NI

Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
3872
Widoczny zakres
91-180

Indeks alfabetyczny

E

10 haseł

  1. Early Access

    Model udostępniania gry przed jej ukończeniem, w którym gracze mogą ją kupić, testować i przekazywać twórcom opinie podczas dalszych prac.

  2. Edycja komentarzy

    Możliwość zmiany treści komentarza po jego opublikowaniu, dostępna przez określony czas i podlegająca zasadom danej platformy.

  3. El Niño

    Okresowe ocieplenie powierzchniowych wód tropikalnego Pacyfiku, które wpływa na cyrkulację atmosferyczną i pogodę w wielu regionach świata.

  4. Environmental taxes

    Environmental taxes to kategoria statystyczna obejmująca podatki i opłaty związane z ochroną środowiska. Może łączyć różne obciążenia, dlatego nie pokazuje osobno kosztów EU ETS.

  5. Epoka przedindustrialna

    Epoka przedindustrialna to umowny okres odniesienia sprzed szerokiego rozwoju przemysłu i masowego spalania paliw kopalnych, używany do porównywania zmian średniej temperatury globalnej.

  6. Eurokorpus

    Wielonarodowe dowództwo wojskowe państw europejskich, zdolne do planowania i kierowania operacjami międzynarodowymi. Jest wykorzystywane w ramach współpracy europejskiej i transatlantyckiej.

  7. Europejska Służba Działań Zewnętrznych

    Służba dyplomatyczna Unii Europejskiej, która wspiera realizację wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE.

  8. Europejski Bank Centralny

    Instytucja Unii Europejskiej odpowiedzialna za politykę pieniężną strefy euro, w tym za utrzymywanie stabilności cen.

  9. Europejski Obszar Gospodarczy

    Obszar obejmujący państwa Unii Europejskiej oraz Islandię, Liechtenstein i Norwegię, które uczestniczą w jednolitym rynku europejskim.

  10. Europejski system handlu uprawnieniami do emisji

    Europejski system handlu uprawnieniami do emisji, określany jako ETS, ogranicza łączną pulę dozwolonych emisji i pozwala podmiotom objętym systemem kupować oraz sprzedawać uprawnienia.

F

8 haseł

  1. FOB ARA

    Sposób wyceny produktu dostarczanego na statek w obszarze ARA, obejmującym porty Amsterdamu, Rotterdamu i Antwerpii. Po załadunku dalszy transport i ryzyko ponosi kupujący.

  2. FOIA

    Amerykański mechanizm prawny umożliwiający wnioskowanie o udostępnienie określonych dokumentów i informacji posiadanych przez instytucje publiczne, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.

  3. FOMO

    Skrót od angielskiego fear of missing out, oznaczający obawę, że ominie nas atrakcyjne lub ważne wydarzenie. Może skłaniać do szybkiego zakupu biletu albo udziału w wydarzeniu.

  4. Federalny kredyt inwestycyjny

    Mechanizm podatkowy pozwalający odliczyć część kosztów kwalifikowanej inwestycji od zobowiązania podatkowego. Panamint twierdzi, że w przypadku Big Rooter Power wartość ulgi wyniesie 50 procent kosztów projektu.

  5. Form 10-K

    Form 10-K to roczny raport spółki publicznej składany w Stanach Zjednoczonych, przedstawiający jej sytuację finansową, działalność i główne czynniki ryzyka.

  6. Form 10-Q

    Form 10-Q to okresowy raport składany w Stanach Zjednoczonych przez niektóre spółki publiczne po zakończeniu pierwszych trzech kwartałów roku obrotowego.

  7. Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności

    Instrument finansowy mający wspierać inwestycje wzmacniające obronność państwa, ochronę ludności oraz odporność infrastruktury. Może oferować między innymi pożyczki i inwestycje kapitałowe.

  8. Fundusz Modernizacyjny UE

    Unijny instrument finansowy wspierający modernizację sektora energii oraz ograniczanie emisji gazów cieplarnianych w kwalifikujących się państwach członkowskich.

G

10 haseł

  1. G-kwadrupleksy

    Drugorzędowe struktury DNA występujące w niektórych regionach genomu, które w badaniu były miejscem działania TRF2.

  2. GDPR

    Unijne ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Określa zasady przetwarzania danych, prawa osób, których dane dotyczą, oraz obowiązki podmiotów przetwarzających dane.

  3. GLP-1

    GLP-1 to glukagonopodobny peptyd-1, hormon uczestniczący między innymi w regulacji apetytu, wydzielania insuliny i opróżniania żołądka. Leki działające na ten szlak naśladują lub wzmacniają jego działanie.

  4. GPU

    GPU, czyli procesor graficzny, to układ zaprojektowany do równoległego wykonywania dużej liczby podobnych operacji. Dzięki temu wykorzystuje się go także do obliczeń związanych z AI.

  5. GUID

    GUID to identyfikator przeznaczony do wskazania konkretnego rekordu lub obiektu. Samo posiadanie GUID nie potwierdza tożsamości ani uprawnienia do dostępu.

  6. Gatekeeper

    Mechanizm macOS, który ocenia aplikacje pod kątem ich pochodzenia, podpisu i notaryzacji przed uruchomieniem.

  7. Generowanie klatek

    Technika tworzenia dodatkowych klatek obrazu na podstawie sąsiednich klatek wygenerowanych przez grę.

  8. Grand Prix

    Grand Prix to cykl zawodów rozgrywanych w kolejnych rundach, w których zawodnicy zdobywają punkty do wspólnej klasyfikacji.

  9. GrapheneOS

    Niestandardowy system operacyjny oparty na Androidzie, zaprojektowany z naciskiem na bezpieczeństwo i ochronę prywatności użytkownika.

  10. Grupa Wyszehradzka

    Grupa Wyszehradzka to regionalna forma współpracy Czech, Polski, Słowacji i Węgier. Obejmuje między innymi konsultacje polityczne oraz współpracę w sprawach bezpieczeństwa, gospodarki i polityki europejskiej.

H

10 haseł

  1. HAPC-CCREM

    Model matematyczny użyty do analizy zmian związanych z wiekiem, okresem pomiaru i przynależnością pokoleniową oraz do ograniczenia wpływu szumu statystycznego.

  2. HDR (High Dynamic Range)

    Technika zapisu i wyświetlania obrazu o szerokim zakresie jasności, obejmującym zarówno bardzo jasne, jak i ciemne partie. Pozwala zachować więcej szczegółów i lepiej odwzorować kontrast niż standardowy zakres dynamiki.

  3. HIPAA

    Amerykańska ustawa federalna regulująca między innymi ochronę i elektroniczne przetwarzanie informacji dotyczących zdrowia. Nakłada wymagania dotyczące prywatności, bezpieczeństwa oraz postępowania z takimi informacjami przez objęte nią podmioty.

  4. HIV

    HIV to wirus ludzkiego niedoboru odporności, który atakuje komórki układu odpornościowego. Nieleczone zakażenie może prowadzić do rozwoju AIDS, ale współczesne leczenie ogranicza namnażanie wirusa i ryzyko powikłań.

  5. HUMINT

    Rozpoznanie oparte na informacjach pozyskiwanych od ludzi, w tym informatorów, świadków lub innych źródeł osobowych.

  6. Hinglish

    Hinglish to sposób komunikacji łączący elementy języka hindi i angielskiego, często używany w mowie i piśmie przez część mieszkańców Indii.

  7. Historia wersji

    Zapis kolejnych wersji dokumentu lub wpisu, umożliwiający sprawdzenie wcześniejszych zmian. Brak historii wersji oznacza, że poprzedni tekst nie jest widoczny dla użytkowników.

  8. House of Brands

    Model zarządzania markami, w którym poszczególne marki należące do jednej grupy działają jako wyraźnie odrębne podmioty. Każda z nich może mieć własną ofertę, wizerunek i strategię.

  9. Hybryda plug-in

    Samochód łączący silnik spalinowy z napędem elektrycznym i akumulatorem, który można ładować z zewnętrznego źródła energii. Umożliwia jazdę wyłącznie na energii elektrycznej na ograniczonym dystansie.

  10. Hybrydowy samochód bez ładowania z gniazdka (HEV)

    Hybryda, której akumulator nie jest przeznaczony do regularnego ładowania z zewnętrznego źródła. Energia jest odzyskiwana głównie podczas jazdy i hamowania.

I

3 haseł

  1. ICE

    Skrót nazwy amerykańskiej federalnej agencji zajmującej się egzekwowaniem przepisów imigracyjnych i kontrolą celną.

  2. Intensywność emisji metanu

    Intensywność emisji metanu określa ilość tego gazu emitowaną w związku z jednostką określonej działalności, na przykład wydobyciem paliwa lub wytwarzaniem energii.

  3. Izolacyjność akustyczna

    Zdolność przegrody budowlanej lub całego budynku do ograniczania przenikania dźwięków między pomieszczeniami albo z otoczenia. Wyższa izolacyjność oznacza lepszą ochronę przed hałasem.

J

1 hasło

  1. JDK

    Zestaw narzędzi i komponentów potrzebnych do tworzenia, kompilowania, uruchamiania i testowania programów w języku Java.

K

13 haseł

  1. K-shaped

    Opis rozwoju rynku, w którym jedna grupa podmiotów szybko rośnie i zyskuje przewagę, a druga pozostaje w stagnacji lub traci możliwości rozwoju.

  2. KYC

    Procedura weryfikacji klienta, obejmująca ustalenie jego tożsamości i ocenę zamierzonego sposobu korzystania z usługi.

  3. Karta Narodów Zjednoczonych

    Podstawowy traktat międzynarodowy ustanawiający Organizację Narodów Zjednoczonych oraz określający jej cele, zasady i strukturę.

  4. Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej

    Kolegialny organ Instytutu Pamięci Narodowej uczestniczący w podejmowaniu określonych decyzji dotyczących działalności Instytutu. W artykule wybiera kandydata rekomendowanego na prezesa IPN.

  5. Komisja Prawna Parlamentu Europejskiego

    Komisja Parlamentu Europejskiego zajmująca się kwestiami prawnymi. W procedurze uchylenia immunitetu analizuje wniosek i przygotowuje sprawozdanie z rekomendacją dla całej izby.

  6. Komitet Wojskowy

    Organ złożony z najwyższych przedstawicieli wojskowych państw członkowskich NATO lub UE. Doradza władzom politycznym i przekłada decyzje polityczne na wytyczne wojskowe.

  7. Komórki macierzyste mięśni

    Komórki, które pozostają w spoczynku, a po uszkodzeniu mięśnia mogą się aktywować, namnażać i uczestniczyć w odbudowie tkanki.

  8. Kopolimer blokowy P123

    Związek o właściwościach podobnych do substancji powierzchniowo czynnych, który wywoływał i regulował przemiany kształtu kropli oleju.

  9. Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej

    Irańska formacja wojskowa i bezpieczeństwa, odrębna od regularnych sił zbrojnych tego państwa.

  10. Krajowa Rada Sądownictwa

    Konstytucyjny organ państwa, którego zadaniem jest ochrona niezależności sądów i niezawisłości sędziów oraz udział w procedurze przedstawiania kandydatów na sędziów.

  11. Krajowy Plan Odbudowy

    Program reform i inwestycji publicznych, którego celem jest modernizacja gospodarki oraz zwiększenie jej odporności po kryzysie. Finansuje między innymi projekty cyfryzacji i ochrony zdrowia.

  12. Krzywoprzysięstwo

    Krzywoprzysięstwo to przestępstwo polegające na świadomym złożeniu fałszywego zeznania pod przysięgą lub w prawnie równoważnej formie. Odpowiedzialność za taki czyn zależy od właściwych przepisów i okoliczności.

  13. Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny

    KFI to projektowana kategoria alternatywnego funduszu inwestycyjnego, w którym inwestorzy deklarują udział kapitałowy, a wpłaty mają następować na wezwanie zarządzającego. Projekt przewiduje także ograniczenia dotyczące uczestników i stabilności struktury inwestorskiej.

L

8 haseł

  1. LLM

    Duży model językowy, czyli model sztucznej inteligencji trenowany na obszernych zbiorach tekstów do rozumienia i generowania języka naturalnego.

  2. LNG

    Gaz ziemny schłodzony do temperatury, w której przyjmuje postać ciekłą. Dzięki temu można go transportować statkami lub innymi środkami, a przed użyciem trzeba go ponownie zgazować.

  3. LPG

    LPG to skroplony gaz naftowy, będący mieszaniną lekkich węglowodorów, głównie propanu i butanu. Jest wykorzystywany między innymi jako paliwo do pojazdów, ogrzewania i procesów przemysłowych.

  4. LiDAR

    Technologia pomiarowa wykorzystująca impulsy światła laserowego do określania odległości i tworzenia map otoczenia.

  5. Liquid Glass

    Nazwa efektu interfejsu wykorzystującego półprzezroczyste, przypominające szkło elementy graficzne. Pozwala zmieniać wygląd wybranych części interfejsu, na przykład ich przezroczystość.

  6. Liquid Retina

    Liquid Retina to marketingowa nazwa stosowana przez Apple dla wybranych wyświetlaczy ciekłokrystalicznych. Określenie wskazuje na konkretną rodzinę ekranów, a nie na uniwersalny standard techniczny.

  7. Live Activities

    Funkcja systemów Apple wyświetlająca na ekranie blokady dynamiczne informacje o trwających wydarzeniach, takich jak mecze. Pozwala śledzić zmiany bez otwierania aplikacji.

  8. London Living Wage

    Dobrowolna stawka wynagrodzenia dla pracowników w Londynie, ustalana z uwzględnieniem kosztów życia. Jej wypłacanie różni się od formalnej akredytacji pracodawcy.

M

22 haseł

  1. MAU

    Wskaźnik oznaczający liczbę aktywnych użytkowników miesięcznie.

  2. MCP

    Protokół służący do ustandaryzowania komunikacji systemów AI z zewnętrznymi narzędziami, aplikacjami lub źródłami danych.

  3. MDM

    System do centralnego zarządzania urządzeniami, ich ustawieniami, aplikacjami i zasadami bezpieczeństwa w organizacji.

  4. MSSF 16

    MSSF 16 to międzynarodowy standard rachunkowości określający sposób ujmowania leasingu, w szczególności najmu, w sprawozdaniach finansowych.

  5. MVNO

    Operator telefonii komórkowej, który świadczy usługi z wykorzystaniem infrastruktury innego operatora, zamiast prowadzić własną sieć radiową. Skrót pochodzi od angielskiego określenia Mobile Virtual Network Operator.

  6. MVP

    MVP to skrót od określenia najbardziej wartościowego zawodnika, przyznawanego sportowcowi uznanemu za szczególnie ważnego dla wyników drużyny lub rozgrywek.

  7. Mark of the Web

    Oznaczenie wskazujące, że plik pochodzi z zewnętrznego lub internetowego źródła. Windows może używać go do zastosowania dodatkowych ostrzeżeń i ograniczeń bezpieczeństwa.

  8. Marża

    Różnica między przychodem ze sprzedaży a określonym kosztem, często wyrażana także jako procent przychodu lub ceny. Pokazuje, jaka część sprzedaży pozostaje na pokrycie innych kosztów i zysku.

  9. Mecz Gwiazd

    Specjalne spotkanie pokazowe, w którym występują wybrani, najpopularniejsi lub najlepsi zawodnicy ligi.

  10. Medical Practice Act

    Nazwa stanowej regulacji określającej, kto może udzielać porad medycznych i na jakich warunkach.

  11. Medicare Part D

    Część programu Medicare w Stanach Zjednoczonych zapewniająca uprawnionym osobom ochronę ubezpieczeniową dotyczącą leków na receptę.

  12. Melatonina

    Hormon wytwarzany przez szyszynkę, którego stężenie zwykle rośnie po zmroku i spada w ciągu dnia. Pomaga regulować rytm snu i czuwania.

  13. Mercosur

    Mercosur to regionalne ugrupowanie gospodarcze państw Ameryki Południowej, którego celem jest ułatwianie handlu i współpracy gospodarczej między członkami.

  14. MiCA

    Unijne rozporządzenie ustanawiające jednolite zasady funkcjonowania rynku kryptoaktywów. Określa między innymi wymogi wobec emitentów i dostawców usług oraz zasady nadzoru.

  15. Michigan Left

    Układ drogowy, w którym bezpośredni skręt w lewo na podzielonej drodze zastępuje się jazdą prosto, zawróceniem w pasie dzielącym i skrętem w prawo.

  16. Miks produktowy

    Miks produktowy to struktura sprzedaży według kategorii produktów i ich udziału w przychodach. Jego zmiany mogą wpływać na średnią marżę oraz poziom przychodów przedsiębiorstwa.

  17. Mini-ITX

    Mini-ITX to standard płyt głównych o bardzo małych wymiarach, przeznaczony do kompaktowych komputerów.

  18. Ministerstwo Edukacji Narodowej

    Resort administracji rządowej odpowiedzialny za kształtowanie i realizację polityki państwa w dziedzinie edukacji.

  19. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna

    Międzynarodowa Stacja Kosmiczna to załogowa placówka badawcza krążąca wokół Ziemi. Służy do prowadzenia eksperymentów naukowych i testowania technologii w warunkach mikrograwitacji.

  20. Model Context Protocol

    Protokół i warstwa pośrednicząca, która umożliwia systemom AI korzystanie z zewnętrznych narzędzi, danych i usług według ustalonego sposobu komunikacji.

  21. Morfogeneza

    Zdolność komórek lub tkanek do zmiany kształtu, tworzenia przedziałów i organizowania swojej struktury.

  22. MŚP

    Sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, wyróżnianych na podstawie kryteriów dotyczących między innymi zatrudnienia, obrotów lub sumy bilansowej.

N

5 haseł

  1. NAND

    Rodzaj nieulotnej pamięci flash, która zachowuje dane bez zasilania. Stosuje się ją między innymi w dyskach SSD, smartfonach i kartach pamięci.

  2. NATO

    NATO to sojusz polityczno-wojskowy państw Europy i Ameryki Północnej, oparty na zasadzie wspólnej obrony w razie napaści na któregoś z członków.

  3. NBA

    NBA to profesjonalna liga koszykówki mężczyzn w Ameryce Północnej, zrzeszająca kluby ze Stanów Zjednoczonych i Kanady.

  4. NHTSA

    Amerykańska federalna agencja odpowiedzialna za bezpieczeństwo ruchu drogowego, w tym nadzór nad pojazdami i ich wyposażeniem.

  5. NIL

    Model umożliwiający sportowcom uzyskiwanie wynagrodzenia za komercyjne wykorzystanie ich nazwiska, wizerunku i praw promocyjnych. Skrót NIL pochodzi od angielskich słów name, image and likeness.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.