NI

Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
3872
Widoczny zakres
1531-1620

Indeks alfabetyczny

K

27 haseł

  1. krystalografia rentgenowska

    Metoda wyznaczania przestrzennego ułożenia atomów w krysztale na podstawie obrazu powstałego po prześwietleniu go promieniami rentgenowskimi.

  2. krytyczne myślenie

    Umiejętność analizowania informacji, oceniania argumentów i formułowania wniosków na podstawie dowodów, z uwzględnieniem możliwych błędów lub uprzedzeń.

  3. krytyczność

    Stan reaktora jądrowego, w którym reakcja łańcuchowa jest samopodtrzymująca. Oznacza to, że kolejne pokolenia neutronów podtrzymują proces rozszczepień.

  4. kryzys energetyczny

    Sytuacja, w której dostępność, ceny lub bezpieczeństwo dostaw energii ulegają poważnemu pogorszeniu, zwiększając obciążenia gospodarstw domowych, firm i państw.

  5. kryzys migracyjny

    Kryzys migracyjny to sytuacja, w której napływ, odpływ lub przemieszczanie się dużej liczby osób wywołuje poważne wyzwania dla władz, służb i społeczności.

  6. króciec czerpny

    Element instalacji służący do pobierania wody ze zbiornika lub cieku, na przykład rzeki, na potrzeby układu chłodzenia elektrowni.

  7. krótkoterminowa prognoza pogody

    Przewidywanie warunków atmosferycznych na najbliższe dni, przygotowane na podstawie danych pomiarowych i modeli meteorologicznych.

  8. księgowanie przychodów

    Ujęcie przychodów w ewidencji rachunkowej zgodnie z zasadami rozpoznawania przychodu.

  9. księgowość memoriałowa

    Metoda rachunkowości, w której przychody i koszty ujmuje się w okresie ich uzyskania lub poniesienia, a nie dopiero przy przepływie pieniędzy.

  10. księgowość partyjna

    Księgowość partyjna to ewidencjonowanie przychodów, wydatków, majątku i zobowiązań partii politycznej zgodnie z wymaganiami prawa.

  11. kształcenie zawodowe

    Część systemu edukacji przygotowująca do wykonywania określonego zawodu przez połączenie wiedzy teoretycznej z praktycznymi umiejętnościami.

  12. kubatura

    Kubatura to objętość przestrzeni zajmowanej przez budynek, budowlę lub jej część, zwykle wyrażana w metrach sześciennych. Jest parametrem używanym w dokumentacji projektowej i przy opisie wielkości obiektu.

  13. kuchnia metaboliczna

    Specjalnie zorganizowane miejsce, w którym posiłki przygotowuje się i porcjuje w ściśle kontrolowanych warunkach, aby dokładnie określić ich skład.

  14. kupon

    Kupon to odsetki wypłacane posiadaczowi obligacji, zwykle według określonej stopy i harmonogramu. Może mieć stałą albo zmienną wartość.

  15. kupowanie głosów

    Nielegalne oferowanie pieniędzy, dóbr lub innych korzyści w zamian za oddanie głosu na określonego kandydata albo partię. Jest formą korupcji wyborczej.

  16. kuratela artystyczna

    Opracowanie koncepcji wystawy, dobór dzieł i nadzór nad sposobem ich przedstawienia publiczności.

  17. kurator reprezentujący

    Osoba ustanowiona przez sąd do reprezentowania osoby potrzebującej wsparcia w zakresie koniecznym do ochrony jej praw i interesów.

  18. kurs akcji

    Bieżąca cena jednej akcji notowanej na rynku kapitałowym. Zmienia się w zależności od popytu i podaży oraz ocen inwestorów.

  19. kurs międzybankowy

    Kurs międzybankowy to kurs wymiany walut stosowany w obrocie między instytucjami finansowymi lub odnoszący się do takiego obrotu.

  20. kwalifikacja zarzutów

    Prawne określenie czynu, który według organów ścigania mógł popełnić podejrzany lub oskarżony. Od kwalifikacji zależą między innymi właściwość sądu i możliwe konsekwencje procesowe.

  21. kwalifikacje

    Sesja, w której kierowcy walczą o jak najlepsze czasy okrążeń decydujące o kolejności na polach startowych. Q3 to jej końcowa część w standardowym formacie.

  22. kwalifikowalność

    Spełnienie formalnych i merytorycznych warunków wymaganych, aby dzieło, występ lub zgłoszenie mogło zostać rozpatrzone w określonym systemie nagród.

  23. kwartał fiskalny

    Część roku obrachunkowego przedsiębiorstwa, trwająca zwykle trzy miesiące. Jego daty nie muszą pokrywać się z kwartałami roku kalendarzowego.

  24. kwestionariusz

    Formularz zawierający uporządkowany zestaw pytań, na które osoba lub instytucja udziela odpowiedzi w celu zebrania określonych informacji.

  25. kwota wolna od podatku

    Część dochodu, od której nie oblicza się podatku dochodowego od osób fizycznych. Jej wysokość wpływa na ostateczną kwotę podatku należnego od podatnika.

  26. kwota wykupu

    Jednorazowa kwota, którą użytkownik może zapłacić po zakończeniu leasingu, aby zatrzymać urządzenie i uzyskać jego własność. Jej wysokość wynika z warunków umowy.

  27. kłusownictwo

    Nielegalne polowanie, chwytanie lub zabijanie dzikich zwierząt, zwykle z naruszeniem przepisów o ochronie przyrody.

L

63 haseł

  1. laboratorium AI

    Organizacja lub jednostka badawczo-rozwojowa zajmująca się opracowywaniem i rozwijaniem technologii sztucznej inteligencji.

  2. laboratorium interaktywne

    Laboratorium interaktywne to forma szkoleniowego lub technicznego spotkania, podczas którego uczestnicy mogą praktycznie testować rozwiązania i konsultować je ze specjalistami.

  3. las borealny

    Rozległy typ lasu występujący w chłodnych, północnych regionach świata. Jest przystosowany do długich zim i krótkiego sezonu wegetacyjnego.

  4. las mglisty

    Górski las występujący w warunkach częstego zachmurzenia, mgieł i wysokiej wilgotności powietrza.

  5. latencja

    Latencja to opóźnienie między wystąpieniem zdarzenia, na przykład wypowiedzeniem słowa, a reakcją systemu, taką jak wyświetlenie tekstu.

  6. launch control

    Elektroniczna funkcja pomagająca uzyskać możliwie szybkie ruszenie z miejsca.

  7. lawfare

    Określenie opisujące wykorzystywanie postępowań prawnych lub instytucji wymiaru sprawiedliwości jako narzędzia walki politycznej. Termin ma charakter opisowy i często jest używany w sporach politycznych.

  8. leasing

    Forma umowy, w której użytkownik płaci za korzystanie z urządzenia przez określony czas. Opłacanie kolejnych należności nie musi oznaczać automatycznego nabycia własności sprzętu.

  9. leczenie farmakologiczne

    Leczenie polegające na stosowaniu leków w celu zapobiegania chorobie, łagodzenia jej objawów albo kontrolowania jej przebiegu.

  10. legalizacja dokumentacyjna

    Określenie działań mających nadać dokumentom pozory prawidłowości lub legalnego pochodzenia, mimo że wcześniej zostały sfałszowane albo zmienione.

  11. legalizacja pobytu

    Procedura nadania cudzoziemcowi prawa do legalnego przebywania na terytorium państwa, mimo wcześniejszego braku wymaganego statusu.

  12. legitymizacja

    Proces nadawania osobie, grupie lub działaniu społecznego i politycznego uznania oraz wiarygodności.

  13. lek generyczny

    Lek zawierający tę samą substancję czynną co lek referencyjny i przeznaczony do leczenia tych samych chorób. Zwykle jest tańszy od leku oryginalnego.

  14. lek opatentowany

    Lek objęty ochroną patentową, która przyznaje uprawnionemu wyłączne prawa do określonego wynalazku farmaceutycznego przez czas wskazany w przepisach.

  15. lek oryginalny

    Lek opracowany i wprowadzony do obrotu jako pierwszy preparat zawierający daną substancję czynną. Stanowi punkt odniesienia dla leków generycznych.

  16. lekceważenie sądu

    Stwierdzone przez sąd naruszenie jego nakazu, obowiązku procesowego albo powagi wymiaru sprawiedliwości, które może prowadzić do sankcji.

  17. licencja

    Umowa lub uprawnienie pozwalające korzystać z cudzej marki, utworu albo innego chronionego dobra na określonych warunkach. Zwykle określa zakres, czas i sposób takiego wykorzystania.

  18. licencja pilota prywatnego

    Licencja pilota prywatnego to uprawnienie pozwalające pilotować określone statki powietrzne w celach niekomercyjnych, zgodnie z zakresem uzyskanych kwalifikacji.

  19. licencja wyłączająca

    Akt prawny lub administracyjny, który wyłącza wskazany podmiot, działalność albo transakcję z zakresu obowiązywania określonych ograniczeń lub przepisów.

  20. licencjonowanie

    Licencjonowanie to formalny proces uzyskiwania zezwolenia od właściwego organu na prowadzenie określonej działalności lub korzystanie z danego rozwiązania, zwykle po spełnieniu wymagań prawnych i technicznych.

  21. licencjonowanie technologii

    Udzielanie innemu podmiotowi prawa do korzystania z technologii na warunkach określonych w umowie.

  22. liczebność

    Liczebność to liczba osobników danego gatunku lub populacji występujących na określonym obszarze albo w określonym czasie.

  23. lider opinii

    Lider opinii to osoba, której poglądy i wypowiedzi wpływają na opinie lub zachowania określonej grupy, na przykład dzięki autorytetowi, pozycji społecznej, wiedzy albo obecności w mediach.

  24. limeryk

    Krótki, żartobliwy utwór poetycki o stałej budowie, zwykle zakończony dowcipną lub zaskakującą puentą.

  25. limit czasowy

    Reguła wyznaczająca maksymalny czas na wykonanie zadania, osiągnięcie celu lub podjęcie określonych działań w grze.

  26. limit kosztów jednostkowych

    Maksymalna kwota, jaką można uznać za kwalifikowany koszt określonego elementu, usługi lub jednostki prac. Ogranicza wysokość wydatków uwzględnianych przy rozliczeniu dofinansowania.

  27. limit tankowania

    Administracyjnie ustalona maksymalna liczba lub ilość tankowań, które może zrealizować określona osoba albo grupa w danym okresie.

  28. limit wydatków własnych

    Maksymalna kwota, jaką ubezpieczony ma ponieść w określonym okresie na koszty uwzględniane przez dany plan ubezpieczeniowy.

  29. limited partner

    Inwestor uczestniczący w funduszu, który wnosi kapitał, lecz zwykle nie zarządza jego bieżącą działalnością.

  30. linia ofensywna

    Formacja zawodników ataku odpowiedzialna przede wszystkim za ochronę quarterbacka i tworzenie przestrzeni dla biegaczy.

  31. linia wydawnicza

    Wyodrębniony ciąg publikacji rozwijanych w ramach określonej marki, serii lub świata przedstawionego.

  32. list gończy

    Formalny komunikat organów ścigania lub sądu dotyczący poszukiwania osoby podejrzanej albo skazanej, której miejsce pobytu jest nieznane.

  33. lista wyborcza

    Formalny wykaz kandydatów zgłoszonych przez komitet wyborczy w określonych wyborach.

  34. litografia półprzewodnikowa

    Technologia wytwarzania układów scalonych, polegająca na odwzorowywaniu bardzo małych struktur obwodów na płytkach półprzewodnikowych.

  35. live service

    Model tworzenia i utrzymywania gry jako stale rozwijanej usługi, z regularnymi aktualizacjami i nową zawartością po premierze.

  36. lizosom

    Lizosom to struktura wewnątrz komórki zawierająca mechanizmy rozkładające zużyte lub uszkodzone składniki, co umożliwia ich usunięcie albo ponowne wykorzystanie.

  37. loader

    Program służący do uruchamiania lub pobierania kolejnych komponentów złośliwego oprogramowania. Zwykle stanowi wczesny etap infekcji i może ograniczać własne funkcje, aby utrudnić wykrycie ataku.

  38. lobby

    W grach wieloosobowych lobby to przestrzeń lub etap, w którym gracze oczekują na rozpoczęcie meczu, głosują i są dobierani do rozgrywki.

  39. local content

    Preferowanie towarów, usług lub dostaw pochodzących z określonego kraju albo regionu, zwłaszcza w strategicznych łańcuchach dostaw.

  40. locha

    Dorosła samica świni utrzymywana w stadzie rozrodczym. Jest wykorzystywana do rozmnażania i odchowu prosiąt.

  41. lockdown

    Zestaw ograniczeń dotyczących przemieszczania się i funkcjonowania społeczeństwa, wprowadzanych zwykle w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej.

  42. lockup

    Okres, w którym właściciel akcji lub innych papierów wartościowych nie może ich sprzedać albo jego możliwość zbycia jest ograniczona umową lub przepisami.

  43. lodołamacz

    Statek przystosowany do kruszenia lodu i torowania drogi innym jednostkom na zamarzniętych lub częściowo zamarzniętych akwenach.

  44. logi systemowe

    Chronologiczne zapisy zdarzeń rejestrowanych przez system, aplikację lub serwer, takich jak logowania, odczyty plików i błędy.

  45. logistyka

    Planowanie i organizowanie zaopatrzenia, transportu, napraw oraz innych działań niezbędnych do utrzymania sił i sprzętu w gotowości.

  46. lokacja filmowa

    Miejsce wykorzystywane jako plan zdjęciowy filmu, serialu lub programu. Może być naturalne, istniejące wcześniej albo specjalnie przygotowane na potrzeby produkcji.

  47. lokal wyborczy

    Wyznaczone miejsce, w którym wyborcy mogą oddać głos podczas wyborów.

  48. lokalizacja

    Dostosowanie aplikacji lub innego produktu cyfrowego do języka, zwyczajów i wymagań konkretnego rynku. Obejmuje nie tylko tłumaczenie tekstu, lecz także formaty, jednostki i elementy interfejsu.

  49. lokalizacja precyzyjna

    Dokładna informacja o położeniu urządzenia, zwykle wyrażona za pomocą współrzędnych pozwalających wskazać konkretny punkt.

  50. lokalizacja przybliżona

    Informacja o położeniu urządzenia określona z mniejszą dokładnością, na przykład na poziomie miasta lub dzielnicy, bez wskazywania konkretnego punktu.

  51. lokalna sieć energetyczna

    System przewodów, urządzeń i instalacji służących do przesyłania lub dystrybucji energii na ograniczonym obszarze.

  52. lokalne AI

    Sztuczna inteligencja uruchamiana bezpośrednio na komputerze lub innym urządzeniu, bez konieczności przesyłania danych do zewnętrznej chmury.

  53. lokalne przetwarzanie

    Przetwarzanie danych bezpośrednio na urządzeniu użytkownika, zamiast przesyłania ich do zewnętrznej chmury lub serwera.

  54. loszka hodowlana

    Młoda samica świni przeznaczona do dalszego rozrodu w gospodarstwie. Po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości może zostać włączona do stada loch.

  55. lot według wskazań przyrządów

    Lot według wskazań przyrządów to sposób wykonywania lotu, w którym pilot opiera się głównie na instrumentach pokładowych i procedurach, a nie na obserwacji otoczenia.

  56. lotne związki organiczne

    Grupa związków organicznych, które łatwo przechodzą do powietrza w temperaturze pokojowej. Ich obecność może wynikać między innymi z materiałów, środków czystości lub procesów spalania.

  57. lotnictwo

    Dziedzina obejmująca użytkowanie statków powietrznych oraz organizację działań związanych z ich eksploatacją; w kontekście wojskowym dotyczy sił wykorzystujących samoloty i inne statki powietrzne.

  58. lotniczy skaning laserowy

    Metoda pomiaru terenu i obiektów z pokładu statku powietrznego za pomocą impulsów laserowych. Umożliwia tworzenie szczegółowych modeli wysokościowych i przestrzennych.

  59. lotniskowiec

    Okręt wojenny wyposażony w rozległy pokład umożliwiający startowanie, lądowanie i obsługę statków powietrznych.

  60. low-code

    Low-code to sposób tworzenia oprogramowania przy użyciu gotowych komponentów i niewielkiej ilości ręcznie pisanego kodu.

  61. ludność rdzenna

    Ludność rdzenna to społeczność historycznie związana z określonym terytorium, zachowująca własną tożsamość, kulturę lub tradycje i odrębną od dominującej części społeczeństwa.

  62. ludzki przegląd decyzji

    Ludzki przegląd decyzji to ponowne rozpatrzenie decyzji podjętej przez system lub moderatora przez osobę mającą możliwość oceny sprawy i okoliczności. Może służyć wykrywaniu błędów automatyzacji.

  63. luka bezpieczeństwa

    Luka bezpieczeństwa to błąd lub słabość w oprogramowaniu, konfiguracji albo procedurze, którą można wykorzystać do naruszenia ochrony systemu. Może prowadzić między innymi do nieuprawnionego dostępu lub ujawnienia danych.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.