Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 3331-3420
Indeks alfabetyczny
I
90 haseł
inflacja kosztowa
Wzrost kosztów prowadzenia działalności, na przykład cen surowców, komponentów, energii lub pracy, który może obniżać marże przedsiębiorstwa albo prowadzić do podwyżek cen.
inflammaging
Inflammaging to przewlekły, zwykle słabo nasilony stan zapalny związany ze starzeniem się organizmu. W skórze może wpływać na naprawę tkanek i struktury podporowe, ale jego znaczenie w kosmetyce nadal jest badane.
influencer
Influencer to osoba publikująca treści w internecie, która dzięki zbudowanej publiczności może wpływać na opinie, zainteresowania lub decyzje zakupowe odbiorców.
informacje poufne
Niepubliczne informacje, które mogą mieć znaczenie dla wartości papierów wartościowych lub decyzji inwestorów. Ich wykorzystanie w obrocie może być prawnie ograniczone, zależnie od okoliczności.
infostealer
Rodzaj złośliwego oprogramowania przeznaczonego do potajemnego zbierania i wykradania informacji z zainfekowanego urządzenia, takich jak hasła, dane portfeli kryptowalutowych lub klucze dostępu.
infrastruktura
Zespół obiektów i systemów umożliwiających funkcjonowanie państwa i gospodarki, takich jak drogi, linie kolejowe, sieci energetyczne czy telekomunikacyjne.
infrastruktura AI
Zasoby techniczne i organizacyjne potrzebne do tworzenia, trenowania, uruchamiania oraz utrzymywania systemów sztucznej inteligencji.
infrastruktura IT
Infrastruktura IT to sprzęt, oprogramowanie, sieci i usługi potrzebne do przetwarzania, przechowywania oraz przesyłania informacji i obsługi systemów informatycznych.
infrastruktura chmurowa
Zestaw zasobów i usług informatycznych udostępnianych przez internet, potrzebnych do uruchamiania i obsługi aplikacji oraz przechowywania danych.
infrastruktura cyfrowa
Zestaw sprzętu, oprogramowania, sieci i usług umożliwiających działanie aplikacji oraz przetwarzanie i przesyłanie danych.
infrastruktura cywilna
Obiekty i systemy służące funkcjonowaniu społeczeństwa i gospodarki, a nie bezpośrednio celom wojskowym, na przykład elektrownie, mosty lub systemy wodociągowe.
infrastruktura dowodzenia i kontroli
Zestaw serwerów, usług i mechanizmów, za pomocą których operator zdalnie przekazuje polecenia zainfekowanym urządzeniom oraz odbiera od nich informacje.
infrastruktura energetyczna
Infrastruktura energetyczna to obiekty, urządzenia i systemy służące do wytwarzania, przesyłania, magazynowania lub dystrybucji energii.
infrastruktura krytyczna
Obiekty, systemy i usługi niezbędne do funkcjonowania państwa oraz zapewnienia bezpieczeństwa, zdrowia i podstawowych potrzeb ludności.
infrastruktura naftowa
Zespół obiektów i urządzeń służących do wydobycia, transportu, magazynowania, przetwarzania lub eksportu ropy naftowej i produktów ropopochodnych.
infrastruktura obliczeniowa
Zestaw urządzeń, oprogramowania, sieci i usług służących do wykonywania, przechowywania oraz obsługi obliczeń.
infrastruktura obronna
Obiekty, instalacje i systemy wspierające przygotowanie oraz prowadzenie działań obronnych, takie jak bazy, magazyny, drogi, lotniska i sieci łączności.
infrastruktura ochrony ludności
Zespół obiektów, urządzeń i rozwiązań służących ochronie mieszkańców przed zagrożeniami oraz zapewnieniu im bezpiecznego schronienia podczas sytuacji kryzysowych.
infrastruktura podmorska
Obiekty znajdujące się na dnie morza lub pod nim, w tym kable przesyłające energię i dane.
infrastruktura przeładunkowa
Zespół urządzeń i obiektów służących do przenoszenia ładunków między środkami transportu lub między statkiem a terminalem.
infrastruktura sieciowa
Zespół urządzeń, instalacji i systemów służących do przesyłania, dystrybucji oraz zarządzania energią w sieci.
infrastruktura wieloskokowa
Układ, w którym ruch przechodzi przez kilka pośrednich urządzeń, zanim dotrze do celu.
infrastruktura wymiany baterii
Sieć punktów, w których rozładowane moduły można zastąpić naładowanymi. Revoy zakłada wykorzystanie hubów zamiast ładowania całego dużego pakietu wyłącznie podczas jazdy.
infrastruktura wywiadowcza
Obiekty, urządzenia i systemy wykorzystywane do pozyskiwania, przetwarzania lub przekazywania informacji wywiadowczych.
ingerencja polityczna
Działanie podejmowane przez podmiot zewnętrzny w celu wpływania na decyzje, debatę publiczną lub wynik procesu politycznego innego podmiotu.
ingerencja zewnętrzna
Oddziaływanie podmiotu spoza danego państwa lub organizacji na jej sprawy, decyzje albo procesy społeczne i polityczne.
inhibitor PD-1
Lek immunoterapeutyczny, który blokuje jeden z mechanizmów ograniczających aktywność limfocytów T.
inhibitor gamma
Urządzenie noszone przez Bruce’a Bannera, które ma zapobiegać niepożądanej przemianie w Hulka. W filmach MCU jego uszkodzenie wpływa na kontrolę nad transformacją.
iniekcja przerwań
Technika polegająca na precyzyjnym wywołaniu przerwania w momencie, gdy mechanizm ochronny procesora jest między dwoma etapami działania.
inkluzywność
Podejście zakładające uwzględnianie i włączanie do wspólnoty lub instytucji osób o różnym pochodzeniu, tożsamości, poglądach lub cechach.
inkubacja jaj
Okres, w którym rozwijają się zarodki w jajach, zanim młode wyklują się na zewnątrz.
innings
Innings to część meczu, w której jedna drużyna odbija, a druga rzuca i broni.
instalacja artystyczna
Forma sztuki, w której dzieło tworzy układ obiektów rozmieszczonych w określonej przestrzeni. W pracach Navarro odbiorca mógł oglądać miasto, chodząc wokół jego elementów i między nimi.
instalacja fotowoltaiczna
System urządzeń, przede wszystkim paneli słonecznych, który przekształca energię promieniowania słonecznego w energię elektryczną.
instalacja wojskowa
Obiekt lub zespół obiektów przygotowanych do celów wojskowych, takich jak stacjonowanie wojsk, szkolenie, dowodzenie lub obsługa sprzętu.
instalacja za licznikiem
Instalacja wytwarzająca, magazynująca lub zużywająca energię po stronie odbiorcy, za punktem pomiaru sieciowego. Energia może być wykorzystywana bezpośrednio w obiekcie, zamiast być najpierw przesyłana przez sieć publiczną.
instalacje odsalania wody
Obiekty techniczne usuwające sole i inne składniki mineralne z wody morskiej lub słonej, aby uzdatnić ją do wykorzystania.
instancja
W sieci zdecentralizowanej instancja to odrębny serwer lub serwis zarządzany przez konkretną organizację albo społeczność. Może współpracować z innymi instancjami w ramach jednej sieci.
instancja protokołu
Oddzielnie działające wdrożenie określonego protokołu, zwykle prowadzone przez własny serwer lub społeczność.
instrument dłużny
Instrument dłużny to instrument finansowy, który potwierdza zobowiązanie emitenta do zwrotu pożyczonego kapitału, często wraz z odsetkami. Przykładem instrumentu dłużnego jest obligacja.
instrument nacisku
Środek lub zasób wykorzystywany przez państwo albo inną stronę do wywierania wpływu na decyzje i działania innego podmiotu.
instrument pochodny
Instrument finansowy, którego wartość zależy od ceny lub innego parametru określonego aktywa bazowego, na przykład akcji, indeksu albo stopy procentowej. Zwykle nie daje bezpośredniej własności tego aktywa.
instrument wsparcia
Mechanizm publiczny lub instytucjonalny służący wspieraniu określonej branży, na przykład poprzez dotacje, ulgi podatkowe, programy finansowe albo doradztwo.
instrumentacja poddziąsłowa
Zabieg polegający na usuwaniu złogów bakteryjnych i innych osadów znajdujących się pod dziąsłami.
instrumenty osłonowe
Instrumenty osłonowe to działania publiczne mające ograniczyć społeczne lub gospodarcze skutki wzrostu kosztów albo zmian regulacyjnych. Mogą obejmować wsparcie podatkowe, taryfowe lub transfery pieniężne.
instrumenty polityczno-dyplomatyczne
Środki działania wykorzystywane przez państwa i organizacje międzynarodowe do wywierania wpływu bez bezpośredniego użycia siły zbrojnej.
instytucja finansowa
Organizacja świadcząca usługi związane z pieniędzmi, kredytem, inwestycjami lub obrotem aktywami. Do tej kategorii mogą należeć między innymi banki, fundusze i firmy inwestycyjne.
instytucja państwowa
Instytucja państwowa to organ lub jednostka utworzona przez państwo do wykonywania określonych zadań publicznych na podstawie przepisów prawa.
integracja pionowa
Model organizacji działalności, w którym jedna firma lub grupa kontroluje kilka kolejnych etapów tworzenia i dostarczania produktu.
integracja systemów
Łączenie różnych systemów informatycznych tak, aby mogły wymieniać dane i współdziałać w ramach jednego procesu.
integracja usług cyfrowych
Połączenie funkcji lub zasobów różnych usług cyfrowych w taki sposób, aby użytkownik mógł korzystać z nich w ramach jednego środowiska.
integracja wielomodelowa
Wykorzystywanie i łączenie wielu modeli sztucznej inteligencji w jednym rozwiązaniu lub procesie.
integracja zawodowa
Proces umożliwiania osobie podjęcia, utrzymania lub rozwoju pracy zgodnej z jej kwalifikacjami i doświadczeniem.
integralność kryptograficzna
Silniejszy tryb ochrony, który sprawdza, czy dane należące do chronionego środowiska nie zostały zmienione przez inne środowisko.
integralność terytorialna
Integralność terytorialna to zasada ochrony całego obszaru państwa przed bezprawnym podziałem, aneksją lub ingerencją zewnętrzną.
inteligencja programistyczna na poziomie frontier
Określenie marketingowe oznaczające deklarowane możliwości modelu w programowaniu, porównywane z czołowymi rozwiązaniami dostępnymi w danym czasie.
inteligentne okulary
Urządzenia noszone jak okulary, wyposażone w elektronikę, czujniki, kamery lub łączność oraz oprogramowanie realizujące dodatkowe funkcje cyfrowe.
inteligentne wytwarzanie
Model produkcji wykorzystujący technologie cyfrowe, automatyzację i dane do monitorowania oraz usprawniania procesów wytwórczych.
inteligentny licznik
Licznik energii, który może automatycznie przekazywać dane o zużyciu i wspierać zarządzanie pracą sieci.
intercooler
Chłodnica powietrza doładowującego, obniżająca jego temperaturę przed dostarczeniem do silnika.
interesariusz
Osoba, grupa lub instytucja, która może wpływać na działalność organizacji albo odczuwa skutki jej działań. Do interesariuszy mogą należeć między innymi pracownicy, właściciele, klienci i partnerzy.
interesy obronne
Cele i potrzeby związane z ochroną państwa, społeczeństwa lub innej wspólnoty przed zagrożeniami. Mogą dotyczyć między innymi bezpieczeństwa terytorialnego, zdolności obronnych i ochrony ludności.
interfejs
Interfejs to sposób komunikacji użytkownika z urządzeniem lub programem. Obejmuje między innymi wygląd ekranów, układ informacji i dostępne metody obsługi.
interfejs mobilny
Część aplikacji przeznaczona do obsługi na urządzeniach przenośnych, takich jak smartfony i tablety.
interfejs programistyczny
Zestaw reguł i mechanizmów, za pomocą których jeden program lub proces komunikuje się z innym.
interfejs wysokiego kontrastu
Sposób prezentowania elementów cyfrowego interfejsu z wyraźnymi różnicami jasności lub barw, ułatwiającymi ich rozpoznawanie osobom słabowidzącym.
interferencja falowa
Zjawisko nakładania się fal, które może je wzmacniać lub osłabiać. W tym przypadku dotyczy fal świetlnych odbijających się wewnątrz kropli wody.
interferometria radarowa InSAR
Technika satelitarna wykorzystująca porównanie obrazów radarowych do wykrywania bardzo małych przemieszczeń powierzchni terenu. Umożliwia obserwowanie zmian wysokości na dużych obszarach z dokładnością sięgającą milimetrów.
internacjonalizacja
Proces rozszerzania działalności firmy, technologii lub gospodarki na rynki zagraniczne. Może obejmować sprzedaż, inwestycje, współpracę i rozwój działalności poza krajem pochodzenia.
internet domowy 5G
Usługa dostępu do internetu dla gospodarstw domowych, która wykorzystuje sieć komórkową 5G zamiast stałego połączenia kablowego.
internowanie
Pozbawienie osoby wolności na podstawie decyzji administracyjnej, bez wcześniejszego prawomocnego wyroku sądu.
interoperacyjność
Zdolność różnych systemów, struktur lub państw do współdziałania, wymiany informacji i skutecznego wykonywania wspólnych zadań.
interposer
Niewielka płytka umieszczana między procesorem a modułem pamięci. Może obserwować lub modyfikować komunikację na magistrali pamięci.
interpretacja dziedzictwa naturalnego
Sposób wyjaśniania odwiedzającym znaczenia miejsc, gatunków, procesów przyrodniczych i lokalnych doświadczeń.
interpretacja indywidualna
Stanowisko organu odnoszące się do konkretnego przypadku i pomagające ocenić, czy wybrana forma zatrudnienia jest zgodna z prawem.
interpretowalność
Stopień, w jakim człowiek może zrozumieć, dlaczego system AI podjął określoną decyzję lub wygenerował dany wynik. Wyższa interpretowalność ułatwia wykrywanie błędów i ocenę bezpieczeństwa systemu.
interwencja
Działanie policji lub innych służb podejmowane w odpowiedzi na zgłoszenie, sygnał o zagrożeniu albo zdarzenie wymagające reakcji.
interwencja wieloskładnikowa
Program łączący kilka rodzajów działań, zamiast opierać się na jednej metodzie.
interwencje fiskalne
Działania państwa wykorzystujące podatki, wydatki publiczne lub inne instrumenty budżetowe do wpływania na gospodarkę.
intraday
Określenie zmian, transakcji lub stóp zwrotu zachodzących w trakcie jednego dnia handlowego. W artykule oznacza zmianę ceny od początku do końca bieżącej sesji lub jej części.
intruzja słonej wody
Wnikanie słonej wody morskiej do ujścia lub koryta rzeki, gdy jej przepływ jest zbyt słaby, by skutecznie powstrzymać wpływ morza.
inwazyjna aspergiloza
Ciężkie zakażenie grzybami z rodzaju Aspergillus, w którym zakażenie może przenikać do tkanek, szczególnie płuc osób z osłabioną odpornością.
inwentaryzacja stanu dróg
Systematyczne zbieranie i porządkowanie informacji o stanie nawierzchni oraz innych elementach infrastruktury drogowej.
inwestor anielski
Prywatny inwestor, który przekazuje środki młodej firmie lub projektowi w zamian za możliwość udziału w przyszłych zyskach albo za udziały w przedsięwzięciu.
inwestor instytucjonalny
Organizacja, która inwestuje znaczne środki finansowe w imieniu własnym lub swoich klientów, na przykład fundusz, bank albo zakład ubezpieczeń.
inwestor strategiczny
Inwestor, który oprócz kapitału może zapewniać rozwijanej firmie wiedzę, kontakty, technologię lub inne zasoby istotne dla jej rozwoju.
inwestorzy instytucjonalni
Podmioty zarządzające znacznymi środkami powierzonymi przez wiele osób lub organizacji, inwestujące je na rynkach finansowych lub bezpośrednio w przedsiębiorstwa.
inwestowanie zbiorowe
Model, w którym środki wielu osób są inwestowane wspólnie zamiast na indywidualnie wybranym rachunku.
inwestycja kapitałowa
Przeznaczenie środków na objęcie lub nabycie udziałów albo akcji przedsiębiorstwa. Inwestor uzyskuje w ten sposób udział w kapitale i potencjalnie w przyszłych zyskach spółki.
inwestycja nieruchomościowa
Inwestycja nieruchomościowa to przeznaczenie kapitału na zakup, budowę, modernizację lub rozwój nieruchomości w celu uzyskania korzyści użytkowej albo finansowej.