Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 1801-1890
Indeks alfabetyczny
U
26 haseł
Układ przeciwblokujący hamulców
Układ ABS ogranicza blokowanie kół podczas hamowania, automatycznie regulując siłę hamowania na poszczególnych kołach.
Układ przywspółczulny
Część autonomicznego układu nerwowego związana z odpoczynkiem i powrotem organizmu do stanu równowagi po stresie.
Układ współczulny
Część autonomicznego układu nerwowego, która mobilizuje organizm w sytuacji zagrożenia lub stresu. Zwiększa między innymi tętno, ciśnienie i tempo oddechu.
Ulgi podatkowe do składek
Federalne wsparcie zmniejszające kwotę, którą osoba kupująca ubezpieczenie na rynku ACA musi zapłacić co miesiąc.
Ultra Wideband
Technologia bezprzewodowej łączności wykorzystująca szerokie pasmo radiowe do dokładnego określania odległości i kierunku między urządzeniami.
Umowa o wystąpieniu z Unii Europejskiej
Porozumienie regulujące warunki wyjścia Wielkiej Brytanii z UE, w tym prawa obywateli brytyjskich mieszkających wcześniej w państwach Unii.
Umowa pandemiczna WHO
Porozumienie przyjęte przez państwa członkowskie WHO, które ma zwiększyć bezpieczeństwo świata wobec przyszłych pandemii. Po ratyfikacji ma stać się instrumentem międzynarodowego prawa.
Umowa zakupu energii
Długoterminowa umowa, w której odbiorca zobowiązuje się kupować energię od wytwórcy na ustalonych zasadach. Rivian podpisał taką umowę dla projektu Starfire.
Unia Europejska
Wspólnota państw europejskich oparta na wspólnych instytucjach, prawie i zasadach współpracy. Obejmuje między innymi działania gospodarcze i polityczne.
Unia celna
Porozumienie, w ramach którego państwa stosują wspólne zasady wobec towarów z państw trzecich i nie pobierają ceł w handlu między sobą.
Unieważnienie wyborów
Formalne pozbawienie głosowania skutków prawnych przez właściwy organ. Flávio Bolsonaro zapowiedział próbę anulowania wyborów, lecz źródło nie wskazuje jasnej podstawy prawnej takiego działania.
Universal Plug and Play
Zestaw protokołów umożliwiających urządzeniom w sieci automatyczne wykrywanie się i konfigurowanie wybranych usług. UPnP może także ułatwiać tworzenie przekierowań portów na bramie sieciowej.
Unreal Engine 5
Silnik wykorzystywany do tworzenia gier, użyty przy odświeżeniu Dynasty Warriors 3.
Upomnienie kanoniczne
Środek stosowany w ramach prawa kościelnego wobec duchownego. W tej sprawie były wikariusz otrzymał takie upomnienie od płockiej kurii.
Urządzenia pomiarowe oparte na GPS
Precyzyjny sprzęt wykorzystujący dane z systemu pozycjonowania do pomiaru ruchu samochodu. W źródle wskazano go jako następcę tradycyjnego stopera używanego dawniej do pomiarów przyspieszenia.
Urządzenia zakłócające sygnały dronów
Urządzenia ograniczające lub przerywające łączność drona z jego operatorem, co może utrudniać wykorzystanie bezzałogowca.
User-Agent
Informacja przekazywana serwerowi przez przeglądarkę lub aplikację, zwykle opisująca używane oprogramowanie i urządzenie.
Uskok tektoniczny
Pęknięcie w skorupie ziemskiej, wzdłuż którego mogą zachodzić przesunięcia skał.
Ustalanie cen i podaży
Ustalanie cen i podaży oznacza koordynowanie przez firmy poziomu cen lub ilości oferowanych produktów. W opisywanej sprawie jest to przedmiot zarzutów w amerykańskim postępowaniu.
Ustalone, bieżące używanie
W badaniu oznaczało regularne używanie papierosów lub e papierosów oraz korzystanie z nich w ciągu ostatnich 30 dni. Nie obejmowało osób, które tylko raz lub kilka razy spróbowały produktu.
Ustawa Jonesa
Amerykańskie przepisy wymagające, aby jednostki przewożące ładunki między portami USA były budowane w Stanach Zjednoczonych.
Ustawa budżetowa
Coroczna ustawa określająca planowane dochody i wydatki państwa.
Ustawa o bezpieczeństwie narodowym
Przepisy obowiązujące w Hongkongu od 2020 roku, które rozszerzyły zakres czynów uznawanych za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, w tym działań związanych z podważaniem władzy.
Usługi ochrony tożsamości
Usługi pomagające monitorować sygnały wskazujące na możliwe wykorzystanie danych osobowych.
Uznanie związku zawodowego
Formalne potwierdzenie przez pracodawcę, że związek może reprezentować pracowników w uzgodnionych sprawach.
Ułaskawienie federalne
Ułaskawienie federalne to akt łaski prezydenta USA dotyczący odpowiedzialności za przestępstwa podlegające prawu federalnemu. Nie obejmuje automatycznie możliwych zarzutów wynikających z prawa stanowego lub lokalnego.
V
14 haseł
V-Sync
V-Sync synchronizuje liczbę klatek w grze z maksymalną częstotliwością odświeżania monitora. Ogranicza rozrywanie obrazu, ale może zwiększyć opóźnienie sterowania.
V1G
System sterowania ładowaniem samochodu elektrycznego, w którym energia płynie tylko z sieci do pojazdu. Pozwala między innymi przesuwać ładowanie na godziny niższych cen lub mniejszego zapotrzebowania.
V2H
Technologia umożliwiająca przekazywanie energii z samochodu elektrycznego do instalacji domowej. Pojazd może w ten sposób wspierać zasilanie domu, także podczas przerw w dostawach energii.
VAT
Podatek od wartości dodanej, nakładany na kolejne etapy obrotu towarami i usługami, którego ekonomiczny ciężar zazwyczaj ponosi konsument.
VO2 max
Maksymalna ilość tlenu, którą organizm może pobrać i wykorzystać podczas intensywnego wysiłku.
VRR
VRR pozwala monitorowi dopasowywać częstotliwość odświeżania do liczby klatek generowanych przez GPU. Dzięki temu zmniejsza ryzyko rozrywania obrazu.
VTOL
Skrót od angielskiego określenia statków powietrznych zdolnych do pionowego startu i lądowania, bez konieczności korzystania z tradycyjnego pasa startowego.
Vehicle to Everything
Zbiorcze określenie technologii umożliwiających wymianę energii lub danych między pojazdem elektrycznym a różnymi odbiornikami, takimi jak sieć energetyczna, dom albo inne urządzenia.
Vehicle-to-Load
Funkcja pozwalająca zasilać zewnętrzne urządzenia energią zgromadzoną w akumulatorze samochodu.
Vertical slice
Grywalny wycinek projektu, który pokazuje docelową jakość i główne założenia produkcji. Służy między innymi do oceny kierunku prac przed pełnym rozwojem gry.
Vibrio vulnificus
Bakteria występująca głównie w ciepłych, słonych i słonawych wodach przybrzeżnych. Może wywołać zakażenie po kontakcie rany z wodą albo po spożyciu surowych lub niedogotowanych owoców morza.
Violent disorder
Brytyjski zarzut dotyczący udziału w gwałtownym zbiorowym zakłócaniu porządku publicznego.
VirtioFS
Mechanizm udostępniania plików między systemem gospodarza a systemem gościa w maszynie wirtualnej. Umożliwia programom działającym w środowisku wirtualnym dostęp do wskazanych katalogów gospodarza.
Visual Intelligence
Funkcja pozwalająca analizować zawartość widoczną na ekranie, w tym obrazy, pliki, dokumenty i tekst.
W
50 haseł
WAR
Szacunkowa liczba zwycięstw, które zawodnik daje zespołowi w porównaniu z graczem zastępczym.
WAUq
Wskaźnik liczby unikalnych użytkowników korzystających z usługi w ciągu tygodnia.
WEC
Skrót od World Endurance Championship, czyli mistrzostw świata w wyścigach długodystansowych.
WIBOR
WIBOR to wskaźnik referencyjny obrazujący poziom oprocentowania na polskim rynku międzybankowym. W umowach finansowych może służyć jako podstawa wyznaczania zmiennego oprocentowania.
WIG20
Indeks warszawskiej giełdy obejmujący największe spółki notowane na GPW.
WLTP
Procedura testowa służąca do określania zużycia energii, emisji i deklarowanego zasięgu samochodów.
WT 2026
Oznaczenie zaostrzonych wymogów technicznych dotyczących projektowania i budowy obiektów. Obejmują one między innymi parametry izolacyjności akustycznej, konstrukcji i efektywności energetycznej.
WTA 1000
WTA 1000 to kategoria ważnych turniejów kobiecego tenisa, rozgrywanych w głównym cyklu WTA.
Waivers
Procedura NHL, w której zawodnik może zostać przejęty przez inny klub, zanim zostanie odesłany do niższej ligi lub zespołu filialnego.
Wakat
Nieobsadzone stanowisko w strukturze organizacji. W policji wakaty oznaczają etaty, na których nie służą obecnie funkcjonariusze.
Wakujący tytuł mistrza świata
Tytuł, który nie ma aktualnego posiadacza i jest przyznawany zwycięzcy wyznaczonej walki mistrzowskiej.
Walidacja kontroli domeny
Proces, w którym urząd certyfikacji sprawdza, czy wnioskodawca kontroluje daną domenę przed wydaniem certyfikatu.
Walka o niekwestionowane mistrzostwo
Pojedynek, którego stawką są wszystkie najważniejsze mistrzowskie pasy w danej kategorii wagowej.
Walka wręcz
System starć oparty przede wszystkim na atakach wykonywanych z bliskiej odległości, zamiast na samym strzelaniu.
Wapień pińczowski
Charakterystyczny dla regionu kamień wykorzystany między innymi w elementach bazyliki w Wiślicy.
Wapń w tętnicach wieńcowych
Skan wapnia to badanie tomografii komputerowej, które wykrywa zwapniałe blaszki miażdżycowe w tętnicach doprowadzających krew do serca. Wynik wapniowy odzwierciedla ilość wykrywalnych złogów.
Warfaryna
Starszy lek przeciwkrzepliwy, którego stosowanie wymaga kontroli krzepnięcia i uwzględniania między innymi interakcji z dietą oraz innymi lekami.
Wariant XFG
Wariant SARS-CoV-2 należący do linii JN.1 i rodziny Omikron. Według cytowanych ekspertów wyróżnia się przede wszystkim łatwym rozprzestrzenianiem, a nie typowo cięższym przebiegiem choroby.
Wariant strukturalny
Większa zmiana w strukturze DNA, obejmująca między innymi utratę, powielenie albo przestawienie fragmentu materiału genetycznego.
Wartość RMS
Miara średniego odchylenia układu optycznego od idealnego przebiegu fali świetlnej. W tym przypadku niższa wartość oznacza mniejszy błąd i ostrzejszy obraz.
Wartość nominalna
Wartość wyrażona w cenach obowiązujących w danym momencie, bez usuwania wpływu zmian poziomu cen. Wzrost nominalny może więc wynikać zarówno ze zwiększenia produkcji, jak i z inflacji.
Wartość realna
Wartość skorygowana o zmiany poziomu cen, która lepiej pokazuje rzeczywisty wzrost ilości dóbr i usług lub siły nabywczej. Umożliwia porównywanie wyników gospodarki w różnych okresach.
Warunkowe przedterminowe zwolnienie
Możliwość wcześniejszego opuszczenia więzienia po odbyciu określonej części kary, jeśli spełnione są wymagania prawne.
Warunkowe umorzenie postępowania
Sąd może czasowo zakończyć postępowanie bez wydania wyroku skazującego, wyznaczając okres próby. Takie rozstrzygnięcie nie oznacza uniewinnienia.
Wayland
Wayland to współczesny protokół komunikacji między serwerem wyświetlania a aplikacjami w systemach Linux.
Wał odbioru mocy (PTO)
Układ pozwalający przekazywać moc ciągnika do współpracującego osprzętu.
Ważenie danych
Metoda statystyczna, która koryguje udział odpowiedzi tak, aby zbiorcze wyniki lepiej odzwierciedlały strukturę badanej populacji.
Wczesna umieralność noworodków
Wskaźnik zgonów noworodków w ciągu pierwszych siedmiu dni życia.
Wdrażanie etapowe
Sposób udostępniania aktualizacji, w którym trafia ona do użytkowników stopniowo, a nie jednocześnie na wszystkie urządzenia.
Web Application Firewall
Web Application Firewall, czyli WAF, filtruje ruch kierowany do aplikacji internetowej i może blokować podejrzane żądania.
WebAssembly
Format wykonywalnego kodu przeznaczony dla przeglądarek, który pozwala uruchamiać w nich wydajne aplikacje.
WebDAV
Rozszerzenie HTTP umożliwiające pracę ze zdalnymi plikami tak, jakby znajdowały się w lokalnym systemie plików.
WebGPU
Standard umożliwiający przeglądarce korzystanie z możliwości układu graficznego urządzenia. W projekcie Entity ma pomóc w uruchamianiu bardziej zaawansowanych gier.
WebKit
Silnik przeglądarki, czyli komponent odpowiedzialny między innymi za interpretowanie stron internetowych i wykonywanie części ich kodu.
WebRTC
Technologia komunikacji w czasie rzeczywistym, która może tworzyć kanały wymiany danych między przeglądarką a innym uczestnikiem połączenia. W kampanii użyto jej do odbierania kodu od atakujących.
WebSocket
Technologia pozwalająca utrzymywać dwukierunkowe połączenie między aplikacją a serwerem.
WebView
Komponent systemu Android, który pozwala aplikacjom wyświetlać treści internetowe bez otwierania osobnej przeglądarki.
Wersja alfa
Wczesny etap produkcji gry, w którym podstawowe systemy są już testowane, ale całość może zawierać błędy i nieukończone elementy.
West Texas Intermediate (WTI)
West Texas Intermediate to gatunek lekkiej, słodkiej ropy naftowej oraz ważny punkt odniesienia dla wyceny ropy na rynku amerykańskim. Jego cena jest zwykle podawana za baryłkę.
Wezwanie administracyjne
Formalne żądanie regulatora dotyczące przekazania dokumentów lub informacji potrzebnych w postępowaniu.
Wezwanie kongresowe
Wezwanie kongresowe to formalne żądanie organu Kongresu USA, aby dana osoba stawiła się, złożyła zeznania albo przekazała informacje lub dokumenty. Zakres obowiązku i skutki odmowy zależą od podstawy prawnej oraz okoliczności.
Wi-Fi
Bezprzewodowa technologia łączności lokalnej, używana do wymiany danych między urządzeniami a siecią komputerową.
Wi-Fi 6
Nowszy standard bezprzewodowej łączności, który może zapewnić sprawniejsze działanie sieci w kompatybilnym środowisku.
Wielkoskalowa instalacja fotowoltaiczna
Duży obiekt produkujący energię elektryczną z promieniowania słonecznego, zwykle z wielu paneli ustawionych na gruncie.
Wild Card Series
Pierwsza runda play-offów MLB, poprzedzająca serie dywizjonowe.
Windows Recovery Environment
Środowisko odzyskiwania systemu Windows, używane do naprawy i rozwiązywania problemów z uruchamianiem systemu.
Wire fraud
Zarzut stosowany w amerykańskim prawie wobec oszustw przeprowadzanych z użyciem elektronicznych kanałów komunikacji lub transferu środków.
Wirtualny samochód bezpieczeństwa
Procedura spowalniająca samochody na całym torze bez wyprowadzania na trasę fizycznego samochodu bezpieczeństwa.
Wirus Epsteina i Barra
Wirus z rodziny herpeswirusów, który zakaża między innymi komórki B układu odpornościowego i pozostaje w organizmie przez całe życie.
Wirus brodawczaka ludzkiego
HPV to grupa wirusów, z których część może mieć związek z rozwojem raka szyjki macicy.