Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 1441-1530
Indeks alfabetyczny
K
90 haseł
komunikacja międzyplatformowa
Wymiana danych lub wiadomości między urządzeniami albo aplikacjami działającymi na różnych platformach technologicznych, na przykład iOS i Androidzie.
koncentracja przychodów
Sytuacja, w której znaczna część przychodów przedsiębiorstwa pochodzi z niewielkiej liczby rynków, klientów, partnerów lub produktów. Zwiększa to zależność firmy od tych źródeł.
koncentracja władzy
Sytuacja, w której decyzje i wpływ na funkcjonowanie instytucji lub społeczeństwa skupiają się w rękach niewielkiej grupy osób, organizacji albo podmiotów.
koncern
Koncern to duża grupa przedsiębiorstw powiązanych własnością, zarządzaniem lub kontrolą gospodarczą. Poszczególne podmioty mogą działać w różnych częściach tego samego sektora.
kondensaty biomolekularne
Bezbłonowe skupiska biomolekuł, takich jak białka, DNA i RNA, powstające w komórkach wskutek ich wzajemnych oddziaływań.
kondygnacja podziemna
Część budynku znajdująca się całkowicie lub częściowo poniżej poziomu terenu, przeznaczona do określonych funkcji użytkowych lub technicznych.
konektor danych
Konektor danych to komponent umożliwiający połączenie systemu z określonym źródłem danych oraz ich przesyłanie lub pobieranie. Ułatwia automatyczną wymianę informacji między różnymi usługami.
konferencja NBA
Jedna z dwóch głównych części struktury ligi NBA, grupująca zespoły rywalizujące w osobnej części sezonu zasadniczego i fazy play-off.
konferencja prasowa
Zorganizowane spotkanie, podczas którego osoba publiczna lub przedstawiciel instytucji przekazuje informacje i odpowiada na pytania dziennikarzy.
konfiguracja polityczna
Aktualny układ uczestników sceny politycznej, ich relacji, sojuszy, konfliktów i wzajemnych wpływów.
konfiskata mienia
Konfiskata mienia to przymusowe pozbawienie osoby własności określonych składników majątkowych na rzecz państwa, zwykle w związku z postępowaniem karnym i na podstawie orzeczenia właściwego organu.
konflikt kontraktowy
Spór dotyczący interpretacji, wykonania, niewykonania lub rozwiązania umowy zawartej między stronami.
konformizm analityczny
Tendencja do dostosowywania ocen i wniosków do dominujących założeń, oczekiwań lub stanowiska grupy zamiast niezależnego sprawdzania alternatyw.
konkurencyjność
Zdolność przedsiębiorstwa, sektora lub państwa do skutecznego konkurowania z innymi podmiotami, między innymi pod względem kosztów, jakości, innowacyjności i szybkości działania.
konkurencyjność przedsiębiorstw
Zdolność przedsiębiorstw do skutecznego konkurowania z innymi podmiotami pod względem ceny, jakości, innowacyjności lub dostępności oferty.
konsekwencje prawne i finansowe
Konsekwencje prawne i finansowe to następstwa decyzji dotyczące odpowiednio obowiązków i odpowiedzialności prawnej oraz kosztów, zobowiązań lub innych skutków ekonomicznych.
konsensus analityków
Zbiorcze oczekiwania analityków dotyczące przewidywanych wyników finansowych spółki, zwykle obliczane na podstawie ich prognoz.
konsensus rynkowy
Uśredniona prognoza analityków lub uczestników rynku dotycząca przyszłych wyników przedsiębiorstwa albo innych danych gospodarczych.
konsolidacja
Proces łączenia przedsiębiorstw, aktywów lub działań operacyjnych, często przez przejęcia i fuzje. Jego celem może być zwiększenie skali działania, udziału w rynku albo efektywności.
konsorcjum
Porozumienie co najmniej kilku niezależnych podmiotów, które współpracują przy określonym przedsięwzięciu lub transakcji.
konstelacja
Układ gwiazd postrzeganych z Ziemi jako określony wzór na niebie. Nazwa może oznaczać zarówno taki obszar nieba, jak i tradycyjnie wyróżnianą grupę gwiazd.
konstelacja komunikacyjna
Konstelacja komunikacyjna to grupa satelitów współpracujących w celu zapewniania usług łączności, takich jak przesyłanie danych lub dostęp do sieci.
konstelacje komercyjne
Zestawy satelitów należących do podmiotów komercyjnych i działających jako powiązany system obserwacyjny. Ich zadaniem może być między innymi częste pozyskiwanie obrazów określonych obszarów.
konstrukcja bezwentylatorowa
Konstrukcja bezwentylatorowa odprowadza ciepło bez użycia aktywnego wentylatora, zwykle przez elementy przewodzące i radiatory.
konstytucja
Konstytucja to najwyższy akt prawny w państwie, określający jego ustrój oraz podstawowe prawa i obowiązki.
konsultacje
Zorganizowane rozmowy między przedstawicielami państw, instytucji lub organizacji służące wymianie stanowisk i uzgadnianiu działań.
konsultacje między resortami
Konsultacje między resortami to uzgadnianie stanowiska lub decyzji przez różne ministerstwa i podległe im instytucje. Służą wymianie informacji oraz ocenie sprawy z wielu perspektyw.
konsultacje publiczne
Procedura zbierania opinii zainteresowanych osób lub grup na temat planowanych działań, decyzji albo projektów. Wyniki konsultacji pomagają ocenić oczekiwania odbiorców przed podjęciem ostatecznej decyzji.
kontekst osobisty
Informacje dotyczące użytkownika i jego sytuacji, które system może uwzględniać podczas interpretowania poleceń lub tworzenia odpowiedzi.
kontekst wyszukiwania
Informacje towarzyszące zapytaniu, które pomagają systemowi zrozumieć jego znaczenie, na przykład treść aktualnie otwartej strony lub wcześniejszy przebieg rozmowy.
kontenery serverless
Kontenery uruchamiane w modelu, w którym dostawca usługi zarządza infrastrukturą serwerową, a użytkownik koncentruje się na aplikacji i jej konfiguracji. Zasoby mogą być automatycznie przydzielane zależnie od obciążenia.
konteneryzacja
Sposób pakowania aplikacji wraz z jej zależnościami w odizolowane, przenośne jednostki zwane kontenerami.
kontrakt
Umowa określająca wzajemne prawa i obowiązki stron, w tym czas jej obowiązywania, zakres pracy oraz warunki finansowe.
kontrakt predykcyjny
Instrument, którego wypłata lub wartość zależy od wyniku przyszłego wydarzenia. Może być przedmiotem obrotu na rynku predykcyjnym.
kontraktacja środków unijnych
Proces formalnego przyznawania środków unijnych poprzez zawieranie umów z beneficjentami projektów. Obejmuje przejście od dostępnego finansowania do konkretnych zobowiązań i realizowanych przedsięwzięć.
kontraktor cybernetyczny
Kontraktor cybernetyczny to osoba lub firma wynajęta do wykonywania działań związanych z bezpieczeństwem, atakami lub innymi operacjami w cyberprzestrzeni.
kontrast
Kontrast to różnica między jasnymi i ciemnymi obszarami obrazu albo między jego barwami.
kontrola dostępu
Zasady i mechanizmy określające, kto może uzyskać dostęp do systemu, zapisów lub określonych danych oraz jakie działania może w ich ramach wykonywać.
kontrola eksportu
Kontrola eksportu to zbiór przepisów i procedur ograniczających wywóz określonych towarów, technologii lub oprogramowania do innych państw lub określonych odbiorców.
kontrola graniczna
Czynności wykonywane przez uprawnione służby wobec osób i ich rzeczy przy przekraczaniu granicy państwowej.
kontrola internetu
Działania władz lub innych uprawnionych podmiotów mające na celu monitorowanie, regulowanie albo ograniczanie treści i sposobów korzystania z internetu.
kontrola klubowa
Okres, w którym klub zachowuje prawa do zawodnika i może zatrzymać go na warunkach określonych przez ligę, bez konieczności natychmiastowego konkurowania o niego na rynku wolnych agentów.
kontrola rodzicielska
Funkcje pozwalające rodzicom lub opiekunom ograniczać i nadzorować korzystanie przez dziecko z aplikacji, urządzenia albo treści internetowych.
kontrola sądowa
Ocena przez sąd, czy działania organu publicznego są zgodne z prawem. Może obejmować weryfikację podstaw, zakresu i skutków zastosowanego środka.
kontrola trzeźwości
Czynność polegająca na sprawdzeniu, czy kierujący znajduje się pod wpływem alkoholu, najczęściej za pomocą badania wydychanego powietrza.
kontrole antyanalityczne
Mechanizmy wykrywające środowisko analizy, testów lub wirtualizacji i ograniczające w nim działanie złośliwego oprogramowania. Ich celem jest utrudnienie badania kodu oraz zmniejszenie szansy wykrycia ataku.
kontroler
Urządzenie służące do sterowania grą elektroniczną. Zawiera przyciski, drążki lub inne elementy, których używa się do wydawania poleceń postaciom i obsługi interfejsu.
kontroler pamięci
Komponent zarządzający wymianą danych między procesorem lub innym układem a pamięcią urządzenia.
kontrolowana detonacja
Celowe i nadzorowane doprowadzenie do wybuchu niebezpiecznego ładunku w warunkach ograniczających ryzyko dla ludzi i otoczenia.
kontrolowane wypalanie
Celowe i nadzorowane podpalanie ograniczonego obszaru roślinności w celu zmniejszenia ilości materiału palnego oraz ryzyka rozprzestrzeniania się dużych pożarów.
kontrpozew
Pozew złożony przez stronę pozwaną przeciwko stronie, która wcześniej wszczęła postępowanie. Może zawierać własne żądania i roszczenia związane ze sprawą.
kontruderzenie
Działanie ofensywne podjęte w odpowiedzi na wcześniejszy atak przeciwnika.
kontyngent wojskowy
Kontyngent wojskowy to wydzielona grupa żołnierzy wraz z wyposażeniem, skierowana do określonego państwa, operacji lub zadania. Jego liczebność i zakres działania zależą od decyzji władz oraz charakteru misji.
konwencja partyjna
Zorganizowane zgromadzenie przedstawicieli lub członków partii, podczas którego podejmowane są decyzje polityczne, w tym wybór kandydata.
konwersja akcji
Czynność polegająca na zmianie rodzaju lub formy akcji zgodnie z zasadami przewidzianymi dla danej spółki. W artykule oznacza zmianę akcji imiennych serii J na akcje zwykłe na okaziciela.
koordynacja międzynarodowa
Uzgadnianie działań między państwami lub organizacjami międzynarodowymi w celu prowadzenia spójnej polityki albo osiągnięcia wspólnego celu.
koordynacja operacyjna
Uzgadnianie działań, procedur i zasobów różnych podmiotów podczas planowania lub prowadzenia wspólnych operacji.
kopiowanie przy zapisie
Mechanizm, w którym współdzielone dane są kopiowane dopiero wtedy, gdy jeden z użytkowników lub procesów próbuje je zmienić.
korekta
Okresowy ruch cen aktywów przeciwny do wcześniejszego trendu, zwykle o ograniczonej skali. Na rynku akcji korekta często oznacza przejściowy spadek po wcześniejszych wzrostach.
korelacja
Korelacja to współwystępowanie lub statystyczny związek między dwiema zmiennymi. Sama korelacja nie dowodzi, że jedna zmienna powoduje zmianę drugiej.
kortykosteron
Kortykosteron to hormon steroidowy związany z reakcją stresową, wytwarzany przez nadnercza i występujący jako jeden z głównych hormonów stresu u myszy.
korupcja
Korupcja to nadużywanie powierzonej funkcji lub pozycji w celu uzyskania nienależnej korzyści dla siebie albo innych osób.
korytarz ekologiczny
Spójny obszar umożliwiający zwierzętom przemieszczanie się między większymi płatami odpowiednich terenów.
korytarz morski
Wyznaczona i organizowana trasa na akwenie, którą statki mogą przemieszczać się w określonych warunkach, często przy zapewnieniu ochrony lub kontroli.
korytarz tranzytowy
Wyznaczona lub utrwalona trasa transportowa, przez którą przemieszczają się osoby albo towary między regionami, często z przejazdem przez terytorium pośrednie.
korytarz żeglugowy
Wyznaczona trasa przejścia statków, której organizacja ma ograniczać zagrożenia podczas żeglugi.
kosiarka autonomiczna
Kosiarka, która wykonuje koszenie przy ograniczonym udziale człowieka, poruszając się i realizując zaplanowaną pracę samodzielnie.
kosiarka samojezdna
Kosiarka samojezdna to kosiarka wyposażona we własny napęd, dzięki któremu nie trzeba jej pchać podczas pracy.
kosmodrom
Kosmodrom to specjalistyczny kompleks przeznaczony do przygotowywania i przeprowadzania startów statków kosmicznych.
koszt ryzyka geopolitycznego
Dodatkowy koszt ponoszony w związku z niepewnością wynikającą z konfliktów, napięć lub zmian politycznych między państwami. Może obejmować wyższe ceny finansowania, ubezpieczeń, transportu lub zabezpieczeń.
koszty działalności
Wydatki ponoszone przez organizację w związku z bieżącym funkcjonowaniem i realizacją jej zadań.
koszty jednostkowe
Koszty przypadające na jedną jednostkę przewożonego lub obsługiwanego ładunku, na przykład tonę surowca.
koszty transportu
Wydatki związane z przemieszczaniem osób lub towarów, obejmujące między innymi zakup paliwa, utrzymanie środków transportu i opłaty za przewóz.
koło pakietu Python
Gotowy plik dystrybucyjny pakietu Pythona, przeznaczony do szybkiej instalacji bez konieczności budowania pakietu od podstaw.
koń z łękami
Przyrząd gimnastyczny z dwiema uchwytami, na którym zawodnik wykonuje między innymi wymachy i koła, podpierając się na rękach.
kradzież tożsamości
Nieuprawnione wykorzystanie danych innej osoby lub fikcyjnych danych w celu podszywania się pod nią, na przykład podczas rekrutacji lub zawierania umów.
kraj związkowy
Jednostka terytorialna państwa federalnego, mająca własne władze i określony zakres samodzielności. W Niemczech krajami związkowymi są landy.
krajowy stan nadzwyczajny
Szczególny tryb zarządzania kryzysem na poziomie państwa, uruchamiany w obliczu poważnego zagrożenia. Umożliwia rządowi centralnemu koordynowanie zasobów i działań różnych szczebli administracji.
krater
Zagłębienie na powierzchni ciała niebieskiego, najczęściej powstałe wskutek uderzenia meteoroidu.
kredyt
Finansowanie udzielane przez bank lub inną uprawnioną instytucję na określony czas, zwykle z obowiązkiem zwrotu kapitału i odsetek.
kredyt hipoteczny
Długoterminowa pożyczka, zwykle na zakup lub budowę nieruchomości, zabezpieczona hipoteką ustanowioną na tej nieruchomości.
kredyt państwowy
Kredyt udzielany przez państwo albo instytucję kontrolowaną przez państwo, często w ramach publicznego wsparcia określonego projektu lub inwestycji.
kredyt powiązany z celami zrównoważonego rozwoju
Kredyt powiązany z celami zrównoważonego rozwoju to finansowanie, którego warunki zależą od realizacji określonych celów lub wskaźników środowiskowych, społecznych albo dotyczących zarządzania.
kredyt rozliczeniowy
Wartość lub zapis przyznawany za energię przekazaną do sieci, który zgodnie z określonymi zasadami może pomniejszać przyszłe rachunki.
kroki dyplomatyczne
Działania podejmowane przez państwo lub jego przedstawicieli w celu prowadzenia stosunków międzynarodowych albo zareagowania na działania innego państwa.
kropki kwantowe
Nanometrowe struktury półprzewodnikowe, których właściwości optyczne zależą od rozmiaru. Mogą pochłaniać światło i przekształcać jego energię w sygnał elektryczny.
kryptoaktywa
Cyfrowa reprezentacja wartości lub prawa, którą można przechowywać i przenosić elektronicznie, często z wykorzystaniem technologii rozproszonego rejestru. To szersza kategoria niż same kryptowaluty.
kryptograf
Specjalista zajmujący się projektowaniem, analizowaniem i stosowaniem metod ochrony informacji za pomocą kryptografii.
kryptowaluta
Kryptowaluta to cyfrowy składnik majątkowy wykorzystujący techniki kryptograficzne do zabezpieczania transakcji i kontroli emisji. Może funkcjonować bez centralnego emitenta, na przykład dzięki technologii rozproszonego rejestru.
kryptowaluty
Kryptowaluty to cyfrowe aktywa wykorzystujące kryptografię do zabezpieczania transakcji i kontroli emisji. Zwykle działają bez centralnego emitenta, takiego jak bank centralny.