Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 5671-5760
Indeks alfabetyczny
S
90 haseł
silnik gry
Oprogramowanie i zestaw narzędzi służących do tworzenia gier, między innymi ich grafiki, dźwięku, fizyki i mechaniki rozgrywki.
silnik neuronowy
Wyspecjalizowany układ lub moduł obliczeniowy przeznaczony do wydajnego wykonywania operacji związanych ze sztuczną inteligencją i uczeniem maszynowym.
silnik rzędowy
Silnik, którego cylindry są ustawione w jednym szeregu. Rzędowa szóstka ma sześć cylindrów ułożonych w jednej linii.
silnik spalinowy
Silnik, który wytwarza energię mechaniczną dzięki spalaniu paliwa wewnątrz komory spalania. Stosuje się go między innymi w tradycyjnych samochodach.
silnik turbodoładowany
Silnik wykorzystujący turbosprężarkę do wtłaczania większej ilości powietrza do komory spalania. Pozwala to uzyskać większą moc z określonej pojemności.
silnik wolnossący
Silnik, który zasysa powietrze bez pomocy turbosprężarki lub kompresora. W Blackbirdzie zastosowano wolnossący silnik V8 o pojemności 6,2 litra.
singiel
Osoba, która obecnie nie pozostaje w związku romantycznym lub partnerskim. Określenie nie przesądza o przyczynach takiej sytuacji ani o planach dotyczących przyszłych relacji.
siła cenowa
Siła cenowa oznacza zdolność marki lub sprzedawcy do utrzymywania wyższych cen bez nadmiernego uzależnienia od rabatów.
siła nabywcza
Siła nabywcza oznacza zdolność osoby lub grupy do kupowania dóbr i usług przy określonym poziomie dochodów, majątku i cen.
siła odśrodkowa
Siła odśrodkowa to pozorna siła obserwowana w układzie obracającym się, skierowana od osi obrotu na zewnątrz. W urządzeniach kuchennych może być wykorzystywana do rozdzielania składników lub usuwania cieczy.
siła wyższa
Nadzwyczajne zdarzenie niezależne od stron umowy, którego skutkom nie można było skutecznie zapobiec lub ich przezwyciężyć.
siłownik
Element mechaniczny, który przekształca energię lub sygnał sterujący w ruch, na przykład przesunięcie albo obrót.
siły bezpieczeństwa
Formacje państwowe odpowiedzialne za ochronę kraju, porządku publicznego i ludności, w tym między innymi wojsko oraz inne służby.
siły desantowe
Jednostki przeznaczone do prowadzenia operacji z morza na ląd, z wykorzystaniem okrętów i żołnierzy piechoty morskiej.
siły paramilitarne
Uzbrojone lub umundurowane formacje zorganizowane częściowo na wzór wojska, lecz niebędące regularnymi siłami zbrojnymi.
siły powietrzne
Rodzaj sił zbrojnych odpowiedzialny za działania prowadzone w przestrzeni powietrznej, w tym obronę powietrzną, rozpoznanie i użycie lotnictwa.
siły rakietowe
Część sił zbrojnych wyposażona w pociski rakietowe i przeznaczona do ich obsługi oraz użycia.
siły specjalne
Wyodrębnione, szczególnie wyszkolone i wyposażone jednostki wojskowe przeznaczone do realizacji wymagających zadań, często na małą skalę.
siły stabilizacyjne
Wielonarodowe formacje wojskowe, policyjne lub ochronne powołane do ograniczania przemocy, ochrony ludności i wspierania porządku na obszarze konfliktu.
siły strategiczne
Część potencjału wojskowego państwa przeznaczona do realizacji celów o znaczeniu strategicznym, w tym odstraszania i działań dalekiego zasięgu.
siły zbrojne
Zorganizowane formacje państwowe przeznaczone do ochrony bezpieczeństwa i obrony państwa, w tym do prowadzenia działań wojskowych.
skala komercyjna
Skala komercyjna oznacza działanie produktu lub usługi na rynku w zakresie pozwalającym na regularną obsługę klientów, a nie tylko testowe lub demonstracyjne wdrożenie.
skalowalność
Zdolność systemu lub infrastruktury do zwiększania obsługiwanej skali wraz ze wzrostem obciążenia, użytkowników albo ilości danych. Dobra skalowalność pozwala zwiększać możliwości bez zasadniczej zmiany całego rozwiązania.
skalowalność technologii
Zdolność technologii do zwiększania skali zastosowania przy zachowaniu wymaganej wydajności, bezpieczeństwa i opłacalności.
skalowanie
Zwiększanie skali produkcji lub działania przy zachowaniu wymaganej jakości, niezawodności, bezpieczeństwa i opłacalności. W przypadku technologii obejmuje przejście od prototypu do powtarzalnej produkcji.
skalowanie produkcji
Zwiększanie zdolności wytwarzania produktu przy zachowaniu wymaganej jakości, powtarzalności i efektywności procesu.
skamieniałość
Zachowany w skale ślad, fragment lub pozostałość dawnego organizmu. W opisywanym przypadku jest to fragment szczęki ryby.
skarga
Formalne zgłoszenie do organu lub instytucji, w którym osoba wskazuje możliwe naruszenie albo domaga się podjęcia działania.
skarga kasacyjna
Nadzwyczajny środek zaskarżenia kierowany do sądu najwyższego szczebla, zwykle dotyczący błędów prawnych w orzeczeniu niższej instancji.
skarga konstytucyjna
To środek prawny, z którego obywatel może skorzystać, kwestionując zgodność przepisu zastosowanego w jego sprawie z Konstytucją.
skazany
Skazany to osoba, wobec której sąd wydał wyrok uznający ją za winną popełnienia przestępstwa i wymierzający karę. Termin odnosi się do jej statusu wynikającego z tego rozstrzygnięcia.
skały magmowe
Skały powstające w wyniku krzepnięcia magmy pod powierzchnią planety albo lawy na jej powierzchni.
skażenie biologiczne
Zanieczyszczenie powierzchni, materiałów lub otoczenia substancjami albo organizmami pochodzenia biologicznego, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia.
skimmer płatniczy
Złośliwy kod umieszczony na stronie płatności, którego celem jest przechwytywanie danych wpisywanych przez klientów.
skok gimnastyczny
Konkurencja gimnastyki sportowej, w której zawodnik wykonuje jeden lub dwa dynamiczne skoki przez specjalny przyrząd.
skoordynowane ujawnianie podatności
Procedura, w której odkrywca błędu i dostawca oprogramowania współpracują nad jego naprawą oraz terminem ujawnienia informacji.
skrajna prawica
Określenie nurtów politycznych lokowanych na krańcach prawej strony sceny politycznej, często odrzucających część zasad liberalnej demokracji.
skrobia
Węglowodan złożony występujący między innymi w nasionach i podziemnych częściach roślin. Gotowanie ułatwia dostęp do energii zawartej w skrobi.
skrypt cyklu życia zależności
Automatycznie uruchamiany kod powiązany z etapami instalowania lub aktualizowania pakietu.
skrzynia biegów
Mechanizm przekazujący napęd silnika na koła i dobierający przełożenie odpowiednie do prędkości oraz warunków jazdy.
skrzynki lęgowe
Sztuczne konstrukcje tworzone jako bezpieczne miejsca zakładania gniazd lub wychowywania młodych przez zwierzęta.
skrócenie kadencji Sejmu
Zakończenie kadencji izby niższej parlamentu przed upływem przewidzianego terminu.
skrętna tylna oś
System, w którym tylne koła zmieniają kierunek skrętu, ułatwiając manewrowanie i poprawiając stabilność przy wyższych prędkościach.
skumulowane dostawy
Łączna liczba urządzeń dostarczonych na rynek od początku sprzedaży danej kategorii. Nie oznacza sprzedaży w jednym roku.
skumulowane oddziaływania
Łączny wpływ kilku inwestycji lub działań na ludzi, przyrodę i dziedzictwo kulturowe.
skumulowane opady
Skumulowane opady to łączna ilość deszczu lub innych opadów, która spadła albo jest prognozowana w określonym miejscu i czasie.
skutki fiskalne
Wpływ określonego zjawiska lub działania na dochody, wydatki i saldo budżetu państwa.
skład orzekający
Zespół sędziów wyznaczony do rozpoznania konkretnej sprawy przez sąd lub Trybunał. W materiale spór dotyczy zasad wyznaczania takich zespołów w TK.
składany smartfon
Składany smartfon to telefon, którego konstrukcja pozwala zmniejszyć jego rozmiar przez złożenie części urządzenia. Taka konstrukcja może obejmować elastyczny wyświetlacz i mechanizm zawiasowy.
składka ubezpieczeniowa
Kwota płacona za ochronę ubezpieczeniową. W przypadku ubezpieczenia zdrowotnego może być finansowana przez pracownika, pracodawcę albo obie strony.
składniki krwi
Najważniejsze części krwi, takie jak osocze, płytki oraz czerwone i białe krwinki.
składniki majątkowe i niemajątkowe
Elementy tworzące przedsiębiorstwo lub jego część, obejmujące zarówno aktywa i prawa o wartości ekonomicznej, jak i niematerialne zasoby lub uprawnienia związane z działalnością.
składniki odżywcze
Substancje dostarczane organizmowi wraz z pożywieniem, potrzebne między innymi do uzyskiwania energii, budowy tkanek i regulowania procesów życiowych.
składowisko geologiczne
Obiekt, w którym odpady umieszcza się głęboko pod ziemią, wykorzystując właściwości naturalnych warstw skalnych oraz dodatkowe bariery inżynieryjne.
slot lotniskowy
Przydzielone przewoźnikowi uprawnienie do wykonania operacji startu lub lądowania na określonym lotnisku i w wyznaczonym czasie.
smart TV
Telewizor z dostępem do internetu i systemem umożliwiającym korzystanie z aplikacji oraz usług cyfrowych bez dodatkowego urządzenia.
snap
Tempo zmiany szarpnięcia, czyli kolejny poziom opisu gwałtowności ruchu. W analizie kolejki pozwala uwzględnić, jak szybko zmienia się samo szarpnięcie.
socjologia
Dziedzina nauk społecznych badająca społeczeństwo, relacje między ludźmi, grupy społeczne i zachodzące w nich procesy.
socjotechnika
Wykorzystywanie wpływu na człowieka, zaufania lub manipulacji w celu skłonienia go do wykonania działania korzystnego dla atakującego.
soczewki gazoprzepuszczalne
Sztywne soczewki kontaktowe wykonane z materiału przepuszczającego tlen do rogówki. Mogą być stosowane do korekcji widzenia u osób ze stożkiem rogówki.
soft launch
Ograniczone udostępnienie gry przed pełną premierą. Pozwala testować działanie produkcji i zbierać dane od graczy.
sojusz militarny
Formalne lub długoterminowe porozumienie państw dotyczące współpracy w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa, często obejmujące wzajemną pomoc w razie zagrożenia.
solanka
Wodny roztwór o dużym stężeniu rozpuszczonych soli. W analizowanym meteorycie jego powstanie wiąże się z odparowaniem wody w pobliżu powierzchni asteroidy.
solenoid
Solenoid to element elektromechaniczny, który pod wpływem prądu wytwarza ruch liniowy. Może działać jak siłownik naciskający przycisk lub przesuwający inny element mechanizmu.
solidarność europejska
Gotowość państw europejskich i ich społeczeństw do wzajemnego wsparcia oraz wspólnego działania w sprawach dotyczących całego regionu.
solopreneur
Przedsiębiorca prowadzący działalność głównie samodzielnie, bez rozbudowanego zespołu pracowników.
sondaż
Badanie opinii określonej grupy osób, używane do oszacowania ich poglądów, preferencji lub przewidywanych zachowań wyborczych.
sondaż opinii publicznej
Badanie mające określić poglądy, preferencje lub deklarowane zachowania określonej grupy osób, zwykle na podstawie odpowiedzi reprezentatywnej próby.
sondaż trenerów
Ranking drużyn futbolu akademickiego w USA tworzony na podstawie głosów trenerów.
sondaż wyborczy
Badanie opinii publicznej, które szacuje deklarowane poparcie dla partii, kandydatów lub określonych stanowisk przed wyborami.
sonifikacja
Sonifikacja to przedstawianie informacji za pomocą dźwięku. W tym materiale przesuwający się skan obrazu przypisuje elementom wizualnym określone brzmienia i wysokości dźwięku.
soundstage
Specjalnie przygotowana hala do realizacji zdjęć filmowych i telewizyjnych, wyposażona w przestrzeń na scenografię, oświetlenie oraz zaplecze techniczne.
space hulk
Wielki, opuszczony obiekt kosmiczny przeznaczony do przeszukania i odzyskiwania surowców.
space opera
Space opera to odmiana fantastyki naukowej przedstawiająca rozległe konflikty i przygody w przestrzeni kosmicznej. Często obejmuje wiele planet, cywilizacji oraz wydarzenia o dużej skali.
spacer kosmiczny
Spacer kosmiczny to wykonywanie zadań poza statkiem lub stacją kosmiczną przez osobę korzystającą ze skafandra. Wymaga systemów podtrzymywania życia i zabezpieczenia przed oddaleniem się od obiektu.
spalanie gazu w pochodni
Kontrolowane spalanie gazu towarzyszącego wydobyciu ropy. Ogranicza emisję niespalonego gazu, ale nadal powoduje emisje dwutlenku węgla i innych zanieczyszczeń.
sparing
Nieoficjalny mecz treningowy lub kontrolny, rozgrywany przede wszystkim w celu przygotowania drużyny.
spartakusowcy
Członkowie lub zwolennicy niemieckiego rewolucyjnego ruchu socjalistycznego związanego ze Związkiem Spartakusa. Opowiadali się za głęboką zmianą ustroju i szerokim udziałem rad robotniczych w sprawowaniu władzy.
spatial computing
Koncepcja łącząca treści cyfrowe z fizycznym otoczeniem użytkownika, zwykle za pomocą technologii rzeczywistości rozszerzonej, wirtualnej lub mieszanej.
spear phishing
Ukierunkowana odmiana phishingu, w której wiadomość jest przygotowana z myślą o konkretnej osobie lub organizacji. Jej celem jest nakłonienie odbiorcy do wykonania działania prowadzącego do naruszenia bezpieczeństwa.
specjal komediowy
Samodzielny, nagrany program komediowy przygotowany z myślą o publikacji jako odrębny materiał. Zwykle obejmuje dłuższy występ jednego wykonawcy.
specjalista misji
Członek załogi odpowiedzialny za zadania inne niż dowodzenie statkiem i jego pilotowanie.
specjalna administracja
Tryb zarządzania przedsiębiorstwem znajdującym się w poważnych tarapatach finansowych, mający umożliwić ochronę jego podstawowych usług i uporządkowanie sytuacji.
specjalny wysłannik
Osoba wyznaczona przez państwo lub jego przywódcę do prowadzenia rozmów, przekazywania stanowiska albo wykonywania określonej misji dyplomatycznej.
speedcuber
Osoba zajmująca się speedcubingiem, czyli szybkim układaniem kostek logicznych, przede wszystkim kostki Rubika.
spektrograf
Instrument, który rozdziela światło na poszczególne barwy, tworząc widmo możliwe do dalszej analizy.
spektroskopia LIBS
LIBS to analiza światła powstającego po odparowaniu niewielkiej ilości materiału laserem. Widmo światła pomaga określić skład chemiczny skały.
spektroskopia absorpcji promieniowania X
Metoda pomiaru tego, jak próbka pochłania promieniowanie X. Może dostarczać informacji o elektronach związanych z konkretnym pierwiastkiem.
spersonalizowana tablica rejestracyjna
Tablica rejestracyjna z indywidualnie wybranym przez właściciela układem znaków, którego użycie podlega akceptacji właściwego urzędu.
spersonalizowane kanały
Kanały treści dobierane lub porządkowane tak, aby odpowiadały określonej grupie użytkowników, tematowi albo profilowi odbiorcy.