Leopold Aschenbrenner, były badacz OpenAI, który po odejściu z firmy uruchomił fundusz hedgingowy skoncentrowany na sztucznej inteligencji, znalazł się w centrum gwałtownego zwrotu na rynku. Situational Awareness, nazwany tak samo jak jego głośny esej z czerwca 2024 roku, miał na początku tego miesiąca zarządzać aktywami o wartości około 45 mld dol. W czwartek, po przymusowej wyprzedaży lewarowanych zakładów na akcje, wartość aktywów funduszu miała spaść do około 10 mld dol., wynika z informacji osób zaznajomionych ze sprawą.
Gwałtowny spadek po przecenie spółek technologicznych
Według źródeł CNBC fundusz został zmuszony do zamknięcia wszystkich lewarowanych pozycji w akcjach. Część mocno przecenionych walorów, w tym akcje południowokoreańskiego producenta pamięci SK Hynix oraz spółki CoreWeave, miała zostać sprzedana funduszowi Citadel należącemu do Kena Griffina, i to z dyskontem. Wyprzedaż nastąpiła w czasie spadku notowań spółek związanych z rozwojem infrastruktury dla sztucznej inteligencji, szczególnie producentów półprzewodników. Dźwignia finansowa zwiększa skalę ekspozycji inwestora względem wniesionego kapitału. W okresie wzrostów może powiększać zyski, ale przy gwałtownej przecenie zwiększa straty i może prowadzić do wezwania do uzupełnienia zabezpieczeń lub zamknięcia pozycji. Źródła CNBC zastrzegły anonimowość, ponieważ przekazywały niepubliczne informacje. Sam fundusz nie odpowiedział od razu na prośbę o komentarz.
- Na początku tego miesiąca aktywa Situational Awareness miały sięgać około 45 mld dol.
- Do czwartku wartość aktywów funduszu miała spaść do około 10 mld dol.
- Wśród sprzedawanych lewarowanych pozycji znalazły się akcje SK Hynix i CoreWeave.
- Według wcześniejszych doniesień fundusz wykorzystywał dźwignię finansową sięgającą nawet 400 proc.
- Przed sprzedażą około dwóch trzecich portfela stanowiły długie i krótkie pozycje w spółkach publicznych, a resztę inwestycje prywatne, w tym wielomiliardowa inwestycja w Anthropic.
Od eseju o przyszłości AI do funduszu wartego miliardy
Aschenbrenner zyskał rozgłos dzięki liczącemu 165 stron esejowi „Situational Awareness”, opublikowanemu w czerwcu 2024 roku. Przekonywał w nim, że sztuczna inteligencja ogólna może pojawić się w ciągu kilku lat, a rządy nie doceniają tempa rozwoju technologii. Jego zdaniem tylko niewielka część środowiska AI właściwie rozumiała skalę nadchodzących zmian. Dla zwolenników tekst był dowodem na wyjątkowy wgląd autora w kierunek rozwoju technologii. Krytycy oceniali natomiast, że esej zawyżał zarówno bliskie możliwości AI, jak i pewność autora co do przyszłego przebiegu wydarzeń. Aschenbrenner przekuł rosnącą popularność w kapitał inwestycyjny. W lipcu 2024 roku miał zebrać 225 mln dol. od współzałożycieli Stripe Patricka i Johna Collisonów, byłego prezesa GitHuba Nata Friedmana oraz inwestora Daniela Grossa.
Według „Wall Street Journal” przed obecnym załamaniem Situational Awareness zwiększył wartość o ponad 1000 proc. od początku działalności. Informację tę dziennik opublikował w ubiegłym miesiącu. Wynik przyciągnął uwagę inwestorów indywidualnych i komentatorów technologicznych, którzy śledzili kwartalne raporty funduszu w poszukiwaniu wskazówek dotyczących najciekawszych akcji związanych ze sztuczną inteligencją. Szybki wzrost aktywów nie wynikał wyłącznie z początkowego finansowania. Według opisu sytuacji przedstawionego przez CNBC istotną rolę odgrywały także wyniki inwestycyjne oraz znaczna ekspozycja powiększana przy użyciu finansowania dłużnego. Wcześniejsze raporty o wykorzystaniu dźwigni na poziomie nawet 400 proc. sprawiły, że część uczestników rynku uważała gwałtowne odwrócenie wyników za ryzyko widoczne już wcześniej.
Portfel oparty na spółkach publicznych i prywatnych
Na kilka dni przed sprzedażą pozycji około dwóch trzecich aktywów Situational Awareness miało być ulokowane w długich i krótkich pozycjach na rynku akcji publicznych. Pozostałą część stanowiły udziały w firmach prywatnych, zdominowane przez inwestycję w Anthropic, jedną z czołowych firm rozwijających modele sztucznej inteligencji. Taka konstrukcja łączyła aktywa o różnej płynności. Akcje notowane na giełdzie można zazwyczaj stosunkowo szybko sprzedać, choć przy dużej presji rynkowej transakcja może odbyć się po znacznie niższej cenie. Udziały w firmach prywatnych nie są natomiast wyceniane i zbywane w taki sam sposób jak akcje giełdowe. W sytuacji konieczności szybkiego ograniczenia ryzyka ciężar dostosowania portfela spoczywa więc przede wszystkim na pozycjach publicznych, zwłaszcza tych finansowanych długiem.
Droga od Columbii przez FTX do OpenAI
Aschenbrenner urodził się w Niemczech w rodzinie lekarzy, a następnie przeprowadził się do Stanów Zjednoczonych. Według profili i rozmów podcastowych wcześnie wyróżniał się w matematyce i informatyce. W niemieckim systemie edukacji miał przeskoczyć kilka klas i ukończyć szkołę średnią w wieku 15 lat. W wieku 19 lat został prymusem Uniwersytetu Columbia, gdzie studiował także młodszą część swojej ścieżki akademickiej. Jako nastolatek zwrócił uwagę pracą zatytułowaną „Existential Risk and Growth”. Na Columbii współtworzył uczelniany oddział ruchu Effective Altruism. Środowisko to przekonuje, że założyciele firm powinni maksymalizować swoje zarobki, aby przeznaczać je później na cele ważne dla ludzkości. Sieć tych kontaktów stała się dla Aschenbrennera ważnym kanałem kariery.
Po ukończeniu studiów w 2021 roku Aschenbrenner trafił do Future Fund, fundacji filantropijnej należącej do giełdy kryptowalut FTX. Pracował tam w okresie, gdy organizacją kierował Sam Bankman-Fried. FTX później upadła, a Bankman-Fried został skazany i stał się jedną z najbardziej krytykowanych postaci branży kryptowalut. W 2023 roku Aschenbrenner dołączył do zespołu Superalignment w OpenAI, gdzie pracował pod kierownictwem Ilyi Sutskevera nad problemem zgodności systemów AI z ludzkimi interesami. Po włamaniu do wewnętrznych systemów firmy przygotował dla zarządu memorandum, w którym ostrzegał, że zabezpieczenia OpenAI mogą nie wystarczyć do powstrzymania zagranicznego szpiegostwa. W dokumencie wskazywał między innymi na Chiny.
W 2024 roku OpenAI zwolniło Aschenbrennera, zarzucając mu niewłaściwe udostępnianie poufnych informacji. Były pracownik odrzucił tę charakterystykę i twierdził, że zgłaszał obawy dotyczące praktyk bezpieczeństwa firmy. OpenAI nie odniosło się do sprawy w komentarzu dla CNBC, lecz odesłało do wcześniejszych oświadczeń, w których firma informowała, że nie zgadza się z wieloma jego twierdzeniami. Scott Aaronson, informatyk z University of Texas at Austin i były pracownik zajmujący się bezpieczeństwem AI w OpenAI, powiedział CNBC, że lubił Aschenbrennera i żałował jego odejścia. Ocenił, że próbował on postąpić właściwie, choć kierownictwo firmy uznało sposób przekazania informacji za niedopuszczalny.
Ryzyko dźwigni zderzyło się z krótkoterminową zmiennością
Przypadek Situational Awareness pokazuje napięcie między długoterminową tezą inwestycyjną a krótkoterminową płynnością rynku. Aschenbrenner może nadal uważać, że sztuczna inteligencja będzie jednym z najważniejszych czynników zmian gospodarczych i technologicznych. Taka ocena nie chroni jednak automatycznie portfela przed spadkiem cen akcji, kosztami finansowania ani żądaniem dodatkowego zabezpieczenia. Jerry Diao, który prowadzi firmę szkoleniową dla pracowników Wall Street, powiedział, że wiele osób postrzegało problemy funduszu jako kwestię nie tego, czy nastąpią, lecz kiedy. Jednocześnie zaznaczył, że nawet jeśli długoterminowe poglądy Aschenbrennera na temat AI okażą się trafne, zarządzający pieniędzmi musi być przygotowany na krótkoterminowe ruchy rynku.
Nagły spadek aktywów uczynił z Situational Awareness najbardziej widoczny dotąd przykład kosztów zmienności towarzyszącej boomowi na sztuczną inteligencję. Historia funduszu obejmuje zaledwie około dwóch lat, a jego zarządzający nie miał wcześniej doświadczenia w prowadzeniu pieniędzy przed uruchomieniem własnej strategii w lipcu 2024 roku. Zwolennicy widzieli w nim wyjątkowo młodego eksperta, który potrafił rozpoznać przyszły kierunek rozwoju technologii. Krytycy wskazywali, że szybkie zyski mogły wynikać także z korzystnych warunków rynkowych i wysokiego ryzyka. Sprzedaż pozycji po obniżonych cenach pokazuje, że nawet bardzo silna narracja inwestycyjna nie eliminuje ryzyka wymuszonej redukcji portfela, gdy lewarowana strategia trafia na gwałtowny spadek notowań.
