Choroba roślin Phytophthora dieback może wpływać na zwierzęta nie tylko przez ograniczanie dostępności pokarmu. Badanie przeprowadzone w lasach jarrah w Australii Zachodniej wskazuje, że najważniejszym skutkiem dla quend może być pogorszenie jakości siedliska. Na terenach dotkniętych chorobą było mniej niskich krzewów i odpowiednich grasstrees, czyli charakterystycznych australijskich roślin zapewniających osłonę. W takich miejscach quenda nadal się pojawiały i kopały w poszukiwaniu pokarmu, ale robiły to wyraźnie rzadziej niż na obszarach zdrowego lasu.
Wyniki opublikowane w czasopiśmie Austral Ecology pochodzą z rocznego badania terenowego zespołu Murdoch University. Naukowcy sprawdzali, jak obszary porażone przez Phytophthora dieback są wykorzystywane przez quenda, niewielkie rodzime torbacze spokrewnione z bandikutami. Analizowano pięć silnie dotkniętych chorobą rezerwatów terenów zaroślowych w jednostce Mundaring, na wschód od Perth. W każdym z tych miejsc porównywano obszary zdrowe z fragmentami, na których widoczne były skutki dieback.
Badacze oceniali kilka cech środowiska. Mierzyli udział niskich krzewów, liczbę grasstrees zapewniających zwierzętom odpowiednie schronienie, powierzchnię odkrytej gleby oraz aktywność quend. Tę ostatnią określano na podstawie liczby dołków żerowiskowych, które powstają, gdy zwierzęta kopią w ziemi w poszukiwaniu pokarmu. Sprawdzano również, czy na obu typach obszarów różni się dostępność potencjalnego pożywienia, między innymi grzybów przypominających trufle, traw i ziół, które mogą wytwarzać jadalne cebulki lub bulwy.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Wprowadzona choroba roślin związana z organizmami z rodzaju Phytophthora. W badanych lasach prowadzi do zaniku części roślinności, w tym roślin zapewniających zwierzętom osłonę.
Niewielki rodzimy torbacz z Australii, spokrewniony z bandikutami. Zwierzęta te kopią w ziemi podczas poszukiwania pokarmu.
Organizm, którego zachowanie fizycznie zmienia środowisko i wpływa na warunki życia innych organizmów. Kopanie quend może poprawiać strukturę gleby i wspierać odnowę lasu.
Zestawienie tych obserwacji wspiera wniosek, że dieback tworzy dla quend mniej korzystne siedlisko i ogranicza ich aktywność żerowiskową. Naukowcy nie stwierdzili jednak, że zwierzęta całkowicie unikają porażonych obszarów. Quenda nadal wchodziły na tereny dotknięte chorobą i pozostawiały tam ślady kopania. Autorzy badania przypuszczają, że ocalałe grasstrees i krzewy mogą nadal pełnić funkcję schronienia, dlatego fragmenty porażonego lasu nie stają się dla zwierząt całkowicie niedostępne.
Istotne jest również to, czego badanie nie rozstrzygnęło. Dowody na mniejszą liczbę grzybów przypominających trufle były niejednoznaczne. Nie zmieniła się także pokrywa roślin graminoidalnych i ziół, które mogą dostarczać cebulek oraz bulw. Oznacza to, że niższa aktywność kopania nie musi wynikać przede wszystkim z braku pożywienia. Według interpretacji autorów quenda mogą spędzać mniej czasu w zdegradowanych fragmentach, ponieważ mają tam mniej osłony i są bardziej narażone na drapieżniki. To wyjaśnienie wynika z porównania warunków siedliskowych i zachowania, ale nie jest bezpośrednim pomiarem ryzyka ataku.
Spadek aktywności quend ma znaczenie wykraczające poza zachowanie pojedynczego gatunku. Zwierzęta te są określane jako inżynierowie ekosystemu, ponieważ ich kopanie zmienia fizyczne właściwości podłoża. Podczas poszukiwania pokarmu przekopują glebę, pomagają wodzie wnikać w grunt, zakopują nasiona i rozprzestrzeniają korzystne grzyby wspierające zdrowie lasu. Każdy z tych procesów zależy od tego, jak często i na jak dużym obszarze zwierzęta podejmują aktywność żerowiskową.
Jeżeli choroba roślin trwale usuwa krzewy i grasstrees zapewniające quendom schronienie, może pośrednio ograniczać także te funkcje środowiskowe. Nie oznacza to, że pojedyncze badanie wykazało już szerokie załamanie procesów zachodzących w całym ekosystemie. Wyniki pokazują konkretną zależność między stanem roślinności a aktywnością kopania na analizowanych obszarach. Nie przedstawiają natomiast bezpośredniego oszacowania liczebności populacji quend ani pełnego bilansu skutków dla wszystkich organizmów żyjących w lesie.
Wnioski z badania mogą pomóc w planowaniu działań na obszarach dotkniętych dieback. Autorzy wskazują przede wszystkim na potrzebę odbudowy gęstej roślinności podszytu oraz ochrony grasstrees, które przetrwały chorobę. Takie działania mogłyby zwiększyć liczbę miejsc, w których quenda mogą ukrywać się przed drapieżnikami i odpoczywać, a w konsekwencji zachęcać je do częstszego korzystania z porażonych fragmentów lasu. W źródle wymieniono także lokalne inicjatywy odtwarzania roślinności oraz ogrody przyjazne faunie jako sposoby ograniczania skutków utraty siedlisk.
Wśród wskazanych priorytetów znalazły się ochrona ocalałych grasstrees, ograniczanie dalszego rozprzestrzeniania choroby, poszukiwanie roślin odpornych na dieback do wykorzystania w renaturyzacji oraz sprawdzenie, czy sztuczne schronienia mogą być użyteczne na zdegradowanych terenach. Są to kierunki zarządzania i odbudowy siedlisk, a nie rozwiązania potwierdzone już w tym badaniu jako skuteczne. Ich wartość będzie wymagała dalszej oceny w praktyce.
Badanie zespołu Murdoch University pokazuje więc pośredni łańcuch zmian: choroba roślin zmniejsza udział struktur zapewniających osłonę, quenda rzadziej korzystają z takich miejsc i mniej kopią, a wraz z tym może słabnąć ich udział w procesach wspierających funkcjonowanie lasu. Najmocniejszym wynikiem pracy jest pomiar różnic w roślinności i aktywności zwierząt. Hipoteza o większym znaczeniu braku schronienia niż niedoboru pokarmu oraz propozycje działań naprawczych powinny być traktowane jako interpretacja i wskazówki dla kolejnych badań, nie jako ostateczne rozstrzygnięcie wszystkich skutków Phytophthora dieback.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
