Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 1261-1350
Indeks alfabetyczny
I
73 haseł
infrastruktura energetyczna
Infrastruktura energetyczna to obiekty, urządzenia i systemy służące do wytwarzania, przesyłania, magazynowania lub dystrybucji energii.
infrastruktura krytyczna
Obiekty, systemy i usługi niezbędne do funkcjonowania państwa oraz zapewnienia bezpieczeństwa, zdrowia i podstawowych potrzeb ludności.
infrastruktura naftowa
Zespół obiektów i urządzeń służących do wydobycia, transportu, magazynowania, przetwarzania lub eksportu ropy naftowej i produktów ropopochodnych.
infrastruktura obliczeniowa
Zestaw urządzeń, oprogramowania, sieci i usług służących do wykonywania, przechowywania oraz obsługi obliczeń.
infrastruktura obronna
Obiekty, instalacje i systemy wspierające przygotowanie oraz prowadzenie działań obronnych, takie jak bazy, magazyny, drogi, lotniska i sieci łączności.
infrastruktura ochrony ludności
Zespół obiektów, urządzeń i rozwiązań służących ochronie mieszkańców przed zagrożeniami oraz zapewnieniu im bezpiecznego schronienia podczas sytuacji kryzysowych.
infrastruktura przeładunkowa
Zespół urządzeń i obiektów służących do przenoszenia ładunków między środkami transportu lub między statkiem a terminalem.
infrastruktura sieciowa
Zespół urządzeń, instalacji i systemów służących do przesyłania, dystrybucji oraz zarządzania energią w sieci.
infrastruktura wymiany baterii
Sieć punktów, w których rozładowane moduły można zastąpić naładowanymi. Revoy zakłada wykorzystanie hubów zamiast ładowania całego dużego pakietu wyłącznie podczas jazdy.
infrastruktura wywiadowcza
Obiekty, urządzenia i systemy wykorzystywane do pozyskiwania, przetwarzania lub przekazywania informacji wywiadowczych.
ingerencja polityczna
Działanie podejmowane przez podmiot zewnętrzny w celu wpływania na decyzje, debatę publiczną lub wynik procesu politycznego innego podmiotu.
ingerencja zewnętrzna
Oddziaływanie podmiotu spoza danego państwa lub organizacji na jej sprawy, decyzje albo procesy społeczne i polityczne.
inhibitor gamma
Urządzenie noszone przez Bruce’a Bannera, które ma zapobiegać niepożądanej przemianie w Hulka. W filmach MCU jego uszkodzenie wpływa na kontrolę nad transformacją.
inkluzywność
Podejście zakładające uwzględnianie i włączanie do wspólnoty lub instytucji osób o różnym pochodzeniu, tożsamości, poglądach lub cechach.
instalacja fotowoltaiczna
System urządzeń, przede wszystkim paneli słonecznych, który przekształca energię promieniowania słonecznego w energię elektryczną.
instalacja wojskowa
Obiekt lub zespół obiektów przygotowanych do celów wojskowych, takich jak stacjonowanie wojsk, szkolenie, dowodzenie lub obsługa sprzętu.
instalacja za licznikiem
Instalacja wytwarzająca, magazynująca lub zużywająca energię po stronie odbiorcy, za punktem pomiaru sieciowego. Energia może być wykorzystywana bezpośrednio w obiekcie, zamiast być najpierw przesyłana przez sieć publiczną.
instalacje odsalania wody
Obiekty techniczne usuwające sole i inne składniki mineralne z wody morskiej lub słonej, aby uzdatnić ją do wykorzystania.
instancja
W sieci zdecentralizowanej instancja to odrębny serwer lub serwis zarządzany przez konkretną organizację albo społeczność. Może współpracować z innymi instancjami w ramach jednej sieci.
instancja protokołu
Oddzielnie działające wdrożenie określonego protokołu, zwykle prowadzone przez własny serwer lub społeczność.
instrument dłużny
Instrument dłużny to instrument finansowy, który potwierdza zobowiązanie emitenta do zwrotu pożyczonego kapitału, często wraz z odsetkami. Przykładem instrumentu dłużnego jest obligacja.
instrument nacisku
Środek lub zasób wykorzystywany przez państwo albo inną stronę do wywierania wpływu na decyzje i działania innego podmiotu.
instrument pochodny
Instrument finansowy, którego wartość zależy od ceny lub innego parametru określonego aktywa bazowego, na przykład akcji, indeksu albo stopy procentowej. Zwykle nie daje bezpośredniej własności tego aktywa.
instrument wsparcia
Mechanizm publiczny lub instytucjonalny służący wspieraniu określonej branży, na przykład poprzez dotacje, ulgi podatkowe, programy finansowe albo doradztwo.
instrumenty osłonowe
Instrumenty osłonowe to działania publiczne mające ograniczyć społeczne lub gospodarcze skutki wzrostu kosztów albo zmian regulacyjnych. Mogą obejmować wsparcie podatkowe, taryfowe lub transfery pieniężne.
instrumenty polityczno-dyplomatyczne
Środki działania wykorzystywane przez państwa i organizacje międzynarodowe do wywierania wpływu bez bezpośredniego użycia siły zbrojnej.
instytucja finansowa
Organizacja świadcząca usługi związane z pieniędzmi, kredytem, inwestycjami lub obrotem aktywami. Do tej kategorii mogą należeć między innymi banki, fundusze i firmy inwestycyjne.
instytucja państwowa
Instytucja państwowa to organ lub jednostka utworzona przez państwo do wykonywania określonych zadań publicznych na podstawie przepisów prawa.
integracja pionowa
Model organizacji działalności, w którym jedna firma lub grupa kontroluje kilka kolejnych etapów tworzenia i dostarczania produktu.
integracja systemów
Łączenie różnych systemów informatycznych tak, aby mogły wymieniać dane i współdziałać w ramach jednego procesu.
integracja usług cyfrowych
Połączenie funkcji lub zasobów różnych usług cyfrowych w taki sposób, aby użytkownik mógł korzystać z nich w ramach jednego środowiska.
integracja wielomodelowa
Wykorzystywanie i łączenie wielu modeli sztucznej inteligencji w jednym rozwiązaniu lub procesie.
integracja zawodowa
Proces umożliwiania osobie podjęcia, utrzymania lub rozwoju pracy zgodnej z jej kwalifikacjami i doświadczeniem.
integralność terytorialna
Integralność terytorialna to zasada ochrony całego obszaru państwa przed bezprawnym podziałem, aneksją lub ingerencją zewnętrzną.
inteligencja programistyczna na poziomie frontier
Określenie marketingowe oznaczające deklarowane możliwości modelu w programowaniu, porównywane z czołowymi rozwiązaniami dostępnymi w danym czasie.
inteligentne okulary
Urządzenia noszone jak okulary, wyposażone w elektronikę, czujniki, kamery lub łączność oraz oprogramowanie realizujące dodatkowe funkcje cyfrowe.
inteligentne wytwarzanie
Model produkcji wykorzystujący technologie cyfrowe, automatyzację i dane do monitorowania oraz usprawniania procesów wytwórczych.
interesariusz
Osoba, grupa lub instytucja, która może wpływać na działalność organizacji albo odczuwa skutki jej działań. Do interesariuszy mogą należeć między innymi pracownicy, właściciele, klienci i partnerzy.
interesy obronne
Cele i potrzeby związane z ochroną państwa, społeczeństwa lub innej wspólnoty przed zagrożeniami. Mogą dotyczyć między innymi bezpieczeństwa terytorialnego, zdolności obronnych i ochrony ludności.
interfejs
Interfejs to sposób komunikacji użytkownika z urządzeniem lub programem. Obejmuje między innymi wygląd ekranów, układ informacji i dostępne metody obsługi.
interfejs mobilny
Część aplikacji przeznaczona do obsługi na urządzeniach przenośnych, takich jak smartfony i tablety.
interfejs programistyczny
Zestaw reguł i mechanizmów, za pomocą których jeden program lub proces komunikuje się z innym.
interfejs wysokiego kontrastu
Sposób prezentowania elementów cyfrowego interfejsu z wyraźnymi różnicami jasności lub barw, ułatwiającymi ich rozpoznawanie osobom słabowidzącym.
interferometria radarowa InSAR
Technika satelitarna wykorzystująca porównanie obrazów radarowych do wykrywania bardzo małych przemieszczeń powierzchni terenu. Umożliwia obserwowanie zmian wysokości na dużych obszarach z dokładnością sięgającą milimetrów.
internacjonalizacja
Proces rozszerzania działalności firmy, technologii lub gospodarki na rynki zagraniczne. Może obejmować sprzedaż, inwestycje, współpracę i rozwój działalności poza krajem pochodzenia.
internet domowy 5G
Usługa dostępu do internetu dla gospodarstw domowych, która wykorzystuje sieć komórkową 5G zamiast stałego połączenia kablowego.
internowanie
Pozbawienie osoby wolności na podstawie decyzji administracyjnej, bez wcześniejszego prawomocnego wyroku sądu.
interoperacyjność
Zdolność różnych systemów, struktur lub państw do współdziałania, wymiany informacji i skutecznego wykonywania wspólnych zadań.
interpretowalność
Stopień, w jakim człowiek może zrozumieć, dlaczego system AI podjął określoną decyzję lub wygenerował dany wynik. Wyższa interpretowalność ułatwia wykrywanie błędów i ocenę bezpieczeństwa systemu.
interwencja
Działanie policji lub innych służb podejmowane w odpowiedzi na zgłoszenie, sygnał o zagrożeniu albo zdarzenie wymagające reakcji.
interwencje fiskalne
Działania państwa wykorzystujące podatki, wydatki publiczne lub inne instrumenty budżetowe do wpływania na gospodarkę.
intraday
Określenie zmian, transakcji lub stóp zwrotu zachodzących w trakcie jednego dnia handlowego. W artykule oznacza zmianę ceny od początku do końca bieżącej sesji lub jej części.
inwazyjna aspergiloza
Ciężkie zakażenie grzybami z rodzaju Aspergillus, w którym zakażenie może przenikać do tkanek, szczególnie płuc osób z osłabioną odpornością.
inwentaryzacja stanu dróg
Systematyczne zbieranie i porządkowanie informacji o stanie nawierzchni oraz innych elementach infrastruktury drogowej.
inwestor anielski
Prywatny inwestor, który przekazuje środki młodej firmie lub projektowi w zamian za możliwość udziału w przyszłych zyskach albo za udziały w przedsięwzięciu.
inwestor instytucjonalny
Organizacja, która inwestuje znaczne środki finansowe w imieniu własnym lub swoich klientów, na przykład fundusz, bank albo zakład ubezpieczeń.
inwestor strategiczny
Inwestor, który oprócz kapitału może zapewniać rozwijanej firmie wiedzę, kontakty, technologię lub inne zasoby istotne dla jej rozwoju.
inwestorzy instytucjonalni
Podmioty zarządzające znacznymi środkami powierzonymi przez wiele osób lub organizacji, inwestujące je na rynkach finansowych lub bezpośrednio w przedsiębiorstwa.
inwestycja kapitałowa
Przeznaczenie środków na objęcie lub nabycie udziałów albo akcji przedsiębiorstwa. Inwestor uzyskuje w ten sposób udział w kapitale i potencjalnie w przyszłych zyskach spółki.
inwestycja nieruchomościowa
Inwestycja nieruchomościowa to przeznaczenie kapitału na zakup, budowę, modernizację lub rozwój nieruchomości w celu uzyskania korzyści użytkowej albo finansowej.
inwestycje cyfrowe
Nakłady na rozwój produktów, usług, technologii lub infrastruktury działających w środowisku cyfrowym. W artykule dotyczą przede wszystkim gier i powiązanych projektów.
inwestycje early-stage
Inwestycje w spółki znajdujące się na wczesnym etapie rozwoju, gdy rozwijają produkt, szukają modelu biznesowego lub dopiero zwiększają skalę działalności.
inwestycje kapitałowe
Forma finansowania polegająca na wniesieniu kapitału do podmiotu lub projektu w zamian za udział w jego własności albo przyszłych korzyściach. Nie jest to zwykła pożyczka wymagająca zwrotu na ustalonych zasadach.
inwestycje publiczne
Nakłady sektora publicznego na tworzenie, modernizację lub rozbudowę majątku służącego realizacji zadań publicznych, na przykład dróg i innych obiektów infrastruktury.
inżynier pokładowy
Inżynier pokładowy to członek załogi odpowiedzialny za monitorowanie i obsługę technicznych systemów statku kosmicznego lub stacji.
irygacja
Irygacja to sztuczne nawadnianie gruntów, przede wszystkim upraw, za pomocą systemów doprowadzających wodę ze źródeł, zbiorników lub sieci wodociągowych.
islamizm
Nurt polityczny dążący do organizowania państwa lub społeczeństwa zgodnie z określoną interpretacją zasad islamu. Islamizm nie jest synonimem islamu ani określeniem wszystkich muzułmanów.
iteracja
Kolejna wersja produktu lub rozwiązania powstała w wyniku stopniowego rozwijania wcześniejszej wersji.
iterative steering
Mechanizm stopniowego korygowania przebiegu rozmowy z chatbotem przez przechwytywanie kontekstu i modyfikowanie instrukcji kierowanych do modelu. Jego celem jest uzyskanie odpowiedzi zgodnej z określonymi zasadami bezpieczeństwa.
ius soli
Zasada przyznawania obywatelstwa na podstawie miejsca urodzenia, zwykle terytorium państwa, niezależnie od obywatelstwa rodziców.
izolacja gospodarcza
Ograniczenie powiązań handlowych, finansowych i inwestycyjnych państwa z zagranicą w celu osłabienia jego gospodarki lub wywarcia nacisku politycznego.
izolowana usługa
Izolowana usługa to wydzielony składnik systemu, który wykonuje określone zadania poza główną częścią aplikacji. Oddzielenie może ograniczać dostęp usługi do danych i zasobów systemu.
izolowane środowisko
Odseparowane środowisko uruchomieniowe, w którym system lub program działa z ograniczonym dostępem do zasobów, sieci i innych systemów.
J
15 haseł
jakość życia
Ocena tego, jak dana osoba postrzega swoje funkcjonowanie i dobrostan, obejmująca między innymi sprawność, samopoczucie oraz możliwość realizowania ważnych dla niej celów.
jasność szczytowa
Najwyższy poziom jasności, jaki ekran może osiągnąć, zwykle w określonych warunkach i na ograniczonym obszarze obrazu. Ułatwia odczyt treści w bardzo jasnym otoczeniu.
jazda bezręczna
Tryb prowadzenia pojazdu, w którym kierowca nie musi stale trzymać rąk na kierownicy, ale zakres jego obowiązku nadzorowania zależy od używanego systemu.
jednoniciowe DNA
Postać DNA złożona z jednej nici nukleotydów, która może łączyć się z inną nicią o komplementarnej sekwencji.
jednoosobowa działalność gospodarcza
Forma prowadzenia firmy przez jedną osobę fizyczną, działającą we własnym imieniu i na własny rachunek. Nie stanowi odrębnej osoby prawnej od przedsiębiorcy.
jednorożec
Prywatny startup wyceniany na co najmniej 1 miliard dolarów.
jednostka napędowa
Zespół urządzeń wytwarzających i przekazujących energię potrzebną do napędzania samochodu.
jednostka wojskowa
Wyodrębniona organizacyjnie część sił zbrojnych, mająca własną strukturę, dowództwo i określone zadania.
jednostki rezerwowe
Jednostki wytwórcze utrzymywane w gotowości i uruchamiane wtedy, gdy bieżąca produkcja energii nie wystarcza do pokrycia zapotrzebowania.
joint venture
Wspólne przedsięwzięcie dwóch lub większej liczby podmiotów, które łączą zasoby i dzielą między sobą ryzyko oraz wyniki działalności. Może działać jako odrębna spółka albo umowna forma współpracy.
jury
Jury to grupa osób uczestniczących w postępowaniu sądowym, która ocenia przedstawione fakty i wydaje werdykt w zakresie określonym przez sąd.
jurysdykcja
Zakres władzy i kompetencji organu publicznego, zwykle określony terytorialnie lub rzeczowo. Termin może też oznaczać obszar, na którym obowiązuje określony system prawny.
jurysdykcja federalna
Zakres władzy i kompetencji organów federalnych, obejmujący sprawy regulowane na poziomie całego państwa, a nie wyłącznie przez poszczególne stany.
jądrowy rezonans magnetyczny
Metoda analityczna wykorzystująca zachowanie jąder atomowych w silnym polu magnetycznym do ustalania budowy i składu związków chemicznych.
język naturalny
Język naturalny to język używany przez ludzi w codziennej komunikacji, w odróżnieniu od formalnych języków programowania lub specjalnych zapisów technicznych.
K
2 haseł