Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 3241-3330
Indeks alfabetyczny
M
60 haseł
model pracy 996
Model pracy polegający na wykonywaniu obowiązków od godziny 9 do 21 przez sześć dni w tygodniu. Jest krytykowany z powodu przeciążenia pracowników i możliwych zagrożeń dla ich zdrowia.
model przedkliniczny
Badanie wykonywane przed rozpoczęciem testów z udziałem ludzi, na przykład z użyciem modeli laboratoryjnych. Jego wyniki nie potwierdzają jeszcze bezpieczeństwa ani skuteczności terapii u pacjentów.
model reklamowy
Model biznesowy, w którym przychody pochodzą głównie ze sprzedaży powierzchni, czasu lub możliwości kierowania reklam do odbiorców.
model rozprzestrzeniania pożaru
Model obliczeniowy łączący dane o spalaniu roślinności z informacjami o terenie, pogodzie i układzie paliwa w krajobrazie.
model seryjny
Wersja pojazdu przeznaczona do regularnego wytwarzania i sprzedaży, opracowana zgodnie z wymaganiami technicznymi, prawnymi i ekonomicznymi.
model subskrypcyjny
Sposób sprzedaży, w którym klient regularnie płaci za ciągły dostęp do produktu, usługi lub określonych korzyści.
model sztucznej inteligencji
Model sztucznej inteligencji to system, który przetwarza dane i generuje wyniki na podstawie wzorców poznanych podczas trenowania.
model widzenia i języka
Model sztucznej inteligencji, który łączy analizę obrazów lub nagrań z rozumieniem języka. Może interpretować instrukcje i odnosić je do tego, co znajduje się w otoczeniu.
model wspierany reklamami
Model udostępniania treści, w którym użytkownik może korzystać z usługi bez pełnego finansowania jej opłatą, ale podczas korzystania wyświetlane są reklamy.
modele generatywne
Modele generatywne to systemy uczenia maszynowego, które tworzą nowe treści, takie jak teksty, obrazy lub dźwięki, na podstawie danych i poleceń użytkownika.
modele graniczne
Najbardziej zaawansowane modele sztucznej inteligencji, rozwijane na granicy obecnych możliwości technologicznych. Ich ocena obejmuje także potencjalne ryzyka bezpieczeństwa.
modele językowo-wizyjno-akcyjne
Modele łączące informacje językowe i wizualne z generowaniem działań robota. W artykule odpowiadają za sterowanie ruchem całej konstrukcji oraz dłoni.
modele oparte na tokenach
Sposoby rozliczania lub udostępniania usług, w których tokeny pełnią funkcję cyfrowych jednostek dostępu, płatności, nagród albo uprawnień.
modele podstawowe
Modele sztucznej inteligencji trenowane do wykonywania wielu rodzajów zadań, które można później dostosowywać do konkretnych zastosowań.
modele przedkliniczne
Modele wykorzystywane do badania choroby i potencjalnych terapii przed rozpoczęciem badań z udziałem ludzi.
modele reklamowe
Sposoby finansowania działalności oparte na reklamach, zwykle obejmujące sprzedaż powierzchni reklamowej lub kierowanie reklam do określonych odbiorców.
modele wytrenowane
Modele uczenia maszynowego, których parametry zostały dopasowane na podstawie przykładowych danych, aby wykonywać określone zadania, takie jak klasyfikacja obrazów.
modele własnościowe
Modele AI kontrolowane przez określonego właściciela, który ogranicza dostęp do ich kluczowych elementów, takich jak wagi, kod lub dane treningowe.
modelowanie fizyki
Odwzorowywanie w modelu zachowania obiektów i zjawisk zgodnie z zasadami fizycznymi, takimi jak ruch, zderzenia czy działanie sił.
modelowanie matematyczne
Wykorzystanie równań, danych i założeń statystycznych do opisu przebiegu zjawiska oraz szacowania jego możliwej skali. W epidemiologii może służyć między innymi do oceny liczby niewykrytych zakażeń.
modem
Układ lub urządzenie odpowiedzialne za przetwarzanie sygnałów i zapewnianie łączności z siecią, na przykład komórkową.
modem komórkowy
Układ umożliwiający urządzeniu komunikację z siecią telefonii komórkowej, w tym transmisję danych i połączenia głosowe.
moderacja
Zestaw działań i narzędzi służących do nadzorowania treści oraz zachowań użytkowników na platformie. Moderacja może obejmować usuwanie naruszeń, ograniczanie uprawnień i przyjmowanie zgłoszeń.
moderacja treści
Proces kontrolowania publikowanych materiałów pod kątem zgodności z regulaminem, prawem lub zasadami danej platformy.
modernizacja
Planowany proces unowocześniania wyposażenia, infrastruktury lub systemów w celu poprawy ich sprawności i możliwości.
modernizacja sieci
Przebudowa, rozbudowa lub unowocześnienie infrastruktury elektroenergetycznej w celu zwiększenia jej przepustowości, niezawodności albo bezpieczeństwa.
modułowe zbiory danych
Uporządkowane dane powstające z powtarzalnego łączenia zdefiniowanych elementów, przydatne między innymi do trenowania modeli AI.
modyfikacje samochodów
Zmiany konstrukcji, wyposażenia lub parametrów samochodu wykonywane w celu dostosowania go do określonych zastosowań, osiągów albo wyglądu.
molestowanie
Określenie niepożądanych zachowań o charakterze seksualnym, naruszających cielesność, autonomię lub granice drugiej osoby. Zakres terminu może zależeć od kontekstu społecznego i prawnego.
molong
Penanska praktyka zachowywania i pielęgnowania określonych zasobów leśnych, takich jak dzikie sago, drzewa owocowe i drewno na łodzie.
moment obrotowy
Wielkość fizyczna opisująca zdolność silnika do obracania wałem; wpływa między innymi na przyspieszenie i możliwość holowania.
monetyzacja
Sposób uzyskiwania przychodów z produktu, usługi lub treści, na przykład przez reklamy, opłaty albo umowy z partnerami.
monitor bezpieczeństwa
Przeszkolona osoba obecna w pojeździe, która obserwuje działanie systemu autonomicznego i może wezwać zdalne wsparcie lub zareagować na zagrożenie.
monitoring
Systematyczne i powtarzalne obserwowanie badanego zjawiska oraz gromadzenie danych o jego przebiegu.
monitoring drgań
Systematyczne rejestrowanie drgań wywoływanych przez ruch lub pracę maszyn. Pozwala ocenić ich wpływ na budynki, wyposażenie i przechowywane w nich obiekty.
monitoring jakości powietrza
System pomiarów stężenia zanieczyszczeń w powietrzu, prowadzony przez instytucje publiczne lub inne podmioty. Dane mogą służyć do ostrzegania mieszkańców i kontroli emisji.
monitoring kierowcy
Zestaw metod sprawdzających, czy kierowca pozostaje zaangażowany w prowadzenie auta.
monokok z włókna węglowego
Lekka konstrukcja nośna wykonana z kompozytu na bazie włókien węglowych.
monopolista
Przedsiębiorstwo, które jako jedyne albo niemal jedyne kontroluje podaż określonego dobra lub usługi na zdefiniowanym rynku.
monsun
Sezonowa zmiana kierunku wiatrów, która wpływa na rozkład opadów, szczególnie w Azji Południowej.
montaż wideo
Montaż wideo to opracowywanie materiału filmowego przez wybór, porządkowanie i łączenie ujęć oraz dodawanie dźwięku, napisów lub efektów.
moodboard
Cyfrowa tablica inspiracji służąca do zbierania i porządkowania obrazów, kolorów lub pomysłów związanych z określonym tematem, na przykład stylizacją albo wydarzeniem.
morale wojskowe
Stan motywacji, zaufania i gotowości personelu do dalszego wykonywania obowiązków.
morale zespołu
Ogólny poziom motywacji, zaufania i nastawienia pracowników do pracy oraz sytuacji w organizacji.
moratorium
Czasowe zawieszenie określonych działań, badań lub decyzji, zwykle w celu przeprowadzenia analizy albo opracowania zasad ich dalszego prowadzenia.
morskie farmy wiatrowe
Zespoły turbin wiatrowych zlokalizowane na morzu, wraz z infrastrukturą umożliwiającą ich budowę, obsługę i przesyłanie wytworzonej energii do lądu.
mosh pit
Strefa pod sceną, w której publiczność energicznie porusza się podczas koncertu rockowego lub punkowego.
most międzyłańcuchowy
Infrastruktura umożliwiająca przekazywanie informacji lub aktywów między różnymi blockchainami.
motion capture
Technika rejestrowania ruchów człowieka lub obiektu i przekształcania ich w dane, które mogą być analizowane lub odtwarzane cyfrowo.
motyw działania
Powód lub zespół przyczyn, które skłoniły osobę do określonego działania. Ustalenie motywu może pomóc w wyjaśnieniu okoliczności zdarzenia.
multimodalne wideo
Wideo lub system wideo wykorzystujący jednocześnie więcej niż jeden rodzaj danych, na przykład obraz, tekst, dźwięk albo informacje o ruchu.
multimodalność
Zdolność systemu do przetwarzania lub łączenia różnych typów danych, na przykład tekstu, dźwięku i obrazu. Pozwala obsługiwać interakcje wykorzystujące więcej niż jeden rodzaj wejścia.
multiversum
Koncepcja wielu równoległych rzeczywistości, między którymi w fikcji mogą przemieszczać się bohaterowie.
mundur galowy
Uroczysty rodzaj umundurowania noszony podczas oficjalnych ceremonii, reprezentacyjnych wystąpień i wydarzeń o podniosłym charakterze.
muralista
Artysta tworzący murale, czyli wielkoformatowe obrazy malowane bezpośrednio na ścianach lub innych stałych powierzchniach.
mutacja
Mutacja to zmiana w materiale genetycznym organizmu lub wirusa. Może wpływać na jego właściwości, ale sama obecność mutacji nie przesądza o zmianie przebiegu zakażenia.
mutant
Organizm określany jako mutant ma cechę wynikającą z mutacji, czyli zmiany w materiale genetycznym.
muzea dime
Popularne miejsca rozrywki, które prezentowały osobliwości, kolekcje i różnego rodzaju atrakcje. Były częścią rozwijającej się kultury masowej XIX wieku.
myślenie probabilistyczne
Sposób analizowania przyszłości polegający na ocenianiu prawdopodobieństwa różnych zdarzeń zamiast zakładania jednego pewnego scenariusza.
mózgowa adrenoleukodystrofia
Rzadka i szybko postępująca choroba neurodegeneracyjna, w której w mózgu powstają zmiany demielinizacyjne.
N
30 haseł
nabłonek barwnikowy siatkówki
Nabłonek barwnikowy siatkówki to warstwa komórek sąsiadująca z fotoreceptorami, która wspiera ich funkcjonowanie i usuwa zużyte fragmenty ich struktur.
naciski militarne
Działania polegające na wykorzystaniu lub groźbie wykorzystania siły wojskowej w celu wpłynięcia na decyzje albo zachowanie innego państwa lub podmiotu.
naciski na media
Działania mające skłonić redakcję, dziennikarza lub właściciela medium do określonego sposobu działania albo przedstawiania informacji.
nacjonalizacja
Przejęcie przedsiębiorstwa przez państwo, zwykle w celu zapewnienia publicznej kontroli nad jego działalnością.
nacjonalizm
Ideologia lub ruch polityczny uznający naród za podstawową wspólnotę polityczną i podkreślający jego odrębność oraz nadrzędne znaczenie.
nadajnik GPS
Urządzenie wykorzystujące system GPS do ustalania położenia zwierzęcia i przekazywania danych o jego przemieszczaniu.
nadawca publiczny
Organizacja medialna realizująca zadania informacyjne, edukacyjne lub kulturalne określone w interesie publicznym i zwykle finansowana lub nadzorowana w sposób uregulowany przez państwo.
nadciśnienie płucne
Stan, w którym ciśnienie krwi w naczyniach krążenia płucnego jest podwyższone. Może przeciążać prawą część serca i prowadzić do jej niewydolności.
nadprzewodnik
Materiał, który w odpowiednio niskiej temperaturze przewodzi prąd elektryczny bez oporu. Nadprzewodniki mogą służyć do wytwarzania bardzo silnych pól magnetycznych.
nadpłynność
Nadpłynność banku oznacza posiadanie zasobu płynnych środków większego niż potrzebny do bieżącego regulowania zobowiązań. Może ograniczać presję na natychmiastowe pozyskiwanie finansowania.
nadużywanie pozycji publicznej
Nadużywanie pozycji publicznej polega na wykorzystywaniu uprawnień, wpływów lub dostępu związanych z funkcją publiczną do celów prywatnych albo na rzecz innych osób.
nadwozie
Zewnętrzna część pojazdu obejmująca między innymi przestrzeń dla pasażerów i elementy umożliwiające przewożenie osób lub ładunku. Jego forma określa typ i wygląd samochodu.
nadwozie samonośne
Konstrukcja, w której nadwozie pełni również funkcję głównego elementu nośnego pojazdu. Nie wykorzystuje oddzielnej, klasycznej ramy.
nadwozie typu fastback
Typ nadwozia, w którym linia dachu płynnie opada w stronę krótkiej tylnej części auta. Rozwiązanie łączy sportową sylwetkę z większą funkcjonalnością niż klasyczne coupe.
nadwozie typu ute
Ute to samochód osobowy lub sportowy przebudowany tak, aby za kabiną kierowcy miał otwartą skrzynię ładunkową.
nadwyżka zewnętrzna
Przewaga wpływów z zagranicy nad wydatkami danego kraju w relacjach zewnętrznych, często związana z wysokim eksportem.
nadzorca
Osoba obecna w pojeździe autonomicznym, która obserwuje działanie systemu i może w określonych sytuacjach przejąć kontrolę lub zareagować.
nadzorca ładunku
Osoba odpowiedzialna za kontrolę przyjmowania, rozmieszczenia, zabezpieczenia i dokumentowania ładunku na jednostce pływającej.
nadzór epidemiologiczny
Stałe gromadzenie, analizowanie i interpretowanie danych o chorobach oraz przekazywanie ich służbom zdrowia. Umożliwia wykrywanie zakażeń, śledzenie ich szerzenia i reagowanie na ogniska.
nadzór merytoryczny
Nadzór merytoryczny to kontrolowanie poprawności i jakości wykonywania określonych zadań przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje lub uprawnienia.
nadzór nad rynkiem kryptoaktywów
Działania organów publicznych mające zapewniać zgodność działalności związanej z kryptoaktywami z przepisami oraz ograniczać ryzyka dla uczestników rynku. Obejmują między innymi monitorowanie podmiotów i egzekwowanie wymogów prawnych.
nadzór społeczny
Kontrola działań instytucji lub podmiotów przez obywateli, organizacje społeczne albo inne niezależne grupy reprezentujące interes publiczny.
nadzór weterynaryjny
Nadzór weterynaryjny to działania organów i uprawnionych specjalistów służące kontroli zdrowia zwierząt oraz przestrzegania wymagań weterynaryjnych.
nagrywanie bez zgody
Utrwalanie obrazu lub dźwięku osoby bez uzyskania jej zgody na takie działanie.
najem długoterminowy
Odpłatne udostępnianie mieszkania lub innego lokalu na dłuższy okres, zwykle z przeznaczeniem na stałe zamieszkanie.
najem krótkoterminowy
Odpłatne udostępnianie lokalu na krótki okres, zwykle w związku z pobytem turystycznym lub czasowym, często za pośrednictwem platform internetowych.
nakaz deportacji
Decyzja władz imigracyjnych lub sądu nakazująca cudzoziemcowi opuszczenie kraju.
nakaz ewakuacji
Oficjalne polecenie opuszczenia zagrożonego obszaru w celu ochrony życia i zdrowia ludzi.
nakaz geofence
Nakaz geofence to żądanie skierowane do firmy technologicznej o przekazanie danych o urządzeniach znajdujących się w określonym obszarze i czasie. Może obejmować także osoby, których nie podejrzewa się o przestępstwo.
nakaz sądowy
Formalne polecenie wydane przez sąd, które może upoważniać organy do przeprowadzenia określonej czynności, takiej jak przeszukanie lub zajęcie rzeczy.