Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 1981-2070
Indeks alfabetyczny
O
90 haseł
odpowiedzialne ujawnianie podatności
Praktyka przekazywania informacji o podatności w sposób ograniczający ryzyko jej wykorzystania przed przygotowaniem i wydaniem poprawki.
odpowiedzialność Skarbu Państwa
Odpowiedzialność Skarbu Państwa oznacza możliwość dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej przez bezprawne działanie lub zaniechanie organu państwowego. Powstaje wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w prawie.
odpowiedzialność karna
Prawna odpowiedzialność za czyn uznany przez przepisy za przestępstwo lub wykroczenie. Może prowadzić do nałożenia kary przez właściwy organ państwa.
odpowiedzialność platform
Odpowiedzialność platform to prawny obowiązek operatora serwisu poniesienia konsekwencji za szkodę związaną z działaniem usługi, jej zabezpieczeniami lub zaniechaniami.
odprężenie
Ograniczenie napięcia w stosunkach między państwami bez konieczności całkowitego zakończenia rywalizacji.
odrodzenie
Odrodzenie to ponowne pojawienie się postaci w grze po jej wyeliminowaniu lub rozpoczęciu kolejnej fazy rozgrywki.
odsetek
Część określonej grupy wyrażona zwykle w procentach, pokazująca, jak wielu członków grupy spełnia dane kryterium lub ma określoną opinię.
odstraszanie
Działanie mające zniechęcić potencjalnego przeciwnika do agresji przez pokazanie, że jej koszty byłyby zbyt wysokie.
odstępstwo fiskalne
Formalnie dopuszczony wyjątek od obowiązujących zasad dotyczących finansów publicznych, umożliwiający wyłączenie określonych wydatków spod części ograniczeń.
odstępstwo regulacyjne
Formalna zgoda właściwego organu na niestosowanie określonego wymogu lub zastosowanie od niego wyjątku w konkretnych warunkach.
odszkodowanie
Świadczenie mające wyrównać szkodę lub stratę poniesioną przez osobę albo podmiot, najczęściej w formie pieniężnej.
odsłuch
Funkcja cyfrowej publikacji umożliwiająca zapoznanie się z jej treścią w formie dźwiękowej.
odtajnienie
Zniesienie ograniczeń poufności dotyczących dokumentu lub informacji, umożliwiające ich udostępnienie szerszemu gronu odbiorców, w tym opinii publicznej.
odurzenie
Stan zmienionej świadomości lub sprawności psychofizycznej wywołany działaniem substancji, na przykład narkotyków lub leków.
odwiert geotermalny
Otwór wykonany w podłożu geologicznym w celu rozpoznania, pozyskania lub zatłaczania podziemnych płynów i wykorzystania ciepła Ziemi.
odwołanie
Formalny środek zaskarżenia decyzji lub rozstrzygnięcia, kierowany do właściwego organu albo sądu. Może prowadzić do ponownego rozpatrzenia sprawy.
odwrotne projektowanie
Metoda projektowania, w której najpierw określa się wymagany efekt działania elementu, a następnie obliczeniowo poszukuje geometrii najlepiej spełniającej te wymagania.
odwrotne przejęcie
Transakcja, w której prywatna firma uzyskuje status podmiotu publicznego przez połączenie z już istniejącą spółką publiczną, często pozbawioną istotnej działalności.
odznaczenie państwowe
Oficjalne wyróżnienie przyznawane przez państwo osobom lub organizacjom za szczególne zasługi. Może mieć formę orderu, medalu albo innego ustanowionego prawem wyróżnienia.
odzysk
Proces lub zespół procesów, dzięki którym z odpadów uzyskuje się materiały albo inne użyteczne zasoby nadające się do ponownego wykorzystania.
odświeżenie klas
Zaplanowany zestaw zmian w klasach postaci, obejmujący zwykle ich umiejętności, role, równowagę mocy lub sposób działania.
ofensywa
Faza gry w futbolu amerykańskim, w której drużyna posiada piłkę i próbuje zdobyć jardy oraz punkty.
ofensywa lądowa
Zorganizowane działania ofensywne prowadzone przez wojska na obszarze lądowym, zwykle w celu zdobycia terenu, przełamania obrony przeciwnika lub osiągnięcia określonego celu militarnego.
oferta błyskawiczna
Promocja dostępna przez krótki, z góry określony czas, często przy ograniczonej liczbie produktów.
oferta niewiążąca
Wstępna oferta nabycia, która co do zasady nie zobowiązuje składającego do sfinalizowania transakcji. Określa zainteresowanie zakupem i może stanowić podstawę dalszych negocjacji.
oferta publiczna
Proponowane szerokiemu gronu inwestorów nabycie papierów wartościowych spółki, często związane z jej wejściem na giełdę.
offline-first
Offline-first to podejście projektowe, w którym aplikacja jest przygotowana do podstawowego działania bez połączenia z internetem.
offshore
Określenie działalności prowadzonej poza krajowym systemem regulacyjnym lub poza jurysdykcją, w której znajduje się użytkownik.
oficer wywiadu
Funkcjonariusz lub pracownik służby wywiadowczej odpowiedzialny za pozyskiwanie, ochronę albo analizowanie informacji o znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa.
oględziny
Formalne badanie miejsca, osoby lub przedmiotu w celu udokumentowania ich stanu oraz ujawnienia śladów istotnych dla sprawy.
ognisko epidemiologiczne
Lokalne skupisko przypadków tej samej choroby, powiązanych miejscem, czasem lub wspólnym źródłem zakażenia. W opisywanym ujęciu ognisko obejmuje co najmniej trzy powiązane przypadki.
ograniczenia podażowe
Czynniki ograniczające możliwość dostarczenia na rynek takiej ilości produktów lub usług, jakiej oczekują klienci. Mogą wynikać między innymi z braków komponentów, mocy produkcyjnych lub problemów logistycznych.
ograniczenia transferowe
Reguły prawne lub umowne ograniczające możliwość przekazywania akcji albo innych praw majątkowych. Mogą wymagać zgody określonego organu lub spełnienia dodatkowych warunków przed dokonaniem transakcji.
ograniczenie częstotliwości żądań
Mechanizm ograniczający liczbę żądań kierowanych do usługi w określonym czasie.
ograniczenie ruchu lotniczego
Środek ograniczający liczbę, kierunek lub czas operacji statków powietrznych na określonym obszarze albo lotnisku.
ograniczenie terytorialne
Reguła ograniczająca dostęp do treści lub usługi ze względu na miejsce, w którym znajduje się użytkownik.
ograniczona seria występów
Z góry ustalony okres prezentowania przedstawienia, zakończony w określonym terminie.
ogólna sztuczna inteligencja
Koncepcja systemu sztucznej inteligencji zdolnego do wykonywania szerokiego zakresu zadań intelektualnych, a nie tylko zadań z jednej dziedziny.
okno czaszkowe
Okno czaszkowe to chirurgicznie przygotowany dostęp przez czaszkę, który umożliwia obserwowanie żywej tkanki mózgowej pod mikroskopem.
okno kinowe
Okres, w którym film jest dostępny w kinach przed udostępnieniem go na platformach streamingowych lub w innych kanałach.
okno ofert
Okres, w którym warunki rynkowe sprzyjają przeprowadzeniu oferty publicznej lub wejściu spółki na giełdę.
okno pracy opon
Zakres warunków, zwłaszcza temperatur i obciążeń, w którym opony zapewniają najlepsze osiągi. Poza tym zakresem mogą oferować mniejszą przyczepność lub zużywać się w niekorzystny sposób.
okno transferowe
Ustalony przez organizację sportową okres, w którym kluby mogą rejestrować nowych zawodników i przeprowadzać określone transfery.
okno żywieniowe
Wyznaczony przedział czasu, w którym można spożywać posiłki w ramach określonego planu odżywiania. Poza tym przedziałem obowiązuje zaplanowany okres niejedzenia.
okres promocyjny
Ograniczony czas, w którym produkt lub usługa jest oferowana na korzystniejszych warunkach niż zwykle, na przykład po obniżonej cenie.
okres przejściowy
Czas przewidziany na dostosowanie działalności do nowych przepisów lub wymagań. W tym czasie dotychczasowe zasady mogą nadal obowiązywać.
okres próbny
Ograniczony czas, w którym użytkownik może wypróbować usługę przed rozpoczęciem płatnego korzystania, zgodnie z warunkami oferty.
okres sprawozdawczy
Okres sprawozdawczy to ustalony przedział czasu, za który podmiot gromadzi, porządkuje i przekazuje dane dotyczące swojej działalności.
okres spłaty
Ustalony czas, w którym klient reguluje należność w ratach wynikających z umowy finansowania.
okres wyłączności
Ustalony umownie czas, w którym określona strona ma wyłączne prawo do korzystania z danego rozwiązania, produktu lub uprawnienia.
okręg jednomandatowy
Okręg wyborczy, w którym obsadza się jedno miejsce w wybieranym organie. Zwycięzca jest wyłaniany zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym systemie wyborczym.
okręg sakralny
W archeologii wydzielony obszar przeznaczony do praktyk religijnych, obejmujący między innymi świątynie, ołtarze i inne budowle kultowe.
okręt patrolowy
Jednostka pływająca przeznaczona głównie do nadzoru akwenów, ochrony granic, kontroli żeglugi i wykonywania zadań rozpoznawczych.
okręt przeciwminowy
Specjalistyczny okręt przeznaczony do wykrywania, identyfikowania i unieszkodliwiania min morskich.
okupowane terytorium
Okupowane terytorium to obszar znajdujący się pod faktyczną kontrolą obcego państwa lub jego sił zbrojnych, bez uzyskania przez to państwo pełnego, uznawanego prawnie tytułu do władzy nad nim.
olej napędowy
Ciekłe paliwo stosowane głównie w silnikach wysokoprężnych, znane także jako diesel.
oligarcha
Osoba dysponująca znacznym majątkiem i wpływami politycznymi lub gospodarczymi, często powiązana z elitami władzy.
onboarding
Początkowy etap korzystania z usługi, podczas którego użytkownik przekazuje informacje, określa cele i konfiguruje działanie systemu.
onkolog
Lekarz zajmujący się rozpoznawaniem, leczeniem i monitorowaniem chorób nowotworowych. Może uczestniczyć także w planowaniu opieki nad pacjentem oraz ocenie skuteczności terapii.
opad mierzalny
Opad mierzalny to deszcz, śnieg lub inna forma opadu wykryta i zarejestrowana przez przyrządy pomiarowe w ilości przekraczającej przyjęty próg pomiaru.
open box
Określenie produktu, którego opakowanie zostało otwarte, ale który może być nieużywany lub zwrócony przez wcześniejszego nabywcę.
operacja dezinformacyjna
Zaplanowane i skoordynowane działanie polegające na rozpowszechnianiu fałszywych lub wprowadzających w błąd treści w celu wpływania na odbiorców.
operacja lądowa
Działania militarne prowadzone na powierzchni ziemi przez wojska lądowe, zwykle z użyciem żołnierzy i pojazdów.
operacje informacyjne
Planowane działania służące oddziaływaniu na środowisko informacyjne, opinie, decyzje lub zachowania określonych grup i instytucji.
operacje militarne
Zorganizowane działania prowadzone przez siły zbrojne w celu osiągnięcia określonych celów wojskowych.
operacje wpływu
Zaplanowane działania mające oddziaływać na opinie, emocje, decyzje lub zachowania określonej grupy, często bez ujawniania rzeczywistego inicjatora.
operacje wywiadowcze
Tajne lub poufne działania służące pozyskiwaniu, sprawdzaniu i wykorzystywaniu informacji istotnych dla bezpieczeństwa państwa.
operacyjny kamień milowy
Mierzalny cel lub etap realizacji planu, którego osiągnięcie służy do oceny postępów organizacji. Może być powiązany z decyzjami finansowymi lub wynagrodzeniem.
operator bezpieczeństwa
Operator bezpieczeństwa to osoba obecna podczas testów pojazdu autonomicznego, która monitoruje jego działanie i może podjąć interwencję w sytuacji zagrożenia lub awarii.
operator sieci komórkowej
Przedsiębiorstwo zapewniające dostęp do usług telefonii komórkowej i transmisji danych. Operator może wpływać na dostępność określonych funkcji sieciowych.
operator telekomunikacyjny
Podmiot zarządzający siecią telekomunikacyjną lub świadczący usługi łączności elektronicznej, takie jak dostęp do internetu czy telefonia.
opinia audytorska
Formalny wniosek audytora dotyczący tego, czy badane informacje lub procesy spełniają określone kryteria. Powinien wynikać z niezależnego badania i różni się od materiałów przygotowanych przez badaną organizację lub dostawcę narzędzia.
opinia biegłych
Specjalistyczna ocena sporządzona przez osoby posiadające wiadomości fachowe, potrzebne do ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy.
opinia publiczna
Zbiorowe przekonania, oceny i nastroje społeczne dotyczące określonej sprawy lub wydarzenia.
opodatkowanie napiwków
Zasady, według których napiwki są uwzględniane przy obliczaniu podatku, w tym określenie, czy i w jakiej wysokości podlegają opodatkowaniu.
opodatkowanie ryczałtowe
Forma rozliczania podatku, w której należność oblicza się zasadniczo od przychodu, bez pomniejszania go o większość kosztów jego uzyskania.
opona run flat
Opona run flat ma konstrukcję umożliwiającą kontynuowanie jazdy po utracie ciśnienia, ale tylko przez określony dystans, z ograniczoną prędkością i w określonych warunkach. Nie zastępuje w pełni prawidłowo napompowanej opony.
oprogramowanie
Zestaw programów, instrukcji i danych, które sterują działaniem urządzenia lub umożliwiają wykonywanie określonych zadań.
oprogramowanie szpiegowskie
Oprogramowanie szpiegowskie to złośliwy program, który potajemnie monitoruje aktywność użytkownika lub urządzenia i może gromadzić informacje bez jego świadomej zgody.
oprogramowanie układowe
Specjalistyczne oprogramowanie zapisane w urządzeniu, które steruje jego podstawowym działaniem. W routerach odpowiada między innymi za obsługę połączeń i ustawień sieciowych.
optymalizacja
Proces modyfikowania gry lub jej elementów w celu poprawy wydajności, stabilności albo wykorzystania zasobów przy zachowaniu wymaganej jakości.
opuszka węchowa
Struktura układu nerwowego uczestnicząca we wstępnym przetwarzaniu informacji pochodzących z receptorów węchowych i przekazywaniu ich do dalszych obszarów mózgu.
opór powietrza
Siła działająca przeciwnie do ruchu pojazdu podczas przemieszczania się przez powietrze.
opór techniczny
Poziom cenowy lub punkt na wykresie, przy którym wzrost wartości instrumentu może napotkać zwiększoną presję sprzedaży. Jego przełamanie bywa interpretowane jako sygnał możliwej kontynuacji wzrostów.
opóźnienie
Czas, który upływa między wysłaniem żądania a otrzymaniem odpowiedzi przez użytkownika lub system.
opóźnienie opróżniania żołądka
Opóźnienie opróżniania żołądka oznacza wolniejsze przemieszczanie się jego zawartości do jelita cienkiego. Może powodować dłuższe uczucie sytości i utrudniać przyjęcie odpowiedniej ilości pożywienia.
opłata importowa
Opłata importowa to należność związana z przywozem towaru z zagranicy. Może obejmować cło oraz inne opłaty pobierane w ramach procedur importowych.
opłata legalizacyjna
Opłata nakładana w procedurze legalizacji określonych robót lub obiektu budowlanego wykonanych bez wymaganych formalności albo z ich naruszeniem. Jej wysokość jest ustalana według zasad określonych w prawie budowlanym i może być znaczna.
opłata nadzorowa
Opłata nadzorowa to należność pobierana od określonych podmiotów na finansowanie wykonywania zadań organu nadzoru. Jej wysokość i sposób pobierania powinny wynikać z przepisów.
opłata tranzytowa
Należność pobierana za możliwość przewozu towarów lub korzystania z określonego szlaku transportowego przez terytorium albo obszar kontrolowany przez daną stronę.