Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 3151-3240
Indeks alfabetyczny
G
78 haseł
gigawat
Jednostka mocy równa miliardowi watów. Jeden gigawat odpowiada tysiącu megawatów.
gigawatogodzina
Jednostka energii odpowiadająca miliardowi watogodzin. Służy do mierzenia ilości energii wyprodukowanej lub zużytej w określonym czasie.
glibc
Popularna biblioteka systemowa języka C używana przez wiele dystrybucji Linux, między innymi Debian, Ubuntu i Fedora.
glifosat
Substancja czynna stosowana w części herbicydów, czyli środków używanych do zwalczania chwastów.
global eventized release
Model premiery, w którym światowe udostępnienie filmu jest organizowane i promowane jako skoordynowane wydarzenie.
globalne nierównowagi
Trwałe rozbieżności między krajami w zakresie m.in. eksportu, importu, oszczędności i inwestycji, często widoczne w bilansach płatniczych.
globalne obroty
Globalne obroty to łączna wartość przychodów ze sprzedaży uzyskanych przez przedsiębiorstwo na wszystkich obsługiwanych rynkach w określonym okresie.
globalne ocieplenie
Długoterminowy wzrost średniej temperatury Ziemi, związany przede wszystkim z działalnością człowieka i emisjami z paliw kopalnych.
globalne wdrożenie
Wprowadzenie funkcji lub usługi do użytkowników na wielu rynkach, zwykle po wcześniejszych testach w ograniczonej grupie.
globalny przegląd realizacji celów klimatycznych
Proces oceny postępów państw w realizacji celów klimatycznych wynikających z porozumienia paryskiego.
glukoza na czczo
Pomiar ilości glukozy we krwi wykonany po poście, zwykle trwającym od 8 do 12 godzin.
gluon
Gluony są cząstkami związanymi z oddziaływaniem, które wiąże kwarki wewnątrz protonów i neutronów.
gnejs
Twarda skała metamorficzna, z której w dużej części zbudowane jest podłoże w rejonie Onkalo.
godzina policyjna
Ograniczenie poruszania się lub przebywania w przestrzeni publicznej w określonych godzinach, wprowadzone przez władze ze względów bezpieczeństwa.
godziny ponadwymiarowe
Zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze wykonywane przez nauczyciela ponad obowiązujący go tygodniowy wymiar zajęć. Zasady ich przydzielania i rozliczania mogą wpływać na wysokość wynagrodzenia.
gonitwa przeszkodowa
Wyścig konny, w którym konie i jeźdźcy pokonują trasę z ustawionymi przeszkodami.
gospodarstwo domowe
Osoba lub grupa osób wspólnie zamieszkujących i zwykle wspólnie zarządzających dochodami oraz wydatkami.
gospodarz meczu
Drużyna rozgrywająca spotkanie na własnym stadionie lub formalnie pełniąca funkcję zespołu gospodarza.
gotowość operacyjna
Stopień przygotowania sił, jednostek lub systemów do rozpoczęcia i prowadzenia działań zgodnie z określonymi zadaniami.
gotowość społeczna i polityczna
Stopień przygotowania społeczeństwa i władz do zaakceptowania określonych decyzji, kosztów lub działań w obliczu zagrożenia.
governance
Zasady, role i procedury służące nadzorowaniu technologii, danych lub procesów w organizacji.
gra RPG akcji
Gatunek gry łączący walkę w czasie rzeczywistym z elementami gier fabularnych, takimi jak rozwój postaci, wybory i wpływ decyzji na historię.
gra fabularna
RPG to gatunek gier, w którym gracz kieruje postacią lub drużyną i rozwija ich historię oraz możliwości.
gra idle
To gatunek, w którym postęp opiera się na powtarzalnych działaniach i rozwijaniu statystyk, często przy ograniczonej aktywności gracza.
gra logiczna oparta na fizyce
Gra logiczna oparta na fizyce wykorzystuje zasady ruchu, ciężaru, zderzeń lub innych zjawisk do tworzenia zagadek. Rozwiązanie wymaga przewidywania skutków działań wykonywanych w wirtualnym środowisku.
gra retro
Gra retro to gra nawiązująca stylem, mechaniką lub oprawą do produkcji z wcześniejszych etapów rozwoju gier cyfrowych. Może być oryginalnym starszym tytułem albo jego odnowioną wersją.
gra symulacyjna
Gra symulacyjna to ćwiczenie odtwarzające wybrane sytuacje lub procesy, aby uczestnicy mogli podejmować decyzje i obserwować ich skutki bez udziału w rzeczywistych transakcjach.
gra typu city builder
Gatunek gier, w którym gracz projektuje i rozwija całe miasto, zamiast skupiać się wyłącznie na pojedynczych budynkach.
gra typu soulslike
Określenie gier inspirowanych serią Dark Souls, zwykle oferujących wymagającą walkę, wysokie ryzyko porażki i konieczność uczenia się wzorców zachowania przeciwników.
gra typu survivors-like
Gatunek gry akcji, w którym gracz odpiera kolejne fale przeciwników, zdobywa ulepszenia i rozwija postać podczas jednej rozgrywki.
graficzny interfejs użytkownika
Sposób komunikowania się użytkownika z komputerem za pomocą elementów wizualnych, takich jak okna, ikony, przyciski i menu, zamiast wyłącznie poleceń tekstowych.
grafika wektorowo-pikselowa
Grafika wektorowo-pikselowa łączy obrazy wektorowe, opisane matematycznie, z grafiką pikselową, złożoną z pojedynczych punktów obrazu.
gran turismo
Samochód sportowo-turystyczny przeznaczony do szybkiej i wygodnej jazdy na dłuższych trasach, łączący osiągi z komfortem.
granica odcięcia energii
Maksymalna energia lub częstotliwość promieniowania, która w standardowym modelu wynika z właściwości lasera i procesu powrotu elektronu do atomu.
granica zaufania
Granica zaufania to miejsce w systemie, w którym dane, żądanie lub tożsamość są uznawane za wystarczająco wiarygodne, aby przyznać dalsze uprawnienia.
granie w chmurze
Sposób uruchamiania gier na zdalnych serwerach i przesyłania obrazu oraz dźwięku do urządzenia użytkownika przez internet. Nie wymaga pełnej instalacji gry na lokalnym sprzęcie.
grant
Grant to środki finansowe przyznane na realizację określonego projektu lub celu, zwykle na podstawie wniosku i po spełnieniu ustalonych warunków.
grawitacja
Grawitacja to siła przyciągania między obiektami posiadającymi masę. Na małych ciałach kosmicznych jest znacznie słabsza niż na planetach.
gromada galaktyk
Ogromne skupisko galaktyk związanych grawitacyjnie, zawierające także bardzo gorący gaz.
gromada kulista
Gromada kulista to zwarte, kuliste skupisko wielu gwiazd związanych grawitacyjnie.
grosz praski
Średniowieczna moneta, która w XV wieku była powszechnie używana w Europie.
growth-stage
Growth-stage oznacza etap rozwoju firmy, w którym przedsiębiorstwo ma już działający produkt i przychody, a finansowanie służy przede wszystkim szybkiemu zwiększaniu skali działalności.
gruczolakorak
Rodzaj nowotworu wywodzącego się z komórek gruczołowych. Według źródła jest to najczęstszy typ raka płuca.
grupa dochodowa
Zbiorowość osób lub gospodarstw domowych wyodrębniona na podstawie wysokości osiąganych dochodów.
grupa kapitałowa
Zespół powiązanych podmiotów, zwykle obejmujący jednostkę dominującą i podmioty przez nią kontrolowane. Powiązanie wynika najczęściej z własności udziałów lub akcji albo z innych form kontroli.
grupa kryzysowa
Zespół przedstawicieli władz i służb powołany do koordynowania działań w sytuacji poważnego zagrożenia. Analizuje rozwój wydarzeń i pomaga podejmować decyzje dotyczące reagowania kryzysowego.
gry arcade
Gatunek gier oparty na prostych zasadach, szybkiej akcji i bezpośrednim sterowaniu, często z naciskiem na wynik lub zręczność.
gry casualowe
Gry projektowane z myślą o łatwym rozpoczęciu rozgrywki, nieskomplikowanych zasadach i krótszych sesjach.
grywalna cywilizacja
Grywalna cywilizacja to frakcja, którą może kierować gracz. Zwykle ma własne jednostki, technologie, premie i sposób prowadzenia rozgrywki.
grywalna postać
Postać w grze, nad którą bezpośrednią kontrolę sprawuje gracz.
grzebień częstotliwości optycznych
Zestaw wielu równomiernie rozmieszczonych częstotliwości lub odpowiadających im kolorów światła. Jest używany między innymi w precyzyjnych pomiarach i telekomunikacji.
gubernator
Gubernator jest wybieranym przywódcą władzy wykonawczej jednego ze stanów USA.
guz kłębka szyjnego
Rzadki guz rozwijający się w obrębie kłębka szyjnego, niewielkiej struktury położonej przy tętnicach szyjnych. Może uciskać naczynia i sąsiednie nerwy.
guzek płuca
Niewielka, zlokalizowana zmiana w tkance płuca. Samo jej wykrycie nie przesądza o charakterze nowotworowym.
gwarancja ceny
Zobowiązanie do utrzymania określonej ceny usługi przez ustalony czas, z zastrzeżeniem warunków i wyłączeń oferty.
gwarancje bezpieczeństwa
Zobowiązania lub mechanizmy mające zapewnić państwu ochronę przed zagrożeniami, często poprzez wsparcie innych państw albo organizacji międzynarodowych.
gwarancje sojusznicze
Zobowiązania państw sojuszniczych do udzielenia sobie określonej pomocy w razie zagrożenia lub ataku. Ich wiarygodność zależy między innymi od politycznej woli i zdolności do działania.
gwarant bezpieczeństwa
Państwo lub instytucja, która poprzez zobowiązania, zasoby lub działania przyczynia się do ochrony innych podmiotów przed zagrożeniami.
gwałt
Przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do czynności seksualnej bez jej zgody, między innymi przez przemoc, groźbę, podstęp albo wykorzystanie jej bezradności.
gwiazda neutronowa
Gwiazda neutronowa to bardzo gęsty obiekt powstały jako pozostałość po gwieździe.
górny pułap odchyleń celu
Najwyższy poziom inflacji uznawany za zgodny z dopuszczalnym odchyleniem od celu inflacyjnego. Jego przekroczenie może sygnalizować silniejszą presję cenową.
górny stopień
Część rakiety znajdująca się powyżej pierwszego stopnia, używana do dalszego napędzania lotu i umieszczania ładunku na orbicie.
gęstość optyczna atmosfery
Tau opisuje, jak silnie atmosfera osłabia światło docierające przez nią do instrumentu. Wyższa wartość wskazuje na większą ilość pyłu w atmosferze.
głosowa sztuczna inteligencja
Technologia pozwalająca systemowi prowadzić rozmowę z klientem i przyjmować zamówienie za pomocą głosu.
głosowanie korespondencyjne
Oddawanie głosu przy użyciu karty przesyłanej wyborcy pocztą, zamiast głosowania w lokalu wyborczym.
głosowanie proceduralne
Głosowanie dotyczące dalszego procedowania nad ustawą, a nie jej ostatecznego przyjęcia. W przypadku Clarity Act ma ono zakończyć debatę i umożliwić przejście do kolejnych etapów prac.
głowa państwa
Organ lub osoba reprezentująca państwo i wykonująca określone funkcje ustrojowe, takie jak reprezentacja kraju lub udział w najważniejszych decyzjach państwowych.
głowica bojowa
Część pocisku lub rakiety zawierająca ładunek przeznaczony do rażenia celu.
głowica odłamkowo-burząca
Rodzaj głowicy bojowej, która powoduje skutki wybuchu oraz rażenie odłamkami.
głowica silnika
Górna część silnika, zamykająca cylindry i zawierająca elementy związane z wymianą ładunku, w tym zawory.
główny niezależny dyrektor
Niezależny członek organu nadzorującego, który koordynuje pracę pozostałych niezależnych dyrektorów i wspiera niezależny nadzór nad zarządem.
głębia ostrości
Głębia ostrości to zakres odległości przed aparatem, w którym obiekty na zdjęciu są postrzegane jako wyraźne.
głębia pola
Zakres odległości przed i za płaszczyzną ostrzenia, w którym obiekty są postrzegane jako wystarczająco ostre. Wpływa na to, jak wyraźne jest tło ujęcia.
głęboka inspekcja pakietów
Głęboka inspekcja pakietów polega na analizie przesyłanych danych i ich struktury w celu oceny ruchu sieciowego.
głęboka litografia ultrafioletowa
Technologia wytwarzania układów scalonych, w której światło ultrafioletowe o krótkiej długości fali służy do odwzorowywania wzorów na powierzchni wafla półprzewodnikowego.
głębokie uczenie
Metoda uczenia maszynowego wykorzystująca wielowarstwowe sieci neuronowe do samodzielnego wykrywania wzorców i cech w danych.
głębokość bieżnika
Głębokość bieżnika to odległość od powierzchni jego klocków do dna głównych rowków opony. Wpływa między innymi na odprowadzanie wody i przyczepność, zwłaszcza na mokrej nawierzchni.
głębokość żeglowna
Część głębokości rzeki dostępna dla bezpiecznej żeglugi. Jej spadek ogranicza ilość ładunku, który mogą przewozić statki.
H
12 haseł
hCaptcha
Usługa weryfikacyjna wykorzystująca między innymi zadania obrazkowe do sprawdzania, czy operację wykonuje człowiek.
hacker house
Wspólna przestrzeń mieszkalna i robocza, zwykle przeznaczona dla założycieli startupów, programistów lub innych osób budujących projekty technologiczne.
halucynacja
Wygenerowanie przez system sztucznej inteligencji informacji, która jest błędna, niezweryfikowana lub nie znajduje potwierdzenia w dostępnych danych.
halucynacja modelu AI
Błąd, w którym model AI przedstawia nieprawdziwą lub niepoprawną informację jako wiarygodną.
hamowanie rekuperacyjne
Odzyskiwanie części energii podczas hamowania i przekazywanie jej do baterii. Nie wystarcza jednak do pełnego naładowania dużego akumulatora ciężarówki.
hamulce węglowo-ceramiczne
Hamulce węglowo-ceramiczne wykorzystują tarcze wykonane z kompozytu na bazie włókien węglowych i ceramiki. Są odporne na wysoką temperaturę i zwykle lżejsze od stalowych.
handel agentowy
Model zakupów, w którym agent AI wykonuje część lub całość procesu zakupowego w imieniu użytkownika.
handel energetyczny
Obrót surowcami i nośnikami energii, takimi jak ropa naftowa, gaz ziemny lub produkty paliwowe, wraz z ich transportem między rynkami.
handel ludźmi
Przestępstwo polegające na werbowaniu, przemieszczaniu lub wykorzystywaniu osób za pomocą przemocy, gróźb, podstępu albo nadużycia zależności, zwykle w celu wyzysku.
handel morski
Wymiana towarów realizowana z wykorzystaniem transportu morskiego, w tym przewozu ładunków między portami.
hantawirus
Hantawirusy to grupa wirusów przenoszonych głównie przez gryzonie. U ludzi mogą wywoływać zakażenia o różnym nasileniu, w niektórych przypadkach prowadzące do ciężkiej choroby.
haptyczne wibracje
Haptyczne wibracje to forma informacji zwrotnej przekazywanej przez kontroler za pomocą precyzyjnych drgań. Mogą sygnalizować konkretne zdarzenia i sprawiać, że gracz odczuwa je w dłoniach.