NI

Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
5882
Widoczny zakres
1891-1980

Indeks alfabetyczny

C

20 haseł

  1. czynnik transkrypcyjny

    Czynnik transkrypcyjny to białko, które wiąże się z określonymi sekwencjami DNA i reguluje przepisywanie informacji z genów na RNA. Może zwiększać albo ograniczać aktywność wybranych genów.

  2. czynności dowodowe

    Działania podejmowane w postępowaniu w celu znalezienia, zabezpieczenia, utrwalenia i oceny informacji mogących pomóc w ustaleniu faktów.

  3. czynności mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa

    Działania podejmowane przez służby w celu rozpoznania zagrożenia, ograniczenia jego skutków lub ochrony ludzi.

  4. czynności procesowe

    Formalne działania podejmowane w toku postępowania przez uprawnione organy, na przykład przesłuchania, oględziny lub zabezpieczanie dowodów.

  5. czynności wyjaśniające

    Działania podejmowane w celu ustalenia okoliczności zdarzenia, zebrania informacji i oceny, czy istnieją podstawy do dalszych działań formalnych.

  6. czytnik kart microSD

    Element urządzenia umożliwiający korzystanie z wymiennych kart pamięci microSD do przechowywania lub odczytywania danych.

  7. cząsteczka kluczowa

    Rzadko występujący związek chemiczny, którego wpływ na skład lub funkcjonowanie całej społeczności organizmów jest nieproporcjonalnie duży w stosunku do jego ilości.

  8. cząsteczki LDL

    Białkowe nośniki, które transportują cholesterol LDL we krwi. Ich liczba może dostarczać dodatkowych informacji o ryzyku chorób serca.

  9. cząsteczki organiczne

    Związki zawierające węgiel, które mogą powstawać w procesach biologicznych lub geologicznych. Ich obecność sama w sobie nie dowodzi istnienia życia.

  10. cząstki pyłu zawieszonego

    Mikroskopijne cząstki stałe lub ciekłe unoszące się w powietrzu. Część z nich może przenikać głęboko do płuc, a najmniejsze także do krwiobiegu.

  11. cząstki stałe

    Drobne cząstki zanieczyszczeń unoszące się w powietrzu, które mogą przenikać do układu oddechowego i wpływać na zdrowie.

  12. częstotliwość dźwięku

    Liczba drgań powtarzających się w jednostce czasu. Wpływa na wysokość słyszanego tonu.

  13. częstotliwość odświeżania

    Liczba odświeżeń obrazu na ekranie w ciągu jednej sekundy, wyrażana w hercach. Wartość 120 Hz oznacza, że obraz jest aktualizowany do 120 razy na sekundę.

  14. częstotliwość odświeżania ekranu 120 Hz

    Parametr określający, ile razy w ciągu sekundy ekran aktualizuje wyświetlany obraz. Wartość 120 Hz oznacza do 120 odświeżeń obrazu na sekundę.

  15. częstość zgłaszania szkód

    To liczba zgłaszanych szkód w odniesieniu do określonej liczby pojazdów lub ubezpieczonych kierowców.

  16. częściowe zaćmienie

    Zjawisko, podczas którego Księżyc zasłania tylko część widocznej tarczy Słońca.

  17. częściowo zautomatyzowane wsparcie kierowcy

    System, który może automatycznie wykonywać wybrane zadania podczas jazdy, lecz nie zastępuje kierowcy odpowiedzialnego za obserwowanie drogi i prowadzenie pojazdu.

  18. członek zarządu

    Osoba wchodząca w skład zarządu spółki i uczestnicząca w prowadzeniu jej spraw oraz reprezentowaniu jej na zewnątrz. Zakres jej uprawnień i odpowiedzialności wynika z przepisów oraz zasad obowiązujących w danej spółce.

  19. człowiek w pętli

    Model działania systemu, w którym człowiek pozostaje częścią procesu decyzyjnego. Może oceniać propozycje systemu, zatwierdzać je lub korygować jego działanie.

  20. cło

    Cło to publiczna opłata nakładana na towary przywożone z zagranicy. Jej wysokość może zależeć między innymi od wartości lub rodzaju towaru.

D

70 haseł

  1. dFAD

    Pływające urządzenie używane w połowach tuńczyka do skupiania ławic ryb. Może być wyposażone w boję śledzącą i echosondę, a po utracie kontroli dryfować oraz trafiać do odległych ekosystemów.

  2. dane ankietowe

    Dane ankietowe to informacje zebrane za pomocą pytań zadanych uczestnikom badania, zwykle w formie kwestionariusza lub wywiadu.

  3. dane demograficzne

    Informacje opisujące cechy populacji lub osoby, takie jak wiek, płeć, miejsce zamieszkania albo inne charakterystyki używane w analizach statystycznych.

  4. dane epidemiologiczne

    Informacje o występowaniu chorób, zgonach, szczepieniach i innych zjawiskach istotnych dla zdrowia populacji.

  5. dane katastralne

    Informacje opisujące nieruchomości w ewidencji, w tym ich adresy i powierzchnie.

  6. dane multimodalne

    Dane multimodalne łączą informacje przedstawione w różnych formach, takich jak tekst, obraz, sygnał lub dźwięk. Ich analiza wymaga systemu zdolnego do wspólnego przetwarzania tych różnych typów danych.

  7. dane osobowe

    Dane osobowe to informacje dotyczące zidentyfikowanej osoby fizycznej albo osoby, którą można zidentyfikować bezpośrednio lub pośrednio.

  8. dane rozliczeniowe

    Informacje związane z rozliczaniem usługi lub płatności, które mogą obejmować dane płatnika, adres rozliczeniowy albo historię transakcji.

  9. dane syntetyczne

    Dane sztucznie wygenerowane przez algorytmy lub modele, używane między innymi do trenowania systemów, gdy dostęp do danych rzeczywistych jest ograniczony.

  10. dane treningowe

    Zestaw danych używany do uczenia modelu sztucznej inteligencji. Ich jakość i różnorodność wpływają na to, jak system działa u różnych osób i w nowych przypadkach.

  11. dane treningu

    Informacje rejestrowane podczas aktywności fizycznej, takie jak trasa, czas, dystans lub lokalizacja.

  12. dane uwierzytelniające

    Informacje używane do potwierdzenia tożsamości użytkownika, programu lub usługi i uzyskania dostępu do zasobów.

  13. dane w spoczynku

    Dane zapisane na urządzeniu, serwerze lub w chmurze, które nie są w danym momencie przesyłane.

  14. dane w tranzycie

    Dane przesyłane między urządzeniami, aplikacjami lub serwerami, zanim dotrą do miejsca docelowego.

  15. dane wejściowe

    Dane wejściowe to informacje przekazywane systemowi w celu ich przetworzenia i uzyskania odpowiedzi lub wyniku.

  16. dane wywiadowcze

    Informacje pozyskiwane i analizowane w celu oceny potencjału, zamiarów lub działań innych państw, organizacji albo sił zbrojnych.

  17. dane zdrowotne

    Informacje dotyczące stanu zdrowia, aktywności fizycznej, snu lub innych cech organizmu konkretnej osoby.

  18. dane śledcze

    Zapisy i informacje przechowywane w celu odtworzenia przebiegu incydentu oraz ustalenia podjętych działań i jego skutków.

  19. danina

    Obowiązkowe świadczenie pieniężne nakładane przez państwo lub inny uprawniony organ publiczny. W artykule oznacza opłatę zależną od przychodów platform, której można uniknąć przez zawarcie umów z wydawcami.

  20. darowizna

    Dobrowolne, nieodpłatne przekazanie pieniędzy lub innych wartości na rzecz osoby albo organizacji. Darczyńca nie otrzymuje w zamian równoważnego świadczenia.

  21. dash

    Szybki, zwykle krótkodystansowy manewr służący do natychmiastowej zmiany pozycji i uniknięcia zagrożenia.

  22. dashboard

    Dashboard to panel w aplikacji lub serwisie, który zbiera i porządkuje informacje oraz udostępnia funkcje zarządzania nimi. W artykule chodzi o panel z historią konta i naruszeń.

  23. datamining

    Analizowanie plików, danych lub elementów zaplecza technicznego gry i stron internetowych w poszukiwaniu informacji o planowanych funkcjach.

  24. day one

    Określenie gry lub innej treści udostępnianej użytkownikom w dniu oficjalnej premiery. W artykule oznacza natychmiastowy dostęp do nowych gier w ramach wybranego planu.

  25. deanonymizacja

    Proces ustalania tożsamości osoby na podstawie danych, które wcześniej nie wskazywały jej bezpośrednio.

  26. debata publiczna

    Otwarta wymiana opinii i argumentów na temat spraw istotnych dla społeczeństwa, prowadzona między obywatelami, ekspertami, mediami i władzami.

  27. debel

    Odmiana tenisa, w której po każdej stronie kortu występuje dwóch zawodników. Wynik zależy od współpracy całej pary.

  28. debiut giełdowy

    Pierwsze wprowadzenie akcji lub innych papierów wartościowych do obrotu na giełdzie.

  29. decentralizacja

    Organizacja systemu lub procesu tak, aby kontrola, przetwarzanie albo podejmowanie decyzji nie były skupione w jednym centralnym ośrodku.

  30. decentralizacja wydarzenia

    Decentralizacja wydarzenia polega na organizowaniu jego programu w wielu miejscach zamiast w jednym centralnym obiekcie.

  31. declarativeNetRequest

    Mechanizm Chromium pozwalający rozszerzeniom określać sposób obsługi żądań sieciowych, między innymi przez zmianę nagłówków odpowiedzi i przekierowywanie zasobów.

  32. decyzja administracyjna

    Formalne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w indywidualnej sprawie, wydane na podstawie przepisów prawa. Może przyznawać, ograniczać lub odmawiać określonego uprawnienia.

  33. decyzja kadrowa

    Formalne rozstrzygnięcie dotyczące obsady stanowiska, powierzenia obowiązków lub zmiany sytuacji zawodowej określonej osoby.

  34. decyzja lokalizacyjna

    Rozstrzygnięcie właściwego organu administracji wskazujące miejsce realizacji planowanej inwestycji. Uwzględnia ono wymagania prawne, techniczne, środowiskowe i przestrzenne.

  35. decyzja strategiczna

    Decyzja dotycząca długoterminowych celów, priorytetów i sposobów działania państwa, organizacji lub sojuszu.

  36. decyzja środowiskowa

    Decyzja administracyjna określająca środowiskowe warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia. Może wskazywać wymagania i środki ograniczające jego wpływ na ludzi oraz środowisko.

  37. decyzje repertuarowe

    Decyzje dotyczące wyboru, kolejności i sposobu prezentowania filmów lub innych treści w ofercie podmiotu medialnego.

  38. dedykowana infrastruktura

    Zestaw serwerów, urządzeń sieciowych i usług przeznaczonych do obsługi określonej aplikacji lub funkcji. W grach może zapewniać centralne utrzymywanie sesji wieloosobowych.

  39. dedykowany pas ruchu

    Dedykowany pas ruchu to część drogi przeznaczona dla określonego rodzaju pojazdów lub systemu transportowego, z ograniczeniem dostępu dla pozostałego ruchu.

  40. deepfake

    Treść cyfrowa, na przykład nagranie głosu, obrazu lub filmu, sztucznie wygenerowana albo zmodyfikowana tak, aby wiarygodnie naśladowała konkretną osobę.

  41. deeskalacja

    Działania prowadzące do zmniejszenia napięcia, intensywności konfliktu lub ryzyka dalszej konfrontacji. Może obejmować zmianę języka komunikacji, negocjacje i ustępstwa.

  42. defensive tackle

    Wewnętrzny liniowy obrońca w futbolu amerykańskim, którego zadaniem jest zatrzymywanie biegów i wywieranie presji na rozgrywającego.

  43. defensywa

    Formacja drużyny futbolu amerykańskiego odpowiedzialna za zatrzymywanie akcji rywala i odzyskiwanie piłki.

  44. deficyt

    Deficyt to sytuacja, w której dostępna ilość określonego dobra lub zasobu jest mniejsza od zapotrzebowania rynku. Może prowadzić do ograniczenia dostępności i wzrostu cen.

  45. deflacja

    Deflacja to ogólny i utrzymujący się spadek poziomu cen towarów i usług w gospodarce lub określonej kategorii rynku.

  46. deflacja koszyka zakupowego

    Spadek średniego poziomu cen towarów uwzględnianych w określonym koszyku zakupowym, na przykład obejmującym produkty spożywcze.

  47. deglobalizacja

    Proces ograniczania globalnych powiązań gospodarczych, handlowych i produkcyjnych lub zastępowania ich bardziej regionalnymi zależnościami.

  48. dekarbonizacja

    Proces ograniczania emisji gazów cieplarnianych i zmniejszania zależności gospodarki od paliw kopalnych, zwłaszcza w energetyce, transporcie i przemyśle.

  49. deklaracja członkowska

    Dokument, w którym osoba potwierdza wolę przynależności do organizacji albo spełnienie określonych warunków członkostwa.

  50. dekontaminacja

    Proces usuwania lub unieszkodliwiania biologicznych, chemicznych albo innych niebezpiecznych zanieczyszczeń z pomieszczeń, powierzchni lub przedmiotów.

  51. dekret zgody

    Dokument określający zobowiązania, które mają rozwiązać zastrzeżenia prawne wobec transakcji.

  52. delegacja parlamentarna

    Delegacja parlamentarna to grupa parlamentarzystów reprezentujących tę samą partię lub środowisko w większym ugrupowaniu parlamentarnym.

  53. delegowanie kalendarza

    Udostępnienie innej osobie uprawnień do przeglądania kalendarza lub wykonywania określonych czynności w jego imieniu.

  54. delfinidyna

    Barwnik roślinny, który może nadawać kwiatom niebieskie lub fioletowe odcienie.

  55. deliberacja

    Deliberacja to narada członków jury lub innego organu orzekającego, podczas której analizują dowody i rozważają treść decyzji.

  56. demand response

    Zarządzanie popytem na energię polegające na dobrowolnym ograniczaniu lub przesuwaniu zużycia przez odbiorców w odpowiedzi na warunki systemu lub sygnały cenowe.

  57. demarkacja terytorium

    Formalne wyznaczenie i uznanie granic obszaru należącego do określonej wspólnoty. W przypadku ludności rdzennej wiąże się z uznaniem jej praw do ziemi.

  58. demilitaryzacja

    Ograniczenie lub usunięcie wojskowego charakteru określonych działań, zasobów albo ambicji, w tym rezygnacja z ich podporządkowania celom militarnym.

  59. demo techniczne

    Pokaz lub prototyp prezentujący możliwości technologiczne projektu, zwykle bez pełnej zawartości i funkcjonalności gotowej gry.

  60. demografia

    Dziedzina nauki zajmująca się liczebnością, strukturą i rozmieszczeniem ludności oraz zmianami tych cech w czasie.

  61. demonetyzacja

    Demonetyzacja to całkowite lub częściowe odebranie możliwości uzyskiwania przychodów z publikowanych treści albo ograniczenie dostępu do programu wynagradzania.

  62. demonstracja technologiczna

    Test rozwiązania technicznego w warunkach pozwalających ocenić jego działanie i przydatność przed szerszym zastosowaniem.

  63. demonstracja technologii

    Demonstracja technologii to test rozwiązania w warunkach zbliżonych do rzeczywistego zastosowania, służący ocenie jego działania i przydatności.

  64. demonstrator

    Urządzenie prototypowe budowane w celu sprawdzenia działania technologii w warunkach zbliżonych do docelowych. Nie musi być jeszcze pełnowartościową instalacją komercyjną.

  65. departament

    Jednostka podziału administracyjnego Francji, odpowiednik polskiego powiatu pod względem poziomu administracji, choć o odmiennych kompetencjach.

  66. deportacja

    Administracyjne wydalenie cudzoziemca z terytorium państwa, zazwyczaj na podstawie decyzji właściwych władz.

  67. depresja lekooporna

    Postać depresji, w której wcześniejsze leczenie nie przyniosło oczekiwanej poprawy.

  68. depresja tropikalna

    Wczesne stadium rozwoju cyklonu tropikalnego, w którym występuje zorganizowany układ niskiego ciśnienia, ale wiatr nie osiągnął jeszcze siły burzy tropikalnej.

  69. depriorytetyzacja

    Proces obniżania rangi danego projektu lub zadania na liście priorytetów. Oznacza zwykle ograniczenie zasobów albo przesunięcie prac na późniejszy termin.

  70. deradykalizacja

    Proces ograniczania poparcia dla skrajnych ideologii oraz odchodzenia od postaw mogących prowadzić do przemocy lub działalności ekstremistycznej.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.