Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 1351-1440
Indeks alfabetyczny
K
90 haseł
kadra
Zestaw zawodników zgłoszonych lub dostępnych dla drużyny w określonym okresie, meczu albo rozgrywkach.
kadłub
Główna konstrukcyjna część statku, która tworzy jego zasadniczą obudowę i zapewnia pływalność.
kalendarz wyborczy
Ustalony harmonogram czynności i terminów związanych z przygotowaniem, przeprowadzeniem i rozstrzygnięciem wyborów.
kamera telewizyjna
Kamera telewizyjna to specjalistyczne urządzenie przeznaczone do rejestrowania obrazu na potrzeby transmisji lub produkcji telewizyjnej.
kamery pułapkowe
Automatyczne urządzenia rejestrujące obraz, dźwięk lub ruch zwierząt bez konieczności bezpośredniej obserwacji przez człowieka.
kamień milowy
Wyraźnie określony etap lub wynik, który potwierdza postęp projektu. W artykule dotyczy kluczowych osiągnięć naukowych, instalacyjnych i komercyjnych.
kamień węgielny
Symboliczny element umieszczany podczas rozpoczęcia budowy, oznaczający jej uroczystą inaugurację. Ceremonii może towarzyszyć złożenie dokumentu lub przesłania dla przyszłych pokoleń.
kampania informacyjna
Zaplanowany zestaw działań służących rozpowszechnianiu określonych informacji lub interpretacji wydarzeń wśród wybranej grupy odbiorców.
kampania prasowa
Zaplanowany zestaw działań komunikacyjnych kierowanych do mediów w celu zainteresowania odbiorców określonym wydarzeniem, produktem lub treścią.
kampania promocyjna
Zestaw zaplanowanych działań marketingowych służących poinformowaniu odbiorców o produkcie i zachęceniu ich do jego wyboru.
kanał niejawny
Sposób przekazywania informacji przeznaczony do obsługi treści objętych ochroną przed nieuprawnionym dostępem.
kanał techniczny
Obszar na wykresie ograniczony dwiema liniami, między którymi porusza się cena lub wartość indeksu. Jego górna i dolna granica mogą wskazywać potencjalne poziomy dalszych zmian.
kanały kontaktu dyplomatycznego
Ustalone sposoby komunikacji między państwami, ich przedstawicielami lub placówkami dyplomatycznymi, służące prowadzeniu rozmów i rozwiązywaniu sporów.
kancelaria prawna
Podmiot świadczący pomoc i usługi prawne, na przykład sporządzający opinie, pisma procesowe lub reprezentujący klientów. Może być prowadzony przez jednego prawnika albo przez większy zespół.
kandydatura
Formalne zgłoszenie osoby ubiegającej się o wybór na określone stanowisko publiczne. Dopuszczenie kandydatury oznacza, że osoba może uczestniczyć w wyborach zgodnie z obowiązującymi wymogami.
kanibalizacja sprzedaży
Kanibalizacja sprzedaży to sytuacja, w której nowy produkt ogranicza sprzedaż innych produktów tej samej firmy, zamiast przede wszystkim zwiększać jej łączny popyt.
kapitalizacja rynkowa
Kapitalizacja rynkowa to łączna wartość wszystkich akcji spółki według ich bieżącego kursu giełdowego. Oblicza się ją, mnożąc liczbę wyemitowanych akcji przez ich aktualną cenę.
kapitał deklarowany
Model kapitału deklarowanego polega na tym, że inwestor zobowiązuje się do wniesienia określonych środków, lecz wpłaca je dopiero na wezwanie zarządzającego, zgodnie z zasadami funduszu.
kapitał ludzki
Łączny zasób wiedzy, umiejętności, doświadczenia, zdrowia i innych cech ludzi, które wpływają na ich produktywność oraz możliwości uzyskiwania dochodu.
kapitał obrotowy
Kapitał obrotowy obejmuje środki zaangażowane w bieżącą działalność, między innymi zapasy, należności i zobowiązania krótkoterminowe. Jego zmiany wpływają na przepływy pieniężne firmy.
kapitał podwyższonego ryzyka
Finansowanie inwestycji w przedsiębiorstwa o wysokim potencjale wzrostu, ale również podwyższonym ryzyku niepowodzenia. Inwestor zazwyczaj obejmuje udziały w firmie w zamian za przekazane środki.
kapitał prywatny
Środki finansowe należące do osób prywatnych lub przedsiębiorstw, przeznaczane na inwestycje poza bezpośrednim finansowaniem publicznym.
kapitał społeczny
Zasób relacji, zaufania, norm współpracy i wzajemnych powiązań, który ułatwia ludziom oraz organizacjom wspólne działanie.
kapitał wysokiego ryzyka
Finansowanie udzielane najczęściej młodym, szybko rozwijającym się firmom w zamian za udział własnościowy lub inne prawa inwestora.
kapitał własny
Środki należące do właścicieli przedsiębiorstwa, pochodzące między innymi z ich wpłat lub zatrzymanych zysków. Nie są zobowiązaniem wobec wierzyciela i co do zasady nie podlegają zwrotowi na ustalony termin.
kapitał zakładowy
określona w dokumentach spółki wartość wkładów wniesionych przez jej właścicieli lub wspólników. Stanowi część kapitałów własnych i jest formalnie wykazywana w dokumentacji spółki.
kapituła
Organ kolegialny powołany do wykonywania określonych zadań, często związanych z wyborem laureatów lub przyznawaniem nagród.
kara ograniczenia wolności
Kara polegająca na nałożeniu na skazanego określonych obowiązków i ograniczeń, bez osadzenia w zakładzie karnym. Może obejmować między innymi nieodpłatną pracę społeczną.
kara pozbawienia wolności
Kara pozbawienia wolności jest sankcją karną polegającą na obowiązku odbywania przez skazanego kary w zakładzie karnym lub innym ustawowo określonym miejscu przez wyznaczony czas.
karta debetowa
Karta płatnicza powiązana z rachunkiem bankowym, której użycie zwykle powoduje pobranie środków z dostępnego salda tego rachunku.
karta przetargowa
Atut lub narzędzie nacisku wykorzystywane w negocjacjach, które może poprawić pozycję jednej ze stron i skłonić drugą do ustępstw.
karta zleceń lekarskich
Karta zleceń lekarskich to część dokumentacji medycznej zawierająca polecenia lekarza dotyczące postępowania z pacjentem, na przykład podawania leków, badań lub innych czynności medycznych.
kartoteka centralna
Zbiór uporządkowanych kart lub rekordów prowadzony na poziomie całej organizacji, a nie tylko przez jej lokalne jednostki.
karuzela
Element interfejsu, który pokazuje serię obrazów lub innych treści i pozwala przełączać je przez przewijanie.
kaskadowy wyciek danych
Kaskadowy wyciek danych to seria wycieków wynikająca z jednego incydentu, w której naruszenie pośrednika może jednocześnie dotknąć wielu jego klientów lub partnerów.
kasy chorych
Instytucje publiczne finansujące świadczenia zdrowotne ze składek ubezpieczonych i zawierające umowy z placówkami medycznymi.
kataliza
Zwiększanie szybkości reakcji chemicznej przez ułatwienie jej przebiegu, bez zużywania katalizatora w reakcji.
katalizator
Wydarzenie lub informacja, która może wywołać albo przyspieszyć istotną zmianę ceny aktywa lub kierunku ruchu rynku. Sam katalizator nie przesądza o trwałości tej zmiany.
kategorie substancji kontrolowanych
Poziomy klasyfikacji substancji w amerykańskim federalnym systemie kontroli. Kategoria I obejmuje substancje o wysokim potencjale nadużywania i bez uznanego zastosowania medycznego, a kategoria III substancje o niższym ryzyku i uznanym zastosowaniu.
kaucja
Suma pieniędzy lub inne zabezpieczenie, którego złożenie może umożliwić osobie zatrzymanej opuszczenie aresztu na czas postępowania.
keynote
Główna prezentacja konferencji, zwykle otwierająca wydarzenie i przedstawiająca najważniejsze zapowiedzi. Może mieć formę wystąpienia połączonego z pokazami produktów lub technologii.
kierowca-zapas
Osoba przewidziana do przejęcia kontroli nad pojazdem, gdy system autonomiczny nie może bezpiecznie kontynuować jazdy. Pełni funkcję zabezpieczenia działania systemu autonomicznego.
kierunek operacyjny
Wyznaczony obszar lub oś, wzdłuż której wojska prowadzą albo planują prowadzić działania.
kilowatogodzina
Jednostka energii odpowiadająca zużyciu lub wytworzeniu mocy jednego kilowata przez godzinę. Służy do mierzenia między innymi energii pobieranej przez gospodarstwa domowe.
klasa jakości
Kategoria określająca jakość handlową jaj. W artykule wskazano klasę A, stosowaną dla jaj przeznaczonych do sprzedaży konsumentom.
klasa wagowa
Kategoria określająca masę pojedynczego jaja. Przykładowe oznaczenia to M i L, wskazujące różne przedziały wagowe.
klasa wyższa
Warstwa społeczna skupiająca osoby dysponujące znacznym majątkiem, dochodami, wpływem lub kontrolą nad ważnymi zasobami. Jej zakres i kryteria wyodrębnienia zależą od przyjętej teorii społecznej.
klaster innowacyjny
Geograficznie skoncentrowana sieć firm, uczelni, instytucji badawczych i innych podmiotów współpracujących przy tworzeniu oraz wdrażaniu innowacji.
klasteryzacja
Metoda grupowania danych lub wypowiedzi według ich podobieństwa, aby wyodrębnić powiązane tematy albo wzorce.
klasyfikacja
Klasyfikacja to uporządkowana lista zawodników lub drużyn według wyników osiągniętych w zawodach albo całym cyklu.
klasyfikacja średniego czasu układania
Zestawienie zawodników oparte na średnim czasie uzyskiwanym przez nich w konkurencji układania kostki.
klauzula bezpieczeństwa
Oznaczenie określające poziom ochrony informacji oraz zasady dostępu do niej.
kleptokracja
System rządów, w którym osoby sprawujące władzę wykorzystują zasoby publiczne dla prywatnych korzyści własnych lub swojej grupy.
kleszcz lone star
Kleszcz lone star to gatunek kleszcza rozpoznawalny po białej kropce na grzbiecie. Jego ukąszenie może wiązać się z rozwojem zespołu alfa-gal.
klient korporacyjny
Organizacja korzystająca z produktu lub usługi na potrzeby działalności gospodarczej, a nie jako indywidualny konsument. Tacy klienci często kupują dostęp na podstawie odrębnych umów lub planów.
klub parlamentarny
Zorganizowana grupa parlamentarzystów należących zwykle do tego samego ugrupowania lub współpracujących politycznie. Klub uzgadnia stanowiska i reprezentuje je w pracach parlamentu.
klucz API
Klucz API to poufny ciąg znaków służący do uwierzytelniania aplikacji lub użytkownika podczas korzystania z interfejsu programistycznego.
klucz prywatny
Poufny ciąg danych umożliwiający kontrolowanie środków zapisanych na określonym adresie kryptowalutowym, w tym ich przesyłanie. Utrata klucza może uniemożliwić dostęp do tych środków.
kluczowy wskaźnik efektywności
KPI to mierzalny wskaźnik używany do oceny realizacji określonego celu organizacji, produktu lub procesu.
koalicja
Porozumienie co najmniej dwóch partii lub ugrupowań, które współpracują w wyborach albo przy tworzeniu i wspieraniu rządu.
koalicja morska
Porozumienie kilku państw dotyczące wspólnych działań na morzu, na przykład ochrony statków, eskortowania żeglugi lub reagowania na zagrożenia militarne.
koalicja polityczna
Porozumienie lub współpraca partii albo polityków, którzy łączą siły w celu realizacji wspólnych interesów lub zwiększenia wpływu.
kod QR
Dwuwymiarowy kod graficzny, który można odczytać aparatem lub skanerem i który przechowuje między innymi adres internetowy, tekst albo dane kontaktowe.
kod bezpieczeństwa
Ciąg znaków używany do potwierdzenia uprawnienia do odblokowania urządzenia lub wykonania chronionej operacji.
kod dowodowy
Kod lub inny działający przykład pokazujący, że określony błąd można wykorzystać w praktyce.
kod lotniska
Kod lotniska to ustalony skrót identyfikujący port lotniczy w systemach transportowych, rezerwacyjnych i informacyjnych. W artykule opisano kod złożony z trzech liter.
kod przymusu
Mechanizm, w którym specjalny kod lub hasło uruchamia zamiast zwykłego odblokowania telefonu funkcję ochronną, na przykład usunięcie danych. Jego działanie zależy od konkretnego urządzenia i konfiguracji.
kodek
Algorytm lub zestaw reguł służących do kodowania i dekodowania danych, na przykład obrazu lub dźwięku. Kodek wpływa między innymi na jakość, rozmiar i sposób odtwarzania pliku.
kodeks graniczny Schengen
Unijne przepisy określające zasady przekraczania granic zewnętrznych oraz warunki prowadzenia kontroli granicznych w obszarze Schengen.
koktajl Mołotowa
Improwizowany środek zapalający wykonany zwykle z łatwopalnej cieczy umieszczonej w naczyniu, którego użycie może spowodować pożar i zagrożenie dla ludzi.
kolekcja
Uporządkowany zbiór dzieł lub innych obiektów gromadzonych według określonego klucza, na przykład przez osobę, rodzinę albo instytucję. W sztuce kolekcja może odzwierciedlać zainteresowania i wybory jej właściciela.
kolizja kątowa
Zderzenie pojazdów, których kierunki ruchu przecinają się pod kątem. Do takich zdarzeń może dochodzić między innymi na skrzyżowaniach.
kolonia karna
Zakład penitencjarny przeznaczony do wykonywania kary pozbawienia wolności, określany tak zwłaszcza w systemach prawnych państw byłego ZSRR.
kombinacja
Sekwencja następujących po sobie ataków lub innych działań wykonywanych w określonej kolejności. W bijatykach może prowadzić do serii ciosów, wybicia przeciwnika lub dodatkowego ataku.
komercjalizacja
Komercjalizacja to proces przekształcania technologii lub wyników prac badawczych w produkt albo usługę oferowaną na rynku. Obejmuje między innymi dopracowanie rozwiązania, uzyskanie wymaganych zezwoleń i przygotowanie produkcji.
komercjalizacja wyników badań
Proces przekształcania rezultatów badań naukowych w rozwiązania wykorzystywane gospodarczo, na przykład produkty, usługi lub technologie. Może obejmować ich wdrożenie, sprzedaż albo udostępnienie przedsiębiorcom.
komercyjna opłacalność
Stan, w którym działalność może przynosić ekonomicznie uzasadnione wyniki dzięki sprzedaży produktu lub usługi. W tym artykule chodzi o możliwość opłacalnej sprzedaży energii z elektrowni fuzji.
komercyjny wzrost
Rozwój organizacji ukierunkowany na zwiększanie skali działalności gospodarczej, przychodów lub liczby klientów.
komisja sejmowa
Organ wewnętrzny Sejmu powołany do rozpatrywania określonych spraw, analizowania materiałów oraz przygotowywania stanowisk lub projektów.
komisja wyjaśniająca
Zespół powołany do zbadania określonych zarzutów lub zdarzeń, zebrania informacji i sformułowania ustaleń. Jego kompetencje zależą od instytucji, która go ustanowiła.
komitet polityczny
Wewnętrzny organ partii politycznej, którego kompetencje określa statut. Może podejmować decyzje dotyczące działalności ugrupowania i jego członków.
kompatybilność aplikacji
Zdolność różnych aplikacji lub systemów do współpracy i prawidłowej wymiany danych bez konieczności ich gruntownej przebudowy.
kompetencje federalne
Zakres uprawnień rządu federalnego do stanowienia prawa, zarządzania zasobami i podejmowania decyzji w sprawach należących do władz centralnych państwa federalnego.
kompetencje państwowe
Kompetencje państwowe to uprawnienia przyznane organom państwa do podejmowania decyzji i wykonywania określonych funkcji publicznych. Ich zakres wynika z prawa i podziału zadań między instytucjami.
kompilacja
Kompilacja to konkretna, identyfikowalna wersja programu lub systemu utworzona na etapie procesu wytwarzania oprogramowania. Numer kompilacji pozwala odróżnić poszczególne wydania, także wtedy, gdy mają podobne nazwy.
komplementarne sekwencje
Sekwencje DNA, których zasady mogą łączyć się według określonej reguły: adenina z tyminą, a cytozyna z guaniną.
kompozyt
Materiał złożony z co najmniej dwóch różnych składników, zwykle wzmacniających włókien oraz spajającej je osnowy. Łączy właściwości poszczególnych składników, na przykład małą masę i wysoką wytrzymałość.
kompresja danych
Kompresja danych to zmniejszanie objętości plików lub innych informacji za pomocą odpowiednich algorytmów, aby zajmowały mniej miejsca lub szybciej się przesyłały.
kompromitacja
Naruszenie bezpieczeństwa urządzenia, systemu, konta lub danych, które prowadzi do utraty kontroli, poufności albo zaufania do danego zasobu.
kompulsywne użycie
Kompulsywne użycie to trudny do kontrolowania, powtarzalny sposób korzystania z usługi lub urządzenia mimo negatywnych skutków.