Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5847
- Widoczny zakres
- 271-360
Indeks alfabetyczny
D
19 haseł
Dolby Vision
Technologia obrazu HDR, która rozszerza zakres jasności i pozwala wyświetlać bardziej szczegółowe oraz realistyczne sceny na kompatybilnych urządzeniach.
Dolny Basen
Dolna część systemu rzecznego Kolorado, położona poniżej jego górnego biegu. W artykule określenie to odnosi się do grupy stanów obejmującej Kalifornię, Arizonę i Nevadę.
Dopasowanie trim-to-fit
Konstrukcja maty uniwersalnej z zaznaczonymi liniami, według których można ją przyciąć do podłogi konkretnego samochodu.
Dopłata do składki ubezpieczeniowej
Część kosztu ubezpieczenia pokrywana ze środków publicznych. W opisywanym systemie dopłata wynosi 65 proc.
Doustne antykoagulanty niebędące antagonistami witaminy K
Grupa doustnych leków przeciwkrzepliwych stosowanych między innymi w celu ograniczenia ryzyka udaru u osób z migotaniem przedsionków.
Doświadczenia niecodzienne
Nietypowe przeżycia, percepcje lub zdarzenia, którym ludzie mogą przypisywać znaczenie religijne, duchowe, paranormalne albo patologiczne.
Drenowanie API
Nadużycie usługi API w celu zużycia przypisanych do konta limitów, kredytów lub środków.
Drone metal
Odmiana muzyki metalowej oparta na długich, powtarzalnych i często bardzo ciężkich brzmieniach.
Drzwi typu coach
Drzwi otwierane przeciwnie do kierunku typowego dla większości samochodów, z zawiasami umieszczonymi z tyłu.
Dual listing
Dual listing oznacza notowanie akcji tej samej spółki na dwóch giełdach. Revolut analizuje taki wariant dla Londynu i Nowego Jorku.
Duma Państwowa
Duma Państwowa to izba niższa rosyjskiego parlamentu. W wyborach do niej obywatele wybierają deputowanych.
Dynamika wapniowa
Dynamika wapniowa opisuje zmiany stężenia jonów wapnia w komórkach i ich czasowy przebieg.
Dyrektywa o Usługach Cyfrowych
Unijny akt prawny ustanawiający obowiązki platform i innych usług cyfrowych, między innymi w zakresie przejrzystości, zarządzania ryzykiem i ochrony użytkowników.
Dyspersja rynkowa
Dyspersja opisuje skalę różnic w zachowaniu poszczególnych spółek lub sektorów. Jest wysoka, gdy część rynku mocno rośnie, a inna część jednocześnie traci.
Dysze zimnego gazu
Układ wykorzystujący wypływ sprężonego gazu do wytwarzania ciągu i sterowania ruchem.
Dywergencja genetyczna
Stopień różnicy w materiale genetycznym między populacjami lub gatunkami. Duża dywergencja może wskazywać na odrębną linię ewolucyjną.
Dług medyczny
Zobowiązanie powstałe w związku z rachunkami za leczenie lub usługi medyczne, które pacjent spłaca w czasie.
Długi ogon sprzedażowy
Określenie strategii lub modelu biznesowego opartego na wielu produktach, które mogą długo generować przychody, nawet jeśli żaden z nich nie jest wielkim hitem.
Długi rozstaw osi
Wydłużenie odległości między przednią i tylną osią samochodu. W vanie pozwala zwykle zwiększyć długość przestrzeni użytkowej.
E
44 haseł
E-KDSS
System zawieszenia stosowany w terenowej wersji GR Sport, który według Toyoty ma zapewniać większe możliwości poza utwardzonymi drogami.
EBIT
EBIT to zysk operacyjny przed uwzględnieniem kosztów finansowych i podatku dochodowego. Wskaźnik pokazuje wynik podstawowej działalności przedsiębiorstwa.
EBITDA
Wynik finansowy przed odliczeniem kosztów odsetek, podatku dochodowego oraz amortyzacji. Wskaźnik służy do oceny działalności operacyjnej przedsiębiorstwa niezależnie od jego finansowania i polityki amortyzacyjnej.
EDA
Oprogramowanie do automatyzacji projektowania elektroniki, wykorzystywane między innymi przy tworzeniu i sprawdzaniu układów scalonych.
EHR
Elektroniczny system dokumentacji medycznej, służący do gromadzenia i zarządzania informacjami o pacjencie oraz jego opiece zdrowotnej.
EKG
Badanie rejestrujące elektryczną aktywność serca za pomocą elektrod umieszczonych na ciele. Służy między innymi do oceny rytmu i przewodzenia impulsów w sercu.
EKR
Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy to europejskie ugrupowanie polityczne skupiające partie o profilu konserwatywnym i reformatorskim.
ERA+
Wskaźnik oceniający skuteczność miotacza przez porównanie jego ERA ze średnią ligową, z uwzględnieniem m.in. warunków stadionu. Wynik 100 oznacza poziom średniej ligowej, a wyższy wynik jest lepszy.
ERA5
ERA5 to zbiór danych meteorologicznych odtwarzający stan atmosfery na podstawie obserwacji i modeli. Służy do analizowania warunków atmosferycznych w czasie i przestrzeni.
ETP
ETP to notowany na giełdzie produkt inwestycyjny, którego wartość może być powiązana z indeksem, aktywem lub innym instrumentem. Do tej grupy zalicza się między innymi ETF, ETN i ETC.
ETS2
ETS2 to planowany unijny system handlu emisjami obejmujący emisje związane z transportem i budownictwem. Jego ostateczny kształt i termin uruchomienia zależą od ustaleń na poziomie Unii Europejskiej.
EU ETS
EU ETS to unijny system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Ustala limit emisji dla objętych nim instalacji, a uprawnienia można kupować i sprzedawać.
EXIF
Informacje techniczne zapisane w pliku obrazu, które mogą zawierać między innymi dane o lokalizacji.
Early Access
Model udostępniania gry przed jej ukończeniem, w którym gracze mogą ją kupić, testować i przekazywać twórcom opinie podczas dalszych prac.
Edycja komentarzy
Możliwość zmiany treści komentarza po jego opublikowaniu, dostępna przez określony czas i podlegająca zasadom danej platformy.
Efekt Lensego-Thirringa
Zjawisko, w którym obracający się masywny obiekt wpływa na otaczającą go czasoprzestrzeń i wprawia ją w ruch.
Efekty wizualne
Elementy obrazu tworzone lub modyfikowane cyfrowo na etapie postprodukcji. W serialach mogą wymagać dodatkowego czasu na przygotowanie i dopracowanie.
Ekstremalna czarna dziura
Teoretyczna czarna dziura znajdująca się na granicy między oddziaływaniem grawitacyjnym a jej ładunkiem lub obrotem. Ma zerową grawitację powierzchniową, a więc także zerową temperaturę Hawkinga.
Ekwiwalent CO2
Wspólna miara wpływu różnych gazów cieplarnianych, wyrażona jako ilość dwutlenku węgla o podobnym działaniu ocieplającym.
El Clasico
Mecz FC Barcelony z Realem Madryt, jedno z najbardziej rozpoznawalnych spotkań w światowym futbolu.
El Niño
Okresowe ocieplenie powierzchniowych wód tropikalnego Pacyfiku, które wpływa na cyrkulację atmosferyczną i pogodę w wielu regionach świata.
Electron
Popularna platforma do tworzenia aplikacji desktopowych na bazie technologii internetowych.
Elektroencefalografia
Metoda rejestrowania aktywności elektrycznej mózgu za pomocą elektrod umieszczonych na głowie. W projekcie EEG pozwalało śledzić odpowiedzi na poziomie milisekund podczas czytania zdań.
Elektromobilność
Obszar związany z wykorzystaniem pojazdów napędzanych energią elektryczną oraz rozwojem rozwiązań wspierających taki transport.
Elektroniczna jednostka sterująca
Moduł elektroniczny, który kontroluje określone funkcje pojazdu. W tym przypadku ECU zarządza między innymi ograniczaniem poziomu naładowania baterii.
Elektrownia w cyklu kombinowanym
Elektrownia gazowa, która wykorzystuje zarówno turbinę gazową, jak i ciepło odpadowe do napędzania dodatkowej turbiny.
Emisja wymuszona
Proces, w którym oddziaływanie z promieniowaniem skłania elektrony do przejścia w kierunku wcześniejszego stanu energetycznego.
Emisje gazów cieplarnianych
Uwalnianie do atmosfery gazów, które zatrzymują część ciepła i przyczyniają się do ocieplania klimatu.
Emisje wbudowane
Emisje powstające podczas wydobycia surowców, produkcji materiałów, budowy i utrzymania infrastruktury.
Endangerment Finding
Ustalenie w amerykańskim prawie środowiskowym, że dane zanieczyszczenie zagraża zdrowiu publicznemu lub dobrostanowi, co może uzasadniać działania regulacyjne.
Endotermia
Zdolność organizmu do regulowania temperatury ciała przede wszystkim dzięki ciepłu wytwarzanemu przez metabolizm.
Energia ciemna
Nazwa hipotetycznego składnika związana z obserwowanym przyspieszaniem rozszerzania się Wszechświata.
Enterokoki
Enterokoki to bakterie, których wykrycie w wodzie może wskazywać na jej zanieczyszczenie mikrobiologiczne. W komunikacie sanitarnym ich obecność jest powodem zakazu używania wody do celów spożywczych i higienicznych.
Environmental taxes
Environmental taxes to kategoria statystyczna obejmująca podatki i opłaty związane z ochroną środowiska. Może łączyć różne obciążenia, dlatego nie pokazuje osobno kosztów EU ETS.
Epoka przedindustrialna
Epoka przedindustrialna to umowny okres odniesienia sprzed szerokiego rozwoju przemysłu i masowego spalania paliw kopalnych, używany do porównywania zmian średniej temperatury globalnej.
EtherHiding
Technika ukrywania złośliwego kodu lub konfiguracji w smart contractach blockchaina. Pozwala zmieniać pobierane dane bez modyfikowania skryptu umieszczonego na zaatakowanej stronie.
Eugenol
Główny bioaktywny składnik olejku goździkowego, któremu w badaniu przypisano działanie roztoczobójcze.
Eukarionty
Organizmy, których komórki mają jądro komórkowe oraz organella otoczone błonami. Należą do nich między innymi ameby, glony, rośliny i zwierzęta.
Eurokorpus
Wielonarodowe dowództwo wojskowe państw europejskich, zdolne do planowania i kierowania operacjami międzynarodowymi. Jest wykorzystywane w ramach współpracy europejskiej i transatlantyckiej.
Europejska Służba Działań Zewnętrznych
Służba dyplomatyczna Unii Europejskiej, która wspiera realizację wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE.
Europejski Bank Centralny
Instytucja Unii Europejskiej odpowiedzialna za politykę pieniężną strefy euro, w tym za utrzymywanie stabilności cen.
Europejski Instrument na rzecz Pokoju
Pozabudżetowy mechanizm finansowany przez państwa członkowskie UE. Służy między innymi do częściowego zwracania państwom kosztów uzbrojenia przekazywanego partnerom.
Europejski Obszar Gospodarczy
Obszar obejmujący państwa Unii Europejskiej oraz Islandię, Liechtenstein i Norwegię, które uczestniczą w jednolitym rynku europejskim.
Europejski system handlu uprawnieniami do emisji
Europejski system handlu uprawnieniami do emisji, określany jako ETS, ogranicza łączną pulę dozwolonych emisji i pozwala podmiotom objętym systemem kupować oraz sprzedawać uprawnienia.
F
27 haseł
FETUA-3
FETUA-3 to białko znalezione we krwi zachodniego grzechotnika diamentowego, które może wiązać i hamować część toksyn jadu.
FL95
Oznaczenie poziomu lotu odpowiadającego w przybliżeniu wysokości 3 kilometrów w warunkach opisanych w komunikacie.
FOB ARA
Sposób wyceny produktu dostarczanego na statek w obszarze ARA, obejmującym porty Amsterdamu, Rotterdamu i Antwerpii. Po załadunku dalszy transport i ryzyko ponosi kupujący.
FOIA
Amerykański mechanizm prawny umożliwiający wnioskowanie o udostępnienie określonych dokumentów i informacji posiadanych przez instytucje publiczne, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.
FOMO
Skrót od angielskiego fear of missing out, oznaczający obawę, że ominie nas atrakcyjne lub ważne wydarzenie. Może skłaniać do szybkiego zakupu biletu albo udziału w wydarzeniu.
FSD
Nazwa pakietu i oprogramowania Tesli związanego z zaawansowanymi funkcjami wspomagania jazdy oraz obietnicą przyszłej autonomii.
Face ID pod ekranem
Układ rozpoznawania twarzy umieszczony pod aktywną częścią wyświetlacza, zamiast w widocznym wycięciu lub otworze.
Fale wolne
Rodzaj aktywności elektrycznej mózgu występującej podczas określonych faz snu bez szybkich ruchów gałek ocznych, między innymi N2 i N3.
Farmakokinetyka
Dziedzina opisująca, jak lek jest wchłaniany, rozmieszczany i usuwany z organizmu.
Fast flux
Technika zmieniania powiązanych adresów domenowych i adresów IP, która może utrudniać utrzymanie kontroli nad infrastrukturą.
Fatality Analysis Reporting System
Federalny system danych wykorzystywany w USA do rejestrowania śmiertelnych wypadków drogowych.
FedExCup
Końcowa część sezonu PGA Tour, w której najlepsi golfiści rywalizują o końcowy tytuł i klasyfikację FedExCup.
Federal Civilian Executive Branch
Cywilna część amerykańskiej władzy wykonawczej, której agencje podlegają federalnym wymaganiom dotyczącym poprawek.
Federalna Komisja Łączności
Amerykański regulator rynku komunikacji, w tym nadawców radiowych i telewizyjnych. W sprawie ABC zajmuje się procedurami dotyczącymi licencji stacji.
Federalna dzierżawa
Umowa lub prawo do korzystania z obszaru należącego do jurysdykcji federalnej, w tym z obszarów morskich przeznaczonych pod projekty energetyczne.
Federalne normy bezpieczeństwa pojazdów silnikowych
Zestaw amerykańskich wymagań dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji i wyposażenia pojazdów. W sprawie Cybercaba NHTSA odwołuje się między innymi do normy FMVSS nr 108.
Federalny kredyt inwestycyjny
Mechanizm podatkowy pozwalający odliczyć część kosztów kwalifikowanej inwestycji od zobowiązania podatkowego. Panamint twierdzi, że w przypadku Big Rooter Power wartość ulgi wyniesie 50 procent kosztów projektu.
Federalny rejestr
Oficjalna publikacja, w której administracja Stanów Zjednoczonych ogłasza projekty regulacji i rozpoczyna procedurę konsultacji publicznych.
Figuracja
Kierunek w sztuce, w którym dzieła przedstawiają rozpoznawalne postacie, przedmioty lub sceny.
Final Four
Określenie fazy rozgrywek, w której pozostają cztery najlepsze zespoły walczące o mistrzostwo.
Follow-on
W krykiecie to obowiązek ponownego odbicia piłki przez drużynę, która po pierwszej zmianie zdobyła wyraźnie mniej runów od rywala.
Form 10-K
Form 10-K to roczny raport spółki publicznej składany w Stanach Zjednoczonych, przedstawiający jej sytuację finansową, działalność i główne czynniki ryzyka.
Form 10-Q
Form 10-Q to okresowy raport składany w Stanach Zjednoczonych przez niektóre spółki publiczne po zakończeniu pierwszych trzech kwartałów roku obrotowego.
Fotopułapka
Automatyczny aparat używany do rejestrowania zwierząt w terenie. Urządzenie może uruchamiać się po wykryciu ruchu.
Fractional CTO
Fractional CTO to doświadczony dyrektor technologii pracujący dla firmy w ograniczonym wymiarze lub przez określony czas, zamiast na stałym etacie.
Frakcja parlamentarna
Polityczna grupa europosłów działająca w Parlamencie Europejskim, tworzona przez przedstawicieli partii z różnych państw.
Frakcja wyrzutowa lewej komory
Wskaźnik używany do oceny tego, jak skutecznie lewa komora serca wypompowuje krew podczas skurczu.