Mózg może podczas nauki oznaczać niektóre doświadczenia jako szczególnie istotne, aby później łatwiej utrwalić je we śnie. Do takiego wniosku doszli Dan Denis z University of York w Wielkiej Brytanii i jego współpracownicy. Wyniki badania opublikowano 27 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie PLOS Biology. Naukowcy wskazali wzorzec aktywności mózgu, który może pomagać wyjaśnić, dlaczego część informacji zostaje w pamięci długotrwałej, a część szybko zanika.
W badaniu uczestniczyło 31 osób. Naukowcy wykorzystali elektroencefalografię, czyli EEG, do rejestrowania aktywności mózgu podczas nauki i odpoczynku. Uczestnicy uczyli się zestawów par łączących obiekt ze słowem, a następnie rozwiązywali test pamięci bezpośrednio po nauce oraz po dwugodzinnej przerwie. Podczas jednej wizyty po nauce mogli spać, natomiast podczas drugiej pozostawali obudzeni. Dzięki temu badacze mogli porównać, co działo się z pamięcią po śnie i po samym okresie czuwania.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Metoda rejestrowania aktywności elektrycznej mózgu za pomocą elektrod umieszczonych na głowie. W projekcie EEG pozwalało śledzić odpowiedzi na poziomie milisekund podczas czytania zdań.
Powtarzalne zmiany aktywności mózgu w zakresie częstotliwości od 3 do 8 Hz.
Krótkie serie szybkiej aktywności elektrycznej mózgu pojawiające się podczas snu.
Najważniejsza obserwacja dotyczyła oscylacji theta, czyli rytmicznych zmian aktywności mózgu o częstotliwości od 3 do 8 Hz. Informacje, którym podczas nauki towarzyszyła silniejsza aktywność w tym paśmie, częściej były później odtwarzane poprawnie, ale tylko wtedy, gdy uczestnicy spali. Naukowcy interpretują ten wynik jako sygnał, że aktywność theta może pełnić funkcję znacznika. Nie oznacza to, że sama aktywność theta tworzy wspomnienie, lecz że może wskazywać informacje, które mózg wybiera do dalszego przetwarzania.
Badacze przeanalizowali także, co działo się z aktywnością mózgu w czasie snu. Aktywność theta podczas nauki przewidywała silniejsze sprzężenie wolnych oscylacji neuronalnych ze wrzecionami snu. Wrzeciona snu to krótkie serie aktywności elektrycznej pojawiające się podczas snu. Zarówno wolne oscylacje, jak i wrzeciona snu były związane z lepszym wynikiem testu pamięci po przebudzeniu. Zestawienie tych obserwacji sugeruje, że proces zapamiętywania może zaczynać się już podczas nauki, a następnie być wspierany przez określone mechanizmy snu.
Autorzy podkreślają, że mózg nie utrwala wszystkich doświadczeń. Selekcja informacji może być potrzebna, ponieważ zapamiętywanie każdego bodźca prowadziłoby do przeciążenia systemu pamięci. To, co zostaje utrwalone, może zależeć między innymi od znaczenia emocjonalnego doświadczenia albo jego potencjalnej przydatności w przyszłości. Badanie nie wyjaśnia jednak wszystkich czynników decydujących o tym wyborze.
Ważnym ograniczeniem jest czas obserwacji. Pamięć sprawdzano po dwóch godzinach, dlatego nie wiadomo, czy zaobserwowane różnice utrzymywały się dłużej. Badanie obejmowało także konkretny rodzaj zadania, polegający na uczeniu się par obiektów i słów, więc potrzebne są kolejne prace, aby ocenić, czy podobny mechanizm dotyczy innych rodzajów doświadczeń i wspomnień. Naukowcy wskazują, że lepsze poznanie procesów decydujących o tym, co zostaje zapamiętane, może w przyszłości pomóc w badaniu problemów zdrowia psychicznego, takich jak depresja. Nie jest to jednak dowód na skuteczność żadnej terapii ani podstawa do indywidualnych zaleceń.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!