Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 3241-3330
Indeks alfabetyczny
H
49 haseł
hard tech
Technologie oparte na fizycznych produktach, urządzeniach lub infrastrukturze, których rozwój wymaga zwykle badań, produkcji i znacznych inwestycji.
hardcore punk
Odmiana punk rocka wyróżniająca się intensywnym brzmieniem, szybkim tempem i krótkimi utworami.
hardware
Fizyczne elementy systemu komputerowego lub robotycznego, takie jak procesory, czujniki, kamery, napędy i inne urządzenia. Pojęcie odróżnia warstwę sprzętową od oprogramowania i modeli AI.
harmonogram
Plan określający kolejność zadań oraz terminy ich rozpoczęcia, zakończenia lub realizacji.
harmonogram produkcji
Plan określający kolejność i terminy realizacji prac nad projektem. Może być zmieniany, gdy pojawiają się opóźnienia lub inne przeszkody.
hat-trick
Zdobycie przez jednego zawodnika trzech bramek w jednym meczu.
hausmannit
Minerał będący tlenkiem manganu. Autorzy badania sugerują, że mógł pomóc zabezpieczyć struktury biologiczne podczas fosylizacji.
haute couture
Określenie najwyższej klasy mody projektowanej na zamówienie, z dużym udziałem ręcznej pracy.
hazardowanie na ratunek
Metafora opisująca podejmowanie bardzo ryzykownych działań przez podmiot zagrożony porażką, aby odzyskać pozycję. W źródle odnosi się do politycznej kalkulacji, a nie do potwierdzonego planu działania.
hałas informacyjny
Nadmiar, przypadkowość lub nieistotność części informacji, które utrudniają rozpoznanie danych ważnych dla oceny sytuacji.
headliner
Artysta lub zespół umieszczony w najważniejszym miejscu programu festiwalu, zwykle jako wykonawca głównego koncertu.
hedging surowców
Strategia ograniczania wpływu niekorzystnych zmian cen surowców na wyniki finansowe przedsiębiorstwa, zwykle z użyciem instrumentów finansowych.
hektar
Jednostka powierzchni równa 10 000 metrom kwadratowym, stosowana między innymi do określania powierzchni gruntów i obszaru objętego pożarem.
hektarozabieg
Jednorazowe wykonanie zabiegu na jednym hektarze. Jeśli ten sam hektar zostanie opryskany trzy razy, statystyka obejmuje trzy hektarozabiegi.
hem
Zawierająca żelazo część hemoglobiny, białka odpowiedzialnego za przenoszenie tlenu w krwinkach czerwonych.
hepoksylina A3
Hepoksylina A3 to krótkotrwała cząsteczka sygnałowa uwalniana przez zakażone komórki. W opisywanym mechanizmie pomaga kierować neutrofile do źródła sygnału.
herpetologia
Herpetologia to dziedzina zoologii zajmująca się badaniem gadów i płazów.
hibernacja
Stan silnego spowolnienia metabolizmu i aktywności organizmu, naturalny u niektórych zwierząt. W tym doświadczeniu został wywołany sztucznie u myszy.
higgsino
Hipotetyczna cząstka będąca superpartnerem bozonu Higgsa. Jeden z modeli zakłada, że higgsino może być ciemną materią.
hilltopping
Zachowanie rozrodcze, w którym motyle gromadzą się na wzniesieniach, często w najwyższych punktach terenu.
hipercentralizacja infrastruktury cyfrowej
Model, w którym duża część usług i zasobów cyfrowych zależy od niewielkiej liczby dużych operatorów lub obiektów.
hipersamochód
Bardzo ekskluzywny samochód sportowy, zwykle wyróżniający się skrajnymi osiągami, zaawansowaną techniką i wysoką ceną.
hiperskala kapitalizmu
Hiperskala kapitalizmu to określenie używane w debacie do opisu intensyfikacji działalności gospodarczej, ekspansji przedsiębiorstw i presji na wzrost oraz efektywność.
hiperskalowe centrum danych
Bardzo duży obiekt przemysłowy przeznaczony do obsługi ogromnej liczby serwerów i operacji obliczeniowych. Takie obiekty mogą zajmować dziesiątki akrów i wymagać znacznych ilości energii oraz wody.
hipoglikemia
Stan, w którym stężenie glukozy we krwi spada poniżej poziomu odpowiedniego dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Może wiązać się między innymi ze zmianą pór jedzenia u osób przyjmujących niektóre leki.
hipokamp
Obszar mózgu odgrywający ważną rolę w tworzeniu i odtwarzaniu wspomnień.
hipoteka
Hipoteka to zabezpieczenie wierzytelności ustanawiane na nieruchomości. W razie niewykonania zobowiązania wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z tej nieruchomości.
hipotetyczny charakter pytań
Sytuacja, w której uczestnicy opisują, co prawdopodobnie wybraliby w wyobrażonych okolicznościach, a nie podejmują rzeczywistą decyzję medyczną.
hipoteza liczb bliźniaczych
Przypuszczenie, że istnieje nieskończenie wiele par liczb pierwszych oddalonych od siebie o 2, takich jak 3 i 5 albo 17 i 19.
historia Git
Zbiór wcześniejszych wersji plików i zmian zapisanych w repozytorium Git.
hold-in
Forma protestu kontraktowego, w której zawodnik pozostaje związany z drużyną, ale ogranicza udział w jej aktywnościach, czekając na nową umowę.
hominidzi
Grupa naczelnych obejmująca człowieka, jego wymarłych krewnych oraz niektóre blisko spokrewnione małpy człekokształtne, zależnie od przyjętej klasyfikacji.
homininy
Przedstawiciele linii ewolucyjnej obejmującej ludzi i ich wymarłych bliskich krewnych.
homologacja
Formalne potwierdzenie, że samochód lub jego element spełnia wymagania regulaminowe i może zostać użyty w określonych warunkach zawodów.
homologacja drogowa
Formalne potwierdzenie, że pojazd spełnia wymagania i może legalnie poruszać się po drogach publicznych.
honeypot
Kontrolowane środowisko lub urządzenie wystawione na działanie sieci, aby obserwować próby ataku i rejestrować używane przez napastników metody.
honeytoken
Celowo przygotowany, pozorny zasób, taki jak token, dane lub narzędzie, który ma ujawnić próbę nieuprawnionego dostępu albo manipulacji.
hormon luteinizujący (LH)
LH jest hormonem, którego wzrost w moczu wykorzystują niektóre testy owulacyjne do wskazywania zbliżającej się owulacji.
horyzont decyzyjny
Horyzont decyzyjny to okres, który osoba lub organizacja bierze pod uwagę przy podejmowaniu decyzji i ocenie jej skutków.
horyzontalny transfer genów
Przekazywanie genów między mikroorganizmami, które nie musi zachodzić w relacji rodzic, potomek. W biofilmach może być ułatwione przez bliski kontakt komórek.
hospitalizacja
Pobyt pacjenta w szpitalu w celu diagnostyki, obserwacji lub leczenia. Liczba hospitalizacji może być wskaźnikiem ciężkości choroby, ale jej porównywanie wymaga jednolitych zasad raportowania.
hossa
Długotrwały okres wzrostu cen aktywów na rynku finansowym, któremu zwykle towarzyszy optymizm inwestorów i zwiększona aktywność handlowa.
hosting
Usługa polegająca na udostępnianiu zasobów serwerowych potrzebnych do przechowywania i działania stron internetowych lub aplikacji.
hrywna
Oficjalna jednostka monetarna Ukrainy. Jej kod walutowy to UAH.
hub ARA
Regionalne centrum magazynowania i handlu produktami naftowymi obejmujące obszar Amsterdamu, Rotterdamu i Antwerpii.
hungarysta
Hungarysta to specjalista zajmujący się Węgrami lub językiem, literaturą, historią i kulturą węgierską.
husaria
Husaria była elitarną formacją ciężkiej jazdy związaną z dziejami Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W artykule przedstawiono ją jako ważny element rozgrywki tej cywilizacji.
hybrydowy układ plug-in
Układ napędowy łączący silnik spalinowy z silnikiem elektrycznym oraz baterią, którą można ładować z zewnętrznego źródła energii.
hybrydyzacja
Hybrydyzacja to rozmnażanie osobników należących do różnych gatunków lub populacji, którego skutkiem jest powstanie mieszańców.
I
41 haseł
identyfikacja
Proces ustalania, czym jest wykryty obiekt lub działanie, a także określania jego pochodzenia, cech i znaczenia na podstawie dostępnych danych.
identyfikator CVE
Standardowy numer przypisany konkretnej podatności bezpieczeństwa.
identyfikowalność partii
Możliwość ustalenia, z której konkretnej partii pochodzi dany produkt.
ideologia nazistowska
Totalitarna ideologia niemieckiego narodowego socjalizmu, oparta między innymi na dyktaturze, rasizmie, antysemityzmie i skrajnym nacjonalizmie.
immersive experience
Forma prezentacji, która ma zwiększać poczucie obecności odbiorcy w przedstawianej scenie. W tym przypadku chodzi o horror przygotowany z myślą o Apple Vision Pro.
immersive sim
Gatunek gier wykorzystujący wzajemnie oddziałujące systemy i pozostawiający graczowi dużą swobodę rozwiązywania zadań. Rozgrywka może reagować na różne działania gracza zamiast wymuszać jedną ścieżkę postępowania.
immersyjne doświadczenie
Immersyjne doświadczenie angażuje użytkownika tak, aby miał poczucie zanurzenia w prezentowanym środowisku lub treści.
immunitet parlamentarny
Szczególna ochrona prawna posła lub senatora, która ogranicza możliwość prowadzenia wobec niego określonych działań procesowych bez zgody właściwego organu. Zakres ochrony i procedura jej uchylenia wynikają z prawa.
impas
Sytuacja, w której strony sporu lub negocjacji nie mogą osiągnąć dalszego postępu. Impas może wynikać z rozbieżnych stanowisk, braku zaufania albo niemożności przyjęcia ustępstw.
implant
Ukryte złośliwe oprogramowanie umieszczone w zaatakowanym środowisku.
implant sprzętowy
Dodatkowy układ elektroniczny umieszczony w legalnym urządzeniu bez zgody producenta. W tym przypadku miał służyć do przechwytywania informacji potrzebnych do uzyskania dostępu do aktywów.
implementacja
Wprowadzenie określonych zasad, decyzji lub wymogów do praktycznego stosowania przez właściwe organy.
implementacja przepisów unijnych
Implementacja przepisów unijnych oznacza dostosowanie krajowych regulacji i działania organów publicznych do wymogów prawa Unii Europejskiej. W przypadku rozporządzeń obejmuje przede wszystkim ustanowienie krajowych zasad ich stosowania i nadzoru.
implikacja
Implikacja to następstwo lub znaczenie wynikające z określonego wydarzenia, decyzji albo faktu. Termin wskazuje na możliwe skutki, nie zawsze bezpośrednie lub pewne.
implikacje
Możliwe skutki lub następstwa określonego działania, komunikatu albo wydarzenia.
import
Sprowadzanie towarów lub usług z zagranicy na rynek krajowy. Import może podlegać opłatom, ograniczeniom lub innym wymogom państwa sprowadzającego.
importer
Importer to osoba lub podmiot sprowadzający towary z zagranicy albo działający jako strona odpowiedzialna za ich przywóz.
impresjonizm
Kierunek w sztuce rozwijający się głównie w drugiej połowie XIX wieku, skupiony na przedstawianiu chwilowego wrażenia, światła i zmienności barw. W malarstwie często wiąże się z luźnym, widocznym pociągnięciem pędzla.
impreza turystyczna
Połączenie co najmniej dwóch różnych usług podróżnych, takich jak transport, zakwaterowanie lub wycieczki, oferowanych klientowi jako jednolity pakiet.
improwizacja
Improwizacja w aktorstwie polega na tworzeniu lub modyfikowaniu dialogów, reakcji i zachowań bez ścisłego trzymania się wcześniej ustalonego tekstu.
improwizowane urządzenie wybuchowe
Improwizowane urządzenie wybuchowe to wykonany lub zmodyfikowany poza standardową produkcją wojskową przedmiot zdolny do wywołania eksplozji.
in-space manufacturing
Wytwarzanie materiałów lub komponentów poza Ziemią, z wykorzystaniem warunków panujących w przestrzeni kosmicznej.
incydent cybernetyczny
Zdarzenie naruszające bezpieczeństwo systemów informatycznych, danych lub usług albo stwarzające takie zagrożenie.
indeks
Uporządkowany zbiór informacji o stronach lub innych zasobach, który ułatwia ich odnajdywanie, filtrowanie i prezentowanie użytkownikom.
indeks VIX
Indeks VIX mierzy oczekiwaną zmienność cen akcji w USA na podstawie cen opcji na indeks S&P 500. Jest często traktowany jako wskaźnik niepewności i nastrojów inwestorów.
indeks cen konsumpcyjnych
Wskaźnik mierzący średnią zmianę cen dóbr i usług kupowanych przez gospodarstwa domowe. CPI jest powszechnie wykorzystywany do oceny inflacji konsumenckiej.
indeks giełdowy
Wskaźnik pokazujący zmianę wartości wybranej grupy akcji, obliczany według określonej metodologii.
indeks jakości powietrza
Wskaźnik używany do opisu poziomu zanieczyszczenia powietrza i związanego z nim zagrożenia dla zdrowia.
indeks prędkości opony
Indeks prędkości opony to symbol literowy określający najwyższą prędkość, przy której opona może pracować przy określonym obciążeniu. Oznaczenia Q, W i Y odpowiadają różnym limitom prędkości.
indeks referencyjny
Wskaźnik lub indeks używany jako punkt odniesienia do oceny wyników i polityki inwestycyjnej funduszu. Fundusz może dążyć do odwzorowania jego składu lub wyników.
indeks wyszukiwania
Indeks wyszukiwania to uporządkowany zbiór informacji o plikach, treściach lub innych danych, który pozwala szybciej znajdować wyniki. Jest tworzony i aktualizowany przez system lub aplikację.
indeks zmiany klimatu
Wskaźnik służący do oceny, jak prawdopodobieństwo lub intensywność danego zjawiska pogodowego zmienia się pod wpływem ocieplenia klimatu.
indeksowanie
Proces analizowania i zapisywania treści stron przez wyszukiwarkę, aby mogły pojawiać się w wynikach wyszukiwania.
industrializacja
Industrializacja to proces rozwoju przemysłu, obejmujący wzrost znaczenia produkcji przemysłowej, infrastruktury oraz technologii w gospodarce i życiu społecznym.
indygo
Naturalny barwnik o niebieskiej barwie, pozyskiwany z roślin uprawianych i przetwarzanych między innymi w Afryce Zachodniej.
indywidualny wielobój gimnastyczny
Konkurencja gimnastyczna, w której zawodnik wykonuje układy na kilku przyrządach, a o miejscu decyduje łączny wynik uzyskany we wszystkich konkurencjach.
inference
Inference to etap, w którym wytrenowany model AI przetwarza zapytanie lub dane wejściowe i generuje odpowiedź albo wynik.
inferencja
Inferencja to wykorzystanie wytrenowanego modelu sztucznej inteligencji do wygenerowania wyniku na podstawie nowych danych, na przykład odpowiedzi, klasyfikacji lub prognozy.
infiltracja
Przenikanie osoby lub grupy do określonego środowiska albo organizacji w celu uzyskania informacji, wpływu lub realizacji własnych interesów.
inflacja
Trwały wzrost ogólnego poziomu cen towarów i usług, który zmniejsza siłę nabywczą pieniądza.
inflacja bazowa
Miara wzrostu cen, która nie uwzględnia zmiennych cen żywności i energii.