Rosja i Kazachstan podpisały porozumienie dotyczące budowy pierwszej elektrowni jądrowej w Kazachstanie. Dokument został zawarty w Astanie podczas wizyty prezydenta Rosji i w ramach spotkania V Euroazjatyckiego Forum Gospodarczego. Plan obejmuje budowę siłowni w miejscowości Ułken nad jeziorem Bałchasz na południu kraju.
Zakres projektu i parametry techniczne
Projekt przewiduje instalację dwóch reaktorów o łącznej mocy około 2,4 GW. Wykonawcą ma być głównie rosyjski koncern Rosatom, wybrany w 2025 r. na lidera konsorcjum odpowiedzialnego za budowę pierwszej elektrowni. Lokalizacja nad jeziorem Bałchasz została wskazana jako miejsce inwestycji ze względu na dostęp do zasobów wodnych potrzebnych do chłodzenia.
Koszty i struktura finansowania
Szacunkowy koszt inwestycji wynosi około 15 mld dolarów. Zgodnie z zawartym porozumieniem, około 85 proc. tej kwoty ma być pokryte kredytem udzielonym przez Rosję. Takie znaczące finansowanie z zewnątrz wskazuje na istotną rolę partnera zagranicznego w realizacji projektu oraz na model współpracy oparty na kredytach państwowych.
- Lokalizacja: Ułken, nad jeziorem Bałchasz (południe Kazachstanu).
- Moc: dwa reaktory o łącznej mocy ok. 2,4 GW.
- Koszt: ok. 15 mld USD, z czego ~85% finansowane kredytem z Rosji.
- Wykonawca: rosyjski koncern Rosatom jako lider konsorcjum.
Tło polityczne i gospodarcze
Prezydent Kazachstanu podkreślił znaczenie projektu dla rozwoju energetyki kraju i wyraził wdzięczność za wsparcie. Decyzja o budowie pierwszej od czasu zamknięcia reaktora w Aktau w 1999 r. siłowni wpisuje się w długofalowe plany dywersyfikacji źródeł energii i wykorzystania krajowych zasobów uranu. W 2024 r. w Kazachstanie odbyło się referendum, w którym większość obywateli opowiedziała się za budową elektrowni jądrowych, co stworzyło polityczne przyzwolenie dla realizacji takiego projektu.
Równocześnie władze kraju planują budowę drugiej siłowni, której głównym partnerem ma być chiński koncern CNNC. Rosatom deklarował chęć udziału także w tym drugim projekcie. Takie rozłożenie partnerów z różnych krajów wskazuje na pragmatyczne podejście Kazachstanu do pozyskiwania technologii i finansowania zewnętrznego.
Znaczenie dla regionu i ryzyka
Budowa elektrowni jądrowej ma potencjał istotnie wpłynąć na miks energetyczny Kazachstanu, zwiększając udział niskoemisyjnych źródeł energii i stabilizując dostawy prądu. Jako największy producent uranu na świecie, kraj dysponuje surowcami niezbędnymi do eksploatacji reaktorów, co może obniżyć koszty paliwa w dłuższej perspektywie. Z drugiej strony, projekty jądrowe wiążą się z wyzwaniami w obszarach finansowania, bezpieczeństwa jądrowego, zarządzania odpadami oraz społecznej akceptacji. Finansowanie w dużej mierze kredytem zagranicznym może wpływać na relacje gospodarcze i polityczne z partnerem kredytującym.
Podpisanie umowy miało miejsce podczas spotkań V Euroazjatyckiego Forum Gospodarczego i posiedzenia Najwyższej Euroazjatyckiej Rady Gospodarczej państw Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej (EAUG). W wydarzeniu uczestniczyły przywódcy kilku państw regionu, co podkreśla wielowymiarowy charakter spotkania — zarówno gospodarczy, jak i polityczny. W tle toczących się rozmów o współpracy regionalnej pojawiają się także symptomy zmian w relacjach niektórych państw z Rosją, co może wpływać na dynamikę przyszłych projektów.
Co dalej — harmonogram i dalsze kroki
Dokument podpisany w Astanie stanowi formalny etap w kierunku realizacji inwestycji, ale przed startem prac oczekuje się szeregu kroków formalnych, przygotowawczych i regulacyjnych. Będą to m.in. szczegółowe umowy wykonawcze, finansowe zabezpieczenia kredytu, procedury środowiskowe i bezpieczeństwa oraz prace projektowe i przygotowanie terenu. Ze względu na skalę i charakter inwestycji, realizacja pełnego projektu będzie procesem wieloletnim.
Dla obserwatorów rynków i polityki ważne będzie monitorowanie kolejnych decyzji finansowych, umów technologicznych oraz harmonogramów realizacji poszczególnych faz projektu. W perspektywie regionalnej projekt może wpłynąć na łańcuchy dostaw, współpracę technologiczną i energetyczną oraz mapę partnerstw międzynarodowych Kazachstanu.
