Zdjęcie: © Erne Mtz / Unsplash
Źródło: unsplash.com/photos/uhBA6kg7PWM
Tylko 6 procent rzek i potoków w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych jest jednocześnie w dobrym stanie i objętych znaczącą ochroną. Jednocześnie wiele kolejnych cieków może być blisko poprawy kondycji, jeśli zostanie usunięty jeden główny problem, na przykład zapora albo spływ z terenów rolniczych. W nowym badaniu naukowcy stworzyli mapę pokazującą, gdzie działania ochronne mogłyby przynieść największą korzyść dla życia wodnego w ocieplającym się klimacie.
Analiza, opisana 16 września w czasopiśmie PLOS One, powstawała przez cztery lata. Objęła rzeki i potoki w 48 stanach kontynentalnych USA, a szczegółowa mapa pokryła około jednej trzeciej długości krajowej sieci cieków. Badacze podzielili obszar na małe zlewnie i dla każdej ocenili cztery elementy: łączność sieci rzecznej, stan równiny zalewowej i jakość wody, ilość dostępnej wody oraz stopień, w jakim naturalne przepływy zostały zmienione.
Wyniki tych ocen nałożono na 91 istniejących analiz wskazujących miejsca, w których koncentruje się życie słodkowodne. W pracach uczestniczyli naukowcy i partnerzy z 44 stanów. Musieli oni uwzględnić różnice między wilgotnym wschodem kraju, suchymi Wielkimi Równinami a pustynnym południowym zachodem. Dzięki temu mapa nie opiera się na jednym, identycznym dla całego kraju sposobie oceniania rzek.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Stopień, w jakim organizmy wodne mogą swobodnie przemieszczać się wzdłuż rzeki i między jej odcinkami. Zapory i inne bariery zmniejszają tę łączność.
Nisko położony obszar przylegający do rzeki, który może być okresowo zalewany. Jego stan wpływa na funkcjonowanie całego ekosystemu rzecznego.
Ponad połowę zmapowanych długości cieków zaklasyfikowano jako odporne. Oznacza to, że według przyjętych kryteriów mają one większe szanse utrzymać różnorodność organizmów wodnych w warunkach zmieniającego się klimatu. Pozostałe odcinki, określone jako możliwe do odtworzenia, nie są pozbawione funkcji ekologicznych, ale ich potencjał ogranicza konkretny czynnik. Może nim być między innymi spływ z gospodarstwa rolnego, pogorszona jakość wody albo bariera utrudniająca przemieszczanie się zwierząt.
Autorzy połączyli obie kategorie w proponowaną sieć odpornych i połączonych rzek słodkowodnych. Ma ona służyć jako lista miejsc, o które warto szczególnie zadbać, aby zachować siedliska i różnorodność biologiczną. W ujęciu ekologicznym odporność nie oznacza braku zagrożeń. Chodzi raczej o to, że gatunki mają dostęp do różnych środowisk i mogą znaleźć warunki pozwalające im przystosować się do zmian.
Najbardziej widocznym śladem działalności człowieka pozostają zapory. W całych Stanach Zjednoczonych podzieliły one systemy rzeczne na ponad 9000 oddzielnych części. Takie bariery mogą odcinać ryby od miejsc rozrodu i chłodniejszych refugiów, a także zmieniać warunki, od których zależą inne organizmy. Mapa wskazuje odcinki, w których przywrócenie łączności rzecznej mogłoby przynieść szczególnie duży efekt.
Do długich, nieprzerwanych odcinków należą między innymi rzeka Klamath w Oregonie i Kalifornii, gdzie usunięto niżej położone zapory w ramach największego takiego projektu w historii USA, oraz rzeka Delaware. Jej główny nurt pozostaje wolny od zapór od gór Catskill w stanie Nowy Jork aż do morza. Badanie pokazuje jednak, że sama dobra kondycja rzeki nie gwarantuje jej bezpieczeństwa.
Na lądzie najlepiej zachowane obszary często są zarazem objęte ochroną. W przypadku rzek zależność jest znacznie słabsza. Około 13 procent długości cieków oceniono jako będące w dobrym stanie, ale pozbawione realnych zabezpieczeń. To mniej więcej dwa razy więcej niż odsetek cieków jednocześnie zdrowych i chronionych. Ochrona pojedynczego fragmentu nie wystarcza, jeśli woda dopływająca do niego przepływa wcześniej przez rozległy obszar pól, zapór i zabudowy. Dlatego mapa ma pomagać nie tylko wskazywać rzeki wymagające naprawy, lecz także te, których dobry stan warto zawczasu utrwalić.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
