Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 3601-3690
Indeks alfabetyczny
O
90 haseł
opinia doradcza
Stanowisko sądu międzynarodowego dotyczące wykładni prawa, które nie jest wyrokiem rozstrzygającym konkretny spór między stronami.
opinia publiczna
Zbiorowe przekonania, oceny i nastroje społeczne dotyczące określonej sprawy lub wydarzenia.
opodatkowanie napiwków
Zasady, według których napiwki są uwzględniane przy obliczaniu podatku, w tym określenie, czy i w jakiej wysokości podlegają opodatkowaniu.
opodatkowanie ryczałtowe
Forma rozliczania podatku, w której należność oblicza się zasadniczo od przychodu, bez pomniejszania go o większość kosztów jego uzyskania.
opona run flat
Opona run flat ma konstrukcję umożliwiającą kontynuowanie jazdy po utracie ciśnienia, ale tylko przez określony dystans, z ograniczoną prędkością i w określonych warunkach. Nie zastępuje w pełni prawidłowo napompowanej opony.
oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe
Zdolność mikroorganizmów do przetrwania działania leków lub innych substancji zwalczających drobnoustroje. Jej rozprzestrzenianie może utrudniać leczenie zakażeń.
oprogramowanie
Zestaw programów, instrukcji i danych, które sterują działaniem urządzenia lub umożliwiają wykonywanie określonych zadań.
oprogramowanie beta
Testowa wersja systemu udostępniana przed premierą finalnej edycji. Może zawierać błędy i nieukończone funkcje.
oprogramowanie szpiegowskie
Oprogramowanie szpiegowskie to złośliwy program, który potajemnie monitoruje aktywność użytkownika lub urządzenia i może gromadzić informacje bez jego świadomej zgody.
oprogramowanie układowe
Specjalistyczne oprogramowanie zapisane w urządzeniu, które steruje jego podstawowym działaniem. W routerach odpowiada między innymi za obsługę połączeń i ustawień sieciowych.
optymalizacja
Proces modyfikowania gry lub jej elementów w celu poprawy wydajności, stabilności albo wykorzystania zasobów przy zachowaniu wymaganej jakości.
optymalizacja ewolucyjna
Metoda wielokrotnego tworzenia i modyfikowania wariantów rozwiązania, aby sprawdzić, które najlepiej spełniają określony cel.
opuszka węchowa
Struktura układu nerwowego uczestnicząca we wstępnym przetwarzaniu informacji pochodzących z receptorów węchowych i przekazywaniu ich do dalszych obszarów mózgu.
opór powietrza
Siła działająca przeciwnie do ruchu pojazdu podczas przemieszczania się przez powietrze.
opór techniczny
Poziom cenowy lub punkt na wykresie, przy którym wzrost wartości instrumentu może napotkać zwiększoną presję sprzedaży. Jego przełamanie bywa interpretowane jako sygnał możliwej kontynuacji wzrostów.
opóźnienie
Czas, który upływa między wysłaniem żądania a otrzymaniem odpowiedzi przez użytkownika lub system.
opóźnienie opróżniania żołądka
Opóźnienie opróżniania żołądka oznacza wolniejsze przemieszczanie się jego zawartości do jelita cienkiego. Może powodować dłuższe uczucie sytości i utrudniać przyjęcie odpowiedniej ilości pożywienia.
opłata importowa
Opłata importowa to należność związana z przywozem towaru z zagranicy. Może obejmować cło oraz inne opłaty pobierane w ramach procedur importowych.
opłata koncesyjna
Obowiązkowa opłata związana z uzyskaniem lub posiadaniem koncesji na prowadzenie określonej działalności gospodarczej.
opłata legalizacyjna
Opłata nakładana w procedurze legalizacji określonych robót lub obiektu budowlanego wykonanych bez wymaganych formalności albo z ich naruszeniem. Jej wysokość jest ustalana według zasad określonych w prawie budowlanym i może być znaczna.
opłata nadzorowa
Opłata nadzorowa to należność pobierana od określonych podmiotów na finansowanie wykonywania zadań organu nadzoru. Jej wysokość i sposób pobierania powinny wynikać z przepisów.
opłata rozwojowa
Stała płatność dla producenta za rozpoczęcie pracy nad projektem. W tym przypadku ma być wypłacana w różnych kwotach zależnie od postępów prac nad scenariuszem i projektem.
opłata tranzytowa
Należność pobierana za możliwość przewozu towarów lub korzystania z określonego szlaku transportowego przez terytorium albo obszar kontrolowany przez daną stronę.
opłata za wcześniejsze rozwiązanie
Należność przewidziana w umowie za zakończenie jej przed upływem uzgodnionego okresu. Jej wysokość i sposób rozliczenia powinny wynikać z warunków umowy.
opłaty nadzorcze
Opłaty pobierane od podmiotów podlegających nadzorowi, przeznaczone na finansowanie działań organu nadzorczego.
orbita
Tor ruchu obiektu wokół ciała niebieskiego, utrzymywany głównie dzięki działaniu grawitacji.
orbita Ziemi
Tor ruchu obiektu wokół Ziemi wyznaczany przede wszystkim przez jej przyciąganie grawitacyjne.
orbitalna chmura obliczeniowa
Orbitalna chmura obliczeniowa to infrastruktura obliczeniowa umieszczona na satelitach lub innych urządzeniach działających na orbicie, udostępniająca zasoby do przetwarzania danych.
orbiter wahadłowca kosmicznego
Główny pojazd wahadłowca kosmicznego, przeznaczony do przewożenia załogi i ładunku. Enterprise był egzemplarzem testowym, który nie został przystosowany do lotów orbitalnych.
ordynacja wyborcza
Zespół przepisów regulujących organizację wyborów, sposób uzyskiwania mandatów oraz wybrane zasady ich trwania i wygaśnięcia.
organ administracyjny
Podmiot wykonujący zadania administracji publicznej i uprawniony do podejmowania działań lub wydawania rozstrzygnięć na podstawie prawa.
organizacja humanitarna
Organizacja niosąca pomoc osobom dotkniętym kryzysami, konfliktami, katastrofami lub innymi trudnymi warunkami życia.
organizacja lobbingowa
Podmiot, który reprezentuje interesy określonej grupy i próbuje wpływać na decyzje organów publicznych. Może przedstawiać stanowiska, analizy lub propozycje zmian prawa.
organizacja non profit
Organizacja non profit działa przede wszystkim dla określonego celu społecznego, kulturalnego lub publicznego, a nie dla wypłacania zysku właścicielom.
organizacja ruchu
Sposób ustalenia zasad i warunków poruszania się po drodze, obejmujący między innymi oznakowanie, sygnalizację i wyznaczenie pasów ruchu.
organizacja terrorystyczna
Zorganizowana grupa, której przypisuje się stosowanie lub planowanie przemocy w celu wywołania zastraszenia i osiągnięcia celów politycznych, ideologicznych lub religijnych.
organizacja trójwymiarowa genomu
Sposób, w jaki DNA jest przestrzennie składane i rozmieszczane w jądrze komórkowym. Taki układ wpływa na to, które geny mogą być aktywne.
organizacja turystyczna
Instytucja lub zrzeszenie zajmujące się wspieraniem, promocją albo koordynacją rozwoju turystyki na określonym obszarze.
organoid mózgowy
Trójwymiarowy model zbudowany z komórek, który odtwarza wybrane cechy rozwoju ludzkiej tkanki mózgowej. Nie jest całym mózgiem i nie ma jego złożonych funkcji.
organy centralne
Najważniejsze instytucje władzy państwowej działające na poziomie całego państwa, a nie wyłącznie na poziomie regionalnym lub lokalnym.
organy wyborcze
Instytucje odpowiedzialne za przygotowanie, przeprowadzenie i kontrolowanie wyborów. Mogą między innymi rejestrować kandydatów, nadzorować głosowanie i ogłaszać wyniki.
organy ścigania
Instytucje publiczne uprawnione do wykrywania przestępstw, prowadzenia lub nadzorowania postępowań oraz ścigania ich sprawców.
orkiestracja
Automatyczne zarządzanie cyklem życia wielu kontenerów lub usług, w tym ich uruchamianiem, łączeniem i skalowaniem.
orkiestracja procesów IT
Koordynowanie wielu zadań, systemów lub usług informatycznych tak, aby realizowały określony proces w ustalonej kolejności.
orkiestracja zadań inferencyjnych
Automatyczne koordynowanie wykonywania zadań inferencyjnych oraz przydzielania im odpowiednich zasobów obliczeniowych.
ortosomnia
Nadmierne skupienie na wynikach urządzeń monitorujących sen, które może zwiększać lęk mimo dobrego samopoczucia po przebudzeniu.
orzeczenie
Orzeczenie to formalne rozstrzygnięcie sądu lub innego uprawnionego organu w konkretnej sprawie. Określa ono wynik postępowania i może wywoływać skutki prawne dla jego adresatów.
orzecznictwo
Ogół orzeczeń sądowych oraz ukształtowanych na ich podstawie sposobów rozumienia i stosowania prawa w określonych sprawach.
orzecznictwo precedensowe
Orzecznictwo precedensowe opiera się na rozstrzygnięciach wcześniejszych spraw, które mogą wpływać na późniejsze decyzje.
orzekanie
Formalne rozstrzyganie spraw przez uprawniony sąd lub inny organ na podstawie prawa i ustalonego postępowania.
osiadanie terenu
Obniżanie się powierzchni terenu wywołane zmianami objętości lub ułożenia materiału pod powierzchnią. W obszarach intensywnego pompowania wód podziemnych może wynikać z zagęszczania osadów.
oskarżony
W polskim postępowaniu karnym oskarżony to osoba, przeciwko której wniesiono do sądu oskarżenie. Samo użycie tego określenia w relacji medialnej nie przesądza o winie.
oskarżyciel posiłkowy
Pokrzywdzony, który w postępowaniu karnym występuje obok prokuratora i wspiera oskarżenie. Może przedstawiać stanowisko, składać wnioski i uczestniczyć w czynnościach procesowych.
osnowa
Ciągła faza materiału kompozytowego, w której rozmieszczone są elementy wzmacniające, takie jak włókna. Wiąże te elementy, nadaje wyrobowi kształt i pomaga przenosić obciążenia.
osoba fizyczna
Człowiek jako podmiot praw i obowiązków, w odróżnieniu od jednostki organizacyjnej posiadającej osobowość prawną.
osoba nieletnia
Osoba, która nie osiągnęła pełnoletności lub której sytuacja prawna podlega szczególnym regulacjom ze względu na wiek.
osoba o ograniczonej mobilności
Osoba, której poruszanie się jest utrudnione lub wymaga dodatkowej pomocy, na przykład z powodu wieku, niepełnosprawności, choroby albo czasowego urazu.
osoba podejrzana
Osoba, wobec której istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa, ale której nie przedstawiono formalnie zarzutów. Jest to status odmienny od statusu podejrzanego.
osoba pokrzywdzona
Określenie osoby, która poniosła krzywdę lub szkodę w związku z określonym zdarzeniem. W kontekście prawnym może również oznaczać osobę mającą formalny status procesowy, zależnie od sprawy.
osoba poszukiwana
Osoba, której miejsce pobytu ustalają uprawnione służby w związku z potrzebą wykonania czynności przewidzianych prawem, takich jak zatrzymanie lub doprowadzenie.
osoba prawna
Jednostka organizacyjna, której przepisy przyznają osobowość prawną, dzięki czemu może mieć własne prawa i obowiązki.
osoba wewnętrznie przesiedlona
Osoba zmuszona do opuszczenia domu z powodu konfliktu, przemocy lub katastrofy, ale pozostająca w granicach własnego kraju.
osobliwość
Hipotetyczny obszar, w którym materia zostaje ściśnięta do punktu o nieskończonej gęstości.
osobnik
Osobnik to pojedynczy przedstawiciel określonego gatunku, populacji lub innej grupy organizmów.
osoby w wieku produkcyjnym
Osoby należące do grupy wieku uznawanej w danym systemie statystycznym za typową dla aktywności zawodowej.
ossuarium
Miejsce, w którym złożono ludzkie szczątki kostne, często po przeniesieniu ich z wcześniejszych pochówków.
ostry zespół wieńcowy
Określenie używane przy nagłych objawach sugerujących niedokrwienie serca, w tym przy podejrzeniu zawału.
ostrzał sojuszniczy
Ostrzał sojuszniczy oznacza możliwość zranienia lub pokonania członków własnego zespołu. W aktualizacji można włączyć tę opcję podczas gry kooperacyjnej.
ostrzeżenie meteorologiczne pierwszego stopnia
Oficjalny komunikat o prognozowanym niebezpiecznym zjawisku pogodowym o poziomie zagrożenia oznaczonym jako pierwszy stopień.
ostrzeżenie w ramce
Wyróżniona informacja na etykiecie leku, wskazująca na poważne ryzyko związane z jego stosowaniem.
ostrzeżenie zdrowotne
Krótki komunikat informujący o możliwych skutkach zdrowotnych korzystania z danego produktu lub usługi.
osuwisko
Gwałtowne lub stopniowe przemieszczenie mas ziemi, skał albo zwietrzeliny po stoku pod wpływem grawitacji. Może niszczyć obiekty i zagrażać ludziom.
oszustwo na dużą skalę
Określenie podejrzenia oszustwa dotyczącego znacznej wartości, rozmiaru lub liczby działań, ocenianego w ramach postępowania karnego.
oszustwo reklamowe
Praktyki polegające na sztucznym generowaniu wyświetleń, kliknięć lub innych zdarzeń reklamowych w celu wyłudzenia wynagrodzenia albo zafałszowania wyników kampanii.
oszustwo tożsamości
Przestępne wykorzystanie cudzych danych lub tożsamości w celu wprowadzenia w błąd, uzyskania korzyści albo wykonania czynności w imieniu innej osoby.
osłona termiczna
Element pojazdu kosmicznego chroniący jego konstrukcję przed bardzo wysoką temperaturą podczas przejścia przez atmosferę.
otulina
Otulina to obszar przylegający lub położony w pobliżu obszaru chronionego, wyznaczony w celu ograniczania zagrożeń zewnętrznych dla jego przyrody.
otwarcie weekendowe
Wpływy ze sprzedaży biletów osiągnięte przez film w pierwszych dniach jego obecności w kinach, zazwyczaj podczas pierwszego weekendu.
otwarte praktyki
Sposoby organizowania pracy, które wpływają na dostęp do informacji, udział różnych osób oraz podział praw do podejmowania decyzji.
otwarte wagi
Parametry wytrenowanego modelu AI udostępnione publicznie, zwykle do pobrania i wykorzystania. Ich dostępność nie musi oznaczać udostępnienia kodu źródłowego ani danych treningowych.
otwarte wagi modelu
Parametry modelu udostępnione użytkownikom do pobrania i uruchamiania na własnej infrastrukturze. Nie muszą obejmować kodu treningowego ani danych użytych do nauki.
otwarty model wagowy
Model AI, którego wytrenowane wagi są publicznie udostępnione, co pozwala innym podmiotom na jego uruchamianie lub dalsze dostosowywanie.
otępienie z ciałami Lewy'ego
Choroba neurodegeneracyjna związana z odkładaniem się w neuronach nieprawidłowych skupisk białka alfa synukleiny. Może powodować zaburzenia poznawcze, omamy wzrokowe i objawy ruchowe przypominające chorobę Parkinsona.
outsourcing procesów biznesowych
Model organizacji pracy, w którym przedsiębiorstwo powierza zewnętrznej firmie wykonywanie wybranych procesów biznesowych, na przykład obsługi klienta, księgowości lub przetwarzania danych.
over
Over to seria sześciu prawidłowych dostaw piłki wykonanych przez jednego bowlera. Liczba overów określa limit części meczu, w której jedna drużyna odbija piłkę.
owigery
Wyspecjalizowane odnóża, za pomocą których samce pająków morskich zbierają jaja i przenoszą je na swoim ciele.
owulacja
Owulacja to moment uwolnienia komórki jajowej z jajnika. Domowe testy hormonalne mogą pomóc wskazać, kiedy prawdopodobnie do niej dochodzi.
oznakowanie pochodzenia produktów
Informacja wskazująca kraj lub inne miejsce pochodzenia produktu. Jej celem jest umożliwienie konsumentowi poznania źródła żywności przed zakupem lub spożyciem.
oś mózg serce
Określenie opisujące wzajemne powiązania między procesami zachodzącymi w układzie nerwowym i sercu, zwłaszcza w reakcji na stres.
ośrodek analityczny
Instytucja lub zespół prowadzący badania i przygotowujący analizy dotyczące określonych problemów, często publicznych, gospodarczych lub międzynarodowych.