Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 5041-5130
Indeks alfabetyczny
T
90 haseł
taśma castingowa
Taśma castingowa to nagranie, na którym aktor prezentuje swoje umiejętności i wykonuje scenę lub tekst w ramach procesu wyboru obsady.
te reo Māori
Język używany przez społeczność Māori w Nowej Zelandii. W serialu ma stanowić co najmniej 30 procent dialogów.
technika dyfuzyjna
Technika generatywna, w której model uczy się odtwarzać dane z ich stopniowo zaszumionej postaci.
technologia 5G
Standard sieci komórkowej nowszej generacji, przeznaczony do zapewniania szybkiej transmisji danych i sprawnej komunikacji bezprzewodowej.
technologia Brushless
Technologia silnika bezszczotkowego, w którym przełączanie prądu odbywa się elektronicznie zamiast za pomocą szczotek mechanicznych.
technologia klimatyczna
Technologia opracowana lub wykorzystywana w celu ograniczania zmian klimatu, przystosowania do ich skutków albo monitorowania środowiska.
technologia mRNA
Technologia wykorzystująca informacyjne RNA do przekazania komórkom instrukcji związanych z wywołaniem odpowiedzi odpornościowej. Została zastosowana między innymi w szczepionkach przeciw COVID-19.
technologia nudification
Technologia służąca do tworzenia lub edytowania obrazów tak, aby przedstawiały osoby nago lub w sytuacjach intymnych.
technologia pierwszego rodzaju
Technologia wdrażana na skalę przemysłową lub komercyjną po raz pierwszy, bez sprawdzonego wcześniej odpowiednika o podobnej skali i zastosowaniu.
technologia wafer-scale
Technologia wykorzystująca cały, niepocięty wafel krzemowy jako jeden bardzo duży układ scalony, zamiast dzielenia go na wiele mniejszych chipów.
technologie edukacyjne
Narzędzia, systemy i rozwiązania cyfrowe wykorzystywane do nauczania, uczenia się, oceny postępów lub organizacji procesu edukacyjnego.
technologie finansowe
Rozwiązania technologiczne służące świadczeniu, automatyzacji lub obsłudze usług finansowych.
technologie głębokie
Technologie oparte na zaawansowanych osiągnięciach naukowych lub inżynieryjnych, zwykle wymagające specjalistycznej wiedzy, badań i infrastruktury.
technologie laserowe
Technologie wykorzystujące właściwości wiązki laserowej, czyli silnego, uporządkowanego i skupionego promieniowania elektromagnetycznego.
technologie obronne
Technologie obronne to rozwiązania techniczne przeznaczone do zastosowań związanych z obronnością, bezpieczeństwem państwa lub działaniami wojskowymi.
technologie operacyjne
Systemy i urządzenia służące do monitorowania lub sterowania fizycznymi procesami, szczególnie w środowiskach przemysłowych i infrastrukturalnych.
tekst alternatywny
Tekst alternatywny to krótki opis obrazu umieszczany w kodzie strony. Może zostać odczytany przez technologie asystujące lub wyświetlony, gdy obraz nie jest dostępny.
teledetekcja
Pozyskiwanie informacji o obiektach i procesach bez bezpośredniego kontaktu z nimi, na przykład za pomocą sensorów umieszczonych na samolotach lub satelitach.
telematyka
Technologia zbierająca dane o zachowaniu kierowcy i pojeździe podczas jazdy. W badaniu posłużyła do wykrywania aktywności telefonu przed kolizją.
telemedycyna
Udzielanie świadczeń zdrowotnych na odległość z wykorzystaniem technologii komunikacyjnych. W pediatrii może uzupełniać wizyty stacjonarne, szczególnie przy kontaktach wymagających regularnego monitorowania.
telemetria
Automatyczne zbieranie i przekazywanie danych o działaniu urządzenia lub programu, na przykład o sprzęcie, konfiguracji i zainstalowanych aplikacjach. Dane te mogą służyć do monitorowania, diagnostyki lub analizy wykorzystania systemu.
telemetria usług
Dane techniczne zbierane podczas działania usługi, wykorzystywane do obserwowania jej stanu i diagnozowania problemów.
teleobiektyw
Obiektyw o dłuższej ogniskowej, przeznaczony do fotografowania odległych obiektów. Pozwala uzyskać większe powiększenie niż główny aparat bez konieczności cyfrowego przybliżania obrazu.
teleobiektyw makro
Obiektyw łączący właściwości teleobiektywu z możliwością wykonywania zdjęć małych obiektów z niewielkiej odległości.
teleoperator
Osoba, która zdalnie przejmuje sterowanie pojazdem i wykonuje manewry, gdy system autonomiczny lub operator obecny w pojeździe potrzebuje wsparcia.
telepatia
Przypisywana niektórym osobom zdolność odbierania lub przekazywania myśli bez użycia zwykłych środków komunikacji.
telezdrowie
Świadczenie lub organizowanie usług zdrowotnych na odległość z wykorzystaniem technologii komunikacyjnych. Obejmuje między innymi zdalny kontakt z personelem medycznym i cyfrowe kanały obsługi pacjenta.
temperatura maksymalna
Najwyższa wartość temperatury powietrza przewidywana lub zmierzona w określonym przedziale czasu, najczęściej w ciągu doby.
temperatura minimalnej umieralności
Temperatura, przy której w danej populacji ryzyko zgonu z przyczyn naturalnych jest najniższe.
teokracja
Teokracja to ustrój, w którym władza i prawo są kształtowane lub uzasadniane przez religię oraz jej zasady.
terapia antyretrowirusowa
Leczenie stosowane u osób z HIV, którego celem jest zahamowanie namnażania wirusa i utrzymanie jego poziomu na bardzo niskim poziomie.
terapia substytucyjna
Terapia substytucyjna polega na podawaniu kontrolowanych leków, które zastępują działanie substancji uzależniającej i pomagają ograniczyć głód narkotykowy oraz objawy odstawienia.
terapie RNA
Leczenie wykorzystujące cząsteczki RNA lub ich działanie do wpływania na procesy zachodzące w komórkach.
terawat
Jednostka mocy równa bilionowi watów, czyli 10 do potęgi 12 watów. Określa moc, a nie ilość energii zużytą w określonym czasie.
terawatogodzina
Jednostka energii odpowiadająca pracy urządzenia o mocy jednego terawata przez godzinę. Służy do opisywania bardzo dużych ilości zużytej lub wyprodukowanej energii.
terminal eksportowy
Obiekt portowy lub przemysłowy służący do przyjmowania, magazynowania i przeładunku towarów przeznaczonych do wysyłki za granicę.
terminal morski
Wydzielony kompleks portowy przeznaczony do obsługi określonego rodzaju ładunków, statków lub operacji przeładunkowych.
terminal paliwowy
Obiekt przeznaczony do przyjmowania, magazynowania i przeładunku paliw, zwykle z wykorzystaniem zbiorników, rurociągów oraz instalacji załadunkowych.
terminal płatniczy
Urządzenie używane w punkcie sprzedaży do przyjmowania płatności kartą lub innym instrumentem płatniczym.
terminarz
Ustalony plan spotkań sportowych, określający między innymi daty, miejsca i przeciwników kolejnych meczów.
termolezja
Zabieg polegający na niszczeniu wybranych nerwów odpowiedzialnych za odczuwanie bólu.
termoplastyczny poliuretan
Elastyczne tworzywo stosowane między innymi w etui ochronnych. Może pomagać w amortyzowaniu uderzeń i poprawiać chwyt.
terroryzm
Metoda stosowania przemocy lub groźby przemocy w celu zastraszenia ludności albo wywarcia nacisku na władze, zwykle z powodów politycznych, ideologicznych lub religijnych. Klasyfikacja konkretnego zdarzenia może wymagać ustaleń śledztwa.
test jednordzeniowy
Test jednordzeniowy mierzy wydajność przy wykorzystaniu jednego rdzenia procesora.
test statyczny
Próba silników przeprowadzana przy unieruchomionym pojeździe. Służy do sprawdzenia działania układu napędowego przed startem bez wykonywania lotu.
test wielordzeniowy
Test wielordzeniowy mierzy wydajność przy równoczesnym wykorzystaniu wielu rdzeni procesora.
testy genomowe
Metody badania informacji genetycznej zapisanej w materiale biologicznym. Mogą służyć między innymi do oceny sekwencji DNA, zmian genetycznych lub aktywności genów.
testy integracyjne
Testy sprawdzające, czy współpracujące ze sobą moduły, usługi lub systemy poprawnie wymieniają dane i realizują wspólne funkcje.
testy penetracyjne
Testy penetracyjne, nazywane też pentestami, to kontrolowane próby sprawdzenia odporności aplikacji, sieci lub infrastruktury na ataki.
testy swobodne
Badania, w których model porusza się w strumieniu powietrza bez klasycznego sztywnego zamocowania do stanowiska.
tetrapryzmat
Układ optyczny wykorzystujący pryzmat do zmiany drogi światła w cienkiej obudowie smartfona. W modelach Pro wspiera teleobiektyw i większy zakres powiększenia.
teza inwestycyjna
Założenia i przesłanki, na podstawie których inwestor określa, w jakie firmy, sektory lub rozwiązania chce inwestować. Teza wskazuje również oczekiwane źródła wzrostu wartości inwestycji.
think tank
Organizacja ekspercka prowadząca analizy i badania oraz formułująca rekomendacje dotyczące polityki publicznej.
tikanga Māori
Zbiór wartości, praktyk i sposobów postrzegania świata związanych z kulturą Māori.
tokamak
Koncepcja urządzenia fuzyjnego, w którym plazma jest ograniczana przez silne pola magnetyczne w układzie o zasadniczo symetrycznej geometrii. Do jej działania wykorzystywany jest także prąd płynący w plazmie.
token bezpieczeństwa
Dodatkowa wartość używana przez aplikację do potwierdzenia, że żądanie pochodzi z uprawnionej sesji i jest zgodne z oczekiwanym działaniem.
token publikowania
Sekretny ciąg znaków używany do uwierzytelniania osoby lub procesu, który przesyła pliki i publikuje pakiety w serwisie.
token uwierzytelniający
Ciąg danych potwierdzający tożsamość użytkownika lub jego uprawnienie do dostępu do usługi. Może zastępować hasło albo działać jako dodatkowy element uwierzytelniania.
token weryfikacyjny
Dane potwierdzające przejście określonego testu lub wykonanie operacji w ramach sesji.
tokenizator
Tokenizator to komponent systemu językowego, który dzieli tekst na tokeny, czyli jednostki przetwarzane następnie przez model.
tokenizowane papiery wartościowe
Papiery wartościowe lub prawa związane z nimi odwzorowane za pomocą cyfrowych tokenów. Taka forma może ułatwiać obrót lub śledzenie wartości, ale nie zawsze potwierdza bezpośrednią własność części kapitału emitenta.
tokenmaxxing
Nieformalna praktyka oceniania adopcji AI na podstawie liczby tokenów zużywanych podczas korzystania z modeli.
tolerancja glukozy
Tolerancja glukozy opisuje, jak skutecznie organizm radzi sobie ze wzrostem stężenia glukozy we krwi i przywraca je do właściwego poziomu.
tonacja
Tonacja utworu filmowego to jego ogólny emocjonalny i stylistyczny charakter, na przykład mroczny, komediowy, realistyczny lub podniosły.
tor o nachylonych łukach
Tor, którego zakręty mają duże nachylenie, aby umożliwić szybką jazdę po wyprofilowanej nawierzchni. W Brooklands charakterystyczne nachylenie wykonano z betonu.
torfowisko
Podmokły obszar, w którym gromadzi się częściowo rozłożona materia roślinna. Po wyschnięciu torf może długo tlić się pod powierzchnią.
towary niewrażliwe
Określenie towarów uznawanych w danym kontekście za niewymagające objęcia szczególnymi ograniczeniami handlowymi, zwłaszcza ze względów strategicznych lub bezpieczeństwa.
tożsamości niebędących ludźmi
Cyfrowe reprezentacje podmiotów innych niż osoby, takich jak maszyny, procesy automatyczne, usługi lub agenci programowi. Służą między innymi do nadawania i kontrolowania uprawnień w systemach.
tożsamość nieosobowa
Konto lub poświadczenie używane przez usługę, automatyzację, narzędzie albo inny element infrastruktury, a nie przez człowieka.
tożsamość polityczna
Zbiór wartości, przekonań, celów i sposobów komunikowania się, które określają charakter partii lub ruchu politycznego i odróżniają go od innych ugrupowań.
trade-in
Model wymiany, w którym użytkownik oddaje stare urządzenie, a w zamian otrzymuje rabat lub kredyt na nowy sprzęt. Wysokość korzyści zależy od oceny i warunków programu.
trajektoria podorbitalna
Tor lotu, na którym pojazd wznosi się w przestrzeń kosmiczną, lecz nie osiąga prędkości potrzebnej do pozostania na orbicie.
trajektoria suborbitalna
Tor lotu, na którym pojazd nie uzyskuje pełnej orbity wokół ciała niebieskiego. Po osiągnięciu odpowiedniej wysokości lub prędkości powraca na powierzchnię albo w atmosferę.
traktat międzynarodowy
Formalna umowa zawarta między państwami lub innymi uprawnionymi podmiotami prawa międzynarodowego, która określa ich wzajemne prawa i obowiązki.
traktat o bezpieczeństwie
Umowa międzynarodowa, w której państwa określają wzajemne zobowiązania dotyczące bezpieczeństwa, obrony lub pomocy w razie zagrożenia.
transakcja bezgotówkowa
Płatność wykonana bez użycia banknotów i monet, na przykład kartą, przelewem lub innym elektronicznym instrumentem płatniczym.
transakcja wtórna
Transakcja wtórna polega na sprzedaży już wyemitowanych akcji przez dotychczasowych posiadaczy innym inwestorom. Środki z takiej sprzedaży co do zasady trafiają do sprzedających, a nie do spółki.
transakcje bezgotówkowe
Płatności dokonywane bez użycia fizycznych banknotów i monet, na przykład kartą lub za pomocą płatności mobilnej.
transakcje kartowe
Operacje płatnicze dokonane przy użyciu karty, rejestrowane przez operatora płatności lub instytucję finansową. Ich zbiorcza analiza może służyć do szacowania zmian zachowań zakupowych.
transakcje międzynarodowe
Operacje gospodarcze zawierane między podmiotami z różnych państw, takie jak sprzedaż przedsiębiorstwa, inwestycja lub transfer technologii. Podlegają przepisom i ograniczeniom obowiązującym w więcej niż jednym kraju.
transfer
Zmiana przynależności klubowej zawodnika, zwykle na podstawie umowy między klubami i samym piłkarzem.
transfer finansowy
Przeniesienie środków finansowych między osobami, rachunkami, instytucjami lub innymi podmiotami.
transfer kontrolowanych technologii
Przekazanie technologii, danych technicznych lub oprogramowania objętych ograniczeniami wynikającymi z przepisów dotyczących eksportu.
transfer masy
Zmiana rozkładu obciążenia między osiami i kołami podczas przyspieszania, hamowania lub skręcania. G-Vectoring Control Plus ma wygładzać ten proces.
transfer medyczny
Procedura pozwalająca zastąpić zawodnika wykluczonego z turnieju przez kontuzję.
transfer technologii
Proces przekazywania wiedzy, rozwiązań technicznych lub praw do ich wykorzystania między podmiotami.
transformacja energetyczna
Długofalowa zmiana sposobu wytwarzania, przesyłania i wykorzystywania energii, zwykle obejmująca rozwój źródeł niskoemisyjnych, poprawę efektywności oraz modernizację infrastruktury.
transformacja ustrojowa
Proces zasadniczej zmiany systemu politycznego, gospodarczego i prawnego państwa. W Polsce termin ten odnosi się przede wszystkim do przejścia od systemu socjalistycznego do demokracji i gospodarki rynkowej.
transformacyjna repolaryzacja
Koncepcja opisana przez Jennifer McCoy i Murata Somera. Zakłada przesunięcie głównej osi konfliktu politycznego z podziału lewica, prawica na spór wokół wspólnych, strukturalnych problemów.
transformujący czynnik wzrostu beta 1 (TGF-β1)
Naturalnie występujący w organizmie czynnik wzrostu, który może uczestniczyć w procesach naprawy tkanek. W badaniu materiał miał aktywować jego nieaktywne zasoby w miejscu urazu.