Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 5581-5670
Indeks alfabetyczny
S
90 haseł
sandbox
Sandbox to model rozgrywki, w którym gracz otrzymuje dużą swobodę wyboru działań, kolejności zadań lub sposobu rozwijania świata gry.
sandboxing
Technika ograniczania dostępu programu do systemu i jego zasobów.
sanitarny kordon
Wyznaczona strefa ograniczająca dostęp do określonego obszaru w celu zmniejszenia ryzyka przenoszenia chorób lub kontaktu z zagrożoną społecznością.
sankcja kredytu darmowego
Mechanizm prawny, który w określonych sytuacjach może pozbawić kredytodawcę prawa do pobierania odsetek i innych kosztów przewidzianych w umowie kredytowej.
sankcje
Środki ograniczające nakładane na państwa, osoby lub podmioty w celu wywarcia wpływu na ich działania albo ukarania za naruszenie określonych zasad. Mogą obejmować ograniczenia finansowe, handlowe lub podróżne.
sankcje gospodarcze
Ograniczenia nakładane przez państwo lub organizację międzynarodową w celu wywarcia presji na inne państwo, podmioty albo osoby. Mogą obejmować handel, finanse, inwestycje lub transport.
sankcje sektorowe
Ograniczenia nakładane na określony sektor gospodarki lub rodzaj działalności, a nie na całą gospodarkę państwa.
sankcje wtórne
Ograniczenia nakładane na podmioty z innych państw, które utrzymują określone relacje gospodarcze z krajem objętym sankcjami.
saponiny
Saponiny to grupa naturalnych związków, najczęściej glikozydów, występujących między innymi w roślinach. Ich obecność w surowcu nie potwierdza sama w sobie skuteczności ani bezpieczeństwa preparatu u ludzi.
sarkofag
Wzmocniona konstrukcja ochronna osłaniająca pozostałości zniszczonego reaktora jądrowego i ograniczająca rozprzestrzenianie się materiałów radioaktywnych.
sarkopenia
Sarkopenia to stopniowa utrata masy mięśniowej i spadek siły związane z wiekiem.
satelity Sentinel 1 i Sentinel 2
Dwie serie satelitów programu Copernicus dostarczających danych o powierzchni Ziemi. Sentinel 1 wykorzystuje radar, a Sentinel 2 rejestruje obrazy w wielu zakresach światła.
saturacja
W medycynie oznacza najczęściej procentowy udział hemoglobiny we krwi, która jest związana z tlenem. Parametr ten pomaga oceniać natlenienie organizmu.
scena polityczna
Scena polityczna to ogół partii, ugrupowań, instytucji i osób uczestniczących w życiu politycznym na określonym obszarze.
scenariusz
Plan lub zapis treści utworu, obejmujący między innymi wydarzenia, dialogi i sposób prowadzenia narracji. W grze określa przebieg opowieści oraz wypowiedzi i działania postaci.
scenarzysta
Osoba tworząca scenariusz, czyli tekst określający fabułę, postacie, dialogi i przebieg wydarzeń w utworze lub grze.
sceptycyzm klimatyczny
Podważanie skali, przyczyn lub prognoz dotyczących zmian klimatu i ich skutków.
schron specjalistyczny
Specjalnie zaprojektowany i wyposażony obiekt ochronny, którego zadaniem jest zapewnienie ludziom osłony przed określonymi zagrożeniami.
science fiction
Gatunek opowieści wykorzystujący motywy naukowe i technologiczne, często przedstawiający przyszłość, alternatywne światy lub skutki rozwoju cywilizacji.
seans
Jednorazowy pokaz filmu odbywający się o określonej porze i w określonym miejscu, na przykład w kinie.
segment premium
Część rynku obejmująca produkty pozycjonowane wyżej cenowo i jakościowo niż wyroby budżetowe.
segment programowy
Wyodrębniona część programu, poświęcona określonemu tematowi, rozmowie lub rodzajowi materiału.
segment programu
Wyodrębniona część programu, poświęcona określonemu tematowi, gościowi lub rodzajowi treści.
segmentacja klientów
Podział klientów na grupy o podobnych potrzebach, zachowaniach lub możliwościach finansowych. Pozwala różnicować ofertę, ceny i zakres świadczeń dla poszczególnych grup.
segmentacja sieci
Segmentacja sieci polega na podziale sieci komputerowej na odseparowane części o ograniczonej komunikacji między nimi. Ma utrudniać przenikanie zagrożeń i ograniczać zakres dostępu do systemów oraz urządzeń.
segmentacja środowiska
Podział infrastruktury informatycznej na odseparowane części, między którymi przepływ danych i dostęp są ograniczone regułami bezpieczeństwa. Zmniejsza to możliwość rozprzestrzenienia się ataku.
sejsmiczne fale wywołane burzą
To fale ciśnienia akustycznego generowane przez grzmoty, które mogą przekazywać część energii do gruntu i wywoływać bardzo niewielkie drgania.
sekcja zwłok
Badanie pośmiertne ciała mające ustalić przyczynę i okoliczności zgonu oraz udokumentować stwierdzone obrażenia lub choroby.
sekret klienta
Poufna wartość używana przez aplikację jako jedno z poświadczeń podczas uwierzytelniania.
sekret typu bearer
Sekret typu bearer to wartość, której posiadanie wystarcza systemowi do przyznania dostępu. Nie sprawdza on dodatkowo tożsamości ani prawa osoby przedstawiającej tę wartość.
sekretarz generalny NATO
Sekretarz generalny NATO jest najwyższym cywilnym przedstawicielem Sojuszu, odpowiedzialnym za koordynowanie jego prac, prowadzenie konsultacji i reprezentowanie organizacji na zewnątrz.
seksuolog
Specjalista zajmujący się seksualnością człowieka, w tym jej biologicznymi, psychicznymi i społecznymi aspektami.
sektor oprogramowania
Część gospodarki obejmująca firmy tworzące, sprzedające lub utrzymujące oprogramowanie oraz związane z nim usługi.
sektor stoczniowy
Część gospodarki zajmująca się przede wszystkim budową, remontami i modernizacją statków oraz innych jednostek pływających.
sektor technologiczny
Część gospodarki obejmująca przedsiębiorstwa tworzące lub wykorzystujące technologie, w szczególności oprogramowanie, usługi cyfrowe i rozwiązania informatyczne.
sektor zbrojeniowy
Sektor zbrojeniowy to część gospodarki zajmująca się wytwarzaniem uzbrojenia, sprzętu wojskowego oraz powiązanych usług. Obejmuje producentów i podmioty realizujące zamówienia na potrzeby obronności.
sekwencja DNA
Uporządkowany zapis elementów tworzących cząsteczkę DNA.
sekwencjonowanie RNA
Sekwencjonowanie RNA pozwala analizować cząsteczki RNA i sprawdzać, które geny oraz procesy biologiczne są aktywne w badanych komórkach.
selekcjoner
Trener odpowiedzialny za wybór zawodników oraz przygotowanie i prowadzenie reprezentacji narodowej podczas meczów i turniejów.
selektywna migracja
Proces, w którym osoby o określonych cechach lub poglądach częściej przenoszą się do konkretnych miejsc, na przykład do miast.
selektywna zbiórka
System oddzielnego gromadzenia różnych rodzajów odpadów, prowadzony w celu ułatwienia ich dalszego sortowania, odzysku lub recyklingu.
selektywne ściganie
Zarzut, że prokuratura podjęła działania wobec konkretnej osoby z powodów innych niż jednolite stosowanie prawa.
sellers.json
Publiczny plik opisujący podmioty sprzedające lub odsprzedające powierzchnię reklamową w danym ekosystemie.
senator
Senator jest członkiem izby wyższej parlamentu, a w USA reprezentuje jeden ze stanów w Kongresie.
sensor
Sensor to element urządzenia, który wykrywa określone zjawiska lub mierzy parametry, na przykład ruch, temperaturę albo aktywność elektryczną serca.
sensor TMR
Sensor TMR wykorzystuje zjawisko tunelowego magnetooporu do wykrywania zmian pola magnetycznego. Może służyć między innymi do pomiaru położenia lub ruchu elementów.
sensory biometryczne
Sensory biometryczne to urządzenia rejestrujące mierzalne cechy lub sygnały organizmu, takie jak ruch, tętno albo inne parametry fizjologiczne. Dostarczają danych o funkcjonowaniu ciała.
sensoryka
Zespół czujników i metod pozyskiwania danych o otoczeniu, wykorzystywany przez system do rozpoznawania obiektów i warunków drogowych.
sentyment
Ogólny wydźwięk emocjonalny wypowiedzi lub publikacji na dany temat, na przykład pozytywny, negatywny albo neutralny. W analizie mediów pomaga ocenić nastawienie odbiorców.
sentyment inwestorów
Sentyment inwestorów to ogólne nastawienie uczestników rynku do perspektyw gospodarczych i cen aktywów. Może być optymistyczny, pesymistyczny albo neutralny.
separacja
Kontrolowane rozdzielenie połączonych elementów rakiety lub statku kosmicznego, na przykład stopnia rakiety od boostera.
sequel
Kolejna część utworu lub produktu rozwijająca jego świat, pomysły albo rozgrywkę, zwykle po wcześniejszej odsłonie tej samej serii lub marki.
seria dywizji
Runda play-offów następująca po serii Wild Card. ALDS oznacza serię dywizji American League, a NLDS serię dywizji National League.
seria mistrzostw ligi
Runda wyłaniająca uczestników World Series. ALCS dotyczy American League, a NLCS National League.
serial antologijowy
Format, w którym kolejne sezony lub odcinki przedstawiają odrębne historie, często z innymi bohaterami i miejscem akcji.
serial dramatyczny
Serial dramatyczny to wieloodcinkowa produkcja fabularna skupiona na poważnych konfliktach, relacjach i przemianach bohaterów.
serologia
Badanie krwi oceniające obecność określonych przeciwciał lub innych składników surowicy.
service principal
Tożsamość używana przez aplikację, usługę lub automatyzację do wykonywania operacji w chmurze. Jej uprawnienia i poświadczenia mogą pozwalać na dostęp do zasobów bez udziału człowieka.
serwer dowodzenia i kontroli
Infrastruktura używana do przekazywania poleceń złośliwemu oprogramowaniu lub odbierania od niego danych.
serwer lustrzany
Serwer przechowujący kopię plików lub pakietów udostępnianych z głównego źródła, aby użytkownicy mogli pobierać je z alternatywnej lokalizacji.
serwery w chmurze
Serwery udostępniane przez internet w ramach infrastruktury dostawcy usług chmurowych. Mogą obsługiwać dane, połączenia i działanie gry bez konieczności utrzymywania sprzętu bezpośrednio przez jej twórców.
sesja Q&A
Sesja pytań i odpowiedzi, podczas której uczestnicy mogą zadawać pytania prowadzącym lub ekspertom. Skrót Q&A pochodzi od angielskiego określenia questions and answers.
sesja plenarna
Posiedzenie całego składu organu przedstawicielskiego, przeznaczone między innymi na debaty i podejmowanie decyzji.
sesja przeglądarki
Okres korzystania z przeglądarki, w którym utrzymywany jest określony kontekst działania, na przykład otwarte strony i część powiązanych danych.
sesje treningowe
Oficjalne przejazdy kierowców przed wyścigiem, służące poznaniu toru oraz przygotowaniu samochodu i ustawień do rywalizacji.
setlista
Lista utworów wykonywanych podczas konkretnego koncertu, zwykle uporządkowana według kolejności występu.
sezon
Wyodrębniony okres w rozwoju gry, w którym udostępniany jest określony zestaw zawartości, aktywności lub zmian.
sezon zasadniczy
Główna część rozgrywek, w której zespoły rywalizują według ustalonego terminarza, a wyniki wpływają na klasyfikację lub awans do kolejnej fazy.
shader
Program odpowiedzialny za sposób wyświetlania elementów grafiki, między innymi koloru, oświetlenia i cieni.
sharding
Technika dzielenia graczy na równoległe instancje tego samego obszaru, stosowana między innymi w celu obsługi dużej populacji.
shooting brake
Typ nadwozia łączący sportowe proporcje samochodu z wydłużoną tylną częścią, zwiększającą praktyczność wnętrza i przestrzeń bagażową.
short
Krótka forma audiowizualna, zwykle krótsza niż pełny film lub standardowy odcinek serialu, przygotowana do publikacji w kinie, telewizji albo serwisie internetowym.
showrunner
Showrunner to osoba, która łączy funkcje głównego twórcy i kierownika serialu, nadzorując jego stronę artystyczną oraz organizację pracy.
showrunnerka
Osoba sprawująca nadrzędny nadzór kreatywny i organizacyjny nad produkcją serialu. Koordynuje pracę scenarzystów oraz współpracuje z producentami i innymi osobami odpowiedzialnymi za realizację.
siatka lotów
Układ połączeń lotniczych obsługiwanych przez przewoźnika lub grupę przewoźników, obejmujący trasy, częstotliwość rejsów i ich wzajemne powiązania.
siatkówka
Światłoczuła tkanka z tyłu oka, która przekształca światło w sygnały przekazywane do mózgu.
sieci przesyłowe
Infrastruktura służąca do transportu surowców, energii lub innych mediów między miejscem ich wytwarzania, przetwarzania i odbioru.
sieciowanie
Sieciowanie to nawiązywanie i rozwijanie relacji zawodowych w celu wymiany wiedzy, doświadczeń lub współpracy.
siedlisko
Miejsce wraz z jego warunkami środowiskowymi, w którym żyje określony organizm, gatunek lub zespół organizmów. O jego przydatności decydują między innymi woda, gleba, temperatura, roślinność i dostępność pożywienia.
siedmiobój
Siedmiobój to konkurencja lekkoatletyczna obejmująca siedem różnych prób, których wyniki przelicza się na punkty. Zawodniczka z najwyższą łączną liczbą punktów zdobywa zwycięstwo.
sieć botów
Grupa automatycznie sterowanych kont, urządzeń lub programów działających skoordynowanie. Może być wykorzystywana między innymi do masowego tworzenia kont, publikowania treści albo manipulowania ocenami.
sieć dealerska
Rozbudowany system niezależnych punktów sprzedaży i obsługi samochodów działających w imieniu producenta.
sieć elektroenergetyczna
System obejmujący elektrownie, linie przesyłowe, sieci dystrybucyjne i urządzenia dostarczające energię odbiorcom.
sieć okrężna
Rodzaj dużej sieci rybackiej otaczającej ławicę ryb. Jej dolną część można ściągnąć, zamykając ryby wewnątrz.
sieć przesyłowa
Część systemu elektroenergetycznego służąca do transportu energii na dużych odległościach, zazwyczaj przy wysokich napięciach, od źródeł wytwarzania do sieci dystrybucyjnych.
sieć troficzna
Rozbudowany układ zależności pokarmowych między organizmami w ekosystemie, obejmujący wiele połączonych łańcuchów pokarmowych.
silnik R6
Silnik rzędowy sześciocylindrowy, w którym wszystkie cylindry są ustawione w jednym szeregu.
silnik V6
Jednostka spalinowa z sześcioma cylindrami ułożonymi w dwóch rzędach tworzących kąt przypominający literę V.
silnik W-16
Jednostka napędowa z szesnastoma cylindrami ułożonymi w układzie W. W Bugatti Veyronie zastosowano dodatkowo cztery turbosprężarki.
silnik fizyczny
Silnik fizyczny to komponent oprogramowania, który oblicza zachowanie obiektów i układów zgodnie z określonymi prawami lub regułami fizycznymi. Może służyć do symulowania ruchu, sił i reakcji organizmu.