NI

Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
3960
Widoczny zakres
3511-3600

Indeks alfabetyczny

U

8 haseł

  1. uwięzienie kwantowe

    Zjawisko występujące w bardzo małych strukturach, w którym ograniczenie ruchu elektronów powoduje rozdzielenie ich poziomów energetycznych na dyskretne wartości.

  2. uzasadnienie

    Wyjaśnienie powodów podjęcia decyzji lub przedstawienia określonego stanowiska. W kontekście prawnym może mieć także znaczenie formalne.

  3. uzasadnienie biznesowe

    Analiza pokazująca, czy planowany projekt ma wystarczające przesłanki ekonomiczne, rynkowe i organizacyjne, aby go zatwierdzić i finansować.

  4. uzdatnianie wody

    Uzdatnianie wody to proces usuwania z niej zanieczyszczeń lub zmiany jej właściwości, aby nadawała się do określonego zastosowania, zwłaszcza do spożycia.

  5. uziemienie

    Tymczasowy zakaz wykonywania kolejnych lotów przez rakietę lub inny statek powietrzny, zwykle w związku z awarią albo postępowaniem wyjaśniającym.

  6. uzupełnianie strat

    Proces odtwarzania liczebności i zdolności bojowej jednostki po stratach poniesionych w działaniach wojennych, między innymi przez kierowanie do niej nowych żołnierzy i dostarczanie sprzętu.

  7. ułaskawienie

    Akt łaski państwowej polegający na złagodzeniu lub darowaniu skutków prawomocnego skazania.

  8. użytek operacyjny

    Użytek operacyjny oznacza praktyczne wykorzystywanie rozwiązania podczas rzeczywistych działań, a nie tylko w fazie badań, testów lub rozwoju.

V

7 haseł

  1. vehicle to grid

    Technologia umożliwiająca samochodowi elektrycznemu nie tylko pobieranie energii z sieci, lecz także oddawanie jej do sieci w określonych warunkach.

  2. venture arms

    Jednostki inwestycyjne dużych firm, które lokują kapitał w startupach i młodych spółkach rozwijających technologie istotne dla ich działalności.

  3. vesting

    Proces stopniowego nabywania przez pracownika praw do przyznanych akcji lub jednostek akcyjnych zgodnie z ustalonym harmonogramem.

  4. vibe-coding

    Tworzenie lub modyfikowanie oprogramowania za pomocą poleceń formułowanych w języku naturalnym, często z pomocą narzędzi AI. Użytkownik opisuje oczekiwany efekt zamiast samodzielnie pisać cały kod.

  5. viral

    Treść, komunikat lub wydarzenie, które szybko rozpowszechnia się w internecie dzięki udostępnieniom, reakcjom użytkowników i zainteresowaniu mediów.

  6. vishing

    Phishing prowadzony za pomocą rozmów głosowych lub telefonicznych, podczas których napastnik próbuje wyłudzić informacje albo nakłonić ofiarę do działania.

  7. voucher

    Bon lub dokument potwierdzający uprawnienie do wykorzystania określonej wartości zamiast otrzymania zwrotu pieniędzy.

W

75 haseł

  1. w pełni zautomatyzowana broń

    Broń zdolna do samodzielnego wykonywania kluczowych działań bojowych, w tym wyboru celu lub użycia siły, bez bezpośredniej decyzji człowieka w danym momencie.

  2. wait and see remake

    Model remake'u przygotowanego głównie po to, aby sprawdzić, czy odbiorcy nadal interesują się dawną marką.

  3. walidacja

    Sprawdzenie, czy wynik, założenie lub działanie systemu spełnia określone wymagania i nadaje się do zamierzonego zastosowania.

  4. walka elektroniczna

    Działania i technologie wykorzystywane do wykrywania, zakłócania lub ochrony przed sygnałami elektronicznymi przeciwnika.

  5. walka radioelektroniczna

    Walka radioelektroniczna obejmuje działania wykorzystujące fale elektromagnetyczne do ochrony własnych systemów oraz wykrywania, zakłócania lub dezorganizowania systemów przeciwnika.

  6. walne zgromadzenie

    Walne zgromadzenie to formalne zgromadzenie wspólników lub akcjonariuszy uprawnione do podejmowania określonych decyzji dotyczących spółki.

  7. walne zgromadzenie akcjonariuszy

    Formalne zgromadzenie akcjonariuszy spółki, które podejmuje najważniejsze decyzje należące do ich kompetencji. WZA może między innymi decydować o podziale zysku i wypłacie dywidendy.

  8. waluta fiat

    Waluta fiat to pieniądz emitowany przez państwo lub bank centralny, którego wartość nie wynika z wymienialności na określony towar, lecz z przepisów, zaufania i akceptacji w obrocie.

  9. wariant abonamentu

    Jeden z poziomów oferty subskrypcyjnej, określający zakres dostępnych treści, funkcji, liczbę użytkowników lub warunki korzystania z usługi.

  10. wariant trasy

    Jedna z rozpatrywanych możliwości przebiegu planowanej drogi. Warianty porównuje się między innymi pod względem kosztów, wpływu na środowisko i oddziaływania na mieszkańców.

  11. warrant

    Instrument finansowy dający jego posiadaczowi prawo do nabycia akcji na określonych warunkach, zwykle po ustalonej cenie lub po spełnieniu określonych przesłanek.

  12. warstwa

    Warstwa to oddzielny poziom obrazu lub projektu, który można niezależnie edytować, ukrywać, porządkować i łączyć z innymi elementami.

  13. warstwa koordynacyjna

    Część architektury systemu, która zarządza współpracą modeli i agentów oraz przebiegiem procesów. Łączy dostępne możliwości z konkretnymi zadaniami i kolejnością działań.

  14. warstwa orkiestracyjna

    Warstwa oprogramowania, która koordynuje działanie wielu modeli, źródeł danych i funkcji aplikacji. Może wybierać odpowiedni model, przekazywać mu zadania i łączyć wyniki.

  15. warstwa wodonośna

    Podziemna warstwa przepuszczalnych skał lub osadów, w której gromadzi się i przemieszcza woda gruntowa. Jej właściwości wpływają na ilość wody możliwej do pobrania oraz tempo jej przepływu.

  16. wartość dodana

    Wartość wytworzona przez przedsiębiorstwo lub sektor ponad wartość zużytych dóbr i usług pośrednich.

  17. wartość godziwa

    Wartość godziwa to szacunkowa cena, po której składnik aktywów można sprzedać lub zobowiązanie przenieść w uporządkowanej transakcji między uczestnikami rynku.

  18. wartość rynkowa

    Szacunkowa cena, którą można uzyskać za składnik majątku w transakcji zawartej między niezależnymi stronami działającymi na rynku.

  19. warunki handlowe

    Uzgodnienia określające zasady współpracy przy sprzedaży lub dostawie towarów, takie jak ceny, terminy, ilości i sposób rozliczenia.

  20. warunki hydrologiczne

    Stan i przebieg zjawisk związanych z występowaniem, obiegiem i dostępnością wody na określonym obszarze, między innymi opadów, topnienia śniegu, przepływów i parowania.

  21. warunki paliwowe

    Stan i rozmieszczenie materiałów roślinnych, które mogą podtrzymywać i zwiększać intensywność pożaru.

  22. warunki zabudowy

    Warunki zabudowy określają, czy i na jakich zasadach można zagospodarować konkretną działkę, zwłaszcza gdy nie obowiązuje dla niej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Potocznie decyzję w tej sprawie nazywa się wuzetką.

  23. warunkowe zobowiązanie

    Deklaracja przekazania środków lub zasobów pod warunkiem spełnienia wcześniej ustalonych kryteriów. W artykule wypłata części inwestycji zależy od osiągnięcia określonych wyników.

  24. warunkowe zwolnienie

    Zwolnienie osoby odbywającej karę pozbawienia wolności przed upływem całego orzeczonego okresu, pod określonymi warunkami.

  25. wat

    Wat (W) to jednostka mocy. Oznaczenie 20W informuje, że urządzenie lub jego układ ma moc wynoszącą 20 watów w określonych warunkach pracy.

  26. watchdog sprzętowy

    Mechanizm sprzętowy lub systemowy, który nadzoruje działanie urządzenia albo procesu i może automatycznie zrestartować system, gdy przestanie on odpowiadać.

  27. watogodzina

    Jednostka energii używana do określania, ile energii może zgromadzić lub dostarczyć akumulator.

  28. wdrażanie AI

    Proces wprowadzania systemów sztucznej inteligencji do rzeczywistych procesów, usług lub struktur organizacyjnych.

  29. wdrożenia o skali przemysłowej

    Uruchomienie technologii w warunkach rzeczywistej, wielkoskalowej działalności operacyjnej, a nie tylko na etapie demonstracji lub pilotażu.

  30. wdrożenie

    Proces wprowadzania produktu, funkcji lub rozwiązania do praktycznego użycia. Obejmuje działania potrzebne do uruchomienia go dla użytkowników.

  31. wearables

    Elektroniczne urządzenia noszone na ciele, które mogą rejestrować dane, takie jak aktywność, sen lub tętno.

  32. web scraping

    Automatyczne pobieranie danych ze stron internetowych za pomocą oprogramowania, na przykład informacji o produktach, cenach lub dostępności.

  33. webhook

    Mechanizm automatycznego powiadamiania innej usługi o zdarzeniu za pomocą żądania HTTP wysłanego pod ustalony adres.

  34. wehikuł inwestycyjny

    Struktura lub podmiot utworzony w celu gromadzenia kapitału i lokowania go w określone aktywa, projekty albo przedsiębiorstwa.

  35. wejście siłowe

    Sposób uzyskania dostępu do zamkniętego lokalu przez służby z użyciem siły, stosowany w sytuacjach uzasadnionego zagrożenia życia lub zdrowia, gdy łagodniejsze środki są niewystarczające albo niemożliwe.

  36. wejście w życie

    Wejście w życie oznacza moment, od którego przepis, decyzja lub zmiana zaczyna formalnie obowiązywać i wywoływać skutki. Data ta może zostać określona w akcie prawnym lub decyzji.

  37. wektor ataku

    Sposób lub droga, którą napastnik wykorzystuje do uzyskania nieuprawnionego dostępu do systemu, konta albo danych.

  38. wersja RC

    Wersja RC, czyli release candidate, to kandydat do finalnego wydania oprogramowania. Udostępnia się ją do ostatnich testów przed publikacją stabilnej wersji.

  39. wersja beta

    Wersja oprogramowania udostępniona do testów przed wydaniem końcowym, która może zawierać błędy, niepełne funkcje lub zmiany wymagające dalszego dopracowania.

  40. wersja zdarzeń

    Hipotetyczny przebieg wydarzeń przyjmowany roboczo na podstawie dotychczas zebranych informacji i podlegający dalszej weryfikacji.

  41. weryfikacja

    Systematyczne sprawdzanie, czy informacje, twierdzenia lub dokumenty są zgodne z dostępnymi danymi i ustalonymi kryteriami.

  42. weryfikacja dwuskładnikowa

    Metoda logowania wymagająca potwierdzenia tożsamości za pomocą dwóch niezależnych składników, na przykład hasła i kodu z aplikacji.

  43. weryfikacja faktur

    Sprawdzenie faktur pod kątem ich poprawności, zgodności z wykonanymi pracami lub dostarczonymi materiałami oraz spełnienia wymogów rozliczenia. Może być warunkiem wypłaty środków.

  44. weryfikacja faktów

    Weryfikacja faktów to sprawdzanie prawdziwości twierdzeń na podstawie wiarygodnych, możliwie niezależnych źródeł oraz dostępnych dowodów.

  45. weryfikacja studencka

    Proces potwierdzania, że użytkownik ma aktualny status studenta, zwykle na podstawie danych przekazanych przez uczelnię lub zewnętrzną usługę.

  46. weryfikacja tożsamości

    Proces potwierdzania, że osoba jest tym, za kogo się podaje, na podstawie określonych danych lub cech. W systemach cyfrowych może obejmować porównanie obrazu twarzy z wcześniej zapisanym wzorcem.

  47. weryfikacja wieku

    Proces sprawdzania, czy użytkownik osiągnął wymagany wiek, zwykle przed uzyskaniem dostępu do treści lub usług objętych ograniczeniem wiekowym.

  48. weryfikacja wieloetapowa

    Metoda potwierdzania tożsamości wykorzystująca kilka następujących po sobie lub niezależnych kontroli. Zwiększa wiarygodność wyniku, ponieważ pojedyncza kontrola nie jest jedyną podstawą decyzji.

  49. weto

    Weto prezydenta to odmowa podpisania uchwalonej ustawy i skierowanie jej do ponownego rozpatrzenia przez parlament. Jest to instrument kontroli procesu ustawodawczego.

  50. weto prezydenckie

    Odmowa podpisania ustawy przez prezydenta, skutkująca przekazaniem jej z powrotem parlamentowi do ponownego rozpatrzenia.

  51. wezwanie ambasadora

    Formalne żądanie stawienia się ambasadora w ministerstwie spraw zagranicznych państwa przyjmującego, zwykle w celu przekazania protestu lub wyjaśnień.

  52. wezwanie do uzupełnienia zabezpieczeń

    Żądanie wpłacenia dodatkowych środków lub dostarczenia aktywów zabezpieczających, gdy wartość pozycji spada poniżej wymaganego poziomu. Brak reakcji może skutkować przymusowym zamknięciem pozycji.

  53. wezwanie prawne

    Formalne żądanie podjęcia lub zaniechania określonego działania, sporządzone w związku z ochroną praw lub interesów nadawcy. Może poprzedzać wszczęcie postępowania sądowego.

  54. white-label

    Model, w którym produkt lub usługa jednej firmy jest oferowana klientom pod marką innej firmy.

  55. wiadomość zwrotna z błędem

    Wiadomość zwrotna z błędem to automatyczna informacja o nieudanej próbie dostarczenia wiadomości elektronicznej, na przykład e-maila.

  56. wiarygodne zaprzeczanie

    Strategia prowadzenia działań w sposób umożliwiający państwu lub organizacji zaprzeczanie odpowiedzialności, gdy brak bezpośrednich i rozstrzygających dowodów jej udziału.

  57. wiceminister

    Potoczna nazwa zastępcy ministra, który wykonuje powierzone mu zadania w określonym zakresie administracji rządowej.

  58. wicket

    W krykiecie wicket oznacza zarówno element bramki, jak i wyeliminowanie pałkarza. W wyniku meczu liczba wicketów może wskazywać, ilu zawodników drużyny pozostało jeszcze do wyeliminowania.

  59. widget

    Niewielki element interfejsu wyświetlany na ekranie urządzenia, który prezentuje informacje lub umożliwia szybki dostęp do wybranej funkcji aplikacji.

  60. widmowy przodek

    Hipotetyczny przedstawiciel wymarłej linii ludzkiej, której istnienie wnioskuje się na podstawie śladów w DNA, mimo braku przypisanego jej zachowanego materiału genetycznego.

  61. widoczność zagięcia

    Stopień, w jakim linia zgięcia na ekranie składanym jest dostrzegalna po jego rozłożeniu.

  62. widok wieloekranowy

    Funkcja pozwalająca jednocześnie wyświetlać kilka obrazów lub źródeł transmisji na jednym ekranie.

  63. widowisko sceniczne

    Przedstawienie artystyczne przygotowane do odbioru na scenie, wykorzystujące między innymi wykonawców, muzykę, ruch, światło lub scenografię.

  64. widżet

    Niewielki element interfejsu, który prezentuje wybrane informacje lub zapewnia szybki dostęp do określonej funkcji aplikacji albo systemu.

  65. wiec wyborczy

    Publiczne zgromadzenie organizowane w związku z kampanią wyborczą, zwykle w celu przedstawienia programu i pozyskania poparcia.

  66. wiek biologiczny

    Wiek biologiczny opisuje stan organizmu i tempo zachodzących w nim zmian, które nie zawsze odpowiadają liczbie lat od narodzin. Można go szacować na podstawie określonych zmian w DNA.

  67. wiek metrykalny

    Wiek metrykalny to liczba lat, które upłynęły od narodzin organizmu. Jest miarą czasu, a nie bezpośrednią oceną jego stanu biologicznego.

  68. wieloczynnikowa weryfikacja

    Wieloczynnikowa weryfikacja to sprawdzanie tożsamości lub uprawnień przy użyciu co najmniej dwóch niezależnych rodzajów informacji albo metod.

  69. wielokanałowość

    Strategia udostępniania powiązanych treści lub usług za pośrednictwem kilku kanałów, takich jak aplikacje, strony internetowe i materiały audio-wideo.

  70. wielokrotna weryfikacja transakcji

    Procedura wymagająca dodatkowych, niezależnych potwierdzeń przed zatwierdzeniem transakcji.

  71. wielostronna instytucja finansowa

    Instytucja utworzona i finansowana przez wiele państw, która udziela finansowania, gwarancji lub wsparcia doradczego projektom publicznym i prywatnym.

  72. wielowarstwowa ochrona

    Model bezpieczeństwa wykorzystujący kilka uzupełniających się rodzajów kontroli i zabezpieczeń, tak aby awaria jednej warstwy nie przesądzała o skuteczności całej ochrony.

  73. wielowarstwowe zabezpieczenia

    Strategia ochrony wykorzystująca kilka niezależnych warstw kontroli, takich jak aktualizacje, ograniczenia dostępu, monitoring i ochrona urządzeń.

  74. wiertnictwo kierunkowe

    Metoda wiercenia, w której tor odwiertu jest kontrolowanie odchylany od pionu, aby dotrzeć do określonej formacji lub celu pod ziemią. Umożliwia prowadzenie odwiertów po zaplanowanej trajektorii.

  75. wierzyciel

    Osoba lub podmiot uprawniony do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia, na przykład zapłaty pieniędzy.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.