Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 5851-5940
Indeks alfabetyczny
S
90 haseł
sterowanie głosowe
Sposób obsługi urządzenia za pomocą wypowiadanych poleceń, które system rozpoznaje i interpretuje.
sterowanie steer-by-wire
System, w którym ruchy kierownicy są przekazywane do układu kierowniczego głównie za pomocą sygnałów elektronicznych, bez tradycyjnego mechanicznego połączenia.
stopa depozytowa
Oprocentowanie środków, które banki komercyjne lokują w banku centralnym. Wpływa na opłacalność utrzymywania nadwyżek pieniężnych poza akcją kredytową.
stopa dywidendy
Wskaźnik pokazujący relację wypłacanej dywidendy do ceny instrumentu, zwykle wyrażaną w procentach. Informuje o dochodzie z dywidendy względem zaangażowanego kapitału.
stopa funduszy federalnych
Docelowa stopa, po której banki w USA udzielają sobie wzajemnie jednodniowych pożyczek. Jest głównym narzędziem Fed do wpływania na warunki kredytowe i inflację.
stopa lombardowa
Oprocentowanie kredytu udzielanego bankom przez bank centralny pod zastaw akceptowanych aktywów. Wyznacza koszt pozyskania przez banki krótkoterminowego finansowania awaryjnego.
stopa procentowa
Procentowa cena korzystania z kapitału, określająca między innymi koszt kredytu lub wysokość wynagrodzenia za udostępnienie pieniędzy.
stopa referencyjna
Podstawowa stopa procentowa banku centralnego, wpływająca na poziom rynkowych stóp procentowych oraz koszt kredytów i lokat.
stopa referencyjna banku centralnego
Podstawowa stopa ustalana przez bank centralny. Wpływa przede wszystkim na krótkoterminowy koszt pieniądza i warunki kredytowe.
stopienie rdzenia
Ciężka awaria reaktora, w której paliwo i części rdzenia nagrzewają się do temperatury powodującej ich stopienie. Zdarzenie to może uszkodzić bariery bezpieczeństwa i doprowadzić do uwolnienia materiałów promieniotwórczych.
stopień ochrony IP
Oznaczenie odporności urządzenia na wnikanie pyłu oraz wody według znormalizowanego systemu kodów IP. IP68 dotyczy między innymi zanurzenia, a IP69K ochrony przed strumieniami wody pod wysokim ciśnieniem i w podwyższonej temperaturze.
stopień ochrony IP68
IP68 to oznaczenie odporności obudowy na pył oraz zanurzenie w wodzie w warunkach określonych przez producenta i normę ochrony obudów.
stopień sprężania
Stosunek objętości cylindra przy tłoku w dolnym i górnym położeniu. Wyższy stopień sprężania może poprawiać sprawność i osiągi, ale zwiększa wymagania wobec paliwa i strojenia.
stopy rynkowe
Stopy procentowe kształtowane na rynkach finansowych, między innymi pod wpływem decyzji banku centralnego, podaży pieniądza i oczekiwań uczestników rynku. Wpływają na oprocentowanie kredytów i depozytów.
stopy zwrotu
Wskaźniki pokazujące, jak zmieniła się wartość inwestycji lub kapitału w określonym czasie, zwykle w ujęciu procentowym. Stopa zwrotu może być dodatnia, zerowa albo ujemna.
storefront cyfrowy
Wirtualna witryna lub wersja sklepu cyfrowego, w której prezentuje się aplikacje, treści albo produkty użytkownikom. Może być dostosowana do określonego rynku.
storytelling
Sposób komunikowania informacji za pomocą opowieści, który porządkuje fakty i nadaje im kontekst. W marketingu pomaga budować emocjonalną więź odbiorcy z marką lub produktem.
stos wiadomości
Ułożony zbiór wiadomości prezentowanych kolejno jako karty w interfejsie aplikacji.
stosunek pracy
Relacja prawna wynikająca z umowy o pracę, której warunki podlegają przepisom prawa pracy.
stosunek służbowy
Formalna relacja prawna łącząca osobę pełniącą urząd z instytucją. Prezes TK stwierdził, że w przypadku Macieja Berka nie została ona nawiązana.
stosunki bilateralne
Relacje polityczne, gospodarcze lub społeczne między dwoma państwami. Ich zakres może obejmować m.in. dyplomację, handel, bezpieczeństwo i współpracę kulturalną.
stosunki konsularne
Relacje między państwami dotyczące wykonywania funkcji konsularnych, w tym pomocy obywatelom przebywającym za granicą.
stosunki międzynarodowe
Ogół relacji politycznych, gospodarczych, prawnych i społecznych między państwami oraz innymi uczestnikami życia międzynarodowego.
stosunki międzyparlamentarne
Kontakty i współpraca między parlamentami lub grupami parlamentarnymi różnych państw.
stowarzyszenie
Dobrowolna, trwała organizacja osób powołana do realizacji wspólnych celów, działająca według przyjętych zasad. W polityce może skupiać osoby związane z określonym środowiskiem lub liderem.
stożek rogówki
Postępująca choroba oka, w której rogówka ścieńcza i uwypukla się, przyjmując nieregularny, stożkowaty kształt. Może to pogarszać ostrość i jakość widzenia.
stożek scoriowy
Niewielkie wzniesienie zbudowane z fragmentów skał, popiołu i zastygłej lawy gromadzących się wokół ujścia wulkanu.
strategia go-to-market
Plan wprowadzenia produktu na rynek, obejmujący wybór klientów, sposób dotarcia do nich, sprzedaż, dystrybucję i model cenowy.
strategia maksymalnej presji
Strategia polityczna polegająca na równoczesnym stosowaniu silnych środków gospodarczych, dyplomatycznych i politycznych, aby zmusić państwo do zmiany postępowania.
strategia obronna
Strategia obronna to zbiór długoterminowych celów i działań państwa dotyczących ochrony jego bezpieczeństwa oraz budowania zdolności obronnych.
strategia transformacji
Długofalowy plan przeprowadzenia istotnych zmian w organizacji, jej modelu działania lub strukturze. Określa cele, kierunki i sposób wdrażania tych zmian.
strategia turowa
Rodzaj gry strategicznej, w której uczestnicy podejmują działania naprzemiennie w kolejnych turach. Taki model pozwala planować posunięcia bez presji jednoczesnych działań przeciwnika.
strategia wdrożeń
Plan określający sposób, kolejność i warunki wprowadzania produktu, systemu lub jego funkcji do użytkowania.
strategia wielkoskalowa
Gatunek gier, w których gracz zarządza państwem, cywilizacją lub większą wspólnotą, podejmując decyzje dotyczące polityki, gospodarki, wojska i rozwoju.
strategia wyborcza
Strategia wyborcza to plan działań partii lub komitetu, którego celem jest zdobycie poparcia i osiągnięcie określonego wyniku w wyborach.
strategiczne partnerstwo
Długoterminowa współpraca państw obejmująca kluczowe obszary bezpieczeństwa, polityki lub gospodarki.
strategiczne rezerwy ropy
Zapasy ropy utrzymywane przez państwa lub organizacje na wypadek poważnych zakłóceń dostaw. Ich uwolnienie może czasowo zwiększyć podaż na rynku.
strategie komunikacyjne
Planowane sposoby formułowania i przekazywania komunikatów, które mają wpływać na odbiorców oraz osiągać określone cele.
straty kadrowe
Zmniejszenie liczebności personelu wskutek śmierci, ran, zaginięcia, niewoli, odejścia ze służby lub innych przyczyn.
straty operacyjne
Ujemny wynik osiągany przez przedsiębiorstwo na podstawowej działalności, gdy koszty operacyjne przewyższają przychody z tej działalności.
straty własne
Określenie wojskowe odnoszące się do zabitych, rannych, zaginionych lub utraconego sprzętu po stronie własnych sił.
straż przybrzeżna
Państwowa formacja odpowiedzialna za ochronę wybrzeża i bezpieczeństwo na wodach przybrzeżnych, często także za ratownictwo i kontrolę żeglugi.
streaming
Sposób udostępniania treści przez internet, zwykle bez konieczności pobierania całego pliku przed rozpoczęciem odtwarzania.
streaming stick
Niewielkie urządzenie podłączane do telewizora, które zapewnia dostęp do aplikacji i usług streamingowych.
street pricing
Zasada, według której ceny na lotnisku powinny odpowiadać cenom porównywalnych produktów i usług poza terminalem.
street pricing plus
Model, w którym do ceny rynkowej poza lotniskiem dolicza się ustalony procent, najczęściej od 10 do 15 proc.
strefa Schengen
Obszar państw europejskich, między którymi co do zasady zniesiono kontrole na wspólnych granicach wewnętrznych.
strefa buforowa
Strefa buforowa to obszar oddzielający strony konfliktu, którego celem jest ograniczenie ryzyka starć i ułatwienie nadzorowania zawieszenia broni lub porozumienia wojskowego.
strefa danych
Wydzielony obszar infrastruktury chmurowej, w którym dostawca może ograniczyć miejsce przetwarzania danych. W tym przypadku europejskie strefy danych nie obejmują Astra.
strefa euro
Grupa państw Unii Europejskiej, które przyjęły euro jako oficjalną walutę. Państwa należące do strefy euro prowadzą wspólną politykę pieniężną zarządzaną przez Europejski Bank Centralny.
strefa piesza
Obszar przeznaczony przede wszystkim dla ruchu pieszych, na którym ruch pojazdów jest całkowicie zakazany albo ograniczony.
strefa przejściowa
Najbardziej zewnętrzna część rezerwatu, w której mieszkają ludzie i rozwijają się wybrane aktywności gospodarcze. Jej celem jest zrównoważony rozwój.
strefa pływów
Obszar wybrzeża okresowo zalewany podczas przypływu i odsłaniany podczas odpływu.
stres fizjologiczny
Reakcja organizmu na obciążenie lub działanie czynnika środowiskowego, obejmująca procesy zachodzące w jego układach i narządach.
stres oksydacyjny
Stres oksydacyjny to stan związany z działaniem reaktywnych form tlenu, które mogą uszkadzać składniki komórek, w tym DNA.
stres replikacyjny
Sytuacja, w której kopiowanie DNA zwalnia lub zatrzymuje się z powodu przeszkód albo niedoboru potrzebnych składników.
strojenie silnika
Dostosowanie pracy silnika, w tym jego sterowania i dawkowania paliwa, do zastosowanych zmian.
strokes gained
Statystyczna metoda oceny, ile uderzeń zawodnik zyskuje lub traci względem pola albo przyjętej grupy porównawczej.
strona społeczna
Przedstawiciele pracowników, zwykle związki zawodowe lub inne ich reprezentacje, uczestniczący w dialogu z pracodawcą albo władzami. Termin odnosi się do zbiorowego reprezentowania interesów pracowniczych.
struktura atomowa
Szczegółowy opis rozmieszczenia atomów tworzących daną cząsteczkę lub materiał, w tym białko.
struktura korporacyjna
Sposób zorganizowania przedsiębiorstwa lub grupy podmiotów, obejmujący między innymi podział własności, kompetencji, odpowiedzialności i kontroli.
struktura narracji
Struktura narracji to sposób organizacji wydarzeń, informacji i perspektywy w opowieści. Obejmuje między innymi kolejność zdarzeń, tempo, punkt widzenia oraz relacje między wątkami.
strukturalna choroba serca
Choroba dotycząca budowy serca, na przykład jego zastawek, jam lub ścian. Może zaburzać przepływ krwi albo zdolność serca do skutecznego pompowania.
struktury przedhiszpańskie
Budowle, warstwy lub inne pozostałości materialne powstałe na obszarze obu Ameryk przed hiszpańską kolonizacją.
strumieniowanie w chmurze
Model uruchamiania gier na zdalnych serwerach i przesyłania obrazu oraz dźwięku do urządzenia użytkownika. Gracz nie musi instalować gry lokalnie ani posiadać konsoli, na której jest uruchomiona.
strumień audio
Ciągły przekaz dźwiękowy udostępniany przez internet, bez konieczności pobierania całego pliku przed odtworzeniem.
strumień danych
Ciągłe lub regularne przekazywanie danych odbiorcy, zwykle w formie elektronicznej. Licencjonowany strumień danych jest udostępniany na warunkach określonych przez dostawcę.
strumień treści
Uporządkowany, zwykle przewijany ciąg materiałów prezentowanych użytkownikowi w aplikacji lub serwisie.
strzelanka ekstrakcyjna
Gatunek, w którym gracze zbierają łupy podczas meczu i muszą wydostać się z mapy, aby zachować zdobyte przedmioty lub środki.
studio wsparcia
Zespół pomagający głównemu studiu przy produkcji gry, na przykład przy tworzeniu map, zawartości lub obsłudze technicznej.
studium stylistyczne
Wstępny projekt pojazdu służący do zbadania kierunku wyglądu i proporcji, bez konieczności przygotowania go do produkcji.
stwierdzenia prognostyczne
Stwierdzenia prognostyczne to informacje o przewidywanych planach, działaniach lub wynikach firmy w przyszłości. Są obarczone ryzykiem i niepewnością, dlatego rzeczywiste rezultaty mogą się od nich różnić.
subiektywne pogorszenie funkcji poznawczych
Odczuwane przez daną osobę pogorszenie pamięci albo myślenia, które nie musi być potwierdzone formalnym testem i samo w sobie nie oznacza demencji.
subskrybent
Osoba lub podmiot korzystający z usługi na podstawie aktywnej subskrypcji.
subskrypcja
Subskrypcja to uzgodnienie, w ramach którego użytkownik otrzymuje dostęp do określonych treści lub usług przez ustalony czas, często w zamian za opłatę.
substancja rakotwórcza
Substancja lub mieszanina, której narażenie może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu.
substancje gaśnicze
Materiały stosowane do tłumienia lub gaszenia ognia. Mogą ograniczać temperaturę, odcinać dopływ tlenu albo zmniejszać możliwość dalszego spalania materiału.
substancje psychoaktywne
Związki chemiczne wpływające na działanie ośrodkowego układu nerwowego, a przez to na świadomość, nastrój, percepcję lub zachowanie.
substancje zaburzające działanie hormonów
Substancje zaburzające działanie hormonów to związki, które mogą zmieniać funkcjonowanie układu hormonalnego. Mogą naśladować hormony, blokować ich działanie albo modyfikować reakcję organizmu.
substytut soli
Produkt, w którym część chlorku sodu zastąpiono inną solą, na przykład solą potasową.
subsydia
Wsparcie finansowe udzielane przez państwo lub inną instytucję, często w celu obniżenia kosztów działalności albo zachęcenia do realizacji określonych projektów.
subsydia do paliw kopalnych
Publiczne wsparcie, które obniża koszty wydobycia, sprzedaży lub zużycia węgla, ropy i gazu.
sukcesja menedżerska
Planowany proces przygotowania następcy na kluczowe stanowisko oraz przekazania mu obowiązków. Ma zapewnić ciągłość zarządzania podczas zmiany kierownictwa.
sukcesja polityczna
Sukcesja polityczna to proces przekazywania przywództwa lub wpływów w partii, obozie politycznym albo państwie. Może obejmować wybór następcy oraz ustalenie przyszłego kierunku politycznego.
suma gwarancyjna
Maksymalna łączna kwota, do której ubezpieczyciel odpowiada w ramach określonej polisy i zdarzenia. W OC autokaru jest to wspólna pula dla wszystkich poszkodowanych.
super PAC
Niezależna organizacja polityczna, która może gromadzić i wydawać duże kwoty na kampanie, ale formalnie nie powinna koordynować działań ze sztabem kandydata.
super tie-break
Decydująca rozgrywka stosowana w deblu zamiast pełnego trzeciego seta. Wygrywa para, która jako pierwsza zdobędzie 10 punktów, przy przewadze co najmniej dwóch punktów.
superarchaiczna linia
Bardzo dawna linia ewolucyjna ludzi archaicznych, która oddzieliła się od głównej gałęzi prowadzącej do Homo sapiens około 1,8 miliona lat temu.
superbańka
Rozległa wnęka w gazie międzygwiazdowym, powstała pod wpływem energii gwiazd. W N44 ma około 210 na 140 lat świetlnych.
supergrupa
Zespół tworzony przez muzyków znanych z innych, często ważnych lub popularnych grup.