Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Dziewczęta częściej wapują niż chłopcy. Badanie pokazuje zmianę trendu wśród nastolatków
Od 2021 roku dziewczęta w wieku 12 do 17 lat częściej wapują niż chłopcy.
W grupie 15 do 17 lat odsetek regularnie wapujących dziewcząt wzrósł z 4,9 proc. w 2021 roku do 7,8 proc. w 2024 roku.
W 2024 roku regularne wapowanie deklarowało 4,6 proc. chłopców w wieku 15 do 17 lat.
Tradycyjne palenie papierosów spadło do mniej niż 0,5 proc. zarówno wśród dziewcząt, jak i chłopców.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Przez wiele lat chłopcy i mężczyźni częściej niż kobiety i dziewczęta sięgali po produkty zawierające nikotynę. Najnowsza analiza danych dotyczących amerykańskich nastolatków pokazuje jednak odwrócenie tego wzorca w przypadku e papierosów. Od 2021 roku dziewczęta wapują częściej niż chłopcy, a różnica jest szczególnie widoczna wśród osób w wieku 15 do 17 lat. Autorzy badania opublikowanego w JAMA Pediatrics podkreślają, że problem używania nikotyny przez młodzież nie zniknął, choć jego forma i profil użytkowników zmieniły się w ostatniej dekadzie.
Dziewczęta wyprzedziły chłopców w starszej grupie wiekowej
Badacze z Medical University of South Carolina przeanalizowali dane z ogólnokrajowego badania Population Assessment of Tobacco and Health, znanego jako PATH. Analiza objęła nastolatków w wieku od 12 do 17 lat oraz okres od 2014 do 2024 roku. Tak długi przedział czasowy pozwolił prześledzić zarówno gwałtowny wzrost popularności e papierosów pod koniec poprzedniej dekady, jak i późniejsze zmiany według wieku oraz płci.
Naukowcy nie liczyli wszystkich osób, które kiedykolwiek spróbowały papierosa lub e papierosa. Skupili się na ustalonym, bieżącym używaniu. Uczestnik musiał zgłosić regularne korzystanie z produktu oraz użycie go w ciągu ostatnich 30 dni. Oznacza to, że przedstawione odsetki są bardziej zachowawczym oszacowaniem regularnego używania, a nie miarą każdego kontaktu młodzieży z e papierosami.
W latach 2014 do 2018 wapowanie było częstsze wśród chłopców niż wśród dziewcząt.
W 2018 i 2019 roku używanie e papierosów gwałtownie wzrosło u obu płci, a wcześniejsza różnica w dużej mierze zanikła.
Od 2021 roku dziewczęta częściej wapowały niż chłopcy, szczególnie w wieku 15 do 17 lat.
Słownik artykułu
Pojęcia, które warto znać
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
W młodszej grupie, od 12 do 14 lat, odsetki były niższe i zmieniały się z roku na rok.
Tradycyjne palenie papierosów pod koniec analizowanego okresu dotyczyło mniej niż 0,5 proc. dziewcząt i chłopców.
Największa różnica dotyczy nastolatków w wieku 15 do 17 lat
W starszej grupie wiekowej zmiana była wyraźniejsza niż wśród młodszych nastolatków. Regularne wapowanie dziewcząt w wieku 15 do 17 lat wzrosło z 4,9 proc. w 2021 roku do 7,8 proc. w 2024 roku. W tym samym końcowym pomiarze odsetek chłopców regularnie używających e papierosów wyniósł 4,6 proc. Oznacza to, że różnica między płciami nie wynikała wyłącznie z jednorazowego skoku w pojedynczym roku, lecz wpisywała się w obserwowany po 2021 roku kierunek zmian.
Wśród młodszych osób w wieku od 12 do 14 lat wskaźniki wapowania pozostawały relatywnie niskie i wahały się między kolejnymi pomiarami. Po 2021 roku dziewczęta na ogół miały wyższe odsetki niż chłopcy, jednak w najnowszych danych odnotowano spadek używania wśród dziewcząt. Naomi Brownstein, współpierwsza autorka badania i biostatystyczka z MUSC, ostrzegła, że taki spadek nie powinien być interpretowany jako dowód rozwiązania problemu. Jej zdaniem wciąż wiele dziewcząt w wieku odpowiadającym okresowi szkoły podstawowej i pierwszych klas szkoły średniej używa e papierosów.
W latach 2014 do 2018 starsi nastolatkowie regularnie wapowali częściej niż młodsi. Następnie w 2018 i 2019 roku doszło do gwałtownego wzrostu używania e papierosów w obu grupach płci. Zjawisko zbiegło się z rosnącą popularnością nowej generacji urządzeń, w tym niewielkich produktów podowych wykorzystujących sole nikotynowe. Takie urządzenia były łatwe do przenoszenia, prostsze w użyciu i bardziej dyskretne niż część wcześniejszych modeli.
Spadek palenia papierosów nie oznacza końca używania nikotyny
Analiza przyniosła również wyraźnie pozytywną informację dotyczącą tradycyjnych papierosów. W końcowej fali danych mniej niż 0,5 proc. zarówno chłopców, jak i dziewcząt spełniało kryteria ustalonego palenia. Benjamin Toll, dyrektor programu leczenia uzależnienia od tytoniu MUSC Health i współdyrektor programu badań przesiewowych w kierunku raka płuca w MUSC Hollings Cancer Center, określił ten spadek jako bardzo duży sukces zdrowia publicznego.
Jednocześnie zmiana może oznaczać, że część młodych osób odchodzi od tradycyjnych papierosów w kierunku e papierosów. Brandon Sanford, główny autor pracy, wskazał, że wapowanie może wypierać przynajmniej część palenia papierosów wśród młodzieży. Dane nie pozwalają jednak rozstrzygnąć, w jakim stopniu oba zjawiska są ze sobą powiązane. Niska częstość tradycyjnego palenia jest korzystna, ale nie oznacza, że regularne dostarczanie nikotyny w innej formie jest obojętne dla zdrowia.
E papierosy narażają użytkowników na mniejszą liczbę znanych substancji toksycznych i rakotwórczych niż papierosy spalane. Właśnie dlatego mogą mieć znaczenie w kontekście dorosłych palaczy, którzy próbują odejść od tradycyjnych papierosów. To porównanie nie czyni ich jednak bezpiecznymi dla młodzieży, która wcześniej nie używała nikotyny. Autorzy przypominają, że długoterminowe skutki zdrowotne e papierosów nie są jeszcze w pełni poznane, a regularne używanie może prowadzić do uzależnienia w okresie rozwoju mózgu.
Wyniki dotyczą regularnego używania, a nie każdej pojedynczej próby wapowania.
Badanie nie dowodzi, że e papierosy są bezpieczne dla młodych osób.
Spadek palenia tradycyjnych papierosów jest korzystnym zjawiskiem, ale nie wyklucza uzależnienia od nikotyny przez e papierosy.
Dane pochodzą ze Stanów Zjednoczonych i nie pokazują bezpośrednio skali wapowania w Polsce.
Dlaczego wzrosło używanie e papierosów wśród dziewcząt
Badanie pokazuje zmianę wzorca, ale nie wyjaśnia jej przyczyn. Ponieważ jest badaniem obserwacyjnym, autorzy mogą wskazywać zależności między wiekiem, płcią i używaniem nikotyny, lecz nie mogą stwierdzić, że konkretny czynnik wywołał wzrost wapowania wśród dziewcząt. Zespół zaznacza, że potrzebne są dalsze analizy dotyczące motywacji do używania, marketingu, wpływu grupy rówieśniczej oraz tego, jak młodzi ludzie postrzegają e papierosy.
Jedną z praktycznych trudności jest także pomiar rzeczywistej intensywności wapowania. W przeciwieństwie do tradycyjnego papierosa, który ma określony początek i koniec, wkład do e papierosa może zapewniać setki lub tysiące zaciągnięć. Użytkownik może więc sięgać po urządzenie wielokrotnie w ciągu dnia, bez wyraźnego liczenia poszczególnych sesji. Małe urządzenia można również łatwo ukryć, co utrudnia rozpoznanie skali używania zarówno samemu użytkownikowi, jak i osobom z jego otoczenia.
Wnioski dla profilaktyki i opieki nad młodzieżą
Autorzy badania uważają, że działania profilaktyczne nie powinny koncentrować się wyłącznie na chłopcach ani zakładać, że problem wapowania zakończył się wraz ze spadkiem popularności urządzeń kojarzonych z falą wzrostu z lat 2018 i 2019. Benjamin Toll podkreślił potrzebę zwrócenia szczególnej uwagi na dziewczęta, przy jednoczesnym dalszym uwzględnianiu chłopców w programach zapobiegania i pomocy w zaprzestaniu używania nikotyny.
W praktyce oznacza to konieczność dalszej obserwacji zachowań młodzieży przez osoby, które mają z nią regularny kontakt, w tym pediatrów, rodziców, trenerów i pracowników szkoły. Nie chodzi o wyciąganie wniosków na podstawie samej płci lub wieku, lecz o świadomość, że wapowanie może dotyczyć różnych grup i nie zawsze jest łatwe do zauważenia. Wyniki mogą także pomóc w projektowaniu działań profilaktycznych oraz programów wspierających rezygnację z nikotyny, dostosowanych do czynników wpływających na używanie wśród dziewcząt i młodzieży ogółem.
Praca zespołu z MUSC została opublikowana w JAMA Pediatrics pod tytułem Rates of Nicotine Use Among Children and Adolescents. Analiza obejmowała dane z lat 2014 do 2024 i dotyczyła populacji Stanów Zjednoczonych. Jej najważniejszy wniosek jest jasny: choć tradycyjne palenie wśród nastolatków osiągnęło bardzo niski poziom, używanie nikotyny nie zniknęło, a w przypadku wapowania od kilku lat wyraźniej dotyczy dziewcząt, zwłaszcza starszych nastolatek.
