Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 3151-3240
Indeks alfabetyczny
M
90 haseł
mgławica
Mgławica to rozległy obłok gazu i pyłu w przestrzeni kosmicznej. W jego obrębie mogą powstawać lub znajdować się gwiazdy.
miasto macierzyste
Miasto macierzyste to główne centrum cywilizacji w grze, zapewniające graczowi określone zasoby lub wsparcie. Tryb Independence ogranicza możliwość korzystania z tej pomocy.
microATX
microATX to standard płyt głównych mniejszych od pełnowymiarowych płyt ATX, ale zazwyczaj oferujących więcej możliwości rozbudowy niż Mini-ITX.
midseason
Okres ramówki telewizyjnej przypadający zwykle w środku sezonu programowego, poza głównym jesiennym i wiosennym cyklem premier.
miejsce doraźnego schronienia
Przestrzeń lub obiekt przygotowany do tymczasowego zapewnienia ludziom ochrony przed zagrożeniem, bez konieczności budowy specjalistycznego schronu.
miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Szczegółowy dokument określający sposób wykorzystania konkretnych terenów i stanowiący podstawę wydawania pozwoleń na budowę.
miejskie kopalnie
Określenie zasobów materiałów znajdujących się w zużytych produktach, budynkach, infrastrukturze i odpadach miejskich, które można odzyskać i ponownie wykorzystać.
mielizna
Płytki fragment dna rzeki, jeziora lub morza, na którym głębokość wody jest niewielka i który może utrudniać żeglugę.
mienie rządowe
Nieruchomości, rzeczy lub inne składniki majątku należące do państwa albo pozostające pod kontrolą organów rządowych.
mieszane kody językowe
Mieszane kody językowe to używanie elementów co najmniej dwóch języków w jednej wypowiedzi, rozmowie lub środowisku komunikacyjnym.
mieszany kanał pokładowy
Przekaz z kamer umieszczonych w samochodach, w którym system automatycznie przełącza ujęcia podczas wydarzenia.
migotanie emitera
Losowe przełączanie emitera między stanem świecenia i stanem wygaszenia.
migracja
Proces przenoszenia rozwiązania, danych lub integracji do nowej wersji systemu albo nowego sposobu działania.
migracja zarobkowa
Przemieszczanie się do innego regionu lub państwa w celu podjęcia pracy i uzyskania dochodu.
mikroVM
Lekka maszyna wirtualna używana do izolowania obciążeń, przy mniejszym narzucie niż tradycyjne środowiska wirtualizacji.
mikrobiom
Społeczność mikroorganizmów związanych z określonym środowiskiem, organizmem lub jego częścią, na przykład korzeniami rośliny.
mikrocentrum logistyczne
Niewielka lokalna baza, w której roboty są przechowywane, ładowane, wysyłane do zadań i serwisowane.
mikrodrama
Krótka forma serialowa publikowana zwykle w postaci odcinków trwających od kilkudziesięciu sekund do kilku minut, często przeznaczonych do oglądania na telefonie.
mikrofabryka
Niewielki, lokalny zakład produkcyjny lub serwisowy, który może wykonywać określone prace bliżej użytkowników lub odbiorców. W artykule odnosi się do placówek mających przeprowadzać fizyczne modernizacje pojazdów.
mikroglej
Mikroglej to wyspecjalizowane komórki odpornościowe ośrodkowego układu nerwowego, które monitorują środowisko mózgu i reagują na zmiany w jego tkankach oraz połączeniach neuronalnych.
mikroplastiki
To bardzo małe cząstki tworzyw sztucznych powstające między innymi podczas rozpadu syntetycznych tekstyliów. Mogą przemieszczać się w środowisku i transportować inne zanieczyszczenia.
mikrosegmentacja
Podział środowiska na małe, kontrolowane obszary komunikacji, z regułami określającymi, które tożsamości, systemy lub procesy mogą się ze sobą łączyć.
mikrosieć
Lokalny układ źródeł energii, odbiorców i urządzeń sterujących, który może działać jako część większej sieci.
mikroskopia krioelektronowa
Technika obrazowania zamrożonych struktur biologicznych z bardzo wysoką rozdzielczością.
mikroskopia superrozdzielcza
Techniki obrazowania, które pozwalają dokładniej wyznaczać położenie emiterów światła niż w klasycznej mikroskopii optycznej.
mikrostyk
Miniaturowy przełącznik elektryczny, który wykrywa określone położenie lub ruch elementu, na przykład zamka drzwi.
mikrotransakcja
Niewielka, dobrowolna opłata za cyfrowy element lub funkcję w grze. W tym przypadku dotyczyła zmiany wyglądu postaci.
miks energetyczny
Struktura źródeł i technologii wykorzystywanych do wytwarzania energii w danym kraju, regionie lub systemie.
miks wytwórczy
Miks wytwórczy to struktura źródeł wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej, takich jak paliwa kopalne, energia jądrowa czy źródła odnawialne. Wpływa na emisyjność sektora energetycznego.
miksowanie
Praktyka łączenia prawdziwych towarów z podróbkami w ramach jednej oferty lub działalności sprzedażowej. Utrudnia kupującemu ocenę, jaki produkt rzeczywiście otrzyma.
mila lekkoatletyczna
Mila lekkoatletyczna to dystans wynoszący 1609,344 metra. Bieg na milę jest konkurencją średniodystansową, rozgrywaną głównie w krajach stosujących anglosaskie jednostki długości.
miliamperogodzina
Jednostka używana do określania pojemności akumulatorów. Wartość w mAh informuje, jaki ładunek elektryczny może zgromadzić akumulator.
mina morska
Ładunek wybuchowy przeznaczony do rażenia okrętów lub innych jednostek pływających. Miny mogą być umieszczane na dnie, zakotwiczone pod wodą albo dryfować.
minerały węglanowe
Minerały zawierające związki węgla i tlenu, które mogą powstawać w środowiskach wodnych lub podczas reakcji wody ze skałami.
minimalizm
Nurt sztuki wykorzystujący oszczędne formy, ograniczoną kompozycję i redukcję środków wyrazu.
minimalna stawka godzinowa
Minimalna stawka godzinowa to określona przepisami najniższa kwota należna za każdą godzinę wykonania pracy w przypadkach objętych tym obowiązkiem.
minimalne świadczenia socjalne
Minimalne świadczenia socjalne to określone przepisami lub zasadami systemu wsparcia wypłaty przeznaczone dla osób spełniających warunki pomocy i mających ograniczone środki utrzymania.
minimum kwalifikacyjne
Wymagany przez organizatora lub federację minimalny wynik, który zawodnik musi osiągnąć, aby spełnić warunki udziału w określonych zawodach.
minister energii
Członek rządu odpowiedzialny za prowadzenie i koordynowanie spraw państwa związanych z energią, zgodnie z zakresem kompetencji określonym w przepisach.
minister spraw wewnętrznych i administracji
Minister spraw wewnętrznych i administracji to członek Rady Ministrów odpowiedzialny za określone działy administracji rządowej, w szczególności sprawy wewnętrzne i administrację publiczną.
minister spraw zagranicznych
Członek rządu odpowiedzialny za prowadzenie polityki zagranicznej państwa i reprezentowanie go w relacjach międzynarodowych.
misalignment
Rozbieżność między celami systemu sztucznej inteligencji a intencjami ludzi, którzy go zaprojektowali lub używają.
misja NATO NMI
Misja doradczo-szkoleniowa NATO w Iraku, której celem jest wspieranie rozwoju irackich instytucji i sił odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.
misja dyplomatyczna
Oficjalna placówka państwa utrzymująca stosunki dyplomatyczne z innym państwem i reprezentująca wobec niego swoje władze.
misja morska
Zorganizowane działanie prowadzone na morzu przez określone państwo lub organizację, zwykle w celu ochrony żeglugi, nadzoru albo zapewnienia bezpieczeństwa.
misja naukowa
Zaplanowane przedsięwzięcie kosmiczne, którego głównym celem jest prowadzenie badań i zbieranie danych.
misja ochrony przestrzeni powietrznej
Operacja polegająca na monitorowaniu przestrzeni powietrznej, identyfikowaniu obiektów i reagowaniu na potencjalne zagrożenia.
misja pokojowa NATO
Proponowane działanie międzynarodowe mające wspierać pokój i pomoc humanitarną, z udziałem sił zdolnych do ochrony operacji.
misja rozpoznawcza
Działanie prowadzone w celu zebrania informacji o przeciwniku, jego obiektach lub możliwościach. Może wykorzystywać między innymi satelity, samoloty i systemy elektroniczne.
misja załogowa
Wyprawa kosmiczna, w której uczestniczą ludzie znajdujący się na pokładzie statku lub stacji.
misje obserwacyjne
Misje obserwacyjne to niezależne zespoły monitorujące przebieg wyborów i oceniające, czy odbywają się one zgodnie z obowiązującymi zasadami.
mitigacja środowiskowa
Działania mające ograniczyć społeczne i środowiskowe skutki inwestycji, na przykład rozbudowy infrastruktury.
mitologia
Zbiór mitów, postaci, wierzeń i opowieści związanych z określoną kulturą lub tradycją.
mityng lekkoatletyczny
Mityng lekkoatletyczny to zorganizowane zawody obejmujące jedną lub wiele konkurencji lekkoatletycznych. Mityngi mogą być częścią krajowego albo międzynarodowego cyklu zawodów.
międzykontynentalna rakieta balistyczna
Rakieta zdolna do przenoszenia ładunku na odległość międzykontynentalną, poruszająca się przez znaczną część lotu po torze balistycznym.
międzynarodowa koalicja
Porozumienie kilku państw lub innych podmiotów, które współdziałają w realizacji wspólnego celu politycznego albo wojskowego.
międzynarodowa sprzedaż filmów
Sprzedaż praw do filmów nabywcom działającym w innych krajach, często z uwzględnieniem terytorium, języka i lokalnych kanałów udostępniania.
mniejszościowe udziały
Udziały w spółce dające inwestorowi własność części przedsiębiorstwa, ale niewystarczające do samodzielnego sprawowania nad nim kontroli. Ich posiadacz może mieć określone prawa majątkowe i korporacyjne.
mobilizacja
Zorganizowane powoływanie ludzi do służby wojskowej oraz kierowanie zasobów państwa na potrzeby sił zbrojnych, zwykle w związku z zagrożeniem lub konfliktem.
mobilizacja polityczna
Działania mające zachęcić określone grupy obywateli do zainteresowania się polityką, udziału w kampanii lub oddania głosu w wyborach.
mobilny internet
Dostęp do internetu realizowany za pośrednictwem ruchomej sieci telekomunikacyjnej, najczęściej z użyciem telefonu, modemu lub routera z kartą SIM.
moc 30-minutowa
Ustandaryzowana wartość średniej mocy, którą elektryczny układ napędowy może utrzymywać przez pół godziny.
moc bazowa
Stabilna moc dostępna w sposób ciągły i przewidywalny, niezależnie od bieżących warunków pogodowych. Stanowi podstawę zasilania odbiorców wymagających nieprzerwanej pracy.
moc generacyjna
Zdolność źródeł wytwarzania energii do dostarczania określonej ilości mocy w danym czasie, zwykle wyrażana w watach lub ich wielokrotnościach.
moc obliczeniowa
Zdolność systemu komputerowego do wykonywania operacji w określonym czasie. W centrach danych zależy między innymi od liczby i parametrów serwerów oraz układów obliczeniowych.
moc przerobowa rafinerii
Moc przerobowa rafinerii oznacza ilość ropy, którą zakład może przetworzyć w określonym czasie.
moc systemowa
Łączna moc układu napędowego samochodu elektrycznego, określana według standardowej procedury.
moc szczytowa
Najwyższa moc, jaką układ napędowy może osiągnąć przez krótki czas, zwykle podczas przyspieszania.
moc wsteczna
Skutek prawny polegający na stosowaniu nowych przepisów do zdarzeń lub okresów, które nastąpiły przed ich wejściem w życie.
moc węglowa
Łączna zdolność elektrowni węglowych do produkcji energii elektrycznej.
moc zainstalowana
Suma mocy urządzeń służących do wytwarzania energii w danej instalacji lub grupie instalacji.
moc ładowania
Ilość energii przekazywanej do akumulatora w jednostce czasu, wyrażana najczęściej w watach. Wyższa moc może skrócić czas ładowania, jeśli obsługują ją urządzenie i ładowarka.
mocarstwo
Państwo dysponujące bardzo dużym potencjałem politycznym, gospodarczym lub wojskowym i znacząco wpływające na stosunki międzynarodowe.
moce produkcyjne
Maksymalna ilość dóbr, którą zakład lub sektor może wytworzyć w określonym czasie przy danych zasobach i warunkach technicznych.
moce rafineryjne
Moce rafineryjne określają, ile ropy rafinerie mogą przetworzyć w określonym czasie. Ich niedobór może ograniczać podaż paliw nawet wtedy, gdy dostępna jest wystarczająca ilość ropy.
moce recyklingowe
Łączna zdolność zakładów do przetworzenia określonej masy odpadów w danym czasie.
mod
Nieoficjalna zmiana wprowadzana do istniejącej gry przez twórcę spoza jej pierwotnego zespołu. W tym przypadku modyfikacja podmienia bohatera i dostosowuje część materiałów audio oraz dialogowych.
modalność
Określony rodzaj informacji lub kanał pomiaru, na przykład obraz wideo, dane głębi, siła nacisku albo ruch ciała.
model 50/30/20
Model planowania budżetu, według którego 50 proc. dochodu przeznacza się na podstawowe potrzeby, 30 proc. na zachcianki i wydatki uznaniowe, a 20 proc. na oszczędności lub spłatę zadłużenia.
model COBRA
Narzędzie Agencji Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych do szacowania zdrowotnych skutków emisji zanieczyszczeń powietrza.
model afiliacyjny
Model współpracy, w którym wydawca lub pośrednik otrzymuje prowizję za sprzedaż albo inne działanie użytkownika skierowanego do sprzedawcy.
model bezpieczeństwa BlastDoor
Model bezpieczeństwa BlastDoor to sposób organizacji systemu, w którym przetwarzanie potencjalnie niebezpiecznych treści odbywa się w odseparowanym komponencie lub procesie. Ma to ograniczać skutki błędów i luk w zabezpieczeniach.
model biznesowy
Sposób, w jaki organizacja tworzy wartość i uzyskuje przychody z oferowanego produktu lub usługi.
model free-to-play
Model, w którym podstawowy dostęp do gry jest bezpłatny, a przychody mogą pochodzić z opcjonalnych zakupów.
model fundacyjny
Model fundacyjny to szeroko wytrenowany model sztucznej inteligencji, który może wykonywać wiele zadań i być dostosowywany do konkretnego zastosowania. Stanowi bazę dla funkcji takich jak generowanie tekstu, analiza informacji lub tworzenie podpowiedzi.
model językowo-wizyjny
Model sztucznej inteligencji, który łączy analizę obrazu z przetwarzaniem języka. Może wykorzystywać informacje wizualne i tekstowe do rozumienia otoczenia oraz poleceń.
model językowy
Model sztucznej inteligencji wyspecjalizowany w analizowaniu i tworzeniu tekstu na podstawie zależności poznanych podczas treningu na danych językowych.
model most-favored nation pricing
Model odnoszenia cen leków w USA do cen obowiązujących w państwach uznawanych za porównywalne.
model open source
Model, którego wybrane elementy są udostępnione w sposób pozwalający innym osobom analizować, wykorzystywać lub rozwijać jego działanie. Zakres tej otwartości zależy od konkretnej licencji i udostępnionych składników.
model open weight
Model, którego wagi, czyli parametry wytrenowanego modelu, są dostępne dla użytkowników. Udostępnienie wag nie musi oznaczać publikacji kodu, danych treningowych ani pełnego procesu trenowania.