Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5847
- Widoczny zakres
- 91-180
Indeks alfabetyczny
A
3 haseł
Autopoprawka
Zmiana wprowadzona do wcześniej przygotowanego projektu przez podmiot, który go przedstawił.
Autoryzacja na podstawie art. 39
Wyjątkowa ścieżka w unijnych przepisach homologacyjnych dla nowych technologii, które nie mieszczą się w istniejących wymaganiach.
Azure RBAC
Mechanizm kontroli dostępu w Azure, który przypisuje użytkownikom i tożsamościom role określające zakres możliwych operacji.
B
40 haseł
B2B
Model współpracy lub sprzedaży między przedsiębiorstwami, a nie bezpośrednio między firmą a konsumentem.
BHP
Zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, których celem jest ochrona zdrowia i życia osób wykonujących pracę.
BI-RADS
Ustandaryzowany system kategoryzowania wyników obrazowania piersi i wiążącego się z nimi poziomu podejrzenia.
BIOS
Podstawowe oprogramowanie płyty głównej, które uruchamia komputer i pomaga obsługiwać jego podzespoły.
BIP-39
Standard opisujący między innymi sposób przedstawiania seeda jako zestawu słów. W źródle mowa o 12 słowach odpowiadających 128 bitom.
BSC Testnet
Testowa sieć blockchaina BNB Smart Chain, przeznaczona przede wszystkim dla deweloperów. W opisywanej kampanii jej punkty RPC służyły do pobierania danych zapisanych w smart contractach.
Bacteroidales
Grupa bakterii jelitowych, której niższy poziom wiązano w opisanych badaniach z alergią na orzeszki ziemne.
Badania archeologiczne
Prace terenowe służące sprawdzeniu, czy na danym obszarze znajdują się pozostałości lub obiekty wymagające ochrony.
Badania przedkliniczne
Badania prowadzone przed rozpoczęciem testów z udziałem ludzi, często w modelach laboratoryjnych lub na zwierzętach.
Badanie przesiewowe
Badanie wykonywane w celu wykrycia choroby na wczesnym etapie, zanim pojawią się jej wyraźne objawy lub powikłania.
Bank akumulatorów
Zestaw akumulatorów przechowujący energię wyprodukowaną przez panele. Dzięki niemu urządzenia mogą działać także wtedy, gdy panele nie produkują energii.
Bankowy Fundusz Gwarancyjny
Instytucja, która gwarantuje wypłatę określonej kwoty środków klienta w razie upadłości banku lub kasy.
Barcoding genetyczny
Analiza krótkich fragmentów informacji genetycznej, która może pomóc rozpoznać konkretny gatunek bakterii w próbce.
Battery as a Service
Model usługowy, w którym użytkownik korzysta z baterii lub związanych z nią usług na zasadach subskrypcji.
Bezpieczeństwo wodne
Bezpieczeństwo wodne oznacza możliwość stałego korzystania z wystarczającej ilości wody o odpowiedniej jakości oraz ograniczania zagrożeń związanych z jej nadmiarem lub niedoborem.
Białka szoku cieplnego
Białka produkowane w odpowiedzi na wzrost temperatury, które pomagają naprawiać i prawidłowo układać inne białka uszkadzane przez ciepło.
Billboard Hot 100
Najważniejsza amerykańska lista popularności singli, tworzona na podstawie między innymi sprzedaży i odtworzeń.
Biomarker
Mierzalna cecha biologiczna, która może dostarczać informacji o stanie organizmu, przebiegu choroby lub reakcji na leczenie. Sam biomarker nie musi wystarczać do postawienia diagnozy.
Biomarkery
Biomarkery to mierzalne cechy biologiczne powiązane z określonym stanem zdrowia albo wynikiem obserwacji. Sama korelacja nie oznacza, że biomarker jest przyczyną tego wyniku.
Biopsja płynna
Analiza materiału biologicznego pobranego z płynu ustrojowego w celu uzyskania informacji związanych z chorobą.
Biorównoważność
Ocena, czy lek generyczny zachowuje się w organizmie w sposób porównywalny z lekiem referencyjnym.
Bispecyficzny aktywator limfocytów T
Rodzaj immunoterapii zaprojektowany do angażowania limfocytów T w odpowiedź przeciw komórkom nowotworowym.
Biuro Bezpieczeństwa Narodowego
Biuro Bezpieczeństwa Narodowego to urząd pomocniczy Prezydenta RP zajmujący się sprawami bezpieczeństwa państwa i obronności.
Biuro informacji kredytowej
Instytucja gromadząca i udostępniająca informacje dotyczące historii oraz wiarygodności kredytowej osób lub firm.
Blaszka miażdżycowa
Nagromadzenie substancji w ścianie tętnicy, które może zwężać naczynie i utrudniać przepływ krwi.
Blokery receptora H2
Grupa leków ograniczających wydzielanie kwasu solnego w żołądku, stosowanych między innymi przy dolegliwościach związanych z refluksem.
Bluetooth
Standard bezprzewodowej komunikacji radiowej na krótkim dystansie, używany do wymiany danych między kompatybilnymi urządzeniami, na przykład lokalizatorem i telefonem.
Bluetoothing
Bluetoothing, określane też jako hotspotting, polega na wstrzykiwaniu sobie krwi innej osoby po wcześniejszym użyciu przez nią narkotyku. Dzielenie sprzętu lub krwi może ułatwiać transmisję HIV.
Bomba penetrująca
Bomba zaprojektowana do przebijania umocnień lub innych zabezpieczonych celów przed detonacją.
Boss
Szczególnie wymagający przeciwnik, zwykle związany z ważnym etapem historii lub nagrodą za zwycięstwo.
Boycott, Divestment, Sanctions (BDS)
Palestyński ruch wzywający do bojkotu, wycofania inwestycji i nakładania sankcji na Izrael.
Bramka AI
Bramka AI to warstwa infrastruktury, która pośredniczy w obsłudze zapytań kierowanych do różnych modeli i dostawców usług sztucznej inteligencji.
Brandmauer
Niemieckie określenie zasady odmawiania współpracy politycznej z AfD i innymi ugrupowaniami skrajnie prawicowymi.
Broadway
Określenie głównego profesjonalnego rynku teatralnego Nowego Jorku oraz działających w jego ramach teatrów i produkcji.
Broker danych
Podmiot, który gromadzi, porządkuje i udostępnia dane o osobach lub organizacjach innym klientom. W tym materiale brokerzy tworzą pośredni kanał dostępu do informacji związanych z kartami kredytowymi.
Build
Konkretny zestaw wybranych umiejętności, który określa sposób działania postaci i preferowany styl gry.
Ból mięśniowo-szkieletowy
Ból związany ze strukturami układu mięśniowo-szkieletowego. W badaniu oceniano przede wszystkim jego przewlekłą postać.
Ból przewlekły
Ból trwający co najmniej trzy miesiące. W analizowanym badaniu dotyczył między innymi przewlekłego bólu mięśniowo-szkieletowego.
Błonnik prebiotyczny
Rodzaj błonnika, który może być wykorzystywany przez mikroorganizmy jelitowe i potencjalnie wspierać ich funkcjonowanie. Jego obecność w produkcie nie gwarantuje określonych efektów zdrowotnych.
Błąd przeżywalności
To ocenianie zjawiska głównie na podstawie przypadków, które przetrwały, z pominięciem tych, które odpadły.
C
47 haseł
CAPEX
CAPEX to nakłady inwestycyjne przeznaczane na zakup, budowę lub modernizację aktywów, takich jak sklepy, wyposażenie czy infrastruktura. Wydatki te mają wspierać działalność w dłuższym okresie.
CAPI
Technika przeprowadzania wywiadów bezpośrednich, w której ankieter zapisuje odpowiedzi za pomocą komputera lub innego urządzenia elektronicznego.
CAPTCHA
Mechanizm sprawdzający, czy użytkownik jest człowiekiem, a nie automatycznym programem. W phishingu może być wykorzystywany jako element pozornie wiarygodnej strony.
CATI
Metoda badania ankietowego, w której ankieter prowadzi rozmowę telefoniczną, korzystając z komputerowego formularza rejestrującego odpowiedzi.
CATI i CAWI
CATI oznacza wywiady telefoniczne wspomagane komputerowo, a CAWI ankiety internetowe wypełniane przez respondentów.
CAWI
Metoda badania ankietowego realizowana przez internet, w której respondent samodzielnie wypełnia elektroniczny kwestionariusz.
CBRN
Skrót określający zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne i nuklearne. Termin stosuje się w kontekście bezpieczeństwa, ochrony ludności i kontroli ryzyka związanego z tymi zagrożeniami.
CCS2
Popularny standard złącza stosowany w szybkich ładowarkach dla pojazdów elektrycznych.
CDS
Kontrakt finansowy przenoszący ryzyko niewypłacalności dłużnika. Nabywca CDS płaci okresową opłatę, a wystawca zobowiązuje się do rekompensaty po wystąpieniu określonego zdarzenia kredytowego.
CDT
Skrót od Central Daylight Time, czyli czasu letniego obowiązującego w centralnej części Ameryki Północnej; odpowiada UTC−5.
CEO
Skrót od angielskiego określenia chief executive officer, oznaczającego najwyższego rangą menedżera odpowiedzialnego za bieżące kierowanie organizacją.
CETA
Umowa o wolnym handlu między Unią Europejską a Kanadą.
CEU
CEU, czyli Car Equivalent Unit, to jednostka określająca pojemność statku do przewozu samochodów. Jedno CEU odpowiada umownej przestrzeni potrzebnej do transportu jednego auta.
CFIUS
CFIUS to amerykański organ analizujący wpływ inwestycji zagranicznych na bezpieczeństwo narodowe Stanów Zjednoczonych.
CFM
CFM to jednostka przepływu objętościowego powietrza, używana między innymi do opisywania wydajności dmuchaw.
CGI
Obrazy generowane komputerowo i wykorzystywane do tworzenia lub modyfikowania elementów filmu.
CHF LIBOR
Dawna stopa referencyjna wykorzystywana do wyliczania oprocentowania kredytów i instrumentów finansowych we frankach.
CI/CD
Zbiorcze określenie praktyk automatyzujących budowanie, testowanie i dostarczanie oprogramowania. CI oznacza ciągłą integrację zmian, a CD ich ciągłe dostarczanie lub wdrażanie.
CIF
Międzynarodowa reguła handlowa, w której sprzedawca opłaca koszt towaru, transport i ubezpieczenie do wskazanego portu. Ryzyko przechodzi na kupującego po załadunku towaru na statek.
CNAPP
Platforma ochrony natywnych aplikacji chmurowych, łącząca funkcje dotyczące bezpieczeństwa kodu, konfiguracji, infrastruktury i działania aplikacji w chmurze.
COBRA
Amerykańskie przepisy umożliwiające niektórym osobom dalsze korzystanie z grupowego ubezpieczenia zdrowotnego po utracie zatrudnienia, zwykle na własny koszt.
CODIS
System FBI służący do przechowywania i porównywania profili DNA.
COM hijacking
Technika utrwalania obecności programu w systemie Windows poprzez zmianę sposobu obsługi określonych komponentów COM.
COPPA
Federalna ustawa USA dotycząca ochrony prywatności dzieci w internecie. W tej sprawie chodzi o zarzut zbierania danych osób poniżej 13. roku życia bez zgody rodziców.
CPU
CPU, czyli centralna jednostka obliczeniowa, to główny układ wykonujący instrukcje programów i koordynujący obliczenia w systemie komputerowym.
CR2032
Oznaczenie popularnej, okrągłej baterii litowej o średnicy 20 mm i wysokości 3,2 mm, stosowanej w małych urządzeniach elektronicznych.
CRISPR
CRISPR to technologia wykorzystywana do precyzyjnej edycji materiału genetycznego. Jej zastosowanie w medycynie wymaga oceny jakości i bezpieczeństwa proponowanego rozwiązania.
CRISPRi
Metoda używana do ograniczania aktywności wybranego genu bez trwałej zmiany sekwencji DNA.
CRM
System CRM służy do zarządzania relacjami z klientami oraz informacjami o kontaktach, sprzedaży i obsłudze. W artykule może otrzymywać dane wprowadzane automatycznie przez narzędzie AI.
CRTV
CRTV to urządzenie łączące odbiornik radiowy i telewizyjny. W grze służy nie tylko do odbierania sygnałów, lecz także do oglądania obrazu, odkrywania informacji i rozwiązywania zagadek.
CSAM
Angielski skrót określający materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci.
CSE
CSE to skrót od angielskiego określenia seksualnego wykorzystywania dzieci, używany także do oznaczania materiałów związanych z takim wykorzystywaniem. Jest to kategoria treści traktowana jako szczególnie poważne naruszenie.
CSIRT
Sieć krajowych zespołów reagowania na cyberincydenty, służąca wymianie informacji i koordynacji działań.
CSV
CSV to prosty format zapisu danych tabelarycznych, w którym wartości są przechowywane w wierszach i rozdzielane określonym separatorem, najczęściej przecinkiem.
CUSMA
Umowa handlowa między Stanami Zjednoczonymi, Meksykiem i Kanadą, obowiązująca od 1 lipca 2020 roku. W Kanadzie jest znana jako CUSMA.
CVE
System oznaczania i katalogowania publicznie znanych podatności w oprogramowaniu. Numer CVE jednoznacznie identyfikuje konkretny błąd bezpieczeństwa.
CVSS
Standardowy system oceny ważności podatności bezpieczeństwa, wykorzystujący wynik liczbowy od 0,0 do 10,0 oraz opis czynników wpływających na ryzyko.
Candida auris
Gatunek drożdżaka, który może powodować zakażenia, szczególnie u osób ciężko chorych i przebywających w placówkach medycznych. Może utrzymywać się na powierzchniach i wykazywać oporność na leki przeciwgrzybicze.
Carnivoramorpha
Grupa ssaków obejmująca współczesne koty, psy, niedźwiedzie i morsy oraz ich wymarłych przodków.
Centralny System Informacji Rynku Energii
System służący do wymiany informacji między uczestnikami rynku energii oraz do obsługi danych związanych z funkcjonowaniem tego rynku.
Centrum danych hyperscale
Bardzo duży obiekt przeznaczony do obsługi znacznej liczby serwerów i usług cyfrowych. Dzięki skali może efektywniej wykorzystywać sprzęt, chłodzenie i energię niż wiele małych serwerowni.
Centrum usług wspólnych
Organizacja obsługująca powtarzalne procesy, takie jak księgowość, dla większej grupy spółek lub klientów.
Chapter 7
Amerykański tryb postępowania upadłościowego zakładający likwidację majątku dłużnika i przeznaczenie uzyskanych środków na spłatę wierzycieli.
Chemioterapia oparta na związkach platyny
Leczenie przeciwnowotworowe wykorzystujące leki zawierające związki platyny. Cisplatyna i karboplatyna uszkadzają DNA komórek nowotworowych, ale mogą także oddziaływać na zdrowe tkanki.
Chemokiny
Rodzaj cząsteczek sygnałowych, które kierują przemieszczaniem się komórek odpornościowych do określonych tkanek.
Chief Hardware Officer
Stanowisko członka kierownictwa odpowiedzialnego za rozwój fizycznych komponentów urządzeń oraz powiązanych technologii.
Chief Innovation Officer
Stanowisko kierownicze odpowiedzialne za rozwój nowych pomysłów, produktów, technologii lub sposobów działania organizacji.