Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 1711-1800
Indeks alfabetyczny
M
90 haseł
mikrobiom
Społeczność mikroorganizmów związanych z określonym środowiskiem, organizmem lub jego częścią, na przykład korzeniami rośliny.
mikrodrama
Krótka forma serialowa publikowana zwykle w postaci odcinków trwających od kilkudziesięciu sekund do kilku minut, często przeznaczonych do oglądania na telefonie.
mikrofabryka
Niewielki, lokalny zakład produkcyjny lub serwisowy, który może wykonywać określone prace bliżej użytkowników lub odbiorców. W artykule odnosi się do placówek mających przeprowadzać fizyczne modernizacje pojazdów.
mikroglej
Mikroglej to wyspecjalizowane komórki odpornościowe ośrodkowego układu nerwowego, które monitorują środowisko mózgu i reagują na zmiany w jego tkankach oraz połączeniach neuronalnych.
mikroskopia superrozdzielcza
Techniki obrazowania, które pozwalają dokładniej wyznaczać położenie emiterów światła niż w klasycznej mikroskopii optycznej.
mikrostyk
Miniaturowy przełącznik elektryczny, który wykrywa określone położenie lub ruch elementu, na przykład zamka drzwi.
miks energetyczny
Struktura źródeł i technologii wykorzystywanych do wytwarzania energii w danym kraju, regionie lub systemie.
miks wytwórczy
Miks wytwórczy to struktura źródeł wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej, takich jak paliwa kopalne, energia jądrowa czy źródła odnawialne. Wpływa na emisyjność sektora energetycznego.
miksowanie
Praktyka łączenia prawdziwych towarów z podróbkami w ramach jednej oferty lub działalności sprzedażowej. Utrudnia kupującemu ocenę, jaki produkt rzeczywiście otrzyma.
mila lekkoatletyczna
Mila lekkoatletyczna to dystans wynoszący 1609,344 metra. Bieg na milę jest konkurencją średniodystansową, rozgrywaną głównie w krajach stosujących anglosaskie jednostki długości.
miliamperogodzina
Jednostka używana do określania pojemności akumulatorów. Wartość w mAh informuje, jaki ładunek elektryczny może zgromadzić akumulator.
mina morska
Ładunek wybuchowy przeznaczony do rażenia okrętów lub innych jednostek pływających. Miny mogą być umieszczane na dnie, zakotwiczone pod wodą albo dryfować.
minimalna stawka godzinowa
Minimalna stawka godzinowa to określona przepisami najniższa kwota należna za każdą godzinę wykonania pracy w przypadkach objętych tym obowiązkiem.
minimalne świadczenia socjalne
Minimalne świadczenia socjalne to określone przepisami lub zasadami systemu wsparcia wypłaty przeznaczone dla osób spełniających warunki pomocy i mających ograniczone środki utrzymania.
minimum kwalifikacyjne
Wymagany przez organizatora lub federację minimalny wynik, który zawodnik musi osiągnąć, aby spełnić warunki udziału w określonych zawodach.
minister energii
Członek rządu odpowiedzialny za prowadzenie i koordynowanie spraw państwa związanych z energią, zgodnie z zakresem kompetencji określonym w przepisach.
minister spraw wewnętrznych i administracji
Minister spraw wewnętrznych i administracji to członek Rady Ministrów odpowiedzialny za określone działy administracji rządowej, w szczególności sprawy wewnętrzne i administrację publiczną.
minister spraw zagranicznych
Członek rządu odpowiedzialny za prowadzenie polityki zagranicznej państwa i reprezentowanie go w relacjach międzynarodowych.
misalignment
Rozbieżność między celami systemu sztucznej inteligencji a intencjami ludzi, którzy go zaprojektowali lub używają.
misja NATO NMI
Misja doradczo-szkoleniowa NATO w Iraku, której celem jest wspieranie rozwoju irackich instytucji i sił odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.
misja dyplomatyczna
Oficjalna placówka państwa utrzymująca stosunki dyplomatyczne z innym państwem i reprezentująca wobec niego swoje władze.
misja morska
Zorganizowane działanie prowadzone na morzu przez określone państwo lub organizację, zwykle w celu ochrony żeglugi, nadzoru albo zapewnienia bezpieczeństwa.
misja ochrony przestrzeni powietrznej
Operacja polegająca na monitorowaniu przestrzeni powietrznej, identyfikowaniu obiektów i reagowaniu na potencjalne zagrożenia.
misja rozpoznawcza
Działanie prowadzone w celu zebrania informacji o przeciwniku, jego obiektach lub możliwościach. Może wykorzystywać między innymi satelity, samoloty i systemy elektroniczne.
misja załogowa
Wyprawa kosmiczna, w której uczestniczą ludzie znajdujący się na pokładzie statku lub stacji.
misje obserwacyjne
Misje obserwacyjne to niezależne zespoły monitorujące przebieg wyborów i oceniające, czy odbywają się one zgodnie z obowiązującymi zasadami.
mitologia
Zbiór mitów, postaci, wierzeń i opowieści związanych z określoną kulturą lub tradycją.
mityng lekkoatletyczny
Mityng lekkoatletyczny to zorganizowane zawody obejmujące jedną lub wiele konkurencji lekkoatletycznych. Mityngi mogą być częścią krajowego albo międzynarodowego cyklu zawodów.
międzykontynentalna rakieta balistyczna
Rakieta zdolna do przenoszenia ładunku na odległość międzykontynentalną, poruszająca się przez znaczną część lotu po torze balistycznym.
międzynarodowa koalicja
Porozumienie kilku państw lub innych podmiotów, które współdziałają w realizacji wspólnego celu politycznego albo wojskowego.
międzynarodowa sprzedaż filmów
Sprzedaż praw do filmów nabywcom działającym w innych krajach, często z uwzględnieniem terytorium, języka i lokalnych kanałów udostępniania.
mniejszościowe udziały
Udziały w spółce dające inwestorowi własność części przedsiębiorstwa, ale niewystarczające do samodzielnego sprawowania nad nim kontroli. Ich posiadacz może mieć określone prawa majątkowe i korporacyjne.
mobilizacja
Zorganizowane powoływanie ludzi do służby wojskowej oraz kierowanie zasobów państwa na potrzeby sił zbrojnych, zwykle w związku z zagrożeniem lub konfliktem.
mobilizacja polityczna
Działania mające zachęcić określone grupy obywateli do zainteresowania się polityką, udziału w kampanii lub oddania głosu w wyborach.
mobilny internet
Dostęp do internetu realizowany za pośrednictwem ruchomej sieci telekomunikacyjnej, najczęściej z użyciem telefonu, modemu lub routera z kartą SIM.
moc bazowa
Stabilna moc dostępna w sposób ciągły i przewidywalny, niezależnie od bieżących warunków pogodowych. Stanowi podstawę zasilania odbiorców wymagających nieprzerwanej pracy.
moc generacyjna
Zdolność źródeł wytwarzania energii do dostarczania określonej ilości mocy w danym czasie, zwykle wyrażana w watach lub ich wielokrotnościach.
moc obliczeniowa
Zdolność systemu komputerowego do wykonywania operacji w określonym czasie. W centrach danych zależy między innymi od liczby i parametrów serwerów oraz układów obliczeniowych.
moc wsteczna
Skutek prawny polegający na stosowaniu nowych przepisów do zdarzeń lub okresów, które nastąpiły przed ich wejściem w życie.
moc ładowania
Ilość energii przekazywanej do akumulatora w jednostce czasu, wyrażana najczęściej w watach. Wyższa moc może skrócić czas ładowania, jeśli obsługują ją urządzenie i ładowarka.
mocarstwo
Państwo dysponujące bardzo dużym potencjałem politycznym, gospodarczym lub wojskowym i znacząco wpływające na stosunki międzynarodowe.
moce produkcyjne
Maksymalna ilość dóbr, którą zakład lub sektor może wytworzyć w określonym czasie przy danych zasobach i warunkach technicznych.
mod
Nieoficjalna zmiana wprowadzana do istniejącej gry przez twórcę spoza jej pierwotnego zespołu. W tym przypadku modyfikacja podmienia bohatera i dostosowuje część materiałów audio oraz dialogowych.
modalność
Określony rodzaj informacji lub kanał pomiaru, na przykład obraz wideo, dane głębi, siła nacisku albo ruch ciała.
model 50/30/20
Model planowania budżetu, według którego 50 proc. dochodu przeznacza się na podstawowe potrzeby, 30 proc. na zachcianki i wydatki uznaniowe, a 20 proc. na oszczędności lub spłatę zadłużenia.
model afiliacyjny
Model współpracy, w którym wydawca lub pośrednik otrzymuje prowizję za sprzedaż albo inne działanie użytkownika skierowanego do sprzedawcy.
model bezpieczeństwa BlastDoor
Model bezpieczeństwa BlastDoor to sposób organizacji systemu, w którym przetwarzanie potencjalnie niebezpiecznych treści odbywa się w odseparowanym komponencie lub procesie. Ma to ograniczać skutki błędów i luk w zabezpieczeniach.
model biznesowy
Sposób, w jaki organizacja tworzy wartość i uzyskuje przychody z oferowanego produktu lub usługi.
model fundacyjny
Model fundacyjny to szeroko wytrenowany model sztucznej inteligencji, który może wykonywać wiele zadań i być dostosowywany do konkretnego zastosowania. Stanowi bazę dla funkcji takich jak generowanie tekstu, analiza informacji lub tworzenie podpowiedzi.
model językowo-wizyjny
Model sztucznej inteligencji, który łączy analizę obrazu z przetwarzaniem języka. Może wykorzystywać informacje wizualne i tekstowe do rozumienia otoczenia oraz poleceń.
model językowy
Model sztucznej inteligencji wyspecjalizowany w analizowaniu i tworzeniu tekstu na podstawie zależności poznanych podczas treningu na danych językowych.
model open source
Model, którego wybrane elementy są udostępnione w sposób pozwalający innym osobom analizować, wykorzystywać lub rozwijać jego działanie. Zakres tej otwartości zależy od konkretnej licencji i udostępnionych składników.
model open weight
Model, którego wagi, czyli parametry wytrenowanego modelu, są dostępne dla użytkowników. Udostępnienie wag nie musi oznaczać publikacji kodu, danych treningowych ani pełnego procesu trenowania.
model pracy 996
Model pracy polegający na wykonywaniu obowiązków od godziny 9 do 21 przez sześć dni w tygodniu. Jest krytykowany z powodu przeciążenia pracowników i możliwych zagrożeń dla ich zdrowia.
model reklamowy
Model biznesowy, w którym przychody pochodzą głównie ze sprzedaży powierzchni, czasu lub możliwości kierowania reklam do odbiorców.
model seryjny
Wersja pojazdu przeznaczona do regularnego wytwarzania i sprzedaży, opracowana zgodnie z wymaganiami technicznymi, prawnymi i ekonomicznymi.
model subskrypcyjny
Sposób sprzedaży, w którym klient regularnie płaci za ciągły dostęp do produktu, usługi lub określonych korzyści.
model sztucznej inteligencji
Model sztucznej inteligencji to system, który przetwarza dane i generuje wyniki na podstawie wzorców poznanych podczas trenowania.
model widzenia i języka
Model sztucznej inteligencji, który łączy analizę obrazów lub nagrań z rozumieniem języka. Może interpretować instrukcje i odnosić je do tego, co znajduje się w otoczeniu.
model wspierany reklamami
Model udostępniania treści, w którym użytkownik może korzystać z usługi bez pełnego finansowania jej opłatą, ale podczas korzystania wyświetlane są reklamy.
modele generatywne
Modele generatywne to systemy uczenia maszynowego, które tworzą nowe treści, takie jak teksty, obrazy lub dźwięki, na podstawie danych i poleceń użytkownika.
modele językowo-wizyjno-akcyjne
Modele łączące informacje językowe i wizualne z generowaniem działań robota. W artykule odpowiadają za sterowanie ruchem całej konstrukcji oraz dłoni.
modele oparte na tokenach
Sposoby rozliczania lub udostępniania usług, w których tokeny pełnią funkcję cyfrowych jednostek dostępu, płatności, nagród albo uprawnień.
modele podstawowe
Modele sztucznej inteligencji trenowane do wykonywania wielu rodzajów zadań, które można później dostosowywać do konkretnych zastosowań.
modele reklamowe
Sposoby finansowania działalności oparte na reklamach, zwykle obejmujące sprzedaż powierzchni reklamowej lub kierowanie reklam do określonych odbiorców.
modele wytrenowane
Modele uczenia maszynowego, których parametry zostały dopasowane na podstawie przykładowych danych, aby wykonywać określone zadania, takie jak klasyfikacja obrazów.
modele własnościowe
Modele AI kontrolowane przez określonego właściciela, który ogranicza dostęp do ich kluczowych elementów, takich jak wagi, kod lub dane treningowe.
modelowanie fizyki
Odwzorowywanie w modelu zachowania obiektów i zjawisk zgodnie z zasadami fizycznymi, takimi jak ruch, zderzenia czy działanie sił.
modelowanie matematyczne
Wykorzystanie równań, danych i założeń statystycznych do opisu przebiegu zjawiska oraz szacowania jego możliwej skali. W epidemiologii może służyć między innymi do oceny liczby niewykrytych zakażeń.
modem
Układ lub urządzenie odpowiedzialne za przetwarzanie sygnałów i zapewnianie łączności z siecią, na przykład komórkową.
modem komórkowy
Układ umożliwiający urządzeniu komunikację z siecią telefonii komórkowej, w tym transmisję danych i połączenia głosowe.
moderacja
Zestaw działań i narzędzi służących do nadzorowania treści oraz zachowań użytkowników na platformie. Moderacja może obejmować usuwanie naruszeń, ograniczanie uprawnień i przyjmowanie zgłoszeń.
moderacja treści
Proces kontrolowania publikowanych materiałów pod kątem zgodności z regulaminem, prawem lub zasadami danej platformy.
modernizacja
Planowany proces unowocześniania wyposażenia, infrastruktury lub systemów w celu poprawy ich sprawności i możliwości.
modernizacja sieci
Przebudowa, rozbudowa lub unowocześnienie infrastruktury elektroenergetycznej w celu zwiększenia jej przepustowości, niezawodności albo bezpieczeństwa.
modyfikacje samochodów
Zmiany konstrukcji, wyposażenia lub parametrów samochodu wykonywane w celu dostosowania go do określonych zastosowań, osiągów albo wyglądu.
molestowanie
Określenie niepożądanych zachowań o charakterze seksualnym, naruszających cielesność, autonomię lub granice drugiej osoby. Zakres terminu może zależeć od kontekstu społecznego i prawnego.
moment obrotowy
Wielkość fizyczna opisująca zdolność silnika do obracania wałem; wpływa między innymi na przyspieszenie i możliwość holowania.
monetyzacja
Sposób uzyskiwania przychodów z produktu, usługi lub treści, na przykład przez reklamy, opłaty albo umowy z partnerami.
monitor bezpieczeństwa
Przeszkolona osoba obecna w pojeździe, która obserwuje działanie systemu autonomicznego i może wezwać zdalne wsparcie lub zareagować na zagrożenie.
monitoring
Systematyczne i powtarzalne obserwowanie badanego zjawiska oraz gromadzenie danych o jego przebiegu.
monopolista
Przedsiębiorstwo, które jako jedyne albo niemal jedyne kontroluje podaż określonego dobra lub usługi na zdefiniowanym rynku.
montaż wideo
Montaż wideo to opracowywanie materiału filmowego przez wybór, porządkowanie i łączenie ujęć oraz dodawanie dźwięku, napisów lub efektów.
moodboard
Cyfrowa tablica inspiracji służąca do zbierania i porządkowania obrazów, kolorów lub pomysłów związanych z określonym tematem, na przykład stylizacją albo wydarzeniem.
morale zespołu
Ogólny poziom motywacji, zaufania i nastawienia pracowników do pracy oraz sytuacji w organizacji.
moratorium
Czasowe zawieszenie określonych działań, badań lub decyzji, zwykle w celu przeprowadzenia analizy albo opracowania zasad ich dalszego prowadzenia.
morskie farmy wiatrowe
Zespoły turbin wiatrowych zlokalizowane na morzu, wraz z infrastrukturą umożliwiającą ich budowę, obsługę i przesyłanie wytworzonej energii do lądu.
most międzyłańcuchowy
Infrastruktura umożliwiająca przekazywanie informacji lub aktywów między różnymi blockchainami.
motion capture
Technika rejestrowania ruchów człowieka lub obiektu i przekształcania ich w dane, które mogą być analizowane lub odtwarzane cyfrowo.
motyw działania
Powód lub zespół przyczyn, które skłoniły osobę do określonego działania. Ustalenie motywu może pomóc w wyjaśnieniu okoliczności zdarzenia.