Porozumienie przyjęte, ale nadal bez kluczowych ustaleń
Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła w maju 2025 roku porozumienie pandemiczne, którego celem jest lepsze przygotowanie państw na kolejną globalną sytuację kryzysową. Dokument ma ułatwić szybszą reakcję na pojawienie się nowego wirusa, wspierać wymianę informacji między państwami i ograniczyć nierówności w dostępie do szczepionek, leków oraz testów. Porozumienie nie działa jednak jeszcze w pełnym zakresie. Państwa przyjęły jego ogólne założenia, odkładając rozstrzygnięcie najbardziej spornych kwestii na dalsze negocjacje.
Ósma runda rozmów odbyła się w ubiegłym tygodniu w Genewie, ale nie przyniosła przełomu. Suerie Moon, współdyrektorka centrum zdrowia globalnego w Geneva Graduate Institute, oceniła, że porozumienie pozostaje w stanie zawieszenia. Jej zdaniem wiele państw wie, że trzeba osiągnąć postęp, ale nadal nie ma jasnej drogi do kompromisu. Negocjatorzy mają czas do maja 2027 roku, kiedy państwa członkowskie WHO ponownie spotkają się na Światowym Zgromadzeniu Zdrowia.
Największy spór dotyczy dostępu i równości
Sednem negocjacji jest pytanie, czy państwa powinny być zobowiązane do szybkiego udostępniania danych o nowych patogenach oraz jakie obowiązki powinny mieć firmy i państwa korzystające z tych informacji. Chodzi między innymi o to, czy państwo, które przekazuje próbkę wirusa albo dane o jego genomie, powinno otrzymać później łatwiejszy dostęp do szczepionek, leków lub testów opracowanych na podstawie tych informacji.
Spór wynika między innymi z doświadczeń pandemii COVID-19. Zamożne państwa mogły szybko kupować szczepionki i zabezpieczać ich wielokrotne dostawy dla własnych mieszkańców. Państwa o niższych dochodach otrzymywały znacznie mniejszą część dostępnych produktów. Sangeeta Shashikant, doradczyni prawna organizacji Third World Network, określiła te różnice jako bardzo dotkliwą nierówność. Porozumienie pandemiczne ma właśnie zmniejszyć ryzyko powtórzenia takiego układu.