Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 1-90
Indeks alfabetyczny
A
16 haseł
ADS
Zautomatyzowany system prowadzenia pojazdu, który wykorzystuje oprogramowanie i czujniki do wykonywania części lub całości czynności związanych z jazdą.
AI dla przedsiębiorstw
AI dla przedsiębiorstw to zastosowanie sztucznej inteligencji w organizacjach do automatyzacji procesów, obsługi klienta, analizy danych i wspierania decyzji. Rozwiązania te muszą uwzględniać bezpieczeństwo, integrację z systemami firmy i wymagania zgodności.
AI psychosis
Potoczne, krytyczne określenie sytuacji, w której osoby decyzyjne przypisują sztucznej inteligencji nadmierne możliwości i oczekują jej szerokiego zastosowania bez dostatecznego uwzględnienia doświadczeń użytkowników.
AI-assisted coding
Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji do wspierania tworzenia, przeglądania i testowania kodu.
AI-native
Określenie produktu lub firmy projektowanych od początku wokół możliwości sztucznej inteligencji, a nie tylko uzupełnionych o funkcje AI po stworzeniu podstawowego rozwiązania.
AI-native development
Podejście do tworzenia oprogramowania, w którym sztuczna inteligencja jest uwzględniona jako podstawowy element projektu, a nie tylko dodatkowe narzędzie zwiększające produktywność.
AIFMD
AIFMD to unijna dyrektywa regulująca działalność zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Określa między innymi wymogi dotyczące zezwoleń, zarządzania ryzykiem, przejrzystości i raportowania.
ARPU
ARPU to średni przychód uzyskiwany od jednego użytkownika lub klienta w określonym czasie, najczęściej w miesiącu. Wskaźnik pomaga oceniać wartość bazy klientów.
ATP Challenger Tour
Zawodowy cykl turniejów tenisowych niższej rangi niż główny ATP Tour. Uczestnicy zdobywają w nim punkty rankingowe i nagrody pieniężne.
ATX
ATX to rodzina standardów określających między innymi wymiary i sposób montażu podzespołów komputerowych, w tym zasilaczy.
AV1
AV1 to standard kompresji obrazu wideo przeznaczony do wydajnego przesyłania i przechowywania materiałów. Dekodowanie sprzętowe pozwala odtwarzać taki obraz przy mniejszym obciążeniu procesora.
ActivityPub
ActivityPub to otwarty protokół umożliwiający wymianę treści i interakcji między niezależnymi serwerami usług społecznościowych.
Alokacja
Przydzielenie określonej puli środków na konkretny cel, program, działanie lub państwo. W polityce unijnej oznacza zwykle zaplanowaną kwotę dostępną w ramach danego budżetu.
Antycyklon subtropikalny
Rozległy obszar wyżowy związany z ciepłym i zwykle suchym powietrzem. Jego umocnienie nad Morzem Śródziemnym może prowadzić do utrzymywania się wysokich temperatur.
Arch User Repository (AUR)
Społecznościowe repozytorium przepisów i pakietów dla dystrybucji Arch Linux. Pakiety w AUR mogą być utrzymywane przez różnych użytkowników.
Aureola zdrowotności
Efekt, w którym pojedyncze korzystnie brzmiące cechy produktu wpływają na ocenę jego całego składu. Może sprawiać, że konsument uzna produkt za zdrowszy, niż wynika to z jego profilu żywieniowego.
B
12 haseł
B2B
Model współpracy lub sprzedaży między przedsiębiorstwami, a nie bezpośrednio między firmą a konsumentem.
BHP
Zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, których celem jest ochrona zdrowia i życia osób wykonujących pracę.
BIP-39
Standard opisujący między innymi sposób przedstawiania seeda jako zestawu słów. W źródle mowa o 12 słowach odpowiadających 128 bitom.
Battery as a Service
Model usługowy, w którym użytkownik korzysta z baterii lub związanych z nią usług na zasadach subskrypcji.
Bezpieczeństwo wodne
Bezpieczeństwo wodne oznacza możliwość stałego korzystania z wystarczającej ilości wody o odpowiedniej jakości oraz ograniczania zagrożeń związanych z jej nadmiarem lub niedoborem.
Biomarker
Mierzalna cecha biologiczna, która może dostarczać informacji o stanie organizmu, przebiegu choroby lub reakcji na leczenie. Sam biomarker nie musi wystarczać do postawienia diagnozy.
Biuro Bezpieczeństwa Narodowego
Biuro Bezpieczeństwa Narodowego to urząd pomocniczy Prezydenta RP zajmujący się sprawami bezpieczeństwa państwa i obronności.
Bluetooth
Standard bezprzewodowej komunikacji radiowej na krótkim dystansie, używany do wymiany danych między kompatybilnymi urządzeniami, na przykład lokalizatorem i telefonem.
Broadway
Określenie głównego profesjonalnego rynku teatralnego Nowego Jorku oraz działających w jego ramach teatrów i produkcji.
Ból mięśniowo-szkieletowy
Ból związany ze strukturami układu mięśniowo-szkieletowego. W badaniu oceniano przede wszystkim jego przewlekłą postać.
Ból przewlekły
Ból trwający co najmniej trzy miesiące. W analizowanym badaniu dotyczył między innymi przewlekłego bólu mięśniowo-szkieletowego.
Błonnik prebiotyczny
Rodzaj błonnika, który może być wykorzystywany przez mikroorganizmy jelitowe i potencjalnie wspierać ich funkcjonowanie. Jego obecność w produkcie nie gwarantuje określonych efektów zdrowotnych.
C
34 haseł
CAPEX
CAPEX to nakłady inwestycyjne przeznaczane na zakup, budowę lub modernizację aktywów, takich jak sklepy, wyposażenie czy infrastruktura. Wydatki te mają wspierać działalność w dłuższym okresie.
CAPI
Technika przeprowadzania wywiadów bezpośrednich, w której ankieter zapisuje odpowiedzi za pomocą komputera lub innego urządzenia elektronicznego.
CAPTCHA
Mechanizm sprawdzający, czy użytkownik jest człowiekiem, a nie automatycznym programem. W phishingu może być wykorzystywany jako element pozornie wiarygodnej strony.
CATI
Metoda badania ankietowego, w której ankieter prowadzi rozmowę telefoniczną, korzystając z komputerowego formularza rejestrującego odpowiedzi.
CAWI
Metoda badania ankietowego realizowana przez internet, w której respondent samodzielnie wypełnia elektroniczny kwestionariusz.
CBRN
Skrót określający zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne i nuklearne. Termin stosuje się w kontekście bezpieczeństwa, ochrony ludności i kontroli ryzyka związanego z tymi zagrożeniami.
CDS
Kontrakt finansowy przenoszący ryzyko niewypłacalności dłużnika. Nabywca CDS płaci okresową opłatę, a wystawca zobowiązuje się do rekompensaty po wystąpieniu określonego zdarzenia kredytowego.
CDT
Skrót od Central Daylight Time, czyli czasu letniego obowiązującego w centralnej części Ameryki Północnej; odpowiada UTC−5.
CEO
Skrót od angielskiego określenia chief executive officer, oznaczającego najwyższego rangą menedżera odpowiedzialnego za bieżące kierowanie organizacją.
CFIUS
CFIUS to amerykański organ analizujący wpływ inwestycji zagranicznych na bezpieczeństwo narodowe Stanów Zjednoczonych.
CFM
CFM to jednostka przepływu objętościowego powietrza, używana między innymi do opisywania wydajności dmuchaw.
CI/CD
Zbiorcze określenie praktyk automatyzujących budowanie, testowanie i dostarczanie oprogramowania. CI oznacza ciągłą integrację zmian, a CD ich ciągłe dostarczanie lub wdrażanie.
CIF
Międzynarodowa reguła handlowa, w której sprzedawca opłaca koszt towaru, transport i ubezpieczenie do wskazanego portu. Ryzyko przechodzi na kupującego po załadunku towaru na statek.
COBRA
Amerykańskie przepisy umożliwiające niektórym osobom dalsze korzystanie z grupowego ubezpieczenia zdrowotnego po utracie zatrudnienia, zwykle na własny koszt.
CPU
CPU, czyli centralna jednostka obliczeniowa, to główny układ wykonujący instrukcje programów i koordynujący obliczenia w systemie komputerowym.
CR2032
Oznaczenie popularnej, okrągłej baterii litowej o średnicy 20 mm i wysokości 3,2 mm, stosowanej w małych urządzeniach elektronicznych.
CRM
System CRM służy do zarządzania relacjami z klientami oraz informacjami o kontaktach, sprzedaży i obsłudze. W artykule może otrzymywać dane wprowadzane automatycznie przez narzędzie AI.
CRTV
CRTV to urządzenie łączące odbiornik radiowy i telewizyjny. W grze służy nie tylko do odbierania sygnałów, lecz także do oglądania obrazu, odkrywania informacji i rozwiązywania zagadek.
CSAM
Angielski skrót określający materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci.
CSE
CSE to skrót od angielskiego określenia seksualnego wykorzystywania dzieci, używany także do oznaczania materiałów związanych z takim wykorzystywaniem. Jest to kategoria treści traktowana jako szczególnie poważne naruszenie.
CSV
CSV to prosty format zapisu danych tabelarycznych, w którym wartości są przechowywane w wierszach i rozdzielane określonym separatorem, najczęściej przecinkiem.
CVE
System oznaczania i katalogowania publicznie znanych podatności w oprogramowaniu. Numer CVE jednoznacznie identyfikuje konkretny błąd bezpieczeństwa.
CVSS
Standardowy system oceny ważności podatności bezpieczeństwa, wykorzystujący wynik liczbowy od 0,0 do 10,0 oraz opis czynników wpływających na ryzyko.
Chapter 7
Amerykański tryb postępowania upadłościowego zakładający likwidację majątku dłużnika i przeznaczenie uzyskanych środków na spłatę wierzycieli.
Chief Hardware Officer
Stanowisko członka kierownictwa odpowiedzialnego za rozwój fizycznych komponentów urządzeń oraz powiązanych technologii.
Chief Innovation Officer
Stanowisko kierownicze odpowiedzialne za rozwój nowych pomysłów, produktów, technologii lub sposobów działania organizacji.
Chińska Republika Ludowa
Oficjalna nazwa państwa obejmującego kontynentalne Chiny oraz kilka terytoriów administracyjnych. W artykule skrót ChRL odnosi się do chińskich władz i państwa.
Cieśnina Ormuz
Wąski szlak morski łączący Zatokę Perską z otwartymi wodami, przez który transportowane są znaczne ilości ropy. Jego zamknięcie może zakłócać handel i podnosić ceny energii.
ClickFix
Technika oszustwa, w której użytkownik jest nakłaniany do wykonania czynności przedstawianych jako naprawa problemu technicznego, choć w rzeczywistości mogą one uruchomić szkodliwe działania.
Commodity Futures Trading Commission
Federalna agencja Stanów Zjednoczonych nadzorująca między innymi rynki kontraktów terminowych i instrumentów pochodnych związanych z towarami.
Core Audio Taps
Interfejs systemu macOS umożliwiający aplikacji przechwytywanie wybranego strumienia audio, na przykład dźwięku z innej aplikacji, bez korzystania wyłącznie z mikrofonu.
Cyrkulacja atmosferyczna
Cyrkulacja atmosferyczna to wielkoskalowy ruch powietrza w atmosferze. Przemieszcza między innymi parę wodną i wpływa na rozkład temperatur, wiatrów oraz opadów.
Czwarta poprawka do Konstytucji USA
Czwarta poprawka do Konstytucji USA chroni przed nieuzasadnionymi przeszukaniami i zatrzymaniami. Wymaga, aby ingerencja władz miała podstawę prawną i była odpowiednio określona.
Cło importowe
Opłata nakładana przez państwo na towary sprowadzane z zagranicy. Zwiększa koszt importu i może wpływać na ceny, popyt oraz rentowność sprzedaży.
D
17 haseł
DAU
Wskaźnik oznaczający liczbę aktywnych użytkowników dziennie. Mierzy, ilu unikalnych użytkowników skorzystało z usługi w określonym dniu.
DAUq
Wskaźnik liczby unikalnych użytkowników korzystających z usługi w ciągu jednego dnia.
DCO
Skrót używany w artykule dla biznesów cyfrowych, czyli działalności związanej z cyfrowymi kanałami sprzedaży lub usług.
DDEX
Branżowy standard wymiany danych stosowany w sektorze muzycznym do opisywania utworów, ich metadanych oraz informacji potrzebnych do rozliczeń licencyjnych.
DEI
Skrót od angielskiego określenia różnorodności, równości lub sprawiedliwości oraz włączenia społecznego w organizacjach i instytucjach.
DLC
DLC to dodatkowa zawartość cyfrowa przeznaczona do istniejącej gry. Może obejmować między innymi nowe cywilizacje, mapy, scenariusze lub tryby rozgrywki.
DLL side-loading
Technika uruchamiania złośliwej biblioteki DLL przez legalny program, który próbuje załadować bibliotekę o określonej nazwie. Pozwala wykorzystać zaufany plik do ukrycia wykonania szkodliwego kodu.
DPDP Act
Indyjska ustawa dotycząca ochrony cyfrowych danych osobowych i zasad ich przetwarzania przez podmioty gromadzące takie informacje.
DRAM
Rodzaj szybkiej, ulotnej pamięci operacyjnej używanej do przechowywania danych potrzebnych procesorowi podczas pracy urządzenia.
DeFi
Zdecentralizowany sektor usług finansowych opartych na technologii blockchain, działających bez tradycyjnego pośrednika.
Decyzja o warunkach zabudowy
Decyzja administracyjna określająca, czy i na jakich zasadach można zrealizować inwestycję na terenie bez miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W skrócie jest określana jako WZ.
Deep Space Network
Globalny system naziemnych stacji antenowych NASA służący do komunikacji ze statkami kosmicznymi znajdującymi się poza orbitą Ziemi.
Digital Markets Act
Unijne rozporządzenie ustanawiające zasady dla największych platform cyfrowych. Ma ograniczać praktyki utrudniające konkurencję i wzmacniać pozycję użytkowników oraz innych firm.
Docker Compose
Narzędzie pozwalające definiować i uruchamiać aplikacje złożone z wielu kontenerów za pomocą wspólnego pliku konfiguracyjnego.
Dolby Vision
Technologia obrazu HDR, która rozszerza zakres jasności i pozwala wyświetlać bardziej szczegółowe oraz realistyczne sceny na kompatybilnych urządzeniach.
Dolny Basen
Dolna część systemu rzecznego Kolorado, położona poniżej jego górnego biegu. W artykule określenie to odnosi się do grupy stanów obejmującej Kalifornię, Arizonę i Nevadę.
Dyrektywa o Usługach Cyfrowych
Unijny akt prawny ustanawiający obowiązki platform i innych usług cyfrowych, między innymi w zakresie przejrzystości, zarządzania ryzykiem i ochrony użytkowników.
E
11 haseł
EBIT
EBIT to zysk operacyjny przed uwzględnieniem kosztów finansowych i podatku dochodowego. Wskaźnik pokazuje wynik podstawowej działalności przedsiębiorstwa.
EBITDA
Wynik finansowy przed odliczeniem kosztów odsetek, podatku dochodowego oraz amortyzacji. Wskaźnik służy do oceny działalności operacyjnej przedsiębiorstwa niezależnie od jego finansowania i polityki amortyzacyjnej.
EDA
Oprogramowanie do automatyzacji projektowania elektroniki, wykorzystywane między innymi przy tworzeniu i sprawdzaniu układów scalonych.
EHR
Elektroniczny system dokumentacji medycznej, służący do gromadzenia i zarządzania informacjami o pacjencie oraz jego opiece zdrowotnej.
EKG
Badanie rejestrujące elektryczną aktywność serca za pomocą elektrod umieszczonych na ciele. Służy między innymi do oceny rytmu i przewodzenia impulsów w sercu.
EKR
Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy to europejskie ugrupowanie polityczne skupiające partie o profilu konserwatywnym i reformatorskim.
ERA+
Wskaźnik oceniający skuteczność miotacza przez porównanie jego ERA ze średnią ligową, z uwzględnieniem m.in. warunków stadionu. Wynik 100 oznacza poziom średniej ligowej, a wyższy wynik jest lepszy.
ERA5
ERA5 to zbiór danych meteorologicznych odtwarzający stan atmosfery na podstawie obserwacji i modeli. Służy do analizowania warunków atmosferycznych w czasie i przestrzeni.
ETP
ETP to notowany na giełdzie produkt inwestycyjny, którego wartość może być powiązana z indeksem, aktywem lub innym instrumentem. Do tej grupy zalicza się między innymi ETF, ETN i ETC.
ETS2
ETS2 to planowany unijny system handlu emisjami obejmujący emisje związane z transportem i budownictwem. Jego ostateczny kształt i termin uruchomienia zależą od ustaleń na poziomie Unii Europejskiej.
EU ETS
EU ETS to unijny system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Ustala limit emisji dla objętych nim instalacji, a uprawnienia można kupować i sprzedawać.