Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 5401-5490
Indeks alfabetyczny
W
90 haseł
widget
Niewielki element interfejsu wyświetlany na ekranie urządzenia, który prezentuje informacje lub umożliwia szybki dostęp do wybranej funkcji aplikacji.
widmowy przodek
Hipotetyczny przedstawiciel wymarłej linii ludzkiej, której istnienie wnioskuje się na podstawie śladów w DNA, mimo braku przypisanego jej zachowanego materiału genetycznego.
widoczność zagięcia
Stopień, w jakim linia zgięcia na ekranie składanym jest dostrzegalna po jego rozłożeniu.
widok wieloekranowy
Funkcja pozwalająca jednocześnie wyświetlać kilka obrazów lub źródeł transmisji na jednym ekranie.
widowisko sceniczne
Przedstawienie artystyczne przygotowane do odbioru na scenie, wykorzystujące między innymi wykonawców, muzykę, ruch, światło lub scenografię.
widzenie komputerowe
Techniki pozwalające oprogramowaniu wykrywać i klasyfikować obiekty na obrazach lub nagraniach.
widżet
Niewielki element interfejsu, który prezentuje wybrane informacje lub zapewnia szybki dostęp do określonej funkcji aplikacji albo systemu.
wiec wyborczy
Publiczne zgromadzenie organizowane w związku z kampanią wyborczą, zwykle w celu przedstawienia programu i pozyskania poparcia.
wieczna zmarzlina
Grunt pozostający zamarznięty przez co najmniej dwa kolejne lata.
wiek biologiczny
Wiek biologiczny opisuje stan organizmu i tempo zachodzących w nim zmian, które nie zawsze odpowiadają liczbie lat od narodzin. Można go szacować na podstawie określonych zmian w DNA.
wiek ciążowy
Liczba tygodni trwania ciąży w chwili urodzenia dziecka. W badaniu posłużyła do podziału dzieci na grupy urodzone skrajnie przedwcześnie, przedwcześnie i o czasie.
wiek metrykalny
Wiek metrykalny to liczba lat, które upłynęły od narodzin organizmu. Jest miarą czasu, a nie bezpośrednią oceną jego stanu biologicznego.
wiek mózgu
Wartość wyliczana przez model na podstawie cech aktywności i łączności mózgu, niezależna od wieku metrykalnego.
wieloczynnikowa weryfikacja
Wieloczynnikowa weryfikacja to sprawdzanie tożsamości lub uprawnień przy użyciu co najmniej dwóch niezależnych rodzajów informacji albo metod.
wielokanałowość
Strategia udostępniania powiązanych treści lub usług za pośrednictwem kilku kanałów, takich jak aplikacje, strony internetowe i materiały audio-wideo.
wielokrotna weryfikacja transakcji
Procedura wymagająca dodatkowych, niezależnych potwierdzeń przed zatwierdzeniem transakcji.
wieloryby fiszbinowe
Walenie, które odcedzają pokarm z wody za pomocą fiszbinów zamiast chwytać go zębami.
wielostronna instytucja finansowa
Instytucja utworzona i finansowana przez wiele państw, która udziela finansowania, gwarancji lub wsparcia doradczego projektom publicznym i prywatnym.
wielowarstwowa ochrona
Model bezpieczeństwa wykorzystujący kilka uzupełniających się rodzajów kontroli i zabezpieczeń, tak aby awaria jednej warstwy nie przesądzała o skuteczności całej ochrony.
wielowarstwowe zabezpieczenia
Strategia ochrony wykorzystująca kilka niezależnych warstw kontroli, takich jak aktualizacje, ograniczenia dostępu, monitoring i ochrona urządzeń.
wielozadaniowość
Korzystanie z kilku aplikacji lub funkcji urządzenia w tym samym czasie.
wiertnictwo kierunkowe
Metoda wiercenia, w której tor odwiertu jest kontrolowanie odchylany od pionu, aby dotrzeć do określonej formacji lub celu pod ziemią. Umożliwia prowadzenie odwiertów po zaplanowanej trajektorii.
wierzyciel
Osoba lub podmiot uprawniony do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia, na przykład zapłaty pieniędzy.
wilgotność
Zawartość pary wodnej w powietrzu. W prognozach często podaje się ją jako wilgotność względną, czyli stosunek aktualnej ilości pary wodnej do maksymalnej ilości możliwej w danej temperaturze.
winner-take-all
Model rywalizacji, w którym zdobycie przewagi przez jednego uczestnika może prowadzić do skupienia większości korzyści lub kontroli w jego rękach.
wiremia
Ilość materiału genetycznego wirusa wykrywana w określonej objętości krwi.
wirtualizacja
Technologia pozwalająca uruchamiać odizolowane systemy operacyjne i aplikacje w ramach jednego komputera.
wirtualna elektrownia
System oprogramowania, który łączy wiele rozproszonych urządzeń energetycznych i koordynuje ich działanie tak, aby zachowywały się jak jeden zasób dla sieci.
wirtualna instancja routingu i przekazywania
Logicznie wydzielone środowisko routingu działające w obrębie urządzenia sieciowego.
wirtualna karta przedpłacona
Elektroniczna karta płatnicza dostępna w formie cyfrowej, na którą środki są przyznawane lub wpłacane z góry.
wirtualna rzeczywistość
Technologia tworząca cyfrowe środowisko, które użytkownik obserwuje za pomocą specjalnych gogli.
wirtualna sieć prywatna
Technologia tworząca szyfrowane połączenie między urządzeniem użytkownika a serwerem, dzięki czemu ruch internetowy może wyglądać tak, jakby pochodził z innej lokalizacji.
wirtualna sieć prywatna (VPN)
Technologia, która kieruje ruch internetowy przez pośredni serwer i może utrudniać ustalenie lokalizacji użytkownika.
wirtualne przymierzanie
Funkcja cyfrowa pozwalająca zobaczyć, jak wybrana odzież lub stylizacja może wyglądać na osobie, zwykle na podstawie jej zdjęcia.
wirtualny prezent
Wirtualny prezent to cyfrowy element kupowany lub przekazywany w serwisie internetowym, często jako forma wsparcia albo nagrody dla twórcy.
wirtualny serwer
Wirtualny serwer to wydzielone środowisko uruchomione na fizycznym serwerze i działające tak, jak niezależny komputer dostępny przez sieć.
wirus Bundibugyo
Rzadki wirus z grupy wirusów wywołujących chorobę Ebola. Został po raz pierwszy zidentyfikowany podczas ogniska w Ugandzie w 2007 roku.
wirusowe zapalenie wątroby typu A
Choroba zakaźna wywołana przez wirus zapalenia wątroby typu A, zwykle przenoszona drogą pokarmową. Może powodować dolegliwości żołądkowe i żółtaczkę.
wiza nieimigracyjna
Dokument lub zezwolenie pozwalające cudzoziemcowi na czasowy pobyt w państwie bez zamiaru stałego osiedlenia się.
wizjer
Obszar ekranu aparatu, w którym użytkownik widzi podgląd fotografowanej sceny.
wizualizacja formacji
Graficzne przedstawienie ustawienia zawodników drużyny na boisku, zwykle używane do pokazania jej organizacji taktycznej.
wizualna kontrola procesu
Sposób organizacji pracy, w którym stan narzędzi lub materiałów można szybko ocenić na podstawie ich widocznego położenia.
wizualne wyszukiwanie
Metoda wyszukiwania, w której obraz służy jako zapytanie lub pomaga doprecyzować wyniki. System analizuje cechy wizualne, takie jak kształt, kolor czy wzór.
wizyta problemowa
Wizyta poświęcona konkretnemu objawowi, dolegliwości, chorobie przewlekłej albo innemu określonemu problemowi zdrowotnemu.
wiąz̧ąca umowa
Umowa, której strony są prawnie zobowiązane do przestrzegania uzgodnionych postanowień, z uwzględnieniem warunków jej obowiązywania.
większość bezwzględna
Większość bezwzględna oznacza uzyskanie więcej niż połowy ważnie oddanych głosów, a nie tylko większej liczby głosów niż pozostali kandydaci.
większość konstytucyjna
Większość parlamentarna wystarczająca do podejmowania decyzji wymagających podwyższonego progu głosów, zwłaszcza do uchwalania zmian konstytucji.
większość parlamentarna
Liczba mandatów wystarczająca do uzyskania poparcia dla rządu, ustaw lub innych decyzji parlamentu. Może należeć do jednej partii albo powstać dzięki porozumieniu kilku ugrupowań.
większość sejmowa
Układ sił w Sejmie, w którym określone ugrupowanie lub koalicja dysponuje wystarczającą liczbą mandatów do popierania swoich decyzji i projektów.
więzadło krzyżowe przednie
Jedno z głównych więzadeł stabilizujących staw kolanowy. Jego uszkodzenie często wymaga operacji oraz długiej rehabilitacji.
więzadło krzyżowe przednie i więzadło poboczne boczne
ACL to więzadło krzyżowe przednie, a LCL to więzadło poboczne boczne. Oba znajdują się w obrębie stawu kolanowego.
więzień polityczny
Osoba pozbawiona wolności z powodu rzeczywistej lub przypisywanej działalności politycznej albo przekonań. Określenie wskazuje na polityczny charakter zatrzymania lub skazania.
wniosek o azyl
Formalne wystąpienie cudzoziemca do państwa o udzielenie ochrony przed prześladowaniem lub poważnym zagrożeniem w kraju pochodzenia. Złożenie wniosku rozpoczyna postępowanie oceniające zasadność ochrony.
wniosek o rewizję
Wniosek do sądu wyższej instancji o zbadanie prawidłowości wcześniejszego orzeczenia lub postanowienia.
wniosek o ukaranie
Formalne pismo, w którym uprawniony organ zarzuca konkretnej osobie popełnienie wykroczenia i wnosi o wymierzenie jej kary.
wnioskowanie
Proces wyciągania wniosków lub tworzenia rekomendacji na podstawie dostarczonych danych, reguł albo działania modelu obliczeniowego.
wnęka optyczna
Obszar ograniczony elementami odbijającymi światło, w którym światło może wielokrotnie krążyć lub odbijać się. Zwiększa to czas jego oddziaływania z materiałem i natężenie pola optycznego.
wodowanie
Zakończenie lotu pojazdu przez kontrolowane lub niekontrolowane zetknięcie z powierzchnią wody.
wody dołowe
Wody odprowadzane z kopalń, które mogą zawierać wysokie stężenia soli, w tym chlorków i siarczanów.
wody terytorialne
Pas morza przylegający do wybrzeża państwa, podlegający jego jurysdykcji zgodnie z prawem międzynarodowym.
wodór kriogeniczny
Wodór przechowywany w bardzo niskiej temperaturze, co wymaga specjalnych zbiorników i infrastruktury.
wojna handlowa
Konflikt gospodarczy, w którym państwa nakładają na siebie bariery w handlu, między innymi cła.
wojna kognitywna
Określenie działań prowadzonych w konflikcie w celu wpływania na sposób postrzegania informacji, oceniania sytuacji i podejmowania decyzji przez ludzi lub grupy.
wojna zastępcza
Konflikt prowadzony na mniejszą skalę, bez bezpośredniego starcia największych rywali.
wojska lądowe
Rodzaj sił zbrojnych przeznaczony do prowadzenia działań militarnych na obszarze lądowym.
wojskowe wsparcie lotnicze
Wykorzystanie wojskowych statków powietrznych i ich załóg do wspierania działań prowadzonych przez służby cywilne, na przykład podczas pożaru.
wojskowy samolot transportowy
Samolot przeznaczony do przewozu żołnierzy, sprzętu, zaopatrzenia lub innych ładunków na potrzeby sił zbrojnych. Może wspierać działania w miejscach dotkniętych kryzysem.
wojskowy zespół saperski
Wyspecjalizowana grupa wojskowa zajmująca się rozpoznawaniem, zabezpieczaniem i unieszkodliwianiem materiałów oraz urządzeń wybuchowych.
wolne przepływy pieniężne
Środki pieniężne pozostające firmie po sfinansowaniu bieżącej działalności i niezbędnych inwestycji. Pokazują, ile gotówki może ona przeznaczyć między innymi na rozwój, spłatę zadłużenia lub wypłaty dla właścicieli.
wolność poznawcza
Prawo i zdolność jednostki do samodzielnego kształtowania przekonań, oceniania informacji oraz podejmowania decyzji bez niedopuszczalnej manipulacji.
wolność słowa
Prawo do wyrażania opinii i rozpowszechniania informacji, podlegające ograniczeniom przewidzianym przez prawo.
wolny agent
Zawodnik, który po wygaśnięciu lub zakończeniu obowiązywania umowy może negocjować kontrakt z dowolnym klubem, zgodnie z zasadami danej ligi.
wolny rynek
Model gospodarczy, w którym ceny i decyzje dotyczące produkcji są w dużej mierze kształtowane przez konkurencję oraz popyt i podaż.
wolumen sprzedaży
Łączna liczba jednostek produktu sprzedanych w określonym czasie lub na określonym rynku.
wolumen transakcji
Wolumen transakcji to łączna wartość lub liczba transakcji obsłużonych w określonym czasie, zależnie od przyjętej miary.
workflow
Workflow to uporządkowany przebieg pracy składający się z określonych kroków, często wykonywanych według powtarzalnego schematu. Może być zapisany i ponownie uruchamiany w narzędziu automatyzującym zadania.
wotum zaufania
Głosowanie parlamentu potwierdzające, że większość posłów popiera rząd lub jego program. Uzyskanie wotum pozwala rządowi rozpocząć albo kontynuować sprawowanie władzy.
wpływy budżetowe
Dochody uzyskiwane przez państwo i przekazywane do jego budżetu, między innymi z podatków, opłat i działalności gospodarczej.
wpływy kinowe
Wpływy kinowe to przychody ze sprzedaży biletów na seanse filmu. Zwykle podaje się je dla określonego okresu i obszaru, na przykład dla całego świata.
wrzosowisko
Otwarty typ siedliska zdominowany przez wrzosy i inne niskie rośliny, często występujący na ubogich, kwaśnych glebach.
wschodnia flanka NATO
Umowne określenie wschodniej części obszaru państw NATO, zwłaszcza krajów położonych przy wschodniej granicy Sojuszu.
wskaźnik długu do skoryg. EBITDA
Wskaźnik zadłużenia obliczany jako relacja długu do skorygowanej EBITDA, wyrażana najczęściej jako wielokrotność oznaczana symbolem x.
wskaźnik interwencji pracownika
Odsetek interakcji, w których pracownik musiał przejąć rozmowę lub pomóc systemowi AI.
wskaźnik jakości snu
Liczbowy wynik służący do przedstawiania oceny jakości snu. Zwykle jest obliczany na podstawie danych zebranych podczas snu i przypisywany do określonego przedziału jakości.
wskaźnik kompromitacji
Dane lub obserwowalne oznaki wskazujące, że system, konto albo sieć mogły zostać przejęte lub wykorzystane w ataku.
wskaźnik kosztów do przychodów
Wskaźnik kosztów do przychodów pokazuje, jaka część przychodów jest przeznaczana na koszty operacyjne. Niższy poziom zwykle oznacza większą efektywność operacyjną.
wskaźnik masy ciała
Wskaźnik obliczany na podstawie masy ciała i wzrostu, używany do oceny relacji między tymi wartościami oraz klasyfikacji masy ciała.
wskaźnik obrotu
Wskaźnik obrotu porównuje wartość transakcji zawartych na rynku z kapitalizacją notowanych instrumentów w określonym czasie. Wyższy poziom zwykle oznacza intensywniejszy handel względem łącznej wartości rynku.
wskaźnik stresu
Umowna miara mająca odzwierciedlać możliwe oznaki obciążenia organizmu na podstawie wybranych sygnałów, takich jak ruch czy wzorce oddechowe. Nie jest równoznaczna z diagnozą medyczną.
wskaźnik zabójstw do śmierci
Stosunek liczby zabójstw gracza do liczby jego śmierci w rozgrywkach.