Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Fidżi ogłasza stan nadzwyczajny. Gwałtownie rośnie liczba zakażeń HIV
Liczba przypadków HIV na Fidżi wzrosła 12-krotnie między 2010 a 2025 rokiem.
Eksperci wskazują na związek epidemii z używaniem i wstrzykiwaniem krystalicznej metamfetaminy.
Tylko 5676 spośród szacowanych 9100 do 12000 przypadków zostało oficjalnie zdiagnozowanych.
Pomoc obejmuje testy, leki antyretrowirusowe, PrEP i szkolenie pracowników środowiskowych.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Fidżi, kojarzone przede wszystkim z turystyką i wypoczynkiem na wyspach Pacyfiku, mierzy się z gwałtownym wzrostem liczby zakażeń HIV. W ciągu 15 lat, między 2010 a 2025 rokiem, liczba przypadków wzrosła tam 12-krotnie. W połowie września rząd ogłosił stan nadzwyczajny, a przedstawiciele służby zdrowia ostrzegają, że kryzys może szybko obciążyć i tak przeciążony system opieki medycznej.
Skala kryzysu rośnie przede wszystkim wśród młodych osób
Szacunki dotyczące liczby osób żyjących z HIV na Fidżi nie są identyczne. Minister zdrowia mówił o ponad 9000 przypadków i wskazywał, że z HIV żyje obecnie jedna na 60 dorosłych osób. Inne dane przytaczane przez lekarzy zajmujących się krajową odpowiedzią na epidemię mówią o przedziale od 9100 do 12000 osób. Oficjalnie zdiagnozowano 5676 przypadków, co oznacza, że znaczna część zakażeń może pozostawać niewykryta.
Jason Mitchell, specjalista zdrowia publicznego kierujący działaniami przeciw epidemii HIV na Fidżi, określił ją podczas konferencji AIDS 2026 w Rio de Janeiro jako najszybciej rosnącą epidemię HIV na świecie. Według przedstawionych tam danych dwie trzecie przypadków dotyczy osób w wieku od 20 do 34 lat. Oznacza to, że zakażenia obejmują dużą część młodej i aktywnej zawodowo populacji. Eksperci obawiają się, że bez szybkiej poprawy dostępu do testów, profilaktyki i leczenia liczba nowych przypadków będzie nadal rosła.
Jednym z najważniejszych czynników wskazywanych przez lekarzy jest gwałtowny wzrost używania krystalicznej metamfetaminy. Narkotyk był dostępny na Fidżi już wcześniej, ponieważ wyspy leżą na szlaku przemytu między Ameryką Południową a Australią i Nową Zelandią. Jednak podczas pandemii COVID 19 sytuacja miała się zmienić. Utrata pracy, skrócenie czasu zatrudnienia, izolacja i pogorszenie zdrowia psychicznego zbiegły się z ograniczeniami w transporcie oraz wzmocnieniem kontroli granicznych. Zdaniem specjalistów część narkotyków, która wcześniej trafiała do innych państw, pozostała na wyspach i przyczyniła się do powstania większego rynku krajowego.
Słownik artykułu
Pojęcia, które warto znać
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Lekarze pracujący przy krajowej odpowiedzi na HIV informują, że metamfetamina jest coraz częściej wstrzykiwana, a nie palona. To zwiększa ryzyko transmisji HIV, zwłaszcza gdy użytkownicy nie mają dostępu do sterylnych igieł i strzykawek. Wśród osób używających narkotyków ma występować także bluetoothing, nazywany również hotspottingiem. W tym modelu jedna osoba wstrzykuje narkotyk, a kolejna wykorzystuje jej krew do własnego zastrzyku. Jeśli pierwsza osoba jest zakażona HIV, praktyka może ułatwić przekazanie wirusa następnej osobie. Według relacji lekarzy problem dotyczy także bardzo młodych ludzi, a niektóre społeczności zgłaszają używanie narkotyków dożylnych nawet przez dzieci w wieku dziewięciu lat.
Liczba przypadków HIV wzrosła na Fidżi 12-krotnie między 2010 a 2025 rokiem.
Dwie trzecie rozpoznanych przypadków ma dotyczyć osób w wieku od 20 do 34 lat.
Około połowy nowych zakażeń w 2025 roku miało być związanych z kontaktami seksualnymi.
W 2025 roku urodziło się 59 dzieci zakażonych HIV.
Szacunki mówią o 25 tysiącach osób żyjących z HIV na Fidżi w 2029 roku, jeśli obecny trend się utrzyma.
Do transmisji dochodzi także podczas kontaktów seksualnych
Wstrzykiwanie metamfetaminy nie jest jedyną drogą rozprzestrzeniania się HIV na Fidżi. Według lekarza Sailosiego Soqo kontakty seksualne odpowiadały za około 50 procent nowych przypadków w 2025 roku. Jednym z problemów pozostaje niski poziom używania prezerwatyw. Badanie z 2021 roku wykazało, że wśród osób w wieku od 15 do 49 lat, które miały w poprzednim roku więcej niż jednego partnera seksualnego, prezerwatywy użyło podczas ostatniego stosunku 24 procent mężczyzn i 9 procent kobiet.
Mark Shaheel Lal, aktywista zajmujący się HIV i założyciel organizacji Living Positive Fiji, sam został zakażony latem 2024 roku podczas seksu bez zabezpieczenia z mężczyzną. Opowiadał, że wystarczyło jednorazowe obniżenie ostrożności. Jego doświadczenie pokazuje, że ryzyko nie dotyczy wyłącznie osób używających narkotyków ani jednej grupy społecznej. Skuteczna reakcja wymaga równoczesnego ograniczania zakażeń związanych z używaniem wspólnych igieł, zwiększenia dostępu do prezerwatyw i profilaktyki przedekspozycyjnej oraz prowadzenia testów wśród osób, które mogą nie wiedzieć, że żyją z HIV.
Testowanie i leczenie są trudne na rozproszonych wyspach
Fidżi otrzymuje pomoc zagraniczną na rozwój testowania, profilaktyki i leczenia. W sierpniu Australia ogłosiła pakiet finansowania o wartości 48 mln dolarów, którego celem jest ograniczenie liczby nowych zakażeń, wcześniejsze wykrywanie HIV i poprawa dostępu do terapii. Jednym z pierwszych zadań ma być wprowadzenie testów HIV we wszystkich klinikach opieki nad kobietami w ciąży. Osoby z potwierdzonym zakażeniem mogą otrzymać leki antyretrowirusowe, które ograniczają namnażanie wirusa i zmniejszają ryzyko przekazania go dziecku podczas ciąży.
Dostarczenie leków osobom, które ich potrzebują, jest jednak trudniejsze niż samo zapewnienie zapasów. Fidżi obejmuje ponad 100 wysp, a dedykowane ośrodki kliniczne działają między innymi w Suvie, Lautoce i Labasie. Dla części pacjentów dotarcie do jednego z tych miejsc oznacza długą podróż. Wśród osób używających metamfetaminy wiele nie ma stałego adresu, a niepełne dane kontaktowe utrudniają przypominanie o wizytach i utrzymanie ciągłości leczenia. Lekarze informują, że niektórzy pacjenci przerywają terapię, a innych nie można skutecznie odnaleźć.
Na Fidżi wprowadzono niedawno PrEP, czyli leki przyjmowane przez osoby niezakażone HIV w celu zmniejszenia ryzyka infekcji. Lekarze mówią jednak, że zainteresowanie tabletkami jest na razie niewielkie. Część mieszkańców nie zna tych metod, a część nie chce lub nie może regularnie docierać do wyspecjalizowanych placówek. Władze i organizacje pomocowe tworzą dlatego zespoły zajmujące się HIV w 21 lokalizacjach. Mają one samodzielnie zamawiać i wydawać leki oraz prowadzić pacjentów bliżej ich miejsca zamieszkania. Planowane jest także szkolenie pracowników środowiskowych, w tym osób używających metamfetaminy, które żyją z HIV. Mogą one pomóc w nawiązywaniu kontaktu z grupami najbardziej narażonymi na zakażenie.
Jedną z najbardziej spornych kwestii pozostaje dostęp do sterylnych igieł i strzykawek. Lekarze proponowali przekazanie ich osobom używającym metamfetaminy, aby ograniczyć zakażenia związane z dzieleniem się sprzętem. Według Soqo plan został zablokowany przez organy ścigania, które miały zagrozić odpowiedzialnością za pomaganie w używaniu narkotyków. W rezultacie, jak twierdzi lekarz, w magazynie pozostają zapasy igieł i strzykawek, które nie trafiają do potrzebujących. Rząd Fidżi nie odpowiedział na prośbę o komentarz w tej sprawie.
Nowe metody mogą ułatwić ochronę przed HIV
W odpowiedzi na kryzys Fidżi ma otrzymać także lenakapawir, czyli preparat do wstrzykiwań stosowany jako PrEP. Według informacji przedstawionych w materiale ma on zapewniać blisko 100 procent ochrony przed HIV u osób narażonych z powodu kontaktów seksualnych lub używania narkotyków. Lek wymaga podawania dwa razy w roku, co może ułatwić profilaktykę osobom, dla których codzienne przyjmowanie tabletek jest trudne. Samo dostarczenie preparatu nie rozwiąże jednak problemu, jeśli pacjenci nie będą wiedzieć o jego istnieniu lub nie będą mogli dotrzeć do punktu opieki. W klinikach zajmujących się opieką nad kobietami w ciąży planowane jest także wykorzystanie dopochwowych pierścieni, które stopniowo uwalniają lek chroniący przed zakażeniem.
Prognozy cytowane przez lekarzy wskazują, że przy utrzymaniu obecnego tempa wzrostu do 2029 roku z HIV może żyć na Fidżi 25 tysięcy osób. Byłoby to poważne obciążenie dla systemu, który już teraz zmaga się z przepełnieniem głównych szpitali, brakami kadrowymi i rosnącą liczbą zaawansowanych przypadków HIV zgłaszanych przez placówki leczenia gruźlicy oraz podstawowej opieki zdrowotnej. Sytuacja Fidżi pokazuje, że epidemia nie zależy wyłącznie od dostępności samych leków. Znaczenie mają również testowanie, ciągłość terapii, możliwość dotarcia do lekarza, ograniczanie szkód związanych z używaniem narkotyków oraz działania profilaktyczne dostosowane do lokalnych warunków.
