Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
3421-3510

Indeks alfabetyczny

I

19 haseł

  1. inwestycje cyfrowe

    Nakłady na rozwój produktów, usług, technologii lub infrastruktury działających w środowisku cyfrowym. W artykule dotyczą przede wszystkim gier i powiązanych projektów.

  2. inwestycje early-stage

    Inwestycje w spółki znajdujące się na wczesnym etapie rozwoju, gdy rozwijają produkt, szukają modelu biznesowego lub dopiero zwiększają skalę działalności.

  3. inwestycje kapitałowe

    Forma finansowania polegająca na wniesieniu kapitału do podmiotu lub projektu w zamian za udział w jego własności albo przyszłych korzyściach. Nie jest to zwykła pożyczka wymagająca zwrotu na ustalonych zasadach.

  4. inwestycje publiczne

    Nakłady sektora publicznego na tworzenie, modernizację lub rozbudowę majątku służącego realizacji zadań publicznych, na przykład dróg i innych obiektów infrastruktury.

  5. inżynier pokładowy

    Inżynier pokładowy to członek załogi odpowiedzialny za monitorowanie i obsługę technicznych systemów statku kosmicznego lub stacji.

  6. inżynieria wsteczna

    Analiza gotowego produktu lub oprogramowania w celu poznania jego budowy, działania i używanych komponentów.

  7. irydofory

    Odblaskowe komórki barwnikowe występujące u ryb i płazów.

  8. irygacja

    Irygacja to sztuczne nawadnianie gruntów, przede wszystkim upraw, za pomocą systemów doprowadzających wodę ze źródeł, zbiorników lub sieci wodociągowych.

  9. islamizm

    Nurt polityczny dążący do organizowania państwa lub społeczeństwa zgodnie z określoną interpretacją zasad islamu. Islamizm nie jest synonimem islamu ani określeniem wszystkich muzułmanów.

  10. istotność statystyczna

    Kryterium oceny, czy zaobserwowana różnica między grupami może być uznana za wystarczająco wiarygodną, a nie tylko przypadkową.

  11. iteracja

    Kolejna wersja produktu lub rozwiązania powstała w wyniku stopniowego rozwijania wcześniejszej wersji.

  12. iteracyjne wdrażanie

    Sposób rozwijania produktu przez stopniowe udostępnianie go użytkownikom, obserwowanie problemów i poprawianie zabezpieczeń.

  13. iterative steering

    Mechanizm stopniowego korygowania przebiegu rozmowy z chatbotem przez przechwytywanie kontekstu i modyfikowanie instrukcji kierowanych do modelu. Jego celem jest uzyskanie odpowiedzi zgodnej z określonymi zasadami bezpieczeństwa.

  14. ius soli

    Zasada przyznawania obywatelstwa na podstawie miejsca urodzenia, zwykle terytorium państwa, niezależnie od obywatelstwa rodziców.

  15. izolacja genetyczna

    Stan, w którym populacja przestaje regularnie wymieniać geny z innymi populacjami, co może prowadzić do jej odrębności ewolucyjnej.

  16. izolacja gospodarcza

    Ograniczenie powiązań handlowych, finansowych i inwestycyjnych państwa z zagranicą w celu osłabienia jego gospodarki lub wywarcia nacisku politycznego.

  17. izolacjonizm

    Podejście polityczne zakładające ograniczanie współpracy międzynarodowej i większe skupienie na interesach krajowych.

  18. izolowana usługa

    Izolowana usługa to wydzielony składnik systemu, który wykonuje określone zadania poza główną częścią aplikacji. Oddzielenie może ograniczać dostęp usługi do danych i zasobów systemu.

  19. izolowane środowisko

    Odseparowane środowisko uruchomieniowe, w którym system lub program działa z ograniczonym dostępem do zasobów, sieci i innych systemów.

J

20 haseł

  1. jailbreak

    Instrukcja lub technika mająca skłonić model AI do pominięcia jego standardowych zabezpieczeń i ograniczeń.

  2. jakość życia

    Ocena tego, jak dana osoba postrzega swoje funkcjonowanie i dobrostan, obejmująca między innymi sprawność, samopoczucie oraz możliwość realizowania ważnych dla niej celów.

  3. jaskra otwartego kąta

    Najczęstsza postać jaskry, która zwykle rozwija się stopniowo i początkowo może nie powodować wyraźnych objawów.

  4. jasność szczytowa

    Najwyższy poziom jasności, jaki ekran może osiągnąć, zwykle w określonych warunkach i na ograniczonym obszarze obrazu. Ułatwia odczyt treści w bardzo jasnym otoczeniu.

  5. jazda bezręczna

    Tryb prowadzenia pojazdu, w którym kierowca nie musi stale trzymać rąk na kierownicy, ale zakres jego obowiązku nadzorowania zależy od używanego systemu.

  6. jednoniciowe DNA

    Postać DNA złożona z jednej nici nukleotydów, która może łączyć się z inną nicią o komplementarnej sekwencji.

  7. jednoosobowa działalność gospodarcza

    Forma prowadzenia firmy przez jedną osobę fizyczną, działającą we własnym imieniu i na własny rachunek. Nie stanowi odrębnej osoby prawnej od przedsiębiorcy.

  8. jednorożec

    Prywatny startup wyceniany na co najmniej 1 miliard dolarów.

  9. jednostka napędowa

    Zespół urządzeń wytwarzających i przekazujących energię potrzebną do napędzania samochodu.

  10. jednostka wojskowa

    Wyodrębniona organizacyjnie część sił zbrojnych, mająca własną strukturę, dowództwo i określone zadania.

  11. jednostki rezerwowe

    Jednostki wytwórcze utrzymywane w gotowości i uruchamiane wtedy, gdy bieżąca produkcja energii nie wystarcza do pokrycia zapotrzebowania.

  12. job hopping

    Job hopping oznacza częste zmienianie pracy lub przechodzenie między firmami w poszukiwaniu lepszych warunków i nowych możliwości rozwoju.

  13. joint venture

    Wspólne przedsięwzięcie dwóch lub większej liczby podmiotów, które łączą zasoby i dzielą między sobą ryzyko oraz wyniki działalności. Może działać jako odrębna spółka albo umowna forma współpracy.

  14. jump scare

    Nagły efekt wizualny lub dźwiękowy, którego celem jest przestraszenie widza w krótkim momencie.

  15. junction

    Specjalny typ elementu systemu Windows, który wygląda jak folder, ale wskazuje na inną lokalizację.

  16. jury

    Jury to grupa osób uczestniczących w postępowaniu sądowym, która ocenia przedstawione fakty i wydaje werdykt w zakresie określonym przez sąd.

  17. jurysdykcja

    Zakres władzy i kompetencji organu publicznego, zwykle określony terytorialnie lub rzeczowo. Termin może też oznaczać obszar, na którym obowiązuje określony system prawny.

  18. jurysdykcja federalna

    Zakres władzy i kompetencji organów federalnych, obejmujący sprawy regulowane na poziomie całego państwa, a nie wyłącznie przez poszczególne stany.

  19. jądrowy rezonans magnetyczny

    Metoda analityczna wykorzystująca zachowanie jąder atomowych w silnym polu magnetycznym do ustalania budowy i składu związków chemicznych.

  20. język naturalny

    Język naturalny to język używany przez ludzi w codziennej komunikacji, w odróżnieniu od formalnych języków programowania lub specjalnych zapisów technicznych.

K

51 haseł

  1. kadencja

    Ustalony prawem okres, na który dana osoba zostaje powołana do pełnienia określonej funkcji lub sprawowania urzędu.

  2. kadr

    Kadr to wybrany fragment sceny mieszczący się w granicach obrazu fotograficznego.

  3. kadra

    Zestaw zawodników zgłoszonych lub dostępnych dla drużyny w określonym okresie, meczu albo rozgrywkach.

  4. kadłub

    Główna konstrukcyjna część statku, która tworzy jego zasadniczą obudowę i zapewnia pływalność.

  5. kalendarz 364-dniowy

    System, w którym rok ma dokładnie 364 dni, podzielone na 52 pełne tygodnie. Dzięki temu święta przypadają każdego roku w te same dni tygodnia.

  6. kalendarz lunisolarny

    Kalendarz łączący cykle Księżyca z rokiem słonecznym. W okresie Drugiej Świątyni był podstawą ustalania ważnych terminów religijnych.

  7. kalendarz wyborczy

    Ustalony harmonogram czynności i terminów związanych z przygotowaniem, przeprowadzeniem i rozstrzygnięciem wyborów.

  8. kalorymetr stożkowy

    Urządzenie laboratoryjne służące do badania, jak łatwo materiał się zapala oraz ile ciepła i energii uwalnia podczas spalania.

  9. kamera podczerwieni

    Urządzenie rejestrujące promieniowanie podczerwone, niewidoczne dla ludzkiego oka. W pracy Ellen Pau kamera przekładała ciepło ludzkiego ciała na obrazy.

  10. kamera telewizyjna

    Kamera telewizyjna to specjalistyczne urządzenie przeznaczone do rejestrowania obrazu na potrzeby transmisji lub produkcji telewizyjnej.

  11. kamery pułapkowe

    Automatyczne urządzenia rejestrujące obraz, dźwięk lub ruch zwierząt bez konieczności bezpośredniej obserwacji przez człowieka.

  12. kamień milowy

    Wyraźnie określony etap lub wynik, który potwierdza postęp projektu. W artykule dotyczy kluczowych osiągnięć naukowych, instalacyjnych i komercyjnych.

  13. kamień węgielny

    Symboliczny element umieszczany podczas rozpoczęcia budowy, oznaczający jej uroczystą inaugurację. Ceremonii może towarzyszyć złożenie dokumentu lub przesłania dla przyszłych pokoleń.

  14. kampania informacyjna

    Zaplanowany zestaw działań służących rozpowszechnianiu określonych informacji lub interpretacji wydarzeń wśród wybranej grupy odbiorców.

  15. kampania prasowa

    Zaplanowany zestaw działań komunikacyjnych kierowanych do mediów w celu zainteresowania odbiorców określonym wydarzeniem, produktem lub treścią.

  16. kampania promocyjna

    Zestaw zaplanowanych działań marketingowych służących poinformowaniu odbiorców o produkcie i zachęceniu ich do jego wyboru.

  17. kanał jonowy

    Białko w błonie komórkowej, które pozwala określonym jonom przedostać się do wnętrza komórki lub wydostać się z niej.

  18. kanał niejawny

    Sposób przekazywania informacji przeznaczony do obsługi treści objętych ochroną przed nieuprawnionym dostępem.

  19. kanał techniczny

    Obszar na wykresie ograniczony dwiema liniami, między którymi porusza się cena lub wartość indeksu. Jego górna i dolna granica mogą wskazywać potencjalne poziomy dalszych zmian.

  20. kanałorodopsyna

    Światłoczułe białko, które po oświetleniu otwiera kanał dla jonów i zmienia aktywność komórki.

  21. kanały kontaktu dyplomatycznego

    Ustalone sposoby komunikacji między państwami, ich przedstawicielami lub placówkami dyplomatycznymi, służące prowadzeniu rozmów i rozwiązywaniu sporów.

  22. kancelaria prawna

    Podmiot świadczący pomoc i usługi prawne, na przykład sporządzający opinie, pisma procesowe lub reprezentujący klientów. Może być prowadzony przez jednego prawnika albo przez większy zespół.

  23. kandydatura

    Formalne zgłoszenie osoby ubiegającej się o wybór na określone stanowisko publiczne. Dopuszczenie kandydatury oznacza, że osoba może uczestniczyć w wyborach zgodnie z obowiązującymi wymogami.

  24. kanibalizacja sprzedaży

    Kanibalizacja sprzedaży to sytuacja, w której nowy produkt ogranicza sprzedaż innych produktów tej samej firmy, zamiast przede wszystkim zwiększać jej łączny popyt.

  25. kantharos

    Rodzaj starożytnego kielicha lub pucharu, zwykle wyposażonego w dwa uchwyty.

  26. kapitalizacja rynkowa

    Kapitalizacja rynkowa to łączna wartość wszystkich akcji spółki według ich bieżącego kursu giełdowego. Oblicza się ją, mnożąc liczbę wyemitowanych akcji przez ich aktualną cenę.

  27. kapitał deklarowany

    Model kapitału deklarowanego polega na tym, że inwestor zobowiązuje się do wniesienia określonych środków, lecz wpłaca je dopiero na wezwanie zarządzającego, zgodnie z zasadami funduszu.

  28. kapitał ludzki

    Łączny zasób wiedzy, umiejętności, doświadczenia, zdrowia i innych cech ludzi, które wpływają na ich produktywność oraz możliwości uzyskiwania dochodu.

  29. kapitał obrotowy

    Kapitał obrotowy obejmuje środki zaangażowane w bieżącą działalność, między innymi zapasy, należności i zobowiązania krótkoterminowe. Jego zmiany wpływają na przepływy pieniężne firmy.

  30. kapitał podwyższonego ryzyka

    Finansowanie inwestycji w przedsiębiorstwa o wysokim potencjale wzrostu, ale również podwyższonym ryzyku niepowodzenia. Inwestor zazwyczaj obejmuje udziały w firmie w zamian za przekazane środki.

  31. kapitał polityczny

    Zasób poparcia, rozpoznawalności i zaufania, który polityk może wykorzystać w kampanii lub do budowania własnego przywództwa.

  32. kapitał prywatny

    Środki finansowe należące do osób prywatnych lub przedsiębiorstw, przeznaczane na inwestycje poza bezpośrednim finansowaniem publicznym.

  33. kapitał społeczny

    Zasób relacji, zaufania, norm współpracy i wzajemnych powiązań, który ułatwia ludziom oraz organizacjom wspólne działanie.

  34. kapitał wysokiego ryzyka

    Finansowanie udzielane najczęściej młodym, szybko rozwijającym się firmom w zamian za udział własnościowy lub inne prawa inwestora.

  35. kapitał własny

    Środki należące do właścicieli przedsiębiorstwa, pochodzące między innymi z ich wpłat lub zatrzymanych zysków. Nie są zobowiązaniem wobec wierzyciela i co do zasady nie podlegają zwrotowi na ustalony termin.

  36. kapitał zakładowy

    określona w dokumentach spółki wartość wkładów wniesionych przez jej właścicieli lub wspólników. Stanowi część kapitałów własnych i jest formalnie wykazywana w dokumentacji spółki.

  37. kapituła

    Organ kolegialny powołany do wykonywania określonych zadań, często związanych z wyborem laureatów lub przyznawaniem nagród.

  38. kara ograniczenia wolności

    Kara polegająca na nałożeniu na skazanego określonych obowiązków i ograniczeń, bez osadzenia w zakładzie karnym. Może obejmować między innymi nieodpłatną pracę społeczną.

  39. kara porządkowa

    Sankcja stosowana w toku postępowania za niewykonanie określonego obowiązku procesowego lub organizacyjnego. W tej sprawie każda z trzech kar wynosiła 3 tys. zł.

  40. kara pozbawienia wolności

    Kara pozbawienia wolności jest sankcją karną polegającą na obowiązku odbywania przez skazanego kary w zakładzie karnym lub innym ustawowo określonym miejscu przez wyznaczony czas.

  41. kardiomiopatia amyloidowa związana z transtyretyną

    Choroba serca związana z amyloidozą transtyretynową.

  42. karta debetowa

    Karta płatnicza powiązana z rachunkiem bankowym, której użycie zwykle powoduje pobranie środków z dostępnego salda tego rachunku.

  43. karta przetargowa

    Atut lub narzędzie nacisku wykorzystywane w negocjacjach, które może poprawić pozycję jednej ze stron i skłonić drugą do ustępstw.

  44. karta zleceń lekarskich

    Karta zleceń lekarskich to część dokumentacji medycznej zawierająca polecenia lekarza dotyczące postępowania z pacjentem, na przykład podawania leków, badań lub innych czynności medycznych.

  45. kartoteka centralna

    Zbiór uporządkowanych kart lub rekordów prowadzony na poziomie całej organizacji, a nie tylko przez jej lokalne jednostki.

  46. karuzela

    Element interfejsu, który pokazuje serię obrazów lub innych treści i pozwala przełączać je przez przewijanie.

  47. kaskadowy wyciek danych

    Kaskadowy wyciek danych to seria wycieków wynikająca z jednego incydentu, w której naruszenie pośrednika może jednocześnie dotknąć wielu jego klientów lub partnerów.

  48. kasy chorych

    Instytucje publiczne finansujące świadczenia zdrowotne ze składek ubezpieczonych i zawierające umowy z placówkami medycznymi.

  49. kataliza

    Zwiększanie szybkości reakcji chemicznej przez ułatwienie jej przebiegu, bez zużywania katalizatora w reakcji.

  50. katalizator

    Wydarzenie lub informacja, która może wywołać albo przyspieszyć istotną zmianę ceny aktywa lub kierunku ruchu rynku. Sam katalizator nie przesądza o trwałości tej zmiany.

  51. kategoria U17

    Oznaczenie rywalizacji przeznaczonej dla zawodników, którzy nie ukończyli 17 lat.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.