George Washington Carver jest powszechnie pamiętany jako innowacyjny uczony zajmujący się rolnictwem. Jego mniej znana działalność artystyczna pokazuje jednak, że był także rzemieślnikiem i twórcą naturalnych pigmentów. W tym ujęciu Carver należy do długiej historii afroamerykańskich tradycji barwierskich, opartych na roślinach, minerałach i materiałach dostępnych w najbliższym otoczeniu. Materiał Hyperallergic poświęcony temu tematowi powstał w ramach serii o niedostatecznie reprezentowanych dziejach rzemiosła, przygotowanej przez stypendystów Craft Archive Fellows z 2025 roku we współpracy z Center for Craft.
Tworzenie naturalnych barwników należy do najstarszych ludzkich rzemiosł. Wymaga rozpoznania, że zwykła roślina może stać się źródłem określonej palety i jednocześnie mieć inne praktyczne właściwości. Kwiaty nagietka mogą na przykład barwić tkaniny na odcienie od musztardowej żółci po złoto, a przypisywane im właściwości przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne pokazują, że wiedza o kolorze często łączyła się z wiedzą o środowisku i zdrowiu. Przed przypadkowym odkryciem barwników otrzymywanych chemicznie w 1856 roku kolory tkanin, dzieł sztuki i malowanych powierzchni zależały przede wszystkim od lokalnych ekosystemów. Barwniki roślinne były używane jeszcze w XX wieku.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Naturalny barwnik o niebieskiej barwie, pozyskiwany z roślin uprawianych i przetwarzanych między innymi w Afryce Zachodniej.
Substancje nadające kolor, pozyskiwane z roślin, minerałów lub innych elementów lokalnego środowiska.
Tradycja tworzenia wzorów i koloru na tkaninie przy użyciu gliny, związana z ludem Bambara z obszaru dzisiejszego Mali.
Mimo znaczenia naturalnego pigmentowania dla sztuki i codziennego życia, tradycja ta jest słabo obecna w instytucjonalnych archiwach rzemiosła. Autorka materiału podkreśla, że podczas poszukiwań historii związków czarnoskórych społeczności z barwnikami roślinnymi, zrównoważonymi materiałami i włóknami naturalnymi nie znalazła archiwum poświęconego wyłącznie naturalnemu tworzeniu koloru przez czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych. Jej zdaniem luka ta pokazuje, jak często docenia się gotowe dzieło, pomijając rzemiosło, wiedzę i osoby odpowiedzialne za powstanie jego kolorystyki.
Carver zasłynął jako uczony, którego badania wpłynęły na rolnictwo amerykańskiego Południa. Zajmował się między innymi płodozmianem, odbudową gleby i oszczędnym wykorzystywaniem zasobów. Urodził się w niewoli w Missouri na początku lat 60. XIX wieku. Motywowała go chęć wsparcia ubogich czarnoskórych rolników, którzy nadal odczuwali gospodarcze skutki niewolnictwa i sharecroppingu. Uważał, że wiedza naukowa oraz praktyka twórcza powinny być dostępne dla wszystkich. Wykorzystywanie materiałów znajdujących się pod ręką traktował zarazem jako konieczność i sposób życia. Przypisywane mu zdanie, „From what you have, make what you want”, dobrze oddaje tę zasadę.
Artystyczne i materialne praktyki Carvera pozostają znacznie mniej znane niż jego osiągnięcia naukowe. Jednym z nielicznych momentów, gdy jego twórczość artystyczna zyskała szerokie uznanie, był profil opublikowany w magazynie Time w listopadzie 1941 roku. Artykuł nazywał go „Black Leonardo” i towarzyszył otwarciu George Washington Carver Museum and Archives na Uniwersytecie Tuskegee. Według opisu placówka przechowywała 71 oryginalnych obrazów Carvera. Wiele z nich powstało przy użyciu farb przygotowanych przez niego i jego asystenta z oleju arachidowego, gliny z Alabamy oraz warzyw.
Historia Carvera przesuwa uwagę z samego dzieła na materiały, proces i przekazywaną wiedzę. Pokazuje też, że południowoamerykańskie tradycje czarnoskórych społeczności nie są wyłącznie reliktami przechowywanymi za szkłem. To rozwijające się systemy wiedzy, które łączą sztukę, rolnictwo, oszczędne gospodarowanie zasobami i obserwację środowiska. Uznanie tworzenia naturalnych pigmentów za ważną tradycję rzemieślniczą może pomóc przywrócić widoczność praktykom, które przez lata pozostawały w cieniu gotowych dzieł i bardziej znanych osiągnięć naukowych.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!