Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 3511-3600
Indeks alfabetyczny
K
90 haseł
kategorie substancji kontrolowanych
Poziomy klasyfikacji substancji w amerykańskim federalnym systemie kontroli. Kategoria I obejmuje substancje o wysokim potencjale nadużywania i bez uznanego zastosowania medycznego, a kategoria III substancje o niższym ryzyku i uznanym zastosowaniu.
kaucja
Suma pieniędzy lub inne zabezpieczenie, którego złożenie może umożliwić osobie zatrzymanej opuszczenie aresztu na czas postępowania.
keirin
Konkurencja kolarstwa torowego, w której zawodnicy rywalizują w sprincie po kontrolowanym początku wyścigu.
keynote
Główna prezentacja konferencji, zwykle otwierająca wydarzenie i przedstawiająca najważniejsze zapowiedzi. Może mieć formę wystąpienia połączonego z pokazami produktów lub technologii.
kierowana bomba lotnicza
Bomba wyposażona w system naprowadzania, który pomaga skierować ją na wybrany cel naziemny.
kierowca-zapas
Osoba przewidziana do przejęcia kontroli nad pojazdem, gdy system autonomiczny nie może bezpiecznie kontynuować jazdy. Pełni funkcję zabezpieczenia działania systemu autonomicznego.
kierunek operacyjny
Wyznaczony obszar lub oś, wzdłuż której wojska prowadzą albo planują prowadzić działania.
kieszonka przyzębna
Przestrzeń między dziąsłem a powierzchnią zęba, która pogłębia się w przebiegu choroby i może gromadzić bakterie.
kilowatogodzina
Jednostka energii odpowiadająca zużyciu lub wytworzeniu mocy jednego kilowata przez godzinę. Służy do mierzenia między innymi energii pobieranej przez gospodarstwa domowe.
klasa jakości
Kategoria określająca jakość handlową jaj. W artykule wskazano klasę A, stosowaną dla jaj przeznaczonych do sprzedaży konsumentom.
klasa wagowa
Kategoria określająca masę pojedynczego jaja. Przykładowe oznaczenia to M i L, wskazujące różne przedziały wagowe.
klasa wyższa
Warstwa społeczna skupiająca osoby dysponujące znacznym majątkiem, dochodami, wpływem lub kontrolą nad ważnymi zasobami. Jej zakres i kryteria wyodrębnienia zależą od przyjętej teorii społecznej.
klaster innowacyjny
Geograficznie skoncentrowana sieć firm, uczelni, instytucji badawczych i innych podmiotów współpracujących przy tworzeniu oraz wdrażaniu innowacji.
klaster obliczeniowy
Zestaw połączonych komputerów, które współpracują przy wykonywaniu obliczeń. W tym projekcie poszczególne komputery Mac mini pełnią rolę niezależnych węzłów.
klasteryzacja
Metoda grupowania danych lub wypowiedzi według ich podobieństwa, aby wyodrębnić powiązane tematy albo wzorce.
klasyfikacja
Klasyfikacja to uporządkowana lista zawodników lub drużyn według wyników osiągniętych w zawodach albo całym cyklu.
klasyfikacja średniego czasu układania
Zestawienie zawodników oparte na średnim czasie uzyskiwanym przez nich w konkurencji układania kostki.
klaudyna-4
Białko uczestniczące w tworzeniu połączeń między sąsiednimi komórkami nabłonka jelita. W opisanym badaniu jest także receptorem, do którego przyłącza się toksyna BFT.
klauzula bezpieczeństwa
Oznaczenie określające poziom ochrony informacji oraz zasady dostępu do niej.
klauzula handlu i zrównoważonego rozwoju
Postanowienia umowy handlowej, które zobowiązują strony do ochrony środowiska i realizacji określonych celów klimatycznych.
klauzula zmiany kontroli
Postanowienie umowy lub programu wynagrodzeń określające skutki przejęcia spółki albo zmiany podmiotu sprawującego nad nią kontrolę.
klejnoty umiejętności
Elementy systemu rozwoju postaci, które zapewniają aktywne zdolności lub modyfikują działanie innych umiejętności.
kleptokracja
System rządów, w którym osoby sprawujące władzę wykorzystują zasoby publiczne dla prywatnych korzyści własnych lub swojej grupy.
kleszcz lone star
Kleszcz lone star to gatunek kleszcza rozpoznawalny po białej kropce na grzbiecie. Jego ukąszenie może wiązać się z rozwojem zespołu alfa-gal.
klient korporacyjny
Organizacja korzystająca z produktu lub usługi na potrzeby działalności gospodarczej, a nie jako indywidualny konsument. Tacy klienci często kupują dostęp na podstawie odrębnych umów lub planów.
klipper
Malware monitorujące schowek i mogące podmieniać znajdujące się w nim dane, na przykład adresy portfeli kryptowalutowych.
klub parlamentarny
Zorganizowana grupa parlamentarzystów należących zwykle do tego samego ugrupowania lub współpracujących politycznie. Klub uzgadnia stanowiska i reprezentuje je w pracach parlamentu.
klucz API
Klucz API to poufny ciąg znaków służący do uwierzytelniania aplikacji lub użytkownika podczas korzystania z interfejsu programistycznego.
klucz kryptograficzny
Wartość matematyczna używana do zabezpieczania i potwierdzania autentyczności certyfikatu. Zbyt słaby klucz może ułatwić jego podrobienie.
klucz metadanych
Klucz używany do ochrony metadanych i atrybutów zapisanych w pęku kluczy.
klucz prywatny
Poufny ciąg danych umożliwiający kontrolowanie środków zapisanych na określonym adresie kryptowalutowym, w tym ich przesyłanie. Utrata klucza może uniemożliwić dostęp do tych środków.
kluczowy wskaźnik efektywności
KPI to mierzalny wskaźnik używany do oceny realizacji określonego celu organizacji, produktu lub procesu.
know-how
Praktyczna wiedza i doświadczenie potrzebne do prowadzenia działalności lub wytwarzania produktów.
koalicja
Porozumienie co najmniej dwóch partii lub ugrupowań, które współpracują w wyborach albo przy tworzeniu i wspieraniu rządu.
koalicja mniejszościowa
Rząd, który nie dysponuje samodzielną większością w parlamencie i musi szukać poparcia innych partii przy kluczowych głosowaniach.
koalicja morska
Porozumienie kilku państw dotyczące wspólnych działań na morzu, na przykład ochrony statków, eskortowania żeglugi lub reagowania na zagrożenia militarne.
koalicja polityczna
Porozumienie lub współpraca partii albo polityków, którzy łączą siły w celu realizacji wspólnych interesów lub zwiększenia wpływu.
kod QR
Dwuwymiarowy kod graficzny, który można odczytać aparatem lub skanerem i który przechowuje między innymi adres internetowy, tekst albo dane kontaktowe.
kod bezpieczeństwa
Ciąg znaków używany do potwierdzenia uprawnienia do odblokowania urządzenia lub wykonania chronionej operacji.
kod dowodowy
Kod lub inny działający przykład pokazujący, że określony błąd można wykorzystać w praktyce.
kod lotniska
Kod lotniska to ustalony skrót identyfikujący port lotniczy w systemach transportowych, rezerwacyjnych i informacyjnych. W artykule opisano kod złożony z trzech liter.
kod przymusu
Mechanizm, w którym specjalny kod lub hasło uruchamia zamiast zwykłego odblokowania telefonu funkcję ochronną, na przykład usunięcie danych. Jego działanie zależy od konkretnego urządzenia i konfiguracji.
kodek
Algorytm lub zestaw reguł służących do kodowania i dekodowania danych, na przykład obrazu lub dźwięku. Kodek wpływa między innymi na jakość, rozmiar i sposób odtwarzania pliku.
kodeks graniczny Schengen
Unijne przepisy określające zasady przekraczania granic zewnętrznych oraz warunki prowadzenia kontroli granicznych w obszarze Schengen.
koherentne promieniowanie rentgenowskie
Promieniowanie rentgenowskie o uporządkowanych zależnościach fazowych, powstające w kontrolowanym procesie emisji.
kohezyna
Białkowy element komórki, który pomaga utrzymywać kopie chromosomów razem i organizować DNA w jądrze.
koktajl Mołotowa
Improwizowany środek zapalający wykonany zwykle z łatwopalnej cieczy umieszczonej w naczyniu, którego użycie może spowodować pożar i zagrożenie dla ludzi.
kolczatka drogowa
Przenośna zapora z ostrymi kolcami, którą służby rozkładają na jezdni, aby uszkodzić opony i ograniczyć możliwość dalszej jazdy.
kolej dużych prędkości
Sieć kolejowa przeznaczona do szybkich połączeń między miastami.
kolekcja
Uporządkowany zbiór dzieł lub innych obiektów gromadzonych według określonego klucza, na przykład przez osobę, rodzinę albo instytucję. W sztuce kolekcja może odzwierciedlać zainteresowania i wybory jej właściciela.
kolekcjonerska gra karciana
Gra karciana, w której gracze wykorzystują zestawy kart, często zbieranych, wymienianych i rozwijanych przez zakup kolejnych pakietów.
kolizja kątowa
Zderzenie pojazdów, których kierunki ruchu przecinają się pod kątem. Do takich zdarzeń może dochodzić między innymi na skrzyżowaniach.
kolonia karna
Zakład penitencjarny przeznaczony do wykonywania kary pozbawienia wolności, określany tak zwłaszcza w systemach prawnych państw byłego ZSRR.
koma
Koma to rozmyta otoczka gazu i pyłu wokół aktywnego jądra komety, widoczna jako mglista plama.
kombinacja
Sekwencja następujących po sobie ataków lub innych działań wykonywanych w określonej kolejności. W bijatykach może prowadzić do serii ciosów, wybicia przeciwnika lub dodatkowego ataku.
komenda deweloperska
Specjalna komenda wpisywana w konsoli gry, która może zmieniać działanie rozgrywki, w tym uruchamiać funkcje traktowane jako oszustwa.
komercjalizacja
Komercjalizacja to proces przekształcania technologii lub wyników prac badawczych w produkt albo usługę oferowaną na rynku. Obejmuje między innymi dopracowanie rozwiązania, uzyskanie wymaganych zezwoleń i przygotowanie produkcji.
komercjalizacja wyników badań
Proces przekształcania rezultatów badań naukowych w rozwiązania wykorzystywane gospodarczo, na przykład produkty, usługi lub technologie. Może obejmować ich wdrożenie, sprzedaż albo udostępnienie przedsiębiorcom.
komercyjna opłacalność
Stan, w którym działalność może przynosić ekonomicznie uzasadnione wyniki dzięki sprzedaży produktu lub usługi. W tym artykule chodzi o możliwość opłacalnej sprzedaży energii z elektrowni fuzji.
komercyjne oprogramowanie szpiegowskie
Zaawansowane narzędzia służące do atakowania konkretnych osób i ich urządzeń. Są trudniejsze do wykrycia niż typowa działalność cyberprzestępcza.
komercyjny wzrost
Rozwój organizacji ukierunkowany na zwiększanie skali działalności gospodarczej, przychodów lub liczby klientów.
komisja sejmowa
Organ wewnętrzny Sejmu powołany do rozpatrywania określonych spraw, analizowania materiałów oraz przygotowywania stanowisk lub projektów.
komisja wyjaśniająca
Zespół powołany do zbadania określonych zarzutów lub zdarzeń, zebrania informacji i sformułowania ustaleń. Jego kompetencje zależą od instytucji, która go ustanowiła.
komisja śledcza
Parlamentarny organ powoływany do zbadania określonej sprawy o znaczeniu publicznym. Komisja analizuje dokumenty i przesłuchuje osoby w ramach swoich uprawnień.
komitet monitorujący dane
Niezależny zespół oceniający napływające wyniki badania klinicznego, w tym jego skuteczność i bezpieczeństwo.
komitet polityczny
Wewnętrzny organ partii politycznej, którego kompetencje określa statut. Może podejmować decyzje dotyczące działalności ugrupowania i jego członków.
kompas słoneczny
Mechanizm nawigacyjny wykorzystujący położenie Słońca do określania kierunku.
kompatybilność aplikacji
Zdolność różnych aplikacji lub systemów do współpracy i prawidłowej wymiany danych bez konieczności ich gruntownej przebudowy.
kompetencje cyfrowe
Umiejętności pozwalające korzystać z technologii cyfrowych, internetu, edukacji i usług publicznych.
kompetencje federalne
Zakres uprawnień rządu federalnego do stanowienia prawa, zarządzania zasobami i podejmowania decyzji w sprawach należących do władz centralnych państwa federalnego.
kompetencje państwowe
Kompetencje państwowe to uprawnienia przyznane organom państwa do podejmowania decyzji i wykonywania określonych funkcji publicznych. Ich zakres wynika z prawa i podziału zadań między instytucjami.
kompilacja
Kompilacja to konkretna, identyfikowalna wersja programu lub systemu utworzona na etapie procesu wytwarzania oprogramowania. Numer kompilacji pozwala odróżnić poszczególne wydania, także wtedy, gdy mają podobne nazwy.
kompilacja Just-In-Time
Technika tworzenia lub optymalizowania kodu podczas działania programu, zamiast przygotowania całego kodu przed uruchomieniem.
komplementarne sekwencje
Sekwencje DNA, których zasady mogą łączyć się według określonej reguły: adenina z tyminą, a cytozyna z guaniną.
kompozyt
Materiał złożony z co najmniej dwóch różnych składników, zwykle wzmacniających włókien oraz spajającej je osnowy. Łączy właściwości poszczególnych składników, na przykład małą masę i wysoką wytrzymałość.
kompresja danych
Kompresja danych to zmniejszanie objętości plików lub innych informacji za pomocą odpowiednich algorytmów, aby zajmowały mniej miejsca lub szybciej się przesyłały.
kompromitacja
Naruszenie bezpieczeństwa urządzenia, systemu, konta lub danych, które prowadzi do utraty kontroli, poufności albo zaufania do danego zasobu.
kompulsywne użycie
Kompulsywne użycie to trudny do kontrolowania, powtarzalny sposób korzystania z usługi lub urządzenia mimo negatywnych skutków.
komunikacja P2P
Model komunikacji, w którym urządzenia łączą się bez centralnego serwera pośredniczącego.
komunikacja międzyplatformowa
Wymiana danych lub wiadomości między urządzeniami albo aplikacjami działającymi na różnych platformach technologicznych, na przykład iOS i Androidzie.
komunikat kontrolny
Materiał porównawczy niezwiązany bezpośrednio z testowanym zagadnieniem, używany do oceny, czy badane komunikaty działają silniej.
komórki dendrytyczne
Komórki układu odpornościowego, które przekazują innym komórkom informacje o zagrożeniu i pomagają uruchomić odpowiedź immunologiczną.
komórki grzebienia nerwowego
Komórki zarodkowe, z których powstają między innymi komórki barwnikowe oraz wybrane inne typy komórek.
komórki macierzyste
Komórki, z których można uzyskać inne typy komórek, w tym komórki tworzące tkanki takie jak tkanka mózgowa.
komórki satelitarne
Komórki znajdujące się przy włóknach mięśniowych, które po aktywacji mogą się namnażać i uczestniczyć w odtwarzaniu uszkodzonej tkanki.
koncentracja przychodów
Sytuacja, w której znaczna część przychodów przedsiębiorstwa pochodzi z niewielkiej liczby rynków, klientów, partnerów lub produktów. Zwiększa to zależność firmy od tych źródeł.
koncentracja władzy
Sytuacja, w której decyzje i wpływ na funkcjonowanie instytucji lub społeczeństwa skupiają się w rękach niewielkiej grupy osób, organizacji albo podmiotów.
koncern
Koncern to duża grupa przedsiębiorstw powiązanych własnością, zarządzaniem lub kontrolą gospodarczą. Poszczególne podmioty mogą działać w różnych częściach tego samego sektora.
kondensaty biomolekularne
Bezbłonowe skupiska biomolekuł, takich jak białka, DNA i RNA, powstające w komórkach wskutek ich wzajemnych oddziaływań.
kondygnacja podziemna
Część budynku znajdująca się całkowicie lub częściowo poniżej poziomu terenu, przeznaczona do określonych funkcji użytkowych lub technicznych.