Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 91-180
Indeks alfabetyczny
A
45 haseł
Analiza przyczyn źródłowych
Root cause analysis służy ustaleniu podstawowej przyczyny incydentu, a nie tylko podatności lub błędu wykorzystanego w konkretnym przypadku.
Android Automotive
Samodzielny system operacyjny dla samochodów, który uruchamia aplikacje bezpośrednio w pojeździe, bez konieczności podłączania telefonu.
Android Automotive OS
System operacyjny przeznaczony do pracy bezpośrednio w samochodowym systemie multimedialnym.
Anemia
Stan, w którym organizm ma zbyt mało czerwonych krwinek lub hemoglobiny, co może ograniczać dostarczanie tlenu do tkanek.
Antracykliny
Klasa leków przeciwnowotworowych, do której należy doksorubicyna. Leki te są skuteczne w leczeniu części nowotworów, ale należą do preparatów najsilniej wiązanych z ryzykiem uszkodzenia serca.
Antycyklon subtropikalny
Rozległy obszar wyżowy związany z ciepłym i zwykle suchym powietrzem. Jego umocnienie nad Morzem Śródziemnym może prowadzić do utrzymywania się wysokich temperatur.
App-Bound Encryption
Mechanizm ochrony danych uwierzytelniających przeglądarki, który wiąże użycie klucza szyfrującego z aplikacją lub jej środowiskiem.
AppKit
Framework systemu macOS używany przez wiele aplikacji do obsługi interfejsu i pól tekstowych.
AppSec
Obszar bezpieczeństwa aplikacji, obejmujący identyfikowanie i ograniczanie zagrożeń związanych z oprogramowaniem.
Apple Intelligence
Platforma funkcji sztucznej inteligencji Apple, zintegrowana z systemem i aplikacjami. W macOS 27 ma obsługiwać między innymi Siri, korektę tekstu, wyszukiwanie i automatyzację.
Apple silicon
Rodzina procesorów Apple stosowanych w nowszych komputerach Mac. Aplikacja Meta AI działa natywnie na Macach z tymi układami.
Apteka recepturowa
Apteka przygotowująca określone preparaty na zamówienie, zgodnie z obowiązującymi zasadami i zakresem uprawnień.
Arbaeen
Jedno z najważniejszych świąt i zgromadzeń religijnych szyitów, poświęcone pamięci imama Husajna.
Arbitrary file access
Luka pozwalająca na odczyt określonych plików aplikacji bez uprawnień przewidzianych dla zwykłego użytkownika. W tym przypadku wymagane jest wcześniejsze poznanie dokładnej nazwy i ścieżki pliku.
Arbitraż scenariuszowy WGA
Procedura stosowana przez Writers Guild of America, gdy trzeba ustalić udział poszczególnych scenarzystów w powstaniu filmu lub serialu.
Arch User Repository (AUR)
Społecznościowe repozytorium przepisów i pakietów dla dystrybucji Arch Linux. Pakiety w AUR mogą być utrzymywane przez różnych użytkowników.
Architektura 800-woltowa
Układ elektryczny pojazdu pracujący przy napięciu około 800 V. Pozwala projektować układ napędowy i ładowania przystosowany do wysokich mocy.
Architektura Zen
Rodzina architektur rdzeni procesorów AMD. W tym materiale Zen 3 oznacza starszą generację zastosowaną w Ryzen 5 5500F, a Zen 4 nowszą generację używaną w Ryzen 5 7500.
Architektura elektryczna
Układ podzespołów, przewodów, sterowników i zabezpieczeń odpowiadających za działanie instalacji elektrycznej pojazdu.
Architektura mixture of experts
Model jest podzielony na wyspecjalizowane części, czyli ekspertów. Przy przetwarzaniu kolejnych tokenów aktywowana jest tylko część parametrów.
Architektura pojazdu
Bazowa konstrukcja techniczna samochodu, obejmująca między innymi układ napędowy, punkty montażowe i rozwiązania podwozia.
Architektura wernakularna
Architektura wernakularna wyrasta z lokalnego kontekstu, tradycji i sposobu rozumienia miejsca. W tym materiale pojęcie odnosi się do poszukiwania współczesnej chińskiej tożsamości architektonicznej.
Artefakty kompresji
Widoczne zniekształcenia powstające, gdy podczas kompresji trzeba odrzucić zbyt dużo informacji. Jednym z przykładów jest pasmowanie, czyli widoczne pasy zamiast płynnego przejścia kolorów.
Arterial spin labeling MRI
Technika rezonansu magnetycznego służąca do pomiaru przepływu krwi w określonych obszarach mózgu bez konieczności klasycznego znakowania krwi środkiem kontrastowym.
Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego
Zasada NATO uznająca zbrojny atak na jednego członka za atak na wszystkich sojuszników.
Arynizacja
Postępujący proces wysychania środowiska, odróżniany od przejściowej suszy.
Asamblaż
Forma artystyczna wykorzystująca połączone przedmioty i materiały, często pochodzące z codziennego otoczenia lub znalezione.
Ascension
Skala dodatkowych poziomów trudności w Slay the Spire 2.
Astroglej
Komórki układu nerwowego o gwiaździstym kształcie, które wspierają neurony, pomagają w ich komunikacji i utrzymaniu środowiska sprzyjającego prawidłowej pracy mózgu.
Atak na łańcuch dostaw
Atak, w którym napastnik wykorzystuje zaufane oprogramowanie, usługę lub dostawcę, aby dotrzeć do użytkowników jego produktu.
Atrybucja
Atrybucja to przypisanie dzieła konkretnemu artyście na podstawie analizy jego stylu, techniki i porównań z innymi pracami.
Audit Query
Formalne postępowanie informacyjne prowadzone przez NHTSA w celu sprawdzenia danych i procedur wykorzystanych przez producenta przy certyfikacji pojazdu.
Aureola zdrowotności
Efekt, w którym pojedyncze korzystnie brzmiące cechy produktu wpływają na ocenę jego całego składu. Może sprawiać, że konsument uzna produkt za zdrowszy, niż wynika to z jego profilu żywieniowego.
Autobus klasy C
Autobus z silnikiem umieszczonym z przodu oraz głównym wejściem za przednimi kołami.
Autofagia
Naturalny proces, w którym komórka rozkłada i usuwa uszkodzone elementy, w tym nieprawidłowe białka.
Automated Clearing House
Amerykański system elektronicznych transferów bankowych. W opisanej kampanii oszuści nakłaniali działy finansowe do zlecania przelewów na kontrolowane przez nich rachunki.
Automatyczne rozpoznawanie treści
Technologia rozpoznająca oglądane treści, takie jak programy lub kanały, na podstawie obrazu albo dźwięku. Dane mogą być wykorzystywane między innymi do personalizacji reklam.
Autonomia poziomu 4
Poziom automatyzacji, przy którym pojazd może samodzielnie realizować przejazd w określonych warunkach i na wyznaczonym obszarze, bez kierowcy lub monitora w pojeździe.
Autonomiczna analiza bezpieczeństwa aplikacji
Automatyczne badanie aplikacji pod kątem podatności z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, wraz z oceną ich znaczenia i przygotowaniem możliwych poprawek.
Autonomiczna ciężarówka
Pojazd ciężarowy wykorzystujący czujniki i oprogramowanie do samodzielnego poruszania się po drodze. W materiale chodzi o pojazdy monitorujące otoczenie za pomocą laserów, radarów i kamer.
Autonomiczni agenci
Programy AI, które mogą wykonywać kolejne zadania i podejmować działania przy ograniczonym nadzorze człowieka.
Autopoprawka
Zmiana wprowadzona do wcześniej przygotowanego projektu przez podmiot, który go przedstawił.
Autorytatywny DNS
Rekordy DNS utrzymywane przez źródło odpowiedzialne za wskazywanie, gdzie kierować zapytania dotyczące danej domeny.
Autoryzacja na podstawie art. 39
Wyjątkowa ścieżka w unijnych przepisach homologacyjnych dla nowych technologii, które nie mieszczą się w istniejących wymaganiach.
Azure RBAC
Mechanizm kontroli dostępu w Azure, który przypisuje użytkownikom i tożsamościom role określające zakres możliwych operacji.
B
45 haseł
B2B
Model współpracy lub sprzedaży między przedsiębiorstwami, a nie bezpośrednio między firmą a konsumentem.
BHA
Przeciwutleniacz stosowany jako tańsza alternatywa dla etoksychiny. Badacze wskazywali jednak na jego własne możliwe zagrożenia zdrowotne.
BHP
Zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, których celem jest ochrona zdrowia i życia osób wykonujących pracę.
BI-RADS
Ustandaryzowany system kategoryzowania wyników obrazowania piersi i wiążącego się z nimi poziomu podejrzenia.
BIOS
Podstawowe oprogramowanie płyty głównej, które uruchamia komputer i pomaga obsługiwać jego podzespoły.
BIP-39
Standard opisujący między innymi sposób przedstawiania seeda jako zestawu słów. W źródle mowa o 12 słowach odpowiadających 128 bitom.
BSC Testnet
Testowa sieć blockchaina BNB Smart Chain, przeznaczona przede wszystkim dla deweloperów. W opisywanej kampanii jej punkty RPC służyły do pobierania danych zapisanych w smart contractach.
Bacteroidales
Grupa bakterii jelitowych, której niższy poziom wiązano w opisanych badaniach z alergią na orzeszki ziemne.
Badania archeologiczne
Prace terenowe służące sprawdzeniu, czy na danym obszarze znajdują się pozostałości lub obiekty wymagające ochrony.
Badania przedkliniczne
Badania prowadzone przed rozpoczęciem testów z udziałem ludzi, często w modelach laboratoryjnych lub na zwierzętach.
Badanie CAWI i CATI
CAWI to ankieta internetowa, a CATI to wywiad telefoniczny wspomagany komputerowo.
Badanie cytologiczne
Badanie cytologiczne polega na pobraniu komórek z szyjki macicy w celu wykrycia zmian przedrakowych lub rakowych.
Badanie medyczne do długotrwałego lotu kosmicznego
Ocena zdrowia i sprawności kandydata pod kątem wymagań związanych z długim pobytem w przestrzeni kosmicznej.
Badanie przesiewowe
Badanie wykonywane w celu wykrycia choroby na wczesnym etapie, zanim pojawią się jej wyraźne objawy lub powikłania.
Bank akumulatorów
Zestaw akumulatorów przechowujący energię wyprodukowaną przez panele. Dzięki niemu urządzenia mogą działać także wtedy, gdy panele nie produkują energii.
Bankowy Fundusz Gwarancyjny
Instytucja, która gwarantuje wypłatę określonej kwoty środków klienta w razie upadłości banku lub kasy.
Barcoding genetyczny
Analiza krótkich fragmentów informacji genetycznej, która może pomóc rozpoznać konkretny gatunek bakterii w próbce.
Bardzo duża platforma internetowa
Platforma, która według unijnych kryteriów ma co najmniej 45 mln aktywnych użytkowników miesięcznie w UE i podlega dodatkowym obowiązkom.
Bariera jelitowa
Warstwa ochronna wyściełająca jelita, która ogranicza przechodzenie szkodliwych substancji z przewodu pokarmowego do krwi.
Bateria całkowicie stałoelektrolitowa
To bateria, w której ciekły elektrolit zastąpiono materiałem stałym. Technologia ma potencjalnie zwiększać gęstość energii, ale jej wdrożenie w dużych ogniwach dla samochodów nadal jest trudne.
Batrachochytrium dendrobatidis
Wodny grzyb chorobotwórczy zakażający skórę płazów. Infekcja może zaburzać przepływ elektrolitów i płynów, a w ciężkich przypadkach prowadzić do śmierci.
Battery as a Service
Model usługowy, w którym użytkownik korzysta z baterii lub związanych z nią usług na zasadach subskrypcji.
Bezpieczeństwo dostaw gazu
Zdolność systemu energetycznego do zapewnienia odbiorcom odpowiedniej ilości gazu mimo zmian popytu lub problemów z dostawami.
Bezpieczeństwo wodne
Bezpieczeństwo wodne oznacza możliwość stałego korzystania z wystarczającej ilości wody o odpowiedniej jakości oraz ograniczania zagrożeń związanych z jej nadmiarem lub niedoborem.
Białka szoku cieplnego
Białka produkowane w odpowiedzi na wzrost temperatury, które pomagają naprawiać i prawidłowo układać inne białka uszkadzane przez ciepło.
Billboard Hot 100
Najważniejsza amerykańska lista popularności singli, tworzona na podstawie między innymi sprzedaży i odtworzeń.
Binarne pliki wykonywalne
Pliki powstałe po skompilowaniu kodu źródłowego, gotowe do uruchomienia przez określone środowisko.
Biomarker
Mierzalna cecha biologiczna, która może dostarczać informacji o stanie organizmu, przebiegu choroby lub reakcji na leczenie. Sam biomarker nie musi wystarczać do postawienia diagnozy.
Biomarkery
Biomarkery to mierzalne cechy biologiczne powiązane z określonym stanem zdrowia albo wynikiem obserwacji. Sama korelacja nie oznacza, że biomarker jest przyczyną tego wyniku.
Biopsja płynna
Analiza materiału biologicznego pobranego z płynu ustrojowego w celu uzyskania informacji związanych z chorobą.
Biorównoważność
Ocena, czy lek generyczny zachowuje się w organizmie w sposób porównywalny z lekiem referencyjnym.
Bispecyficzny aktywator limfocytów T
Rodzaj immunoterapii zaprojektowany do angażowania limfocytów T w odpowiedź przeciw komórkom nowotworowym.
Biuro Bezpieczeństwa Narodowego
Biuro Bezpieczeństwa Narodowego to urząd pomocniczy Prezydenta RP zajmujący się sprawami bezpieczeństwa państwa i obronności.
Biuro informacji kredytowej
Instytucja gromadząca i udostępniająca informacje dotyczące historii oraz wiarygodności kredytowej osób lub firm.
Blaszka miażdżycowa
Nagromadzenie substancji w ścianie tętnicy, które może zwężać naczynie i utrudniać przepływ krwi.
Blokada mechanizmu różnicowego
To układ, który pomaga rozdzielać siłę napędową między przednie koła podczas przyspieszania i pokonywania zakrętów.
Blokery receptora H2
Grupa leków ograniczających wydzielanie kwasu solnego w żołądku, stosowanych między innymi przy dolegliwościach związanych z refluksem.
Bluetooth
Standard bezprzewodowej komunikacji radiowej na krótkim dystansie, używany do wymiany danych między kompatybilnymi urządzeniami, na przykład lokalizatorem i telefonem.
Bluetoothing
Bluetoothing, określane też jako hotspotting, polega na wstrzykiwaniu sobie krwi innej osoby po wcześniejszym użyciu przez nią narkotyku. Dzielenie sprzętu lub krwi może ułatwiać transmisję HIV.
Bomba penetrująca
Bomba zaprojektowana do przebijania umocnień lub innych zabezpieczonych celów przed detonacją.
Boss
Szczególnie wymagający przeciwnik, zwykle związany z ważnym etapem historii lub nagrodą za zwycięstwo.
Boycott, Divestment, Sanctions (BDS)
Palestyński ruch wzywający do bojkotu, wycofania inwestycji i nakładania sankcji na Izrael.
Bradykinezja
Spowolnienie ruchów, jeden z typowych objawów ruchowych choroby Parkinsona.
Bramka AI
Bramka AI to warstwa infrastruktury, która pośredniczy w obsłudze zapytań kierowanych do różnych modeli i dostawców usług sztucznej inteligencji.
Branch Target Buffer
Struktura wykorzystywana przez procesor do przewidywania celów pośrednich skoków.