Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
361-450

Indeks alfabetyczny

D

52 haseł

  1. Delegacja w Parlamencie Europejskim

    Zespół europosłów związanych z konkretną partią krajową, działający w ramach Parlamentu Europejskiego.

  2. Delegowanie prokuratora

    Czasowe skierowanie prokuratora do wykonywania obowiązków w innej jednostce organizacyjnej prokuratury.

  3. Departament Zdrowia i Opieki Społecznej USA

    Federalny departament odpowiedzialny za część amerykańskiej polityki zdrowotnej i programów społecznych.

  4. Deponent

    Osoba lub podmiot, którego środki znajdują się w banku albo kasie i podlegają zasadom gwarancji.

  5. Depozyt rezerwacyjny

    Wpłata mająca zabezpieczyć możliwość zamówienia produktu przed rozpoczęciem jego sprzedaży lub produkcji.

  6. Deprecjacja

    Deprecjacja to spadek wartości samochodu w czasie, zwykle liczony od ceny nowego pojazdu do szacowanej ceny używanego egzemplarza.

  7. Deregulacja

    Upraszczanie lub ograniczanie przepisów, które mają ułatwiać działalność firm i podejmowanie inwestycji.

  8. Design Thinking

    Podejście do rozwiązywania problemów, w którym punktem wyjścia są potrzeby użytkowników, a rozwiązania są tworzone i sprawdzane etapami.

  9. Detektor neutrinowy

    Urządzenie służące do wykrywania pośrednich skutków oddziaływania neutrin z materią.

  10. Detroit techno

    Gatunek elektronicznej muzyki tanecznej, który rozwinął się w Detroit i łączy mechaniczne brzmienia z futurystyczną estetyką.

  11. DevSecOps

    Podejście, w którym bezpieczeństwo jest uwzględniane na wszystkich etapach tworzenia i utrzymania oprogramowania, a nie dopiero po zakończeniu prac.

  12. Dieta ad libitum

    Sposób żywienia, w którym uczestnikom nie narzuca się limitu kalorii. Mogą jeść zgodnie z odczuwanym głodem i sytością.

  13. Digital Markets Act

    Unijne rozporządzenie ustanawiające zasady dla największych platform cyfrowych. Ma ograniczać praktyki utrudniające konkurencję i wzmacniać pozycję użytkowników oraz innych firm.

  14. Diorama

    Niewielka, przestrzenna scena przedstawiająca określone miejsce, wydarzenie lub świat fikcyjny.

  15. Direct Stream Digital (DSD)

    Format cyfrowego zapisu dźwięku wykorzystywany przez Sony w silniku remasteringu. Firma przekształca do niego standardowy sygnał PCM.

  16. Dobrowolna izolacja

    Sytuacja, w której grupa rdzennej ludności nie utrzymuje regularnych kontaktów z szerszym społeczeństwem. Niechciany kontakt może oznaczać ryzyko chorób, przemocy i utraty bezpieczeństwa.

  17. Dochody własne Unii Europejskiej

    Źródła finansowania budżetu UE pozyskiwane bezpośrednio na poziomie Unii, a nie wyłącznie ze składek państw członkowskich.

  18. Dochód netto gospodarstw rolnych

    Kwota pozostająca gospodarstwom po uwzględnieniu przychodów i kosztów działalności rolniczej.

  19. Docker Compose

    Narzędzie pozwalające definiować i uruchamiać aplikacje złożone z wielu kontenerów za pomocą wspólnego pliku konfiguracyjnego.

  20. Documenta

    Documenta to odbywająca się co pięć lat wystawa sztuki współczesnej organizowana w Kassel w Niemczech.

  21. Dodatki biologiczne

    Produkty dodawane do gleby, często zawierające żywe mikroorganizmy, aby wspierać jej właściwości lub uzupełniać działanie nawozów.

  22. Dodatkowość

    Zasada, zgodnie z którą kredyt powinien być wydany tylko za redukcję emisji, do której bez danego projektu prawdopodobnie by nie doszło.

  23. Dokowanie statku kosmicznego

    Kontrolowane połączenie dwóch statków lub pojazdów kosmicznych na orbicie.

  24. Dolby Atmos

    Format dźwięku przestrzennego, który może tworzyć wrażenie, że część dźwięków dociera także z góry.

  25. Dolby Vision

    Technologia obrazu HDR, która rozszerza zakres jasności i pozwala wyświetlać bardziej szczegółowe oraz realistyczne sceny na kompatybilnych urządzeniach.

  26. Dolny Basen

    Dolna część systemu rzecznego Kolorado, położona poniżej jego górnego biegu. W artykule określenie to odnosi się do grupy stanów obejmującej Kalifornię, Arizonę i Nevadę.

  27. Dopasowanie trim-to-fit

    Konstrukcja maty uniwersalnej z zaznaczonymi liniami, według których można ją przyciąć do podłogi konkretnego samochodu.

  28. Dopłata do składki ubezpieczeniowej

    Część kosztu ubezpieczenia pokrywana ze środków publicznych. W opisywanym systemie dopłata wynosi 65 proc.

  29. Doustne antykoagulanty niebędące antagonistami witaminy K

    Grupa doustnych leków przeciwkrzepliwych stosowanych między innymi w celu ograniczenia ryzyka udaru u osób z migotaniem przedsionków.

  30. Dozór policyjny

    Środek zapobiegawczy polegający na obowiązku pozostawania podejrzanego pod kontrolą organów ścigania i przestrzegania określonych warunków.

  31. Doładowanie mechaniczne

    Sposób zwiększania ilości powietrza trafiającego do silnika za pomocą sprężarki napędzanej przez jednostkę napędową.

  32. Doświadczenia niecodzienne

    Nietypowe przeżycia, percepcje lub zdarzenia, którym ludzie mogą przypisywać znaczenie religijne, duchowe, paranormalne albo patologiczne.

  33. Drenaż mózgów

    Odpływ wysoko wykwalifikowanych pracowników za granicę, zwykle w poszukiwaniu lepszych zarobków lub warunków pracy.

  34. Drenowanie API

    Nadużycie usługi API w celu zużycia przypisanych do konta limitów, kredytów lub środków.

  35. Drone metal

    Odmiana muzyki metalowej oparta na długich, powtarzalnych i często bardzo ciężkich brzmieniach.

  36. Drzwi typu coach

    Drzwi otwierane przeciwnie do kierunku typowego dla większości samochodów, z zawiasami umieszczonymi z tyłu.

  37. Dual Capture

    Funkcja FaceTime pozwalająca jednocześnie używać przedniej i tylnej kamery iPhone’a podczas rozmowy.

  38. Dual listing

    Dual listing oznacza notowanie akcji tej samej spółki na dwóch giełdach. Revolut analizuje taki wariant dla Londynu i Nowego Jorku.

  39. Duma Państwowa

    Duma Państwowa to izba niższa rosyjskiego parlamentu. W wyborach do niej obywatele wybierają deputowanych.

  40. Dynamika płynów obliczeniowa

    Metoda komputerowego modelowania przepływu powietrza wokół obiektu. Polaris wykorzystał CFD do opracowania nadwozia testowanego przy prędkościach przekraczających 100 mil na godzinę.

  41. Dynamika wapniowa

    Dynamika wapniowa opisuje zmiany stężenia jonów wapnia w komórkach i ich czasowy przebieg.

  42. Dyrektywa o Usługach Cyfrowych

    Unijny akt prawny ustanawiający obowiązki platform i innych usług cyfrowych, między innymi w zakresie przejrzystości, zarządzania ryzykiem i ochrony użytkowników.

  43. Dyrektywa uprzednia

    Dokument określający preferencje dotyczące przyszłej opieki medycznej na wypadek, gdy pacjent nie będzie mógł samodzielnie wyrazić swojej woli.

  44. Dyspersja rynkowa

    Dyspersja opisuje skalę różnic w zachowaniu poszczególnych spółek lub sektorów. Jest wysoka, gdy część rynku mocno rośnie, a inna część jednocześnie traci.

  45. Dysze zimnego gazu

    Układ wykorzystujący wypływ sprężonego gazu do wytwarzania ciągu i sterowania ruchem.

  46. Dywergencja genetyczna

    Stopień różnicy w materiale genetycznym między populacjami lub gatunkami. Duża dywergencja może wskazywać na odrębną linię ewolucyjną.

  47. Dziedziczenie autosomalne dominujące

    Rzadki sposób dziedziczenia, w którym zmiana w jednej z kopii określonego genu może silnie zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia choroby.

  48. Dziedziny STEM

    Skrót obejmujący nauki ścisłe, technologię, inżynierię i matematykę. NASA wymaga wykształcenia magisterskiego w jednej z określonych dziedzin STEM.

  49. Dług medyczny

    Zobowiązanie powstałe w związku z rachunkami za leczenie lub usługi medyczne, które pacjent spłaca w czasie.

  50. Długi ogon sprzedażowy

    Określenie strategii lub modelu biznesowego opartego na wielu produktach, które mogą długo generować przychody, nawet jeśli żaden z nich nie jest wielkim hitem.

  51. Długi rozstaw osi

    Wydłużenie odległości między przednią i tylną osią samochodu. W vanie pozwala zwykle zwiększyć długość przestrzeni użytkowej.

  52. Dżuma płucna

    Postać dżumy, w której Yersinia pestis zakaża płuca. Jej leczenie wymaga szybkiego rozpoznania i podania antybiotyków.

E

38 haseł

  1. E-KDSS

    System zawieszenia stosowany w terenowej wersji GR Sport, który według Toyoty ma zapewniać większe możliwości poza utwardzonymi drogami.

  2. E-kadheryna

    Białko pomagające utrzymywać sąsiednie komórki razem i wspierać ciągłość bariery jelitowej. Toksyna BFT uszkadza E-kadherynę po wcześniejszym związaniu z klaudyną-4.

  3. EBIT

    EBIT to zysk operacyjny przed uwzględnieniem kosztów finansowych i podatku dochodowego. Wskaźnik pokazuje wynik podstawowej działalności przedsiębiorstwa.

  4. EBITDA

    Wynik finansowy przed odliczeniem kosztów odsetek, podatku dochodowego oraz amortyzacji. Wskaźnik służy do oceny działalności operacyjnej przedsiębiorstwa niezależnie od jego finansowania i polityki amortyzacyjnej.

  5. EDA

    Oprogramowanie do automatyzacji projektowania elektroniki, wykorzystywane między innymi przy tworzeniu i sprawdzaniu układów scalonych.

  6. EHR

    Elektroniczny system dokumentacji medycznej, służący do gromadzenia i zarządzania informacjami o pacjencie oraz jego opiece zdrowotnej.

  7. EKG

    Badanie rejestrujące elektryczną aktywność serca za pomocą elektrod umieszczonych na ciele. Służy między innymi do oceny rytmu i przewodzenia impulsów w sercu.

  8. EKR

    Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy to europejskie ugrupowanie polityczne skupiające partie o profilu konserwatywnym i reformatorskim.

  9. ELVIS Act

    Prawo stanu Tennessee, na które powołują się właściciele praw Elvisa Presleya. Według pozwu zakazuje ono firmom AI klonowania głosu piosenkarza.

  10. ERA+

    Wskaźnik oceniający skuteczność miotacza przez porównanie jego ERA ze średnią ligową, z uwzględnieniem m.in. warunków stadionu. Wynik 100 oznacza poziom średniej ligowej, a wyższy wynik jest lepszy.

  11. ERA5

    ERA5 to zbiór danych meteorologicznych odtwarzający stan atmosfery na podstawie obserwacji i modeli. Służy do analizowania warunków atmosferycznych w czasie i przestrzeni.

  12. ESC1

    Klasa błędnej konfiguracji szablonu certyfikatu, w której osoba składająca wniosek może podać tożsamość zapisaną w certyfikacie i użyć go do uwierzytelniania.

  13. ESC8

    Ścieżka nadużycia internetowego punktu rejestracji certyfikatów, gdy przyjmuje on uwierzytelnianie NTLM bez wystarczającej ochrony przed przekazaniem uwierzytelnienia.

  14. ETP

    ETP to notowany na giełdzie produkt inwestycyjny, którego wartość może być powiązana z indeksem, aktywem lub innym instrumentem. Do tej grupy zalicza się między innymi ETF, ETN i ETC.

  15. ETS2

    ETS2 to planowany unijny system handlu emisjami obejmujący emisje związane z transportem i budownictwem. Jego ostateczny kształt i termin uruchomienia zależą od ustaleń na poziomie Unii Europejskiej.

  16. EU ETS

    EU ETS to unijny system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Ustala limit emisji dla objętych nim instalacji, a uprawnienia można kupować i sprzedawać.

  17. EXIF

    Informacje techniczne zapisane w pliku obrazu, które mogą zawierać między innymi dane o lokalizacji.

  18. Early Access

    Model udostępniania gry przed jej ukończeniem, w którym gracze mogą ją kupić, testować i przekazywać twórcom opinie podczas dalszych prac.

  19. Edycja komentarzy

    Możliwość zmiany treści komentarza po jego opublikowaniu, dostępna przez określony czas i podlegająca zasadom danej platformy.

  20. Efekt Lensego-Thirringa

    Zjawisko, w którym obracający się masywny obiekt wpływa na otaczającą go czasoprzestrzeń i wprawia ją w ruch.

  21. Efekt YORP

    Zmiana prędkości obrotowej małego ciała niebieskiego pod wpływem nierównomiernego ogrzewania i wypromieniowywania energii.

  22. Efekty wizualne

    Elementy obrazu tworzone lub modyfikowane cyfrowo na etapie postprodukcji. W serialach mogą wymagać dodatkowego czasu na przygotowanie i dopracowanie.

  23. Ekonomia gry

    System obrotu przedmiotami, walutą i zasobami wewnątrz gry.

  24. Ekspansja powtórzeń

    Zwiększenie liczby powtarzających się fragmentów DNA. W niektórych sytuacjach może mieć związek z chorobami dziedzicznymi lub zaburzeniami psychicznymi.

  25. Ekstremalna czarna dziura

    Teoretyczna czarna dziura znajdująca się na granicy między oddziaływaniem grawitacyjnym a jej ładunkiem lub obrotem. Ma zerową grawitację powierzchniową, a więc także zerową temperaturę Hawkinga.

  26. Ekwiwalent CO2

    Wspólna miara wpływu różnych gazów cieplarnianych, wyrażona jako ilość dwutlenku węgla o podobnym działaniu ocieplającym.

  27. El Clasico

    Mecz FC Barcelony z Realem Madryt, jedno z najbardziej rozpoznawalnych spotkań w światowym futbolu.

  28. El Niño

    Okresowe ocieplenie powierzchniowych wód tropikalnego Pacyfiku, które wpływa na cyrkulację atmosferyczną i pogodę w wielu regionach świata.

  29. Electron

    Popularna platforma do tworzenia aplikacji desktopowych na bazie technologii internetowych.

  30. Elektroencefalografia

    Metoda rejestrowania aktywności elektrycznej mózgu za pomocą elektrod umieszczonych na głowie. W projekcie EEG pozwalało śledzić odpowiedzi na poziomie milisekund podczas czytania zdań.

  31. Elektrokardiografia

    Badanie aktywności elektrycznej serca. W urządzeniach ubieralnych wykorzystuje się je do rejestrowania sygnału z elektrod umieszczonych na obudowie.

  32. Elektrolizer

    Urządzenie, które wykorzystuje energię elektryczną do rozdzielenia wody na wodór i tlen. Przy zasilaniu energią ze źródeł odnawialnych może służyć do produkcji wodoru odnawialnego.

  33. Elektromobilność

    Obszar związany z wykorzystaniem pojazdów napędzanych energią elektryczną oraz rozwojem rozwiązań wspierających taki transport.

  34. Elektroniczna jednostka sterująca

    Moduł elektroniczny, który kontroluje określone funkcje pojazdu. W tym przypadku ECU zarządza między innymi ograniczaniem poziomu naładowania baterii.

  35. Elektrownia w cyklu kombinowanym

    Elektrownia gazowa, która wykorzystuje zarówno turbinę gazową, jak i ciepło odpadowe do napędzania dodatkowej turbiny.

  36. Elementy transpozycyjne

    Sekwencje DNA, które mogą tworzyć swoje kopie i wstawiać je w inne miejsca genomu. Ich aktywność może zwiększać różnorodność genetyczną, ale także destabilizować genom.

  37. Emergency Medicaid

    Oddzielny program, który może pokrywać koszty pomocy w nagłych przypadkach osobom niespełniającym warunków zwykłego Medicaid.

  38. Emisja wymuszona

    Proces, w którym oddziaływanie z promieniowaniem skłania elektrony do przejścia w kierunku wcześniejszego stanu energetycznego.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.