Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 1-90
Indeks alfabetyczny
#
7 haseł
1080p
Format obrazu o rozdzielczości 1920 na 1080 pikseli, często określany jako Full HD.
18 USC 209
Federalny przepis ograniczający możliwość otrzymywania przez pracowników władzy wykonawczej USA dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie obowiązków służbowych.
2CP
Tryb oparty na przejmowaniu dwóch kolejnych celów.
3-technique
Rola defensive tackle ustawionego po zewnętrznej stronie jednego z wewnętrznych liniowych.
4DX
Format seansu wykorzystujący dodatkowe efekty mające zwiększać wrażenie uczestnictwa w wydarzeniach przedstawionych na ekranie.
4K Blu-ray
Format fizycznej płyty przeznaczony do przechowywania filmów w wysokiej jakości obrazu oraz wielokanałowego dźwięku.
5-MeO-DMT
Silna substancja psychodeliczna występująca w wydzielinie ropuch pustyni Sonora. Może wywoływać krótkie, lecz bardzo intensywne zaburzenia percepcji i poczucia własnego ja.
A
83 haseł
ABI
Ustalony sposób komunikacji między komponentami oprogramowania i sprzętu.
ADAS
ADAS to systemy wspomagania kierowcy, które monitorują otoczenie pojazdu i mogą ostrzegać przed zagrożeniami lub wspierać wybrane manewry.
ADHD
ADHD to rozpoznanie kliniczne dotyczące utrzymujących się trudności z uwagą, impulsywnością lub nadmierną aktywnością, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie.
ADS
Zautomatyzowany system prowadzenia pojazdu, który wykorzystuje oprogramowanie i czujniki do wykonywania części lub całości czynności związanych z jazdą.
AI Act
Unijne przepisy regulujące rozwój i stosowanie systemów sztucznej inteligencji. Zgodnie z opisem źródłowym muszą ich przestrzegać także zabawki wykorzystujące AI.
AI Overviews
Generowane przez sztuczną inteligencję podsumowania wyświetlane bezpośrednio w wynikach wyszukiwania.
AI agentowa
AI agentowa może wykonywać wieloetapowe zadania, śledzić ich cel i kontynuować pracę między rozmowami, zamiast reagować wyłącznie na pojedyncze polecenia.
AI dla przedsiębiorstw
AI dla przedsiębiorstw to zastosowanie sztucznej inteligencji w organizacjach do automatyzacji procesów, obsługi klienta, analizy danych i wspierania decyzji. Rozwiązania te muszą uwzględniać bezpieczeństwo, integrację z systemami firmy i wymagania zgodności.
AI psychosis
Potoczne, krytyczne określenie sytuacji, w której osoby decyzyjne przypisują sztucznej inteligencji nadmierne możliwości i oczekują jej szerokiego zastosowania bez dostatecznego uwzględnienia doświadczeń użytkowników.
AI security posture management
AI security posture management służy do oceny i kontrolowania konfiguracji, dostępu, pochodzenia modeli oraz zatwierdzonego użycia systemów AI.
AI slop
Określenie na masowo produkowane, często niskiej jakości treści tworzone z użyciem sztucznej inteligencji.
AI-assisted coding
Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji do wspierania tworzenia, przeglądania i testowania kodu.
AI-native
Określenie produktu lub firmy projektowanych od początku wokół możliwości sztucznej inteligencji, a nie tylko uzupełnionych o funkcje AI po stworzeniu podstawowego rozwiązania.
AI-native development
Podejście do tworzenia oprogramowania, w którym sztuczna inteligencja jest uwzględniona jako podstawowy element projektu, a nie tylko dodatkowe narzędzie zwiększające produktywność.
AIDS
AIDS to zaawansowane stadium zakażenia HIV, w którym układ odpornościowy jest poważnie osłabiony, a ryzyko ciężkich infekcji rośnie.
AIFMD
AIFMD to unijna dyrektywa regulująca działalność zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Określa między innymi wymogi dotyczące zezwoleń, zarządzania ryzykiem, przejrzystości i raportowania.
AMOC
Rozległy system prądów Atlantyku, który transportuje ciepłą wodę na północ, a chłodną na południe.
AP Top 25
Cotygodniowy ranking 25 drużyn futbolu akademickiego w USA, tworzony przez 69 dziennikarzy i komentatorów.
APEC
Forum współpracy gospodarczej państw i gospodarek regionu Azji i Pacyfiku.
APOE4
Jedna z trzech częstych postaci genu APOE. Jest najsilniejszym znanym genetycznym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera, ale samo jej posiadanie nie przesądza o rozwoju choroby.
APS-C
Format matrycy mniejszy od pełnej klatki. Pozwala budować lżejsze i tańsze aparaty, zachowując wymienne obiektywy oraz rozbudowane funkcje fotograficzne i filmowe.
APT
Określenie grupy prowadzącej długotrwałe, ukierunkowane działania z użyciem zaawansowanych narzędzi.
APXS
APXS to instrument służący do określania składu chemicznego skał i gleby na podstawie promieniowania emitowanego przez badaną powierzchnię.
ARPU
ARPU to średni przychód uzyskiwany od jednego użytkownika lub klienta w określonym czasie, najczęściej w miesiącu. Wskaźnik pomaga oceniać wartość bazy klientów.
ASCII smuggling
Technika ukrywania treści za pomocą niewidocznych lub nierenderowanych znaków Unicode. W tym przypadku podobny mechanizm posłużył do rozbijania słów w wiadomościach phishingowych.
ASEAN Power Grid
Plan połączenia krajowych sieci energetycznych państw Azji Południowo-Wschodniej, aby umożliwić transgraniczny handel energią i lepiej wykorzystywać lokalne źródła odnawialne.
ASLR
Mechanizm ochronny systemów operacyjnych, który losowo rozmieszcza wybrane obszary pamięci. Utrudnia to przewidywanie adresów potrzebnych do wykorzystania błędów pamięci.
ASN.1
Standard opisu struktur danych używany między innymi przy obsłudze certyfikatów i komunikacji bezpieczeństwa.
ATCPHY
Blok sprzętowy odpowiadający za obsługę wybranych połączeń przewodowych przez porty USB typu C.
ATH
Skrót od all-time high, czyli najwyższego poziomu notowań w historii.
ATP Challenger Tour
Zawodowy cykl turniejów tenisowych niższej rangi niż główny ATP Tour. Uczestnicy zdobywają w nim punkty rankingowe i nagrody pieniężne.
ATP Live Race to Turin
Bieżący ranking tenisistów walczących o udział w ATP Finals w Turynie.
ATX
ATX to rodzina standardów określających między innymi wymiary i sposób montażu podzespołów komputerowych, w tym zasilaczy.
AV1
AV1 to standard kompresji obrazu wideo przeznaczony do wydajnego przesyłania i przechowywania materiałów. Dekodowanie sprzętowe pozwala odtwarzać taki obraz przy mniejszym obciążeniu procesora.
AVIF
Format obrazu wykorzystywany do przechowywania grafiki przy wysokiej kompresji.
Absencja pracownicza
Absencja pracownicza oznacza nieobecność zatrudnionej osoby w czasie zaplanowanej pracy. W restauracji może prowadzić do dłuższych kolejek, nadgodzin i przenoszenia obowiązków na pozostałych pracowników.
Accumulated Cyclone Energy
Wskaźnik używany do oceny łącznej aktywności sezonu cyklonów tropikalnych, uwzględniający siłę i czas trwania poszczególnych układów.
Acetaminofen
Lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, znany także jako paracetamol. W materiale oceniano jego stosowanie w czasie ciąży.
Active Assisted Living
Obszar technologii i usług, które mają pomagać osobom starszym lub wymagającym wsparcia w bezpiecznym, możliwie samodzielnym funkcjonowaniu.
Active Directory
Usługa katalogowa Microsoftu używana do zarządzania użytkownikami, komputerami, grupami i relacjami zaufania w domenie.
Active Directory Certificate Services
Usługa systemu Windows zarządzająca certyfikatami używanymi między innymi do uwierzytelniania. Jej konfiguracja może tworzyć ścieżki prowadzące do nadużycia uprzywilejowanych tożsamości.
ActivityPub
ActivityPub to otwarty protokół umożliwiający wymianę treści i interakcji między niezależnymi serwerami usług społecznościowych.
Adenozynotrifosforan
Cząsteczka przenosząca energię używaną przez komórki do wykonywania pracy biologicznej.
Aedes aegypti
Gatunek komara występujący głównie w regionach tropikalnych i subtropikalnych. Może przenosić między innymi wirusy dengi, żółtej febry, chikungunyi i Zika.
Aeracja gleby
Proces zwiększania przepływu powietrza w glebie przez tworzenie lub udrażnianie przestrzeni między jej cząstkami.
Affordable Care Act
Amerykańska ustawa dotycząca ochrony zdrowia, w ramach której rozszerzono kryteria kwalifikacji do Medicaid w części stanów.
Afrykański pomór świń
Choroba zakaźna świń, przed której rozprzestrzenianiem mają chronić finansowane inwestycje.
Agent harness
Warstwa oprogramowania, która przekłada możliwości modelu AI na działania w konkretnym środowisku. Zarządza między innymi narzędziami, planem i stanem pracy agenta.
Agiasmos
W greckiej tradycji prawosławnej ceremonia poświęcenia lub błogosławieństwa miejsca albo obiektu.
Agroleśnictwo
System łączący uprawę roślin z sadzeniem drzew na tym samym obszarze. Może wspierać produkcję rolną i ochronę gleby.
Agrowoltaika
Model, w którym panele słoneczne są instalowane nad aktywnie użytkowanymi terenami rolnymi. Pod nimi mogą rosnąć uprawy albo mogą przebywać zwierzęta.
AirPlay
Technologia Apple umożliwiająca bezprzewodowe przesyłanie treści, w tym muzyki, z kompatybilnych urządzeń do obsługujących ją głośników.
Airbus A380
Szerokokadłubowy, dwupokładowy samolot pasażerski produkowany przez Airbusa. Jest jednym z największych samolotów używanych w regularnym transporcie lotniczym.
Akarycyd
Substancja przeznaczona do zabijania roztoczy, a także niektórych innych pasożytów zewnętrznych.
Akceleratory neuronowe
Wyspecjalizowane elementy układu scalonego przeznaczone do obliczeń związanych między innymi ze sztuczną inteligencją i uczeniem maszynowym.
Akcje bez prawa głosu
Akcje dające udział ekonomiczny w spółce, ale pozbawione prawa uczestniczenia w głosowaniach właścicielskich.
Akkermansia muciniphila
Bakteria jelitowa, której większą obecność zaobserwowano po 24 godzinach postu. W badaniu była potrzebna, aby w pełni ujawnił się ochronny efekt postu po napromienianiu.
Aklimatyzacja cieplna
Stopniowe fizjologiczne przystosowanie organizmu do regularnego kontaktu z wysoką temperaturą. Obejmuje między innymi wcześniejsze i intensywniejsze pocenie oraz sprawniejsze kierowanie krwi do skóry.
Akt o rynkach cyfrowych (DMA)
Unijne przepisy regulujące największe platformy cyfrowe i nakładające na nie dodatkowe obowiązki dotyczące konkurencji oraz dostępu do usług.
Akt o usługach cyfrowych
Unijne przepisy dotyczące funkcjonowania usług internetowych i odpowiedzialności za treści publikowane w sieci. W opisywanej sprawie ustawa miała dać państwu narzędzia do szybkiego reagowania na określone treści.
Aktuator
Element, który po otrzymaniu sygnału wykonuje określone działanie, na przykład stymuluje nerw, wywołuje skurcz mięśnia albo uwalnia lek.
Aktywna aerodynamika
Rozwiązania aerodynamiczne, których ustawienie może zmieniać się podczas jazdy, aby dostosować opór i docisk do sytuacji.
Aktywna obserwacja
Aktywna obserwacja polega na regularnym monitorowaniu nowotworu bez natychmiastowego leczenia. Dotyczy wybranych pacjentów.
Aktywna rezerwa
Część rezerw osobowych sił zbrojnych, której członkowie mogą być szkoleni i kierowani do służby w razie potrzeby.
Aktywność pozapojazdowa
Działanie wykonywane przez członków załogi poza miejscem pobytu lub pojazdem podczas misji kosmicznej albo jej symulacji.
Akumulator 800-woltowy
Akumulator pracujący w instalacji o napięciu znamionowym 800 V. Wyższe napięcie może ograniczać natężenie prądu potrzebne do przesyłania tej samej mocy.
Akumulator NMC
Akumulator NMC wykorzystuje ogniwa z katodą zawierającą nikiel, mangan i kobalt. W opisywanym modelu ma pojemność 52 kWh.
Akumulator litowo-żelazowo-fosforanowy (LFP)
Rodzaj akumulatora litowo-jonowego stosowanego między innymi w pojazdach elektrycznych i magazynach energii.
Akumulator półprzewodnikowy
Akumulator, w którym elektrolit ma postać stałą zamiast ciekłej. BYD rozwija tę technologię, ale źródło nie potwierdza, że trafi ona do opisywanego sedana.
Akwakultura
Produkcja organizmów wodnych w warunkach kontrolowanych, zamiast pozyskiwania ich wyłącznie z naturalnych akwenów.
Albedo
Zdolność powierzchni do odbijania promieniowania słonecznego. Jasny śnieg i lód odbijają go więcej niż ciemna woda lub ziemia.
Alert RCB
Komunikat ostrzegawczy wysyłany mieszkańcom określonych obszarów w związku z bezpośrednim zagrożeniem.
Alert przeciwlotniczy
Ostrzeżenie o możliwym zagrożeniu z powietrza, które wymaga stosowania się do komunikatów służb i podjęcia działań ochronnych.
Alerty krytyczne
Najwyższy poziom alertów, który może odtworzyć dźwięk nawet wtedy, gdy urządzenie jest wyciszone.
All-Pro
Wyróżnienie przyznawane najlepszym zawodnikom sezonu w NFL. Wybór do First Team All-Pro oznacza miejsce w pierwszym składzie najlepszych graczy danej kampanii.
Alokacja
Przydzielenie określonej puli środków na konkretny cel, program, działanie lub państwo. W polityce unijnej oznacza zwykle zaplanowaną kwotę dostępną w ramach danego budżetu.
Alternative Fuels Infrastructure Regulation (AFIR)
Unijne rozporządzenie określające wymagania dotyczące infrastruktury paliw alternatywnych, w tym rozmieszczenia stacji wodorowych.
Aminokwasy niezbędne
Dziewięć aminokwasów, których organizm człowieka nie potrafi sam wytworzyć w wystarczającej ilości i dlatego musi otrzymywać je z pożywieniem.
Amplifikacja całogenomowa oparta na PCR
Proces wielokrotnego kopiowania fragmentów DNA pochodzących z różnych części genomów obecnych w próbce, aby uzyskać materiał wystarczający do sekwencjonowania.
Amyloid beta
Białko, którego złogi są jedną z charakterystycznych zmian obserwowanych w mózgu osób z chorobą Alzheimera.
Amyloidy
Białka lub struktury białkowe, które mogą łączyć się w trwałe włókna. Kojarzy się je z chorobami neurodegeneracyjnymi, ale pełnią też funkcje w innych częściach organizmu.
Anafilaksja
Anafilaksja to ciężka, szybko rozwijająca się reakcja alergiczna, która może powodować obrzęk i trudności w oddychaniu.
Anaglif stereoskopowy
Obraz utworzony z dwóch ujęć przeznaczonych dla lewego i prawego oka. Kolorowe okulary pozwalają zobaczyć go jako scenę trójwymiarową.