Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 5491-5580
Indeks alfabetyczny
R
63 haseł
rozpoznawanie twarzy
Technika komputerowa służąca do wykrywania i analizowania twarzy na obrazie, a czasem także do ustalania tożsamości osoby.
rozpoznawanie typów
Mechanizm ustalania, jakiego typu obiekt lub klasa odpowiada danym wejściowym, na przykład podczas ich deserializacji.
rozproszona odmowa usługi
Atak, w którym wiele urządzeń lub procesów jednocześnie przeciąża usługę, serwer albo sieć, utrudniając dostęp uprawnionym użytkownikom.
rozproszone zasoby energii
Zbiór niewielkich źródeł, magazynów i urządzeń energetycznych rozmieszczonych w wielu miejscach, zwykle blisko odbiorców. Mogą być koordynowane jako jeden system.
rozstrzygnięcie
Końcowy wynik lub formalna decyzja dotycząca określonej sprawy, postępowania albo podjętych czynności.
rozszerzenie przeglądarkowe
Dodatkowy moduł instalowany w przeglądarce internetowej, który rozszerza jej funkcje lub ułatwia wykonywanie określonych czynności.
rozszerzona odpowiedzialność producenta
System, w którym podmioty wprowadzające produkty na rynek ponoszą część odpowiedzialności za ich odpady, w tym za finansowanie zbiórki, sortowania lub recyklingu.
rozszerzona rzeczywistość
Technologia łącząca obraz świata rzeczywistego z cyfrowymi elementami wyświetlanymi użytkownikowi.
rozumowanie osadzone
Podejście, w którym system łączy rozumienie instrukcji i otoczenia z działaniem w świecie fizycznym. Pozwala mu reagować na zmiany oraz korygować wykonywane czynności.
rozumowanie łańcuchowe
Sposób pracy modelu, w którym przed odpowiedzią generowane są kolejne słowne kroki pośrednie.
rozwarstwienie rynku
Rozwarstwienie rynku to wyraźne zróżnicowanie jego części pod względem cen, popytu, tempa sprzedaży lub dostępności.
rozwijana matryca słoneczna
Rozkładany element systemu zasilania stacji kosmicznej, który wykorzystuje światło słoneczne do wytwarzania energii elektrycznej.
rozwiązania sprzętowe i programowe
Połączenie fizycznych elementów urządzenia z jego oprogramowaniem, wykorzystywane do realizacji funkcji użytkowych lub zabezpieczeń.
rozwodniony zysk na akcję
Wskaźnik pokazujący zysk przypadający na jedną akcję po uwzględnieniu możliwego zwiększenia liczby akcji, na przykład wskutek realizacji opcji lub zamiany obligacji na akcje.
rozłam polityczny
Rozłam polityczny to trwały podział organizacji lub obozu politycznego, który może prowadzić do odejścia części działaczy albo powstania odrębnego ugrupowania.
ruch tranzytowy
Ruch pojazdów przejeżdżających przez dany obszar bez zatrzymywania się w nim jako miejscu docelowym. Obwodnice mają kierować taki ruch poza centra miast.
ruch żółtych kamizelek
Francuski ruch protestacyjny, który powstał w 2018 roku wokół sprzeciwu wobec nierówności społecznych i rosnących kosztów życia.
run rate
Szacunkowe tempo osiągania określonego wyniku finansowego lub operacyjnego w skali roku, obliczone na podstawie danych z krótszego okresu.
run rate revenue
Run rate revenue to szacunkowe tempo przychodów wyliczane na podstawie wyników z bieżącego okresu, często miesiąca.
runda
Runda to pojedynczy etap cyklu zawodów, rozgrywany w określonym miejscu i terminie.
runda finansowania
Etap pozyskiwania kapitału przez firmę od inwestorów na rozwój działalności, produktów lub zespołu.
runda finansowania Series B
Runda finansowania oznaczana literą B, zwykle przeprowadzana po wcześniejszych rundach kapitałowych i służąca pozyskaniu środków na dalszy rozwój organizacji.
runda pre-seed
Etap finansowania poprzedzający zwykle rundę seed. Środki są przeznaczane przede wszystkim na opracowanie pomysłu, prototypu lub podstawowej wersji produktu.
runda seed
Wczesny etap finansowania startupu, zwykle następujący po fazie pre-seed. Pozyskane środki służą często rozwijaniu produktu, zespołu i pierwszych działań rynkowych.
running back
Zawodnik futbolu amerykańskiego odpowiedzialny przede wszystkim za biegi z piłką oraz udział w akcjach ofensywnych.
runway
Szacowany czas, przez jaki organizacja może działać przy obecnym poziomie wydatków i dostępnych środkach. Wskaźnik ten pomaga ocenić, kiedy potrzebne będzie dodatkowe finansowanie.
ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Forma opodatkowania działalności gospodarczej, w której podatek oblicza się według stawki zależnej od rodzaju działalności i przychodu. Zasadniczo nie pomniejsza się go o faktycznie poniesione koszty uzyskania przychodu.
ryjek gębowy
Wydłużony narząd służący pająkom morskim do pobierania pokarmu. U opisanych zwierząt może być wyposażony w struktury pomagające chwytać pożywienie.
rynek energetyczny
System obejmujący wydobycie, przetwarzanie, transport, handel i zużycie surowców oraz energii. Ceny na tym rynku mogą zależeć od wydarzeń w innych regionach świata.
rynek kapitałowy
Część systemu finansowego, na której pozyskuje się i inwestuje kapitał za pomocą instrumentów takich jak akcje czy obligacje.
rynek nieruchomości
Ogół transakcji, podmiotów i warunków dotyczących kupna, sprzedaży, wynajmu oraz finansowania nieruchomości.
rynek predykcyjny
Rynek, na którym użytkownicy zawierają kontrakty zależne od wyniku przyszłego wydarzenia. Ich wartość może zmieniać się wraz z oceną prawdopodobieństwa danego wyniku.
rynek spotowy
Segment rynku, na którym surowce kupuje się z dostawą w krótkim terminie, zwykle po cenach ustalanych na bieżąco.
rynek surowcowy
Część rynku, na której handluje się surowcami, takimi jak ropa naftowa, gaz, metale lub produkty rolne.
rynek sztuki
System relacji i transakcji związanych z tworzeniem, wystawianiem, kupowaniem i wyceną dzieł sztuki. Obejmuje między innymi artystów, galerie, domy aukcyjne, kolekcjonerów i instytucje.
rynek wtórny
Rynek, na którym sprzedawane są towary wcześniej oferowane lub używane, zwykle poza oficjalnym kanałem producenta.
rynek zdolności
Mechanizm rynku energii, na którym wynagradza się zapewnienie dostępnej mocy w określonym czasie, niezależnie od faktycznej ilości dostarczonej energii.
rynki energii
Obszar obrotu surowcami i nośnikami energii, takimi jak ropa naftowa, gaz, węgiel lub energia elektryczna. Ich ceny zależą między innymi od podaży, popytu i bezpieczeństwa dostaw.
rynki surowcowe
Segmenty rynków, na których handluje się surowcami, takimi jak ropa, gaz, metale lub produkty rolne. Ich ceny zależą między innymi od podaży, popytu i sytuacji geopolitycznej.
rytm dobowy
Rytm dobowy to wewnętrzny, trwający mniej więcej 24 godziny cykl regulujący między innymi sen, czuwanie, nastrój i inne funkcje organizmu.
ryzyko fizyczne
Ryzyko bezpośrednich szkód dla aktywów, infrastruktury lub działalności operacyjnej wskutek zjawisk fizycznych, takich jak pożary, powodzie czy ekstremalne temperatury.
ryzyko inwestycyjne
Możliwość poniesienia straty lub uzyskania niższej od oczekiwanej stopy zwrotu w wyniku niepewności dotyczącej inwestycji.
ryzyko kredytowe
Ryzyko, że emitent obligacji nie spłaci kapitału lub odsetek w ustalonym terminie. Im wyższe ryzyko kredytowe, tym większej rekompensaty inwestorzy zwykle oczekują.
ryzyko operacyjne
Możliwość, że określone działanie utrudni operację albo zagrozi jej bezpieczeństwu lub skuteczności.
ryzyko powodziowe
Ocena prawdopodobieństwa wystąpienia podtopień lub powodzi na określonym obszarze.
ryzyko regulacyjne
Możliwość, że wymagania lub decyzje organów regulacyjnych opóźnią, ograniczą albo uniemożliwią dopuszczenie produktu do użycia lub jego rozwój.
ryzyko zawodowe
Prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożeń związanych z wykonywaniem określonej pracy, takich jak urazy, przeciążenia lub kontakt z niebezpiecznymi warunkami.
ryzyko łańcucha dostaw
Oznaczenie wskazujące, że dana firma, technologia lub produkt może stwarzać zagrożenia w łańcuchu dostaw i podlegać ograniczeniom przy zakupach lub wykorzystaniu przez instytucje.
rzecznik dyscyplinarny
Osoba lub organ, który bada informacje o możliwym naruszeniu zasad organizacji i może kierować sprawę do dalszego rozpatrzenia przez właściwy organ dyscyplinarny.
rzecznik dyscypliny
Rzecznik dyscypliny to osoba lub organ zajmujący się badaniem zarzutów dotyczących naruszenia zasad obowiązujących członków organizacji. W partii może kierować sprawy do dalszego rozpatrzenia przez właściwy organ.
rzecznik dyscypliny partyjnej
Osoba lub organ prowadzący albo nadzorujący czynności w sprawach dotyczących możliwego naruszenia zasad obowiązujących w partii politycznej. Jego uprawnienia wynikają z regulacji wewnętrznych ugrupowania.
rzeczywistość mieszana
Technologia łącząca obraz świata fizycznego z elementami cyfrowymi widocznymi przez użytkownika.
rządy prawa
Zasada, zgodnie z którą władze publiczne i instytucje działają na podstawie prawa, a decyzje mogą podlegać kontroli.
rzęska pierwotna
Niewielka struktura wystająca z powierzchni większości komórek. Odbiera i interpretuje sygnały, które wpływają między innymi na podziały, ruch i różnicowanie komórek.
rój dronów
Zgrupowanie wielu dronów działających jednocześnie lub skoordynowanych w ramach jednej operacji. Taka forma użycia może zwiększać skalę ataku i utrudniać obronę.
rów przeciwpożarowy
Wykopany pas terenu pozbawiony roślinności, który ma spowolnić lub zatrzymać rozprzestrzenianie się pożaru. Tworzy fizyczną barierę dla ognia i materiału palnego.
równania Naviera-Stokesa
Równania opisujące ruch płynów, takich jak powietrze i woda. Problem dotyczy między innymi tego, czy ich rozwiązania zawsze pozostają poprawne.
równina zalewowa
Nisko położony obszar przylegający do rzeki, który może być okresowo zalewany. Jego stan wpływa na funkcjonowanie całego ekosystemu rzecznego.
równowaga handlowa
Stan, w którym wartość eksportu i importu między państwami jest zbliżona lub pozostaje w określonej proporcji.
równowaga hydrostatyczna
Stan, w którym własna grawitacja ciała nadaje mu kształt zbliżony do kulistego.
równowaga sił
Stan, w którym potencjał polityczny, gospodarczy i wojskowy konkurujących państw lub bloków jest względnie wyrównany i ogranicza możliwość uzyskania dominacji przez jedną stronę.
równowaga władz
Zasada ustroju, w której kompetencje organów państwa są rozdzielone i wzajemnie się ograniczają. Ma zapobiegać nadmiernej koncentracji władzy w jednym organie.
równoważnik węglanu litu
Jednostka stosowana do porównywania zasobów litu w różnych formach chemicznych.
S
27 haseł
safe harbor
Mechanizm prawny ograniczający odpowiedzialność platformy za treści tworzone przez użytkowników, jeśli spełnione są określone warunki.
safety
Tylny obrońca w futbolu amerykańskim, odpowiedzialny głównie za zabezpieczanie głębokiej części boiska i pomoc w kryciu podań.
salary cap
Limit wynagrodzeń określający, ile klub może przeznaczyć na pensje zawodników. Przy transferze nowy zespół musi mieć odpowiednią przestrzeń w tym limicie.
saldo migracji
Różnica między liczbą osób, które przybyły do danego kraju lub regionu, a liczbą osób, które go opuściły w określonym czasie.
salto
Element akrobatyczny polegający na obrocie ciała w powietrzu wokół osi poprzecznej, wykonywany do przodu lub do tyłu, czasem z dodatkowym obrotem wokół osi pionowej.
samochód bezpieczeństwa
Pojazd wprowadzany na tor, aby spowolnić stawkę i umożliwić bezpieczne przeprowadzenie działań po incydencie.
samochód elektryczny
Pojazd napędzany silnikiem elektrycznym, którego energia jest magazynowana w akumulatorze i uzupełniana przez ładowanie. W artykule określenie to odnosi się do samochodu w pełni elektrycznego, bez silnika spalinowego.
samochód elektryczny bateryjny
Samochód napędzany wyłącznie silnikiem elektrycznym, którego energia jest przechowywana w akumulatorze trakcyjnym.
samochód elektryczny o zwiększonym zasięgu
Auto napędzane silnikiem elektrycznym, w którym silnik spalinowy nie napędza bezpośrednio kół, lecz pracuje jako generator energii dla akumulatora.
samochód elektryczny z przedłużaczem zasięgu
Pojazd napędzany elektrycznie, w którym niewielki silnik benzynowy służy wyłącznie do wytwarzania energii dla akumulatora.
samochód halo
Model pokazowy, którego zadaniem jest budowanie wizerunku marki i wyznaczanie kierunku dla pozostałych samochodów.
samochód hybrydowy
Pojazd wykorzystujący co najmniej dwa źródła napędu, zwykle silnik spalinowy i elektryczny. Taka konstrukcja może ograniczać zużycie paliwa, a w niektórych modelach umożliwia także krótką jazdę wyłącznie na energii elektrycznej.
samochód jednomiejscowy
Samochód wyścigowy przeznaczony dla jednego kierowcy, z otwartym kokpitem i kołami umieszczonymi poza nadwoziem.
samochód kei
Japońska kategoria małych samochodów o ściśle ograniczonych wymiarach i parametrach. Takie auta są projektowane głównie z myślą o codziennej jeździe miejskiej i podmiejskiej.
samochód koncepcyjny
Projekt pokazowy, który prezentuje możliwy kierunek stylistyczny lub techniczny marki. Nie musi trafić do seryjnej produkcji.
samochód-pułapka
Pojazd zawierający ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do wykorzystania w zamachu lub ataku.
samodeklaracja wieku
Samodeklaracja wieku to podana przez użytkownika informacja o jego wieku lub potwierdzenie spełniania wymogu wiekowego bez niezależnego sprawdzenia.
samoistna przesłanka aresztu
Podstawa zastosowania tymczasowego aresztowania związana z wysokim ustawowym zagrożeniem karą, niezależna od innych szczególnych okoliczności sprawy. Nie oznacza automatycznego zastosowania aresztu.
samoobrona
Ochrona własna lub ochrona określonej wspólnoty przed zagrożeniem. W odniesieniu do państw pojęcie to może oznaczać działania podejmowane w celu odparcia zbrojnego ataku.
samookreślenie
Samookreślenie to proces określania własnej tożsamości, przynależności lub statusu przez osobę albo wspólnotę.
samoreplikacja
Zdolność programu lub kodu do samodzielnego tworzenia swoich kopii i rozpowszechniania ich w kolejnych systemach lub środowiskach.
samoreplikujące się oprogramowanie
Oprogramowanie zdolne do automatycznego tworzenia własnych kopii i rozprzestrzeniania ich na inne systemy lub urządzenia.
samorząd lekarski
Samorząd lekarski to ustawowo określona organizacja zawodowa lekarzy, która reprezentuje ich interesy i uczestniczy w wykonywaniu zadań związanych z zawodem.
samosterujące tworzenie oprogramowania
Koncepcja tworzenia i utrzymywania oprogramowania, w której znaczna część zadań jest wykonywana lub koordynowana automatycznie przez systemy informatyczne.
samowola budowlana
Samowola budowlana to potoczne określenie robót budowlanych prowadzonych bez wymaganych formalności albo niezgodnie z przepisami. Może skutkować kontrolą, nakazem legalizacji lub rozbiórki.
samowyzwalacz
Samowyzwalacz to funkcja, która uruchamia wykonanie zdjęcia po zaprogramowanym opóźnieniu. Pozwala fotografowi dołączyć do ujęcia lub ograniczyć poruszenie aparatu przy naciskaniu spustu.
sanatorium
Placówka zapewniająca leczenie lub rehabilitację, często z wykorzystaniem specjalnych warunków klimatycznych i pobytu stacjonarnego.