Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5806
- Widoczny zakres
- 1-90
Indeks alfabetyczny
#
5 haseł
1080p
Format obrazu o rozdzielczości 1920 na 1080 pikseli, często określany jako Full HD.
18 USC 209
Federalny przepis ograniczający możliwość otrzymywania przez pracowników władzy wykonawczej USA dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie obowiązków służbowych.
3-technique
Rola defensive tackle ustawionego po zewnętrznej stronie jednego z wewnętrznych liniowych.
4K Blu-ray
Format fizycznej płyty przeznaczony do przechowywania filmów w wysokiej jakości obrazu oraz wielokanałowego dźwięku.
5-MeO-DMT
Silna substancja psychodeliczna występująca w wydzielinie ropuch pustyni Sonora. Może wywoływać krótkie, lecz bardzo intensywne zaburzenia percepcji i poczucia własnego ja.
A
85 haseł
ABI
Ustalony sposób komunikacji między komponentami oprogramowania i sprzętu.
ADAS
ADAS to systemy wspomagania kierowcy, które monitorują otoczenie pojazdu i mogą ostrzegać przed zagrożeniami lub wspierać wybrane manewry.
ADHD
ADHD to rozpoznanie kliniczne dotyczące utrzymujących się trudności z uwagą, impulsywnością lub nadmierną aktywnością, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie.
ADS
Zautomatyzowany system prowadzenia pojazdu, który wykorzystuje oprogramowanie i czujniki do wykonywania części lub całości czynności związanych z jazdą.
AI Act
Unijne przepisy regulujące rozwój i stosowanie systemów sztucznej inteligencji. Zgodnie z opisem źródłowym muszą ich przestrzegać także zabawki wykorzystujące AI.
AI dla przedsiębiorstw
AI dla przedsiębiorstw to zastosowanie sztucznej inteligencji w organizacjach do automatyzacji procesów, obsługi klienta, analizy danych i wspierania decyzji. Rozwiązania te muszą uwzględniać bezpieczeństwo, integrację z systemami firmy i wymagania zgodności.
AI psychosis
Potoczne, krytyczne określenie sytuacji, w której osoby decyzyjne przypisują sztucznej inteligencji nadmierne możliwości i oczekują jej szerokiego zastosowania bez dostatecznego uwzględnienia doświadczeń użytkowników.
AI security posture management
AI security posture management służy do oceny i kontrolowania konfiguracji, dostępu, pochodzenia modeli oraz zatwierdzonego użycia systemów AI.
AI slop
Określenie na masowo produkowane, często niskiej jakości treści tworzone z użyciem sztucznej inteligencji.
AI-assisted coding
Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji do wspierania tworzenia, przeglądania i testowania kodu.
AI-native
Określenie produktu lub firmy projektowanych od początku wokół możliwości sztucznej inteligencji, a nie tylko uzupełnionych o funkcje AI po stworzeniu podstawowego rozwiązania.
AI-native development
Podejście do tworzenia oprogramowania, w którym sztuczna inteligencja jest uwzględniona jako podstawowy element projektu, a nie tylko dodatkowe narzędzie zwiększające produktywność.
AIDS
AIDS to zaawansowane stadium zakażenia HIV, w którym układ odpornościowy jest poważnie osłabiony, a ryzyko ciężkich infekcji rośnie.
AIFMD
AIFMD to unijna dyrektywa regulująca działalność zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Określa między innymi wymogi dotyczące zezwoleń, zarządzania ryzykiem, przejrzystości i raportowania.
AP Top 25
Cotygodniowy ranking 25 drużyn futbolu akademickiego w USA, tworzony przez 69 dziennikarzy i komentatorów.
APEC
Forum współpracy gospodarczej państw i gospodarek regionu Azji i Pacyfiku.
APOE4
Jedna z trzech częstych postaci genu APOE. Jest najsilniejszym znanym genetycznym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera, ale samo jej posiadanie nie przesądza o rozwoju choroby.
APXS
APXS to instrument służący do określania składu chemicznego skał i gleby na podstawie promieniowania emitowanego przez badaną powierzchnię.
ARPU
ARPU to średni przychód uzyskiwany od jednego użytkownika lub klienta w określonym czasie, najczęściej w miesiącu. Wskaźnik pomaga oceniać wartość bazy klientów.
ASCII smuggling
Technika ukrywania treści za pomocą niewidocznych lub nierenderowanych znaków Unicode. W tym przypadku podobny mechanizm posłużył do rozbijania słów w wiadomościach phishingowych.
ASLR
Mechanizm ochronny systemów operacyjnych, który losowo rozmieszcza wybrane obszary pamięci. Utrudnia to przewidywanie adresów potrzebnych do wykorzystania błędów pamięci.
ASN.1
Standard opisu struktur danych używany między innymi przy obsłudze certyfikatów i komunikacji bezpieczeństwa.
ATCPHY
Blok sprzętowy odpowiadający za obsługę wybranych połączeń przewodowych przez porty USB typu C.
ATP Challenger Tour
Zawodowy cykl turniejów tenisowych niższej rangi niż główny ATP Tour. Uczestnicy zdobywają w nim punkty rankingowe i nagrody pieniężne.
ATX
ATX to rodzina standardów określających między innymi wymiary i sposób montażu podzespołów komputerowych, w tym zasilaczy.
AV1
AV1 to standard kompresji obrazu wideo przeznaczony do wydajnego przesyłania i przechowywania materiałów. Dekodowanie sprzętowe pozwala odtwarzać taki obraz przy mniejszym obciążeniu procesora.
AVIF
Format obrazu wykorzystywany do przechowywania grafiki przy wysokiej kompresji.
Absencja pracownicza
Absencja pracownicza oznacza nieobecność zatrudnionej osoby w czasie zaplanowanej pracy. W restauracji może prowadzić do dłuższych kolejek, nadgodzin i przenoszenia obowiązków na pozostałych pracowników.
Accumulated Cyclone Energy
Wskaźnik używany do oceny łącznej aktywności sezonu cyklonów tropikalnych, uwzględniający siłę i czas trwania poszczególnych układów.
Acetaminofen
Lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, znany także jako paracetamol. W materiale oceniano jego stosowanie w czasie ciąży.
Active Assisted Living
Obszar technologii i usług, które mają pomagać osobom starszym lub wymagającym wsparcia w bezpiecznym, możliwie samodzielnym funkcjonowaniu.
Active Directory
Usługa katalogowa Microsoftu używana do zarządzania użytkownikami, komputerami, grupami i relacjami zaufania w domenie.
ActivityPub
ActivityPub to otwarty protokół umożliwiający wymianę treści i interakcji między niezależnymi serwerami usług społecznościowych.
Adenozynotrifosforan
Cząsteczka przenosząca energię używaną przez komórki do wykonywania pracy biologicznej.
Aedes aegypti
Gatunek komara występujący głównie w regionach tropikalnych i subtropikalnych. Może przenosić między innymi wirusy dengi, żółtej febry, chikungunyi i Zika.
Aeracja gleby
Proces zwiększania przepływu powietrza w glebie przez tworzenie lub udrażnianie przestrzeni między jej cząstkami.
Affordable Care Act
Amerykańska ustawa dotycząca ochrony zdrowia, w ramach której rozszerzono kryteria kwalifikacji do Medicaid w części stanów.
Agent harness
Warstwa oprogramowania, która przekłada możliwości modelu AI na działania w konkretnym środowisku. Zarządza między innymi narzędziami, planem i stanem pracy agenta.
Agiasmos
W greckiej tradycji prawosławnej ceremonia poświęcenia lub błogosławieństwa miejsca albo obiektu.
Akarycyd
Substancja przeznaczona do zabijania roztoczy, a także niektórych innych pasożytów zewnętrznych.
Akceleratory neuronowe
Wyspecjalizowane elementy układu scalonego przeznaczone do obliczeń związanych między innymi ze sztuczną inteligencją i uczeniem maszynowym.
Akcje bez prawa głosu
Akcje dające udział ekonomiczny w spółce, ale pozbawione prawa uczestniczenia w głosowaniach właścicielskich.
Aklimatyzacja cieplna
Stopniowe fizjologiczne przystosowanie organizmu do regularnego kontaktu z wysoką temperaturą. Obejmuje między innymi wcześniejsze i intensywniejsze pocenie oraz sprawniejsze kierowanie krwi do skóry.
Akt o rynkach cyfrowych (DMA)
Unijne przepisy regulujące największe platformy cyfrowe i nakładające na nie dodatkowe obowiązki dotyczące konkurencji oraz dostępu do usług.
Aktuator
Element, który po otrzymaniu sygnału wykonuje określone działanie, na przykład stymuluje nerw, wywołuje skurcz mięśnia albo uwalnia lek.
Aktywna aerodynamika
Rozwiązania aerodynamiczne, których ustawienie może zmieniać się podczas jazdy, aby dostosować opór i docisk do sytuacji.
Aktywna obserwacja
Aktywna obserwacja polega na regularnym monitorowaniu nowotworu bez natychmiastowego leczenia. Dotyczy wybranych pacjentów.
Akumulator litowo-żelazowo-fosforanowy (LFP)
Rodzaj akumulatora litowo-jonowego stosowanego między innymi w pojazdach elektrycznych i magazynach energii.
Akumulator półprzewodnikowy
Akumulator, w którym elektrolit ma postać stałą zamiast ciekłej. BYD rozwija tę technologię, ale źródło nie potwierdza, że trafi ona do opisywanego sedana.
Akwakultura
Produkcja organizmów wodnych w warunkach kontrolowanych, zamiast pozyskiwania ich wyłącznie z naturalnych akwenów.
Alert RCB
Komunikat ostrzegawczy wysyłany mieszkańcom określonych obszarów w związku z bezpośrednim zagrożeniem.
Alert przeciwlotniczy
Ostrzeżenie o możliwym zagrożeniu z powietrza, które wymaga stosowania się do komunikatów służb i podjęcia działań ochronnych.
Alerty krytyczne
Najwyższy poziom alertów, który może odtworzyć dźwięk nawet wtedy, gdy urządzenie jest wyciszone.
Alokacja
Przydzielenie określonej puli środków na konkretny cel, program, działanie lub państwo. W polityce unijnej oznacza zwykle zaplanowaną kwotę dostępną w ramach danego budżetu.
Android Automotive
Samodzielny system operacyjny dla samochodów, który uruchamia aplikacje bezpośrednio w pojeździe, bez konieczności podłączania telefonu.
Android Automotive OS
System operacyjny przeznaczony do pracy bezpośrednio w samochodowym systemie multimedialnym.
Anemia
Stan, w którym organizm ma zbyt mało czerwonych krwinek lub hemoglobiny, co może ograniczać dostarczanie tlenu do tkanek.
Antracykliny
Klasa leków przeciwnowotworowych, do której należy doksorubicyna. Leki te są skuteczne w leczeniu części nowotworów, ale należą do preparatów najsilniej wiązanych z ryzykiem uszkodzenia serca.
Antycyklon subtropikalny
Rozległy obszar wyżowy związany z ciepłym i zwykle suchym powietrzem. Jego umocnienie nad Morzem Śródziemnym może prowadzić do utrzymywania się wysokich temperatur.
App-Bound Encryption
Mechanizm ochrony danych uwierzytelniających przeglądarki, który wiąże użycie klucza szyfrującego z aplikacją lub jej środowiskiem.
AppSec
Obszar bezpieczeństwa aplikacji, obejmujący identyfikowanie i ograniczanie zagrożeń związanych z oprogramowaniem.
Apple Intelligence
Platforma funkcji sztucznej inteligencji Apple, zintegrowana z systemem i aplikacjami. W macOS 27 ma obsługiwać między innymi Siri, korektę tekstu, wyszukiwanie i automatyzację.
Apple silicon
Rodzina procesorów Apple stosowanych w nowszych komputerach Mac. Aplikacja Meta AI działa natywnie na Macach z tymi układami.
Apteka recepturowa
Apteka przygotowująca określone preparaty na zamówienie, zgodnie z obowiązującymi zasadami i zakresem uprawnień.
Arbaeen
Jedno z najważniejszych świąt i zgromadzeń religijnych szyitów, poświęcone pamięci imama Husajna.
Arbitraż scenariuszowy WGA
Procedura stosowana przez Writers Guild of America, gdy trzeba ustalić udział poszczególnych scenarzystów w powstaniu filmu lub serialu.
Arch User Repository (AUR)
Społecznościowe repozytorium przepisów i pakietów dla dystrybucji Arch Linux. Pakiety w AUR mogą być utrzymywane przez różnych użytkowników.
Architektura Zen
Rodzina architektur rdzeni procesorów AMD. W tym materiale Zen 3 oznacza starszą generację zastosowaną w Ryzen 5 5500F, a Zen 4 nowszą generację używaną w Ryzen 5 7500.
Architektura elektryczna
Układ podzespołów, przewodów, sterowników i zabezpieczeń odpowiadających za działanie instalacji elektrycznej pojazdu.
Architektura pojazdu
Bazowa konstrukcja techniczna samochodu, obejmująca między innymi układ napędowy, punkty montażowe i rozwiązania podwozia.
Architektura wernakularna
Architektura wernakularna wyrasta z lokalnego kontekstu, tradycji i sposobu rozumienia miejsca. W tym materiale pojęcie odnosi się do poszukiwania współczesnej chińskiej tożsamości architektonicznej.
Artefakty kompresji
Widoczne zniekształcenia powstające, gdy podczas kompresji trzeba odrzucić zbyt dużo informacji. Jednym z przykładów jest pasmowanie, czyli widoczne pasy zamiast płynnego przejścia kolorów.
Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego
Zasada NATO uznająca zbrojny atak na jednego członka za atak na wszystkich sojuszników.
Arynizacja
Postępujący proces wysychania środowiska, odróżniany od przejściowej suszy.
Ascension
Skala dodatkowych poziomów trudności w Slay the Spire 2.
Atrybucja
Atrybucja to przypisanie dzieła konkretnemu artyście na podstawie analizy jego stylu, techniki i porównań z innymi pracami.
Audit Query
Formalne postępowanie informacyjne prowadzone przez NHTSA w celu sprawdzenia danych i procedur wykorzystanych przez producenta przy certyfikacji pojazdu.
Aureola zdrowotności
Efekt, w którym pojedyncze korzystnie brzmiące cechy produktu wpływają na ocenę jego całego składu. Może sprawiać, że konsument uzna produkt za zdrowszy, niż wynika to z jego profilu żywieniowego.
Automated Clearing House
Amerykański system elektronicznych transferów bankowych. W opisanej kampanii oszuści nakłaniali działy finansowe do zlecania przelewów na kontrolowane przez nich rachunki.
Automatyczne rozpoznawanie treści
Technologia rozpoznająca oglądane treści, takie jak programy lub kanały, na podstawie obrazu albo dźwięku. Dane mogą być wykorzystywane między innymi do personalizacji reklam.
Autonomia poziomu 4
Poziom automatyzacji, przy którym pojazd może samodzielnie realizować przejazd w określonych warunkach i na wyznaczonym obszarze, bez kierowcy lub monitora w pojeździe.
Autonomiczna ciężarówka
Pojazd ciężarowy wykorzystujący czujniki i oprogramowanie do samodzielnego poruszania się po drodze. W materiale chodzi o pojazdy monitorujące otoczenie za pomocą laserów, radarów i kamer.
Autonomiczni agenci
Programy AI, które mogą wykonywać kolejne zadania i podejmować działania przy ograniczonym nadzorze człowieka.
Autopoprawka
Zmiana wprowadzona do wcześniej przygotowanego projektu przez podmiot, który go przedstawił.
Autoryzacja na podstawie art. 39
Wyjątkowa ścieżka w unijnych przepisach homologacyjnych dla nowych technologii, które nie mieszczą się w istniejących wymaganiach.