Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 5761-5850
Indeks alfabetyczny
Ć
2 haseł
Ł
24 haseł
Ładowanie solarne
Uzupełnianie energii z wykorzystaniem światła, realizowane za pomocą elementów fotowoltaicznych zintegrowanych z urządzeniem.
Łagodne zaburzenia poznawcze
Mierzalne problemy z pamięcią lub myśleniem, większe niż typowe dla prawidłowego starzenia, ale nie zawsze poważnie utrudniające codzienne funkcjonowanie.
Łańcuch dostaw oprogramowania
Łańcuch dostaw oprogramowania obejmuje narzędzia, pakiety i procesy używane do tworzenia, przechowywania oraz wdrażania aplikacji.
Łuk okołohoryzontalny
Barwne zjawisko optyczne w atmosferze, powstające, gdy światło słoneczne załamuje się w poziomo ustawionych kryształach lodu w chmurze cirrus.
Łączność LTE
Mobilna transmisja danych, która pozwala kompatybilnemu urządzeniu korzystać z sieci komórkowej bez połączenia ze smartfonem.
ładowanie AC
Ładowanie prądem przemiennym, dostępne między innymi w hotelach, na kempingach i w zwykłych gniazdach.
ładowanie DC
Ładowanie prądem stałym, zwykle wykorzystywane przez szybkie ładowarki. Wysoka temperatura baterii może ograniczyć jego moc.
ładowanie przewodowe
Sposób uzupełniania energii w akumulatorze za pomocą przewodu połączonego ze źródłem zasilania, takim jak ładowarka lub port USB.
ładowanie prądem stałym
Sposób ładowania akumulatora samochodu elektrycznego, w którym prąd stały trafia do układu magazynowania energii z pominięciem pokładowej ładowarki prądu przemiennego.
ładowanie zwrotne
Funkcja pozwalająca wykorzystać smartfon jako źródło energii dla innych urządzeń, na przykład słuchawek, zegarka lub telefonu.
ładowarka AC poziomu 2
Domowa ładowarka samochodu elektrycznego wykorzystująca prąd przemienny i zaliczana do kategorii Level 2. Jest to określenie używane przede wszystkim na rynku amerykańskim.
ładowarka dwukierunkowa
Ładowarka, która nie tylko przesyła energię do samochodu elektrycznego, lecz także pozwala oddawać ją z powrotem do domu lub sieci.
ładowność
Maksymalna masa ładunku, jaką może bezpiecznie przewieźć pojazd, wagon, statek albo inny środek transportu.
łagodna hybryda
Układ, w którym niewielki silnik elektryczny wspiera jednostkę spalinową, ale zwykle nie napędza samochodu samodzielnie.
łapówka
Łapówka to nienależna korzyść majątkowa lub osobista oferowana albo przekazywana w zamian za określone działanie, decyzję lub zaniechanie.
ława przysięgłych
Zespół obywateli uczestniczących w postępowaniu sądowym, którego zadaniem jest ocena określonych kwestii faktycznych zgodnie z zasadami danego systemu prawnego.
łańcuch dostaw
Łańcuch dostaw to sieć podmiotów, procesów i środków transportu związanych z pozyskiwaniem surowców, produkcją, magazynowaniem i dostarczaniem towarów odbiorcom.
łańcuch wartości
Zestaw kolejnych działań i podmiotów, które przyczyniają się do powstania produktu lub usługi i zwiększają ich wartość.
łopatka turbiny
Element wirnika turbiny, który pracuje w bardzo wysokiej temperaturze i przekazuje energię gazów na ruch obrotowy.
łowcy cieni
Potoczne określenie funkcjonariuszy lub zespołów zajmujących się ustalaniem miejsca pobytu osób ukrywających się przed organami ścigania.
łódź minowa
Mała jednostka pływająca przystosowana do rozmieszczania min morskich. Jej zadaniem jest przygotowanie i przeprowadzenie operacji minowania akwenu.
łączność komórkowa
Łączność komórkowa to bezprzewodowa komunikacja urządzeń z siecią operatora za pośrednictwem stacji bazowych i przydzielonych zasobów radiowych.
łączność protokołowa
Prawidłowe komunikowanie się aplikacji i usług za pośrednictwem określonych protokołów sieciowych. Zakłócenia na tym etapie mogą powodować błędy dostępu lub obsługi poczty.
łączność siedlisk
Stopień, w jakim różne obszary odpowiednie dla organizmów są ze sobą połączone.
Ś
20 haseł
Ściana działowa
Lekka ściana wewnętrzna, która dzieli pomieszczenia lub lokale, ale nie pełni funkcji konstrukcyjnej budynku.
Ściana oka huraganu
Pierścień najgwałtowniejszych wiatrów i opadów otaczający spokojniejsze oko huraganu. Przejście ściany oka jest charakterystycznym etapem przemieszczania się burzy nad stacją.
Średnia bowlingowa
Wskaźnik pokazujący, ile runów zawodnik rzucający oddaje przeciętnie na jedną zdobytą bramkę. Niższa wartość oznacza skuteczniejszy występ.
Światło zodiakalne
Delikatna poświata na nocnym niebie powstająca, gdy światło Słońca rozprasza się na pyle międzyplanetarnym.
Świerzb drążący
Zakaźna choroba skóry wywoływana przez mikroskopijne roztocza, które bytują w skórze psa. Może przenosić się między zwierzętami i mieć charakter odzwierzęcy.
ścinanie wiatru
Zmiana prędkości lub kierunku wiatru wraz z wysokością. Silne ścinanie może zaburzać strukturę cyklonu tropikalnego i ograniczać jego rozwój.
ścięgno Achillesa
Ścięgno Achillesa to mocne pasmo tkanki łączące mięśnie łydki z kością piętową. Przenosi siłę mięśni na stopę i umożliwia między innymi chodzenie, bieganie oraz skakanie.
ślad węglowy
Łączna ilość emisji gazów cieplarnianych związanych z działalnością, produktem, usługą lub osobą, zwykle wyrażana jako ekwiwalent dwutlenku węgla.
śledzenie kontaktów
Identyfikowanie osób, które mogły zetknąć się z zakażonym, a następnie obserwowanie ich pod kątem objawów.
śledzenie wzroku
Technologia rejestrująca kierunek i miejsce spojrzenia użytkownika, aby wykorzystać je do wyboru elementów lub sterowania urządzeniem.
śledztwo
Sformalizowana forma postępowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa, służąca zebraniu i zabezpieczeniu dowodów.
ślepa ocena
Ślepa ocena to sposób przeprowadzania analizy, w którym oceniający nie zna informacji mogącej wpłynąć na jego werdykt, na przykład źródła ocenianej odpowiedzi. Ogranicza to ryzyko stronniczej oceny.
ślubowanie
Formalna, uroczysta deklaracja składana przez osobę obejmującą określoną funkcję publiczną. Może być wymagana przez przepisy jako element rozpoczęcia wykonywania funkcji.
średnia biegowa
W żużlu określa średnią liczbę punktów zdobywanych przez zawodnika w jednym wyścigu.
średnia cena sprzedaży
Średnia cena sprzedaży to przeciętna kwota przypadająca na jedną sprzedaną sztukę produktu. Można ją obliczyć, dzieląc łączną wartość sprzedaży przez liczbę sprzedanych urządzeń.
średnia globalna
Średnia globalna to wartość obliczona dla całej Ziemi lub bardzo dużego obszaru, używana jako ogólny punkt odniesienia w analizach klimatu.
średnie destylaty
Grupa produktów rafinacji ropy naftowej o pośrednim zakresie wrzenia, obejmująca między innymi olej napędowy i paliwo lotnicze.
środki behawioralne
Nakazy i ograniczenia dotyczące sposobu działania firmy, stosowane zamiast podziału lub sprzedaży jej aktywów.
środki nadzorcze
Prawne działania służące kontrolowaniu zachowania osoby i zapewnieniu przestrzegania nałożonych obowiązków lub zakazów.
środki odurzające
Substancje wpływające na działanie układu nerwowego, mogące zmieniać świadomość, percepcję lub zachowanie. Ich posiadanie i używanie może podlegać ograniczeniom prawnym.
Z
44 haseł
zielona transformacja
Długofalowa zmiana gospodarki i energetyki w kierunku ograniczania emisji, mniejszego zużycia zasobów oraz zmniejszenia presji na środowisko.
zintegrowane bezpieczeństwo poczty w chmurze
Model ochrony poczty elektronicznej wykorzystujący usługi chmurowe do filtrowania wiadomości i wykrywania zagrożeń.
zjazd polityczny
Zorganizowane spotkanie przedstawicieli, członków lub zwolenników środowiska politycznego, służące wymianie poglądów, prezentacji stanowisk lub koordynacji działań.
zlecenie stałe
Dyspozycja bankowa nakazująca regularne przekazywanie określonej kwoty z rachunku na wskazany rachunek lub do odbiorcy.
zmiana miesiąc do miesiąca
Porównanie wartości z danego miesiąca z wartością odnotowaną w miesiącu poprzednim.
zmiana statusu
Procedura imigracyjna pozwalająca osobie przebywającej w USA ubiegać się o status stałego rezydenta bez wyjazdu z kraju, jeśli spełnia określone warunki.
zmiany bystander
Nieplanowane modyfikacje zasad znajdujących się w pobliżu zamierzonego miejsca edycji.
zmiany klimatu
Zmiany klimatu to długotrwałe przekształcenia warunków klimatycznych, takich jak temperatura, opady i częstotliwość zjawisk pogodowych.
zmienność
Miara skali i częstotliwości zmian ceny lub wartości aktywa w określonym czasie. Wyższa zmienność oznacza większe wahania, ale sama nie wskazuje, czy cena ostatecznie wzrośnie, czy spadnie.
zmienność rynkowa
Miara skali i częstotliwości zmian cen aktywów, takich jak waluty, akcje czy surowce. Większa zmienność oznacza mniej przewidywalne wahania wartości.
zmienność rytmu serca
Naturalne różnice w długości odstępów między kolejnymi uderzeniami serca.
zmęczenie materiału
Stopniowe osłabianie elementu pod wpływem wielokrotnie powtarzających się obciążeń.
znaczenie strategiczne
Znaczenie istotne z punktu widzenia długofalowych interesów, bezpieczeństwa lub zdolności państwa albo organizacji do realizacji ważnych celów.
znaki Unicode
Znaki zapisane w standardzie Unicode, w tym takie, które mogą nie pojawiać się w widocznej treści wiadomości.
znamiona przestępstwa
Ustawowo określone cechy czynu, które muszą wystąpić, aby można go było uznać za konkretne przestępstwo. Obejmują między innymi sposób działania, skutek i stronę podmiotową czynu.
zniesławienie
Przekazanie nieprawdziwych informacji, które mogą naruszyć reputację osoby lub organizacji. W amerykańskim prawie ocena takiego naruszenia zależy między innymi od treści wypowiedzi i jej skutków.
zniszczenie mienia
Celowe doprowadzenie rzeczy lub innego prawnie chronionego składnika majątku do utraty, uszkodzenia albo ograniczenia jego użyteczności.
zobowiązania krótkoterminowe
Długi i inne obowiązki finansowe przedsiębiorstwa, które powinny zostać uregulowane w krótkim okresie, zwykle w ciągu 12 miesięcy. Ich wysokość wpływa na bieżące potrzeby gotówkowe firmy.
zobowiązania obronne
Uzgodnione obowiązki państw dotyczące wzajemnej ochrony, reagowania na zagrożenia lub udziału we wspólnych działaniach obronnych.
zobowiązanie wobec NATO
Deklarowana powinność państwa do uczestniczenia w działaniach i realizowania obowiązków wynikających z członkostwa w NATO. Może mieć wymiar polityczny, wojskowy i organizacyjny.
zobrazowania hiperspektralne
Obrazy rejestrujące promieniowanie odbite lub emitowane przez obiekty w wielu, często wąskich, pasmach widma elektromagnetycznego. Ułatwiają rozpoznawanie właściwości roślinności i innych materiałów.
zorganizowana część przedsiębiorstwa
Wyodrębniony organizacyjnie i finansowo zespół składników materialnych i niematerialnych, przeznaczony do realizacji określonych zadań gospodarczych i zdolny do samodzielnego działania.
zorza polarna
Zjawisko powstające, gdy naładowane cząstki oddziałują z atmosferą w obecności pola magnetycznego. Towarzyszą mu między innymi fale radiowe.
zrzeczenie się prawa do pozwu
Umowne zobowiązanie, w którym osoba rezygnuje z dochodzenia określonych roszczeń przed sądem, zwykle w zamian za świadczenie.
zunifikowana architektura pamięci
Organizacja systemu, w której różne układy obliczeniowe, takie jak procesor i układ graficzny, korzystają ze wspólnej pamięci zamiast z odrębnych pul danych.
zunifikowana pamięć
Architektura pamięci, w której różne jednostki układu, takie jak procesor i GPU, korzystają ze wspólnego obszaru pamięci.
zużycie pamięci
Ilość pamięci operacyjnej lub innego rodzaju pamięci systemowej zajmowana przez działającą grę i jej procesy.
zwały
Zwały to zapasy wydobytego węgla zgromadzone na składowiskach, lecz jeszcze niesprzedane lub niewykorzystane. Ich poziom pokazuje relację między wydobyciem a sprzedażą.
zwerbować
Pozyskać osobę do współpracy przy określonym działaniu, zwykle w sposób planowy i często niejawny.
związek przyczynowo-skutkowy
Relacja, w której jedno zjawisko bezpośrednio prowadzi do wystąpienia innego. Samo częstsze współwystępowanie dwóch zjawisk nie wystarcza, aby ją potwierdzić.
związek zawodowy
Związek zawodowy to dobrowolna organizacja pracowników, która reprezentuje ich interesy wobec pracodawcy i uczestniczy w negocjowaniu warunków zatrudnienia.
zwolnienie taryfowe
Całkowite lub częściowe wyłączenie określonych towarów z obowiązku zapłaty cła zgodnie z ustalonymi warunkami.
zwrot z inwestycji
Miara pokazująca, ile zysku lub straty przyniosło przedsięwzięcie w relacji do poniesionych nakładów.
zwykła większość głosów
Sposób podejmowania decyzji, w którym za daną propozycją opowiada się więcej głosujących niż przeciw niej, zgodnie z zasadami określonego głosowania.
zwężenie zastawki aortalnej
Choroba polegająca na ograniczeniu otwierania zastawki aortalnej. Utrudnia ona przepływ krwi z lewej komory serca do aorty i może zwiększać obciążenie serca.
zysk na akcję
Wskaźnik pokazujący, jaka część zysku netto przypada na jedną akcję spółki. Służy do oceny rentowności oraz porównywania wyników z prognozami analityków.
zysk netto
Część przychodów pozostająca przedsiębiorstwu po odliczeniu poniesionych kosztów oraz należnych obciążeń, takich jak podatki i odsetki.
zysk netto przypisany akcjonariuszom jednostki dominującej
Część skonsolidowanego zysku netto grupy, która przypada właścicielom jednostki dominującej po wyłączeniu udziałów należących do akcjonariuszy mniejszościowych.
zysk operacyjny
Wynik uzyskany z podstawowej działalności przedsiębiorstwa przed uwzględnieniem wyniku finansowego i podatku dochodowego. Pokazuje efektywność działalności operacyjnej.
złośliwe oprogramowanie
Program lub kod zaprojektowany do szkodliwego działania, na przykład kradzieży danych, uzyskania dostępu do systemu albo zakłócenia jego pracy.
złośliwy klient
Aplikacja lub jej wersja, która została zaprojektowana albo zmodyfikowana tak, by wykonywać niepożądane lub nieuprawnione działania. Może wyglądać jak legalny program, lecz działać na szkodę użytkownika.
złośliwy klon
Złośliwy klon to nieautoryzowana kopia aplikacji lub usługi, która naśladuje oryginał, aby wprowadzać użytkowników w błąd lub wyrządzić im szkodę.
złożoność projektu
Stopień skomplikowania konstrukcji, technologii i procesu opracowania danego urządzenia.
złącze USB-C
USB-C to odwracalny typ złącza używany do przesyłania danych oraz, zależnie od urządzenia i zastosowanego standardu, zasilania lub obrazu. Jego kształt pozwala podłączyć wtyczkę w dowolnej orientacji.