistrza.

  65. prezydium

    Wewnętrzny organ kierowniczy lub wykonawczy większego ciała, zajmujący się koordynowaniem jego prac i podejmowaniem określonych decyzji.

  66. prime editing

    Metoda edycji genów umożliwiająca programowane wprowadzanie wybranych zmian w DNA z użyciem ukierunkowanego systemu enzymatycznego.

  67. privacy by design

    Podejście, w którym ochrona prywatności i danych jest częścią projektowania technologii, a nie dodatkiem wdrażanym dopiero po jej stworzeniu.

  68. private equity

    Inwestowanie kapitału w przedsiębiorstwa, które nie są notowane na giełdzie, zwykle w celu ich rozwoju, poprawy wyników lub późniejszej odsprzedaży udziałów.

  69. pro rata

    Zasada proporcjonalnego udziału w prawie, obowiązku lub finansowaniu, zwykle zgodnie z posiadanym udziałem.

  70. probiotyki

    W tym badaniu są to korzystne bakterie wyizolowane ze zdrowych koralowców i podawane innym koralowcom w celu wsparcia ich odporności na stres.

  71. problem operacyjny

    Zakłócenie organizacji lub realizacji działań potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania lotniska albo przewoźnika.

  72. problem otwarty

    Pytanie matematyczne, którego rozwiązanie nie zostało znalezione albo nie jest szerzej znane społeczności matematyków.

  73. procedura administracyjna

    Formalny tryb działania organu publicznego prowadzący do wydania, zmiany lub zatwierdzenia decyzji regulacyjnej. Może obejmować zawiadomienia, analizę stanowisk i publiczne wysłuchanie.

  74. procedura konsularna

    Procedura uzyskiwania wizy imigracyjnej za pośrednictwem konsulatu poza terytorium Stanów Zjednoczonych.

  75. procedura krajowa

    Postępowanie wymagane przez prawo danego państwa przed podjęciem określonej decyzji lub zawarciem umowy.

  76. procedura legalizacyjna

    Procedura legalizacyjna to postępowanie służące ocenie, czy obiekt lub roboty wykonane bez wymaganych formalności mogą zostać zalegalizowane. Wymaga spełnienia warunków określonych w przepisach i może zakończyć się także nakazem rozbiórki.

  77. procedura legislacyjna

    Formalny proces przygotowania, rozpatrywania, uchwalania i wprowadzania aktu prawnego w życie.

  78. procedura nadmiernego deficytu

    Unijna procedura monitorowania państw, których deficyt sektora finansów publicznych lub dług publiczny przekraczają określone poziomy. Może prowadzić do zaleceń dotyczących działań korygujących.

  79. procedury ochrony informacji

    Ustalone zasady postępowania z informacjami, obejmujące między innymi ich dostęp, przechowywanie, przekazywanie i zabezpieczanie.

  80. procedury parlamentarne

    Formalne zasady postępowania dotyczące działania parlamentu, w tym rezygnacji posła, obsadzenia zwolnionego miejsca i podejmowania decyzji.

  81. procent składany

    Mechanizm, w którym wypracowane odsetki lub zyski są doliczane do kapitału, a następnie same mogą generować kolejne zyski. W długim okresie może zwiększać tempo wzrostu oszczędności lub inwestycji.

  82. proces cywilny

    Proces cywilny to postępowanie sądowe dotyczące spraw cywilnych, takich jak spory majątkowe, umowy lub ochrona dóbr osobistych.

  83. proces helsiński

    Wielostronny proces dialogu i negocjacji dotyczący bezpieczeństwa oraz współpracy w Europie, rozwijany w latach 70. XX wieku. Doprowadził do przyjęcia Aktu Końcowego w 1975 roku.

  84. proces konsularny

    Tryb postępowania, w którym wniosek imigracyjny jest rozpatrywany poza USA przez właściwy konsulat, zamiast przez procedurę prowadzoną na terytorium tego kraju.

  85. proces legislacyjny

    Zespół etapów prowadzących do uchwalenia, zatwierdzenia i wejścia w życie aktu prawnego. Obejmuje między innymi opracowanie projektu, prace parlamentarne i jego przyjęcie.

  86. proces parowania

    Procedura ustanawiania połączenia między dwoma urządzeniami, zwykle wymagająca ich wzajemnego wykrycia i potwierdzenia współpracy.

  87. proces półprzewodnikowy

    Proces półprzewodnikowy to zestaw technologii i etapów służących do wytwarzania struktur elektronicznych w materiałach półprzewodnikowych, a następnie przekształcania ich w elementy układów.

  88. proces systemowy

    Proces systemowy to uruchomiona instancja programu wykonywana przez system operacyjny. Może działać niezależnie od głównego interfejsu aplikacji i realizować określone zadania w tle.

  89. proces technologiczny

    Zestaw metod i etapów wykorzystywanych do wytwarzania układów scalonych na płytkach półprzewodnikowych. Wpływa między innymi na gęstość tranzystorów, wydajność i zużycie energii układu.

  90. proces technologiczny 2 nm

    Oznaczenie generacji procesu wytwarzania układów scalonych. Liczba 2 nm jest nazwą technologiczną i nie musi odpowiadać dokładnemu wymiarowi pojedynczego elementu tranzystora.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.