Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 1711-1800
Indeks alfabetyczny
T
69 haseł
Telefon składany
Smartfon z elastycznym ekranem lub konstrukcją zawiasową, który można zamknąć i otworzyć.
Teleoperacja
Zdalne sterowanie pojazdem przez człowieka, stosowane w razie potrzeby podczas działania systemu autonomicznego.
Teleportacja
Nagłe przeniesienie gracza z jednego miejsca do innego bez pokonywania dzielącej je trasy.
Telomery
Ochronne zakończenia chromosomów, które pomagają zabezpieczać je przed uszkodzeniem i nieprawidłowym rozpoznaniem przez komórkę.
Tendencyjność uwagi
Tendencja do kierowania uwagi na określony rodzaj informacji, na przykład na negatywne aspekty sytuacji.
Terapia CAR-T
Metoda wykorzystująca własne komórki odpornościowe pacjenta, zmodyfikowane tak, aby rozpoznawały określone komórki związane z chorobą.
Terapia genowa
To metoda eksperymentalna, w której wykorzystuje się materiał genetyczny lub jego regulację, aby zmienić działanie określonych komórek.
Terapia transplantacji mikrobioty
Bardziej oczyszczona forma terapii opartej na mikrobiocie, którą badacze chcą ocenić w kolejnych próbach.
Teren brownfield
Teren wcześniej wykorzystywany przemysłowo, często wymagający dodatkowego przygotowania lub remediacji przed nową inwestycją. W tym przypadku chodzi o obszar związany z kopalnią i elektrownią węglową.
Term sheet
Wstępny dokument opisujący uzgodnione warunki transakcji inwestycyjnej. Jego podpisanie nie oznacza jeszcze zamknięcia rundy.
Terminal
Aplikacja macOS pozwalająca wykonywać polecenia tekstowe, między innymi zmieniające wybrane ustawienia systemu.
Terminal Radar Approach Control (TRACON)
Ośrodek kontroli radarowej, który kieruje samolotami podczas dolotu do lotniska i odlotu z jego rejonu.
Termofile
Organizmy przystosowane do życia w wysokiej temperaturze. W badaniu za termofile uznawane są formy zdolne do rozmnażania, poruszania się, odżywiania i przetrwania powyżej 45 stopni Celsjusza.
Termometria izotopowa
Metoda szacowania temperatury na podstawie proporcji izotopów lub określonych wiązań izotopowych zachowanych w minerale.
Termoplastyczny elastomer (TPE)
Elastyczny materiał stosowany w matach samochodowych. Łączy podatność na formowanie z odpornością na zużycie i ułatwia czyszczenie.
Termoreceptory
Czujniki znajdujące się między innymi w skórze, które wykrywają temperaturę i przekazują informacje do mózgu.
Testy DNA
Badania materiału genetycznego, które mogą pomóc w identyfikacji osób, gdy nie jest ona możliwa na podstawie wyglądu.
The Troubles
Nazwa wieloletniego konfliktu w Irlandii Północnej, w który byli zaangażowani republikańscy i lojalistyczni bojownicy oraz brytyjskie służby bezpieczeństwa.
Theta
Theta opisuje spadek wartości czasowej opcji wraz ze zbliżaniem się terminu jej wygaśnięcia. W krótkich opcjach proces ten jest szczególnie istotny.
Thread
Bezprzewodowy protokół sieciowy używany między innymi przez akcesoria inteligentnego domu i automatyzacje.
Threat intelligence
Usystematyzowane pozyskiwanie, analizowanie i interpretowanie informacji o zagrożeniach w celu wspierania decyzji dotyczących ochrony organizacji.
Thunderbolt 4
Standard szybkiego połączenia urządzeń, używany między innymi do przesyłania danych oraz obsługi monitorów i innych akcesoriów.
Thunderbolt 5
Standard przewodowego interfejsu służącego do przesyłania danych oraz obsługi urządzeń peryferyjnych i sygnału obrazu. Wymaga zgodnych portów, przewodów i akcesoriów, aby wykorzystać jego możliwości.
Ticking fee
Dodatkowa opłata naliczana w związku z przesunięciem terminu zamknięcia transakcji. Według materiału po 30 września Paramount ma ponosić taki koszt wobec akcjonariuszy WBD.
Time-to-kill
Czas potrzebny do wyeliminowania przeciwnika po rozpoczęciu skutecznego ostrzału. W strzelankach wpływa na tempo starć i znaczenie celności.
Tlenki azotu (NOx)
Grupa gazów powstających między innymi podczas spalania paliw. Mogą podrażniać drogi oddechowe oraz uczestniczyć w tworzeniu ozonu i pyłu zawieszonego.
Token dostępu
Ciąg danych używany do potwierdzenia uprawnień do usługi, repozytorium lub innego zasobu.
Token sesji
Informacja potwierdzająca, że użytkownik przeszedł uwierzytelnianie i może korzystać z usługi bez ponownego logowania.
Tomografia komputerowa
Metoda obrazowania, która pozwala uzyskać szczegółowe przekroje i trójwymiarowe obrazy struktur wewnątrz ciała.
Tomografia krioelektronowa
Metoda obrazowania zamrożonych próbek za pomocą wiązek elektronów, pozwalająca tworzyć ich trójwymiarowe obrazy o bardzo wysokiej rozdzielczości.
Tomosynteza piersi
Technika obrazowania piersi, która tworzy serię przekrojów i trójwymiarową reprezentację tkanek. Może poprawiać widoczność zmian, ale dostarcza większych zbiorów danych do analizy.
Tonaż
Miara pojemności lub wielkości statków, wykorzystywana do porównywania skali produkcji i udziału państw w rynku stoczniowym.
Torfowisko tropikalne
Podmokły ekosystem, w którego glebie gromadzi się torf, czyli nagromadzona materia organiczna. Gdy torfowisko wyschnie, jego podłoże może stać się paliwem dla długotrwałego pożaru.
Towarzystwo Budownictwa Społecznego
Podmiot działający w formule społecznego budownictwa czynszowego, związany z budową lub zarządzaniem mieszkaniami na wynajem.
Tracking and Data Relay Satellites
Satelity przekaźnikowe NASA, które przekazują dane i łączą statki kosmiczne z naziemnymi stacjami łączności.
Trail braking
Technika polegająca na stopniowym odpuszczaniu hamulca po rozpoczęciu skrętu, zamiast gwałtownego puszczenia pedału.
Traktat o Spitsbergenie
Porozumienie przyznające Norwegii suwerenność nad archipelagiem Svalbard, przy jednoczesnym zagwarantowaniu państwom-sygnatariuszom równych praw do działalności gospodarczej i naukowej.
Traktat o przestrzeni kosmicznej
Międzynarodowa umowa określająca podstawowe zasady działalności państw w przestrzeni kosmicznej.
Traktat ottawski
Porozumienie międzynarodowe dotyczące zakazu min przeciwpiechotnych.
Transfer kryptowalut
Przeniesienie cyfrowych aktywów między portfelami lub rachunkami. W tej sprawie transfery stały się podstawą ustaleń dotyczących odbiorców i celu wpłat.
Transfer pojedynczego zarodka
Transfer jednego zarodka podczas jednej procedury, zamiast przenoszenia kilku zarodków jednocześnie.
Transfer przeciwciał
Przejście przeciwciał z organizmu matki do płodu. W materiale jest to przedstawiane jako jeden z celów szczepienia Tdap w ciąży.
Transformator półprzewodnikowy
Transformator wykorzystujący energoelektronikę dużej częstotliwości i półprzewodniki do regulacji napięcia zamiast klasycznego układu opartego wyłącznie na polu magnetycznym.
Transkrypcja aktu małżeństwa
Wpisanie zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. W opisywanej sprawie jest warunkiem zastosowania wskazanych zasad podatkowych.
Trałowanie denne
Metoda połowu, w której obciążona sieć jest przeciągana po dnie morskim. Może usuwać organizmy i fizycznie niszczyć struktury siedlisk.
Treści tworzone przez użytkowników
Materiały tworzone przez graczy lub użytkowników, a nie wyłącznie przez zawodowy zespół deweloperski.
Trifekta wyborcza
Sytuacja, w której jedna partia kontroluje urząd gubernatora oraz obie izby legislatury stanowej. Daje to większą możliwość uchwalania ustaw bez uzgadniania ich z opozycją.
Triple-A
Najwyższy poziom amerykańskich lig niższych, bezpośrednio poprzedzający MLB.
Triskaidekafobia
Triskaidekafobia to silny lęk lub przesądny niepokój związany z liczbą 13. W serialu jest jedną z początkowych cech Bena DeSoto.
Trojan bankowy
Złośliwe oprogramowanie nastawione na kradzież danych uwierzytelniających i pieniędzy z usług bankowych lub finansowych.
Trojan zdalnego dostępu
Rodzaj złośliwego oprogramowania, które umożliwia zdalne wykonywanie poleceń na zaatakowanym systemie.
Trojany Neptuna
Ciała, które poruszają się po orbicie podobnej do orbity Neptuna, ale znajdują się przed planetą lub za nią, w odległości kątowej około 60 stopni.
Trudności poznawcze
Problemy dotyczące funkcji takich jak koncentracja, pamięć lub wykonywanie zadań wymagających sprawności umysłowej.
Trusted Platform Module (TPM)
TPM to układ sprzętowy przeznaczony między innymi do przechowywania i używania kluczy kryptograficznych. W opisywanym badaniu jest elementem konfiguracji komputera z Windowsem.
Trusted publishing
Mechanizm publikowania pakietów npm bez przechowywania długoterminowego sekretu. Weryfikuje, czy publikacja pochodzi z wcześniej zaufanego repozytorium i procesu CI/CD.
Tryb adaptacyjny
Tryb łączący działanie redukcji hałasu i trybu kontaktu. AirPods mogą w ten sposób dopasowywać sposób przepuszczania dźwięków otoczenia.
Tryb wieloosobowy
Sposób rozgrywki, w którym jednocześnie uczestniczy więcej niż jeden gracz.
Trybunał Arbitrażowy ds. Sportu
Międzynarodowa instytucja rozstrzygająca spory związane ze sportem, w tym sprawy dyscyplinarne i antydopingowe.
Trybunał Konstytucyjny
Organ konstytucyjny państwa, który kontroluje zgodność ustaw i innych aktów normatywnych z Konstytucją oraz rozstrzyga niektóre spory kompetencyjne.
Trybunał Stanu
Konstytucyjny organ, przed którym za naruszenie prawa odpowiadają osoby zajmujące najwyższe stanowiska państwowe. W opisanej sprawie działał także jako organ rozpatrujący zażalenia dotyczące kar porządkowych.
Tryby słuchania
Zestaw ustawień AirPods obejmujący redukcję hałasu, tryb kontaktu oraz tryb adaptacyjny. Każdy z nich inaczej steruje dźwiękami z otoczenia.
Trzecie miejsce
Przestrzeń społeczna poza domem i szkołą, w której można spotykać się bez konkretnego formalnego celu.
Trzypunktowy układ zawieszenia
Standardowy sposób mocowania osprzętu rolniczego z tyłu ciągnika.
Tsunami
Seria fal powstających po nagłym przemieszczeniu dużej masy wody. W tym przypadku źródłem fal było osuwisko skalne wpadające do fiordu.
Tunel zwrotny
Połączenie inicjowane z przejętego urządzenia do infrastruktury napastnika, przez które można przekazywać ruch do innych systemów.
Twarde sprawdzenie kredytowe
Pełniejsza weryfikacja związana z formalnym ubieganiem się o kredyt. Mod wymienia ją jako osobny element systemu finansowego.
Twórca cyfrowy
Osoba tworząca i publikująca treści w internecie, często rozwijająca własną społeczność wokół regularnego formatu lub tematu.
Tymczasowy zakaz sądowy
Doraźne postanowienie sądu, które ma czasowo powstrzymać określone działania do czasu rozpatrzenia sprawy.
Tłuszcz trzewny
Tkanka tłuszczowa otaczająca narządy w jamie brzusznej. Jest aktywna metabolicznie i może wpływać na procesy związane ze stanem zapalnym, glukozą, ciśnieniem i cholesterolem.
U
21 haseł
UBE2N
Enzym, którego poziom w komórkach wątroby spada wraz z postępem MASLD i MASH. W badaniu wiązano go z usuwaniem uszkodzonych mitochondriów i rozkładem tłuszczu.
UCITS
UCITS to unijny reżim prawny dla funduszy zbiorowego inwestowania, oparty na wspólnych zasadach ochrony inwestorów, zarządzania ryzykiem i lokowania aktywów. Fundusze spełniające te wymogi mogą korzystać z ułatwień w dystrybucji transgranicznej.
UFS
Standard pamięci masowej stosowany w urządzeniach mobilnych. Jego kolejne wersje określają między innymi szybkość zapisu i odczytu danych.
UNDOF
UNDOF to misja pokojowa ONZ monitorująca rozdzielenie sił między Izraelem a Syrią oraz sytuację w wyznaczonej strefie na Wzgórzach Golan.
UNEA
Zgromadzenie Narodów Zjednoczonych do spraw Środowiska, forum podejmujące globalne decyzje dotyczące polityki środowiskowej.
UNFCCC
Ramowa konwencja ONZ, w ramach której państwa prowadzą międzynarodowe rozmowy dotyczące zmian klimatu. To na jej podstawie organizowane są coroczne COP.
URL
Jednoznaczny adres zasobu w internecie lub sieci, na przykład strony, pliku albo punktu dostępu do usługi.
UTQG
UTQG (Uniform Tire Quality Grading) to amerykański system porównawczej oceny wybranych właściwości opon. Współczynnik zużycia bieżnika jest względną oceną odporności na ścieranie, a nie gwarantowanym przebiegiem w kilometrach.
UTV
UTV to użytkowy pojazd terenowy, często wyposażony w dwa siedzenia, pasy i przestrzeń na przewożenie przedmiotów. Wśród dziecięcych modeli może służyć do jazdy po trawie, ziemi i innych nierównych nawierzchniach.
UWB
Technologia bezprzewodowej komunikacji radiowej wykorzystująca bardzo szerokie pasmo częstotliwości. W lokalizatorach może wspierać precyzyjne określanie odległości lub kierunku względem kompatybilnego urządzenia.
UX
UX, czyli projektowanie doświadczeń użytkownika, obejmuje sposób, w jaki człowiek korzysta z produktu lub usługi oraz jak ocenia tę interakcję.
Ubezpieczenia społeczne
System świadczeń finansowanych ze składek, obejmujący między innymi ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Prawo do części świadczeń zależy od podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek.
Ubezpieczenie upraw
Polisa chroniąca gospodarstwo przed skutkami określonych strat w produkcji rolnej, na przykład związanych z warunkami pogodowymi.
Uciąg
Maksymalna masa przyczepy, jaką pojazd może holować w określonych warunkach.
Udar cieplny
Poważny stan związany z przegrzaniem organizmu, szczególnie niebezpieczny podczas długotrwałych upałów.
Udomowienie
Długotrwały proces zmian prowadzący do powstania populacji zwierząt zależnej od relacji z człowiekiem.
Udowodnione rezerwy ropy naftowej
Zasoby ropy, których obecność i możliwość wydobycia zostały potwierdzone na podstawie dostępnych danych geologicznych i technicznych.
Udział bez prawa głosu
Udział w spółce, który może dawać właścicielowi korzyści ekonomiczne, ale nie pozwala mu głosować nad decyzjami firmy.
Ukraińska Powstańcza Armia
Ukraińska organizacja zbrojna działająca w XX wieku, której działalność i dziedzictwo są przedmiotem sporów historycznych oraz odmiennych ocen politycznych.
Układ glimfatyczny
System odpowiedzialny za przemieszczanie płynu przez tkanki mózgu i usuwanie części produktów przemiany materii.
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej
Międzynarodowe porozumienie mające ograniczać rozprzestrzenianie broni jądrowej. W jego ramach państwa składają określone zobowiązania dotyczące swojej działalności jądrowej.