Prokuratura i służby prowadzą rozległe postępowanie dotyczące giełdy kryptowalut Zondacrypto. Według informacji przekazanych przez wiceministra sprawiedliwości Arkadiusza Myrchę do organów wpływa około 1,5 tys. zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa. W toku czynności zabezpieczono dokumenty i nośniki danych, a prowadzone działania mają na celu także zabezpieczenie środków na rzecz pokrzywdzonych.
Jak zaczęło się śledztwo i kto je prowadzi
Prowadzenie postępowania w sprawie Zondacrypto zostało powierzone Prokuraturze Regionalnej w Katowicach 17 kwietnia. Tego samego dnia pełne prowadzenie czynności powierzono zarządowi Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości we Wrocławiu. 20 kwietnia Komendant Główny Policji powołał grupę śledczą, która realizuje zadania w ramach zespołów ekonomicznego i kryminalnego, współpracując przy tym z prokuraturą. Kilka dni później prokurator krajowy objął nadzorem to postępowanie, a w katowickiej prokuraturze powołano zespół trzech doświadczonych prokuratorów do prowadzenia śledztwa przygotowawczego.
Zakres zarzutów i cele postępowania
Śledztwo prowadzone jest pod kątem m.in. wprowadzenia w błąd użytkowników co do możliwości zakupu oraz przechowywania walut fiat i kryptowalut na platformie oraz doprowadzenia w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Prokuratura bada także kwestie przyjmowania, przechowywania i transferowania środków, w tym podejrzenia dotyczące korzyści pochodzących z przestępstw i działań mających na celu utrudnienie ustalenia przestępnego pochodzenia tych środków. Formalne kwalifikacje obejmują podejrzenia oszustw znacznej wartości oraz prania brudnych pieniędzy.
- Data wszczęcia postępowania: 17 kwietnia (powierzone Prokuraturze Regionalnej w Katowicach).
- Organy zaangażowane: Prokuratura Regionalna w Katowicach, Prokuratura Krajowa, CBZC Wrocław, policja (grupa śledcza).
- Liczba zawiadomień: ok. 1,5 tys. (stan na przekazanie informacji).
- Wstępna szkoda: minimum 350 mln zł (szacowanie w toku).
- Zabezpieczone działania: kilkadziesiąt przeszukań, obszerna dokumentacja i nośniki danych.
Zabezpieczenia dowodów i analizy elektroniczne
W wyniku przeprowadzonych przeszukań zabezpieczono obszerną dokumentację, liczne nośniki danych oraz dane elektroniczne. Materiały te poddawane są oględzinom i analizie śledczej, co obejmuje badanie zapisów transakcyjnych, nośników cyfrowych i dokumentów księgowych. Takie analizy mają kluczowe znaczenie dla ustalenia przepływów środków, powiązań podmiotów oraz ewentualnych prób ukrycia pochodzenia pieniędzy.
Skala szkód i kwestia portfela bitcoinów
Wiceszef resortu sprawiedliwości poinformował, że szkoda w sprawie jest wciąż szacowana i obecnie wyliczana na minimum 350 mln zł. Do giełdy Zondacrypto przypisany jest portfel zawierający 4,5 tys. bitcoinów, które według dostępnych informacji mają wartość przekraczającą 300 mln dolarów; klucze do tych środków miały należeć do osoby, która zaginęła w marcu 2022 r. Braki w dostępie do kluczy prywatnych i problemy z płynnością platformy są elementami rozważanymi w toku dochodzenia.
Spółka zarządzająca giełdą, BB Trade Estonia OÜ, jest zarejestrowana w Estonii, choć podmioty powiązane miały rejestracje także w innych jurysdykcjach. W toku śledztwa nawiązano współpracę z prokuratorami z Estonii. Jak zaznaczono, nie zapadła jeszcze decyzja o powołaniu wspólnego zespołu śledczego Polski i Estonii. Międzynarodowy charakter działalności i rozproszenie struktur korporacyjnych sprawiają, że wymiana informacji między organami zagranicznymi jest istotna dla kompletnego wyjaśnienia faktów.
Z punktu widzenia służb specjalnych, w tym Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, monitorowanie rynku kryptowalut i przekazywanie ustaleń do organów ścigania są elementami działań prewencyjnych i operacyjnych. Służby podkreślały, że wcześniej zwracały uwagę na zagrożenia związane z działalnością tego typu podmiotów oraz z wykorzystaniem rynku kryptowalut przez zorganizowane grupy przestępcze.
Co mogą zrobić pokrzywdzeni i jakie są kolejne kroki
Osoby, które uważają, że padły ofiarą przestępstwa związanego z działalnością Zondacrypto, mogą kierować zawiadomienia na stronie Prokuratury Regionalnej w Katowicach — taka informacja została udostępniona publicznie. W praktyce istotne będzie gromadzenie dokumentów, potwierdzeń transakcji i korespondencji z platformą. W toku śledztwa planowane są dalsze analizy zgromadzonych materiałów, weryfikacja przepływów środków oraz ewentualne działania mające na celu odzyskanie i zabezpieczenie aktywów na rzecz pokrzywdzonych. Decyzje co do powołania międzynarodowych zespołów lub dalszych form współpracy będą zależne od wyników wymiany informacji między prokuraturami.
Śledztwo pozostaje w toku. Organy podkreślają, że liczba zawiadomień oraz skala potencjalnych strat wciąż się zmieniają, dlatego zarówno szacunki szkody, jak i lista poszkodowanych mogą ulegać aktualizacji w miarę postępu dochodzenia i analiz dowodów.
