Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 5671-5760
Indeks alfabetyczny
Z
90 haseł
zarzut morderstwa
Formalne przypisanie osobie podejrzenia popełnienia morderstwa przez organy ścigania. Sam zarzut nie oznacza stwierdzenia winy, o której rozstrzyga sąd.
zarząd
Organ spółki odpowiedzialny za prowadzenie jej spraw i podejmowanie decyzji w jej imieniu. Jego skład i kompetencje wynikają z przepisów oraz dokumentów organizacyjnych spółki.
zarząd komisaryczny
Szczególny sposób zarządzania instytucją, w którym dotychczasowe organy są zastępowane przez zarządcę wyznaczonego przez właściwy organ nadzoru. Ma służyć ochronie interesów instytucji i jej klientów.
zarząd spółki
Organ spółki odpowiedzialny za prowadzenie jej spraw, podejmowanie decyzji operacyjnych i reprezentowanie jej na zewnątrz, zgodnie z prawem oraz zasadami określonymi w dokumentach spółki.
zarządzanie dostępem agentów
Podejście do nadawania, monitorowania i ograniczania uprawnień agentów programowych, tak aby wykonywały tylko dozwolone działania w określonych systemach i zasobach.
zarządzanie kryzysowe
Zarządzanie kryzysowe to planowanie i koordynowanie działań władz oraz służb przed kryzysem, w jego trakcie i po jego zakończeniu.
zarządzanie podatnościami
Proces wykrywania, oceny, ustalania priorytetów i usuwania słabości w oprogramowaniu lub systemach. Jego celem jest ograniczenie prawdopodobieństwa wykorzystania tych słabości przez napastników.
zarządzanie popytem
Działania wpływające na wielkość lub porę poboru energii przez odbiorców, aby lepiej dopasować zapotrzebowanie do możliwości sieci i dostępności energii.
zarządzanie ryzykiem
Skoordynowany proces rozpoznawania, oceniania i ograniczania ryzyk, które mogą utrudnić osiągnięcie celów organizacji.
zarządzanie stanem bezpieczeństwa chmury
Podejście do stałego monitorowania zasobów chmurowych i oceny ich konfiguracji pod kątem wymagań bezpieczeństwa. Pomaga wykrywać błędne ustawienia oraz inne ryzyka w środowisku chmurowym.
zarządzenie wykonawcze
Formalna dyrektywa wydawana przez prezydenta lub organ wykonawczy, która określa sposób działania administracji. Nie jest ustawą uchwaloną przez parlament, a jej zakres zależy od podstawy prawnej.
zasada de minimis
Zasada de minimis to zwolnienie celne dotyczące przesyłek o wartości poniżej określonego progu, pozwalające na ich import bez opłat celnych lub z uproszczonymi formalnościami.
zasada istotnego podobieństwa
Procedura, w której nowe urządzenie uznaje się za wystarczająco podobne do wcześniej dopuszczonego narzędzia. Sama zgodność z tą zasadą nie dowodzi poprawy zdrowia pacjentów.
zasada najmniejszych uprawnień
Zasada bezpieczeństwa polegająca na przyznawaniu użytkownikowi, programowi lub usłudze wyłącznie uprawnień niezbędnych do wykonania określonych zadań.
zasada proporcjonalności
Zasada wymagająca, aby zastosowane działanie było odpowiednie do skali zagrożenia i nie wykraczało poza zakres konieczny do osiągnięcia celu.
zasięg
Zakres odbiorców, do których dociera publikowana treść, zwłaszcza w internecie i mediach społecznościowych. Pojęcie może odnosić się zarówno do liczby odbiorców, jak i skali rozpowszechnienia materiału.
zasięg EPA
Szacowany dystans, jaki pojazd może pokonać na jednym ładowaniu, wyznaczony według procedur pomiarowych EPA.
zasiłek dla bezrobotnych
Zasiłek dla bezrobotnych to okresowe świadczenie pieniężne dla osoby bez pracy, przyznawane po spełnieniu warunków określonych w przepisach, zwykle związanych z wcześniejszym zatrudnieniem i opłacaniem składek.
zaskarżenie
Formalne zakwestionowanie decyzji, aktu lub działania przed właściwym organem albo sądem. Celem może być jego uchylenie, zmiana lub ponowne rozpatrzenie sprawy.
zasoby administracyjne
Personel, środki publiczne, infrastruktura lub uprawnienia instytucji państwowych, które mogą zostać wykorzystane w kampanii wyborczej. Ich używanie na rzecz jednej partii może naruszać zasadę równości szans.
zasoby kadrowo-finansowe
Łączny potencjał pracowników oraz środków pieniężnych, którymi organizacja może dysponować przy realizacji przedsięwzięcia.
zasoby naturalne
Zasoby naturalne to występujące w przyrodzie dobra, które mogą być wykorzystywane przez ludzi, na przykład surowce energetyczne, minerały, woda i grunty.
zasoby pożarowe
Ludzie, pojazdy, samoloty, wyposażenie i zespoły kierownicze wykorzystywane do gaszenia pożarów.
zasoby wodne
Zasoby wodne to ogół wód dostępnych na danym obszarze, zarówno powierzchniowych, jak i podziemnych, które mogą być wykorzystywane przez ludzi, gospodarkę i środowisko.
zasoby wtórne
Materiały pozyskane ze zużytych produktów, odpadów lub istniejącej infrastruktury, które mogą zastąpić część surowców pozyskiwanych pierwotnie.
zasoby wydobywalne
Część rozpoznanych zasobów surowca, którą można wydobyć przy wykorzystaniu dostępnych technologii i w warunkach uznawanych za opłacalne.
zastaw rejestrowy
Zastaw rejestrowy to zabezpieczenie wierzytelności na rzeczach ruchomych lub prawach, ustanawiane przez wpis do rejestru zastawów. Pozwala wierzycielowi dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zastawu.
zastrzeżenie patentowe
Część patentu określająca konkretny zakres rozwiązania, którego ochrony prawnej dochodzi właściciel patentu.
zastrzeżone dane
Informacje objęte ograniczeniami dostępu lub ochroną wynikającą z praw, umów albo polityki organizacji.
zastęp
W ochronie przeciwpożarowej podstawowy zespół strażaków kierowany przez dowódcę i wykonujący wspólne zadania podczas działań ratowniczych.
zastępstwo za niezrealizowane zajęcia
Wykonanie przez nauczyciela innych przydzielonych zadań zamiast zaplanowanych zajęć, które się nie odbyły. W określonych przypadkach takie zadanie może być uwzględniane przy ustalaniu prawa do wynagrodzenia.
zastępstwo zawodnika
Rozwiązanie pozwalające drużynie wystawić innych zawodników w miejsce nieobecnego żużlowca. W meczu Stali rozważano je zamiast udziału Charlesa Wrighta.
zasób powierzchni biurowej
Łączna powierzchnia istniejących i użytkowanych obiektów biurowych należących do określonego rynku lub jego segmentu.
zatrucie pamięci systemu AI
Modyfikacja danych przechowywanych jako pamięć systemu w taki sposób, aby wpływały na późniejsze działanie agentów lub generowane odpowiedzi.
zatrzymanie
Krótkotrwałe pozbawienie osoby wolności przez uprawniony organ, zwykle w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa. Nie jest równoznaczne ze skazaniem ani z tymczasowym aresztowaniem.
zatwierdzenia regulacyjne
Zatwierdzenia regulacyjne to formalne zgody wydawane przez właściwe organy przed rozpoczęciem lub prowadzeniem określonej działalności. Potwierdzają one zgodność projektu z obowiązującymi przepisami.
zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa
Informacja przekazana organom ścigania o podejrzeniu, że mogło dojść do przestępstwa. Samo zawiadomienie nie przesądza o odpowiedzialności osoby, której dotyczy.
zawieszenie
Układ elementów łączących koła z nadwoziem lub podwoziem, który pomaga utrzymać kontakt kół z nawierzchnią i tłumi nierówności.
zawieszenie broni
Tymczasowe wstrzymanie działań zbrojnych przez strony konfliktu. Nie musi oznaczać zakończenia wojny ani zawarcia trwałego porozumienia pokojowego.
zawieszenie coilover
Zawieszenie łączące sprężynę śrubową i amortyzator w jednym zespole.
zawieszenie w prawach członka partii
Czasowe ograniczenie praw osoby należącej do partii politycznej, stosowane zwykle w związku z postępowaniem lub zarzutem naruszenia zasad organizacji. Nie musi oznaczać utraty członkostwa.
zawinięcie do portu
Czasowe wpłynięcie okrętu do portu w celu odpoczynku załogi, uzupełnienia zapasów, napraw lub wymiany części personelu.
zawód regulowany prawnie
Zawód, do którego wykonywania dostęp lub którego wykonywanie podlega wymaganiom określonym w przepisach.
zawór silnikowy
Element silnika, który steruje przepływem mieszanki do cylindra oraz spalin z cylindra, otwierając się i zamykając w określonych momentach.
zaćmienie Księżyca
Zjawisko, podczas którego Księżyc przechodzi przez cień Ziemi. W zaćmieniu częściowym tylko część jego tarczy wchodzi w najciemniejszy obszar cienia.
zaćmienie Słońca
Zjawisko, podczas którego Księżyc przechodzi między Słońcem a Ziemią i zasłania część albo całość tarczy Słońca.
załogowy lot
Lot statku kosmicznego, podczas którego na pokładzie przebywają ludzie.
zaślepienie
Metoda ograniczania wpływu wiedzy o przydziale do grupy na zachowanie uczestników, personelu i ocenę wyników.
zażalenie
Środek zaskarżenia służący do zakwestionowania określonej decyzji procesowej. Jego wniesienie może prowadzić do utrzymania, zmiany albo uchylenia tej decyzji.
zbieg świadczeń
Sytuacja, w której jedna osoba ma prawo do świadczeń z więcej niż jednego systemu. Przepisy określają wtedy, czy mogą być wypłacane łącznie, czy należy wybrać jedno z nich.
zbiórka
Zbiórka to przejęcie piłki po niecelnym rzucie do kosza, zanim zrobi to zawodnik drużyny przeciwnej.
zboża ozime
Rośliny wysiewane jesienią, które zimują w polu i są zbierane w kolejnym sezonie. W Ukrainie pszenica ozima stanowi większość produkcji pszenicy.
zbrodnia wojenna
Poważne naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego popełnione w związku z konfliktem zbrojnym, takie jak umyślne atakowanie ludności cywilnej.
zdalne granie
Funkcja przesyłania obrazu z posiadanej konsoli na inne urządzenie w tej samej sieci lub przez internet.
zdalne monitorowanie i zarządzanie
Narzędzia RMM umożliwiają zdalne monitorowanie, obsługę i administrację urządzeniami końcowymi. Są użyteczne dla administratorów, ale przejęte lub nieautoryzowane mogą zostać wykorzystane do utrzymania dostępu przez napastników.
zdalne wykonanie kodu
Podatność umożliwiająca napastnikowi uruchomienie własnych poleceń lub programu na zaatakowanym komputerze przez sieć, bez fizycznego dostępu do urządzenia.
zdalny operator
Osoba, która z odległego miejsca monitoruje działanie pojazdu lub systemu i może udzielić mu wsparcia albo czasowo przejąć nad nim kontrolę.
zdecentralizowana architektura
Sposób budowy systemu, w którym dane, usługi lub kontrola nie są skupione w jednym ośrodku.
zdecydowani wyborcy
Osoby badane, które w sondażu deklarują określoną preferencję wyborczą lub są uznawane za gotowe do oddania głosu na wskazaną opcję.
zdjęcie satelitarne
Obraz powierzchni Ziemi wykonany przez instrument umieszczony na satelicie. Umożliwia obserwowanie rozległych obszarów, w tym zmian na powierzchni mórz i lądów.
zdolności antydronowe
Zdolności antydronowe to zestaw środków i procedur służących do wykrywania, identyfikowania, śledzenia oraz neutralizowania bezzałogowych statków powietrznych.
zdolności obronne
Zasoby, umiejętności, struktury i gotowość organizacyjna pozwalające państwu zapobiegać zagrożeniom oraz prowadzić działania obronne.
zdolności odstraszania
Możliwości państwa lub sojuszu mające zniechęcić potencjalnego przeciwnika do ataku przez pokazanie gotowości i zdolności do skutecznej reakcji.
zdolność do czynności prawnych
Zdolność osoby do samodzielnego wywoływania skutków prawnych przez dokonywanie czynności takich jak zawieranie umów lub składanie oświadczeń.
zdolność do kontynuowania działalności
Założenie, że firma będzie w stanie prowadzić działalność w przewidywalnej przyszłości. Ostrzeżenie dotyczące tego założenia wskazuje na istotną niepewność finansową.
zdolność kredytowa
Zdolność kredytowa to ocena możliwości terminowej spłaty kredytu lub innego zobowiązania przez osobę albo podmiot.
zdolność produkcyjna
Maksymalna ilość wyrobów, którą zakład może wytworzyć w określonym czasie przy dostępnych zasobach, takich jak maszyny, pracownicy i materiały.
zdrowie publiczne
Obszar zajmujący się ochroną i poprawą zdrowia całych społeczności, a nie tylko leczeniem pojedynczych osób.
zegar starzenia mózgu
Model, który na podstawie danych o aktywności mózgu szacuje, jak wygląda jego typowy wiek.
zerowa emisja netto
Stan, w którym emisje gazów cieplarnianych są równoważone przez ich pochłanianie lub usuwanie, tak że bilans emisji netto wynosi zero.
zespół Takotsubo
Nagłe zaburzenie pracy serca, często związane z silnym stresem emocjonalnym lub fizycznym. Może przypominać zawał, ale nie wynika z zablokowania tętnic wieńcowych.
zespół alfa-gal
Zespół alfa-gal to reakcja alergiczna związana z uczuleniem na składnik występujący w czerwonym mięsie, a u części osób także w nabiale. Objawy mogą pojawić się z opóźnieniem po ukąszeniu kleszcza.
zespół kreatywny
Grupa twórców odpowiedzialnych za artystyczne i narracyjne przygotowanie publikacji, na przykład scenarzysta i rysownik.
zespół kruchości
Stan związany ze zmniejszoną rezerwą zdrowotną i większą podatnością starszej osoby na pogorszenie funkcjonowania.
zespół nerczycowy
Stan, w którym uszkodzenie układu filtrującego nerki powoduje przedostawanie się dużych ilości białka do moczu.
zespół ratownictwa medycznego
Wyposażony i obsadzony przez personel medyczny zespół udzielający świadczeń ratunkowych osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
zestaw narzędzi programistycznych (SDK)
Zestaw bibliotek, komponentów i instrukcji, który ułatwia twórcom dodawanie określonych funkcji do aplikacji.
zestaw phishingowy
Zestaw narzędzi i elementów służących do przygotowania oraz prowadzenia kampanii phishingowej, w tym tworzenia fałszywych stron i zbierania informacji o odwiedzających.
zestrzelenie
Doprowadzenie do upadku lub zniszczenia obiektu latającego za pomocą środków obrony powietrznej.
zeszyt komiksowy
Pojedyncza, zwykle numerowana publikacja komiksowa, często będąca częścią dłuższej serii.
zewnętrzna granica Unii Europejskiej
Granica między państwem Unii Europejskiej a państwem nienależącym do Unii, na której co do zasady prowadzi się kontrole osób wjeżdżających i wyjeżdżających.
zeznania
Wypowiedzi składane przez świadka przed organem prowadzącym postępowanie, dotyczące znanych mu faktów związanych ze sprawą. Zeznania mogą być jednym z dowodów podlegających ocenie.
zezwolenie AVNC
Rodzaj zezwolenia dla firmy, która chce prowadzić sieć pojazdów autonomicznych. Tesla złożyła wniosek o taki dokument w Nevadzie.
zgoda jednostkowa
Zgoda wydawana w konkretnej sprawie, dotycząca określonego podmiotu, modelu lub wdrożenia. Różni się od reguły obowiązującej jednakowo wobec całej branży.
zgoda marketingowa
Oświadczenie, w którym osoba zezwala na otrzymywanie komunikatów marketingowych lub wykorzystywanie jej danych do celów marketingowych w określonym zakresie.
zgoda użytkowników
Dobrowolne i świadome wyrażenie przez użytkowników przyzwolenia na określone wykorzystanie ich danych lub wykonanie określonej czynności.
zgrupowanie wojskowe
Zespół jednostek wojskowych połączonych pod wspólnym dowództwem lub przeznaczonych do wykonania określonego zadania.
zgłoszenie alarmowe
Informacja przekazana służbom o możliwym zagrożeniu, wymagająca oceny i ewentualnej reakcji.
zgłoszenie patentowe
Formalny wniosek o przyznanie ochrony patentowej dla wynalazku. Samo zgłoszenie nie jest jeszcze przyznanym patentem.
zielona karta
Potoczne określenie dokumentu potwierdzającego prawo do stałego pobytu w Stanach Zjednoczonych.