Zdjęcie: © Julia Koblitz / Unsplash
Źródło: unsplash.com/photos/RlOAwXt2fEA
Celiakia jest chorobą autoimmunologiczną, w której układ odpornościowy nieprawidłowo reaguje na gluten. Spożywanie glutenu wywołuje stan zapalny w jelicie cienkim, co może prowadzić do uszkodzenia jego błony śluzowej i pogorszenia wchłaniania składników odżywczych. Podstawą leczenia jest całkowite unikanie glutenu. Nowe badanie naukowców z Norwegii wskazuje, że informacje o aktywności choroby mogą w przyszłości dostarczać także białka obecne we krwi.
Zespół kierowany przez Josteina Holena Ibsena z Norweskiego Centrum Badań nad Celiakią Uniwersytetu w Oslo oraz Centrum Celiakii Klinicznej i Translacyjnej w Oslo University Hospital sprawdzał, czy białka we krwi mogą pełnić funkcję biomarkerów aktywności choroby. Naukowcy przeanalizowali 264 próbki krwi i tkanek osób z celiakią. Materiał pobrano przed rozpoczęciem leczenia oraz po roku stosowania diety bezglutenowej. Dodatkowo porównano go z próbkami osób, które nie miały celiakii. Próbki zebrano w Rikshospitalet w latach 2018-2024, a wszyscy uczestnicy wyrazili zgodę na ich wykorzystanie w badaniach.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Mierzalna cecha biologiczna, która może dostarczać informacji o stanie organizmu, przebiegu choroby lub reakcji na leczenie. Sam biomarker nie musi wystarczać do postawienia diagnozy.
Analiza wielu białek obecnych w organizmie w celu oceny procesów biologicznych.
Przeciwciała oznaczane we krwi w ramach stosowanej obecnie diagnostyki celiakii, razem z całkowitym stężeniem IgA.
Badanie krwi oceniające obecność określonych przeciwciał lub innych składników surowicy.
Badacze stwierdzili również wyraźne różnice w poziomach białek przed leczeniem i po roku stosowania diety bezglutenowej. Może to oznaczać, że analiza krwi pozwalałaby śledzić nie tylko obecność procesu zapalnego, lecz także zmiany zachodzące w czasie leczenia i gojenia jelita. Jednocześnie u osób z celiakią, które przestrzegały diety bezglutenowej, poziomy części białek nadal były nieco wyższe niż u zdrowych uczestników. Wynik ten sugeruje, że pewien stan zapalny w jelicie może utrzymywać się mimo stosowania diety, ale nie pozwala samodzielnie określić sytuacji konkretnego pacjenta.
Celiakię rozpoznaje się obecnie na podstawie badania krwi oraz gastroskopii, podczas której pobiera się fragmenty tkanki z jelita cienkiego. W badaniu krwi oznacza się między innymi przeciwciała anty-tTG IgA oraz całkowite stężenie IgA. Po rozpoznaniu pacjenci są zazwyczaj monitorowani przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, często przy użyciu tego samego testu serologicznego. Problem polega na tym, że po rozpoczęciu diety bezglutenowej jego wynik może dostarczać mniej informacji o tym, co rzeczywiście dzieje się w jelicie.
Dotychczasowe oznaczenie przeciwciał może nie rozróżniać wystarczająco jasno między trwającym uszkodzeniem jelita a procesem gojenia. W praktyce oznacza to, że prawidłowy lub poprawiający się wynik nie zawsze odpowiada pełnemu obrazowi zmian w jelicie. Jostein Holen Ibsen zwraca uwagę, że osoby z celiakią często bardzo dokładnie przestrzegają diety, a mimo to pozostaje u nich niepewność dotycząca postępu choroby. Właśnie tę lukę mogłyby w przyszłości częściowo wypełnić testy oparte na zestawie białek, a nie na pojedynczym wskaźniku.
Autorzy badania nie proponują rezygnacji z metod stosowanych obecnie. Ich zdaniem testy oparte na nowo zidentyfikowanych biomarkerach mogłyby w przyszłości być wykonywane obok serologii, aby uzyskać dokładniejszy obraz rozwoju choroby i procesu gojenia. Knut E. A. Lundin, profesor Uniwersytetu w Oslo, ocenia, że takie badania mogłyby uzupełnić obecne oznaczenia, które nie rozróżniają dostatecznie dobrze między utrzymującym się uszkodzeniem jelita a jego regeneracją.
Do zastosowania tej metody w praktyce klinicznej potrzebne są jednak dalsze badania z udziałem większej liczby pacjentów. Naukowcy muszą także ustalić, które z 24 wykrytych białek mają największą wartość w dalszych analizach i czy ich pomiar będzie wystarczająco wiarygodny w monitorowaniu celiakii. Obecne wyniki pokazują możliwość wykorzystania profilu białek jako dodatkowego źródła informacji, ale nie stanowią jeszcze podstawy do wprowadzenia nowego testu do rutynowej opieki.
Badacze podkreślają, że przeprowadzenie analizy było możliwe dzięki próbkom przekazanym przez osoby z celiakią oraz zdrowych uczestników grupy kontrolnej. Ich wkład pozwolił porównać obraz białek przed leczeniem, po roku diety bezglutenowej i u osób bez choroby. Jeśli kolejne prace potwierdzą przydatność wybranych biomarkerów, badania krwi mogą kiedyś dostarczać bardziej szczegółowych informacji o stanie jelita. Na obecnym etapie wyników nie należy jednak traktować jako zamiennika istniejącej diagnostyki ani jako samodzielnej oceny zdrowia konkretnej osoby.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!