Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 451-540
Indeks alfabetyczny
E
30 haseł
Emisje gazów cieplarnianych
Uwalnianie do atmosfery gazów, które zatrzymują część ciepła i przyczyniają się do ocieplania klimatu.
Emisje wbudowane
Emisje powstające podczas wydobycia surowców, produkcji materiałów, budowy i utrzymania infrastruktury.
Endangerment Finding
Ustalenie w amerykańskim prawie środowiskowym, że dane zanieczyszczenie zagraża zdrowiu publicznemu lub dobrostanowi, co może uzasadniać działania regulacyjne.
Endotermia
Zdolność organizmu do regulowania temperatury ciała przede wszystkim dzięki ciepłu wytwarzanemu przez metabolizm.
Energetyka jądrowa
Wytwarzanie energii, przede wszystkim elektryczności, z wykorzystaniem procesów zachodzących w jądrze atomu. W materiale chodzi o istniejące elektrownie oraz możliwość budowy nowych reaktorów.
Energetyka wspólnotowa
Model, w którym energia z jednej instalacji słonecznej jest sprzedawana wielu zainteresowanym odbiorcom, zamiast służyć wyłącznie właścicielowi projektu.
Energia ciemna
Nazwa hipotetycznego składnika związana z obserwowanym przyspieszaniem rozszerzania się Wszechświata.
Enhanced Protection
Enhanced Protection to bardziej restrykcyjny tryb ochrony w Safe Browsing, przeznaczony do wykrywania większej liczby oszustw i zagrożeń.
Enterokoki
Enterokoki to bakterie, których wykrycie w wodzie może wskazywać na jej zanieczyszczenie mikrobiologiczne. W komunikacie sanitarnym ich obecność jest powodem zakazu używania wody do celów spożywczych i higienicznych.
Environmental taxes
Environmental taxes to kategoria statystyczna obejmująca podatki i opłaty związane z ochroną środowiska. Może łączyć różne obciążenia, dlatego nie pokazuje osobno kosztów EU ETS.
Epoka przedindustrialna
Epoka przedindustrialna to umowny okres odniesienia sprzed szerokiego rozwoju przemysłu i masowego spalania paliw kopalnych, używany do porównywania zmian średniej temperatury globalnej.
Era open
Era open to okres zawodowego tenisa, w którym w najważniejszych turniejach mogą rywalizować zarówno profesjonaliści, jak i amatorzy.
Erozja
Proces stopniowego niszczenia i usuwania skał przez wodę, lód, wiatr lub inne czynniki. W badaniu erozja ma odpowiadać za usunięcie części dawnego zapisu geologicznego.
Eskarpa
Długa i stroma krawędź terenu, często powstała wskutek ruchów tektonicznych lub erozji. W badaniu rozległa eskarpa miała mieć od 1 do 2 kilometrów wysokości.
EtherHiding
Technika ukrywania złośliwego kodu lub konfiguracji w smart contractach blockchaina. Pozwala zmieniać pobierane dane bez modyfikowania skryptu umieszczonego na zaatakowanej stronie.
Etoksychina
Syntetyczny przeciwutleniacz dodawany do mączki rybnej, aby ograniczać jej utlenianie i ryzyko samozapłonu. Jej bezpieczeństwo w paszach jest przedmiotem regulacji i badań.
Eugenol
Główny bioaktywny składnik olejku goździkowego, któremu w badaniu przypisano działanie roztoczobójcze.
Eukarionty
Organizmy, których komórki mają jądro komórkowe oraz organella otoczone błonami. Należą do nich między innymi ameby, glony, rośliny i zwierzęta.
Eurokorpus
Wielonarodowe dowództwo wojskowe państw europejskich, zdolne do planowania i kierowania operacjami międzynarodowymi. Jest wykorzystywane w ramach współpracy europejskiej i transatlantyckiej.
Europejska Przestrzeń Danych dotyczących Zdrowia
Unijne ramy organizacyjne i regulacyjne dotyczące wykorzystywania danych zdrowotnych w Europie.
Europejska Służba Działań Zewnętrznych
Służba dyplomatyczna Unii Europejskiej, która wspiera realizację wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE.
Europejski Bank Centralny
Instytucja Unii Europejskiej odpowiedzialna za politykę pieniężną strefy euro, w tym za utrzymywanie stabilności cen.
Europejski Instrument na rzecz Pokoju
Pozabudżetowy mechanizm finansowany przez państwa członkowskie UE. Służy między innymi do częściowego zwracania państwom kosztów uzbrojenia przekazywanego partnerom.
Europejski Obszar Gospodarczy
Obszar obejmujący państwa Unii Europejskiej oraz Islandię, Liechtenstein i Norwegię, które uczestniczą w jednolitym rynku europejskim.
Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych
Unijny urząd zajmujący się wykrywaniem i badaniem podejrzeń dotyczących nadużyć finansowych związanych z budżetem Unii Europejskiej.
Europejski system handlu uprawnieniami do emisji
Europejski system handlu uprawnieniami do emisji, określany jako ETS, ogranicza łączną pulę dozwolonych emisji i pozwala podmiotom objętym systemem kupować oraz sprzedawać uprawnienia.
ExRad
Miara jakości stosowana w Medicare do oceny, czy badanie CT nie wykorzystało nadmiernej dawki lub nie dało obrazu o zbyt niskiej jakości.
Exchange ActiveSync
Inny mechanizm synchronizacji kont Exchange, używany przez iPhone'y i iPady. Zmiana opisana w materiale go nie obejmuje.
Exchange Web Services
Starszy sposób komunikacji z usługą Exchange Online, wykorzystywany przez aplikacje Apple na Macu do dostępu do poczty i innych danych konta.
External ID
Dodatkowy identyfikator dołączany do żądania przejęcia roli AWS przez zaufaną usługę.
F
53 haseł
FBS
Najwyższy poziom rozgrywek futbolu akademickiego w Stanach Zjednoczonych.
FETUA-3
FETUA-3 to białko znalezione we krwi zachodniego grzechotnika diamentowego, które może wiązać i hamować część toksyn jadu.
FGF21
Czynnik wydzielany przez wątrobę, którego działanie w badaniach na zwierzętach wiązano między innymi ze spalaniem kalorii, poziomem trójglicerydów i procesami starzenia.
FL95
Oznaczenie poziomu lotu odpowiadającego w przybliżeniu wysokości 3 kilometrów w warunkach opisanych w komunikacie.
FOB ARA
Sposób wyceny produktu dostarczanego na statek w obszarze ARA, obejmującym porty Amsterdamu, Rotterdamu i Antwerpii. Po załadunku dalszy transport i ryzyko ponosi kupujący.
FOIA
Amerykański mechanizm prawny umożliwiający wnioskowanie o udostępnienie określonych dokumentów i informacji posiadanych przez instytucje publiczne, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.
FOMO
Skrót od angielskiego fear of missing out, oznaczający obawę, że ominie nas atrakcyjne lub ważne wydarzenie. Może skłaniać do szybkiego zakupu biletu albo udziału w wydarzeniu.
FPGA
Programowalny układ elektroniczny, który można dostosować do realizacji określonych funkcji sprzętowych.
FSD
Nazwa pakietu i oprogramowania Tesli związanego z zaawansowanymi funkcjami wspomagania jazdy oraz obietnicą przyszłej autonomii.
Face ID pod ekranem
Układ rozpoznawania twarzy umieszczony pod aktywną częścią wyświetlacza, zamiast w widocznym wycięciu lub otworze.
Fale wolne
Rodzaj aktywności elektrycznej mózgu występującej podczas określonych faz snu bez szybkich ruchów gałek ocznych, między innymi N2 i N3.
Family and Medical Leave Act
Amerykańska ustawa regulująca określone prawa pracowników związane z urlopem z powodów rodzinnych i medycznych.
Farmakokinetyka
Dziedzina opisująca, jak lek jest wchłaniany, rozmieszczany i usuwany z organizmu.
Fast flux
Technika zmieniania powiązanych adresów domenowych i adresów IP, która może utrudniać utrzymanie kontroli nad infrastrukturą.
Fatality Analysis Reporting System
Federalny system danych wykorzystywany w USA do rejestrowania śmiertelnych wypadków drogowych.
Fałszerstwo dzieła sztuki
Fałszerstwo dzieła sztuki polega na przedstawieniu nieautentycznej pracy jako oryginału, często z użyciem podrobionych dokumentów lub oznaczeń.
FedExCup
Końcowa część sezonu PGA Tour, w której najlepsi golfiści rywalizują o końcowy tytuł i klasyfikację FedExCup.
Federacyjny ekosystem danych
Model współpracy, w którym połączone instytucje mogą korzystać z danych i narzędzi bez konieczności tworzenia jednego centralnego zbioru.
Federal Civilian Executive Branch
Cywilna część amerykańskiej władzy wykonawczej, której agencje podlegają federalnym wymaganiom dotyczącym poprawek.
Federal Reserve
Federal Reserve, czyli Fed, to bank centralny Stanów Zjednoczonych. Odpowiada między innymi za politykę pieniężną i decyzje dotyczące stóp procentowych.
Federal Tort Claims Act
Amerykańska ustawa pozwalająca w określonych sytuacjach pozywać rząd federalny za obrażenia, śmierć lub szkody majątkowe spowodowane zaniedbaniem pracowników federalnych.
Federalna Komisja Łączności
Amerykański regulator rynku komunikacji, w tym nadawców radiowych i telewizyjnych. W sprawie ABC zajmuje się procedurami dotyczącymi licencji stacji.
Federalna dzierżawa
Umowa lub prawo do korzystania z obszaru należącego do jurysdykcji federalnej, w tym z obszarów morskich przeznaczonych pod projekty energetyczne.
Federalne normy bezpieczeństwa pojazdów silnikowych
Zestaw amerykańskich wymagań dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji i wyposażenia pojazdów. W sprawie Cybercaba NHTSA odwołuje się między innymi do normy FMVSS nr 108.
Federalny kredyt inwestycyjny
Mechanizm podatkowy pozwalający odliczyć część kosztów kwalifikowanej inwestycji od zobowiązania podatkowego. Panamint twierdzi, że w przypadku Big Rooter Power wartość ulgi wyniesie 50 procent kosztów projektu.
Federalny rejestr
Oficjalna publikacja, w której administracja Stanów Zjednoczonych ogłasza projekty regulacji i rozpoczyna procedurę konsultacji publicznych.
FidelityFX Super Resolution
Technika skalowania obrazu, która renderuje grę w niższej rozdzielczości, a następnie rekonstruuje obraz do wyższej rozdzielczości. Ustawienie Quality stawia większy nacisk na jakość obrazu niż na maksymalną liczbę klatek.
Figuracja
Kierunek w sztuce, w którym dzieła przedstawiają rozpoznawalne postacie, przedmioty lub sceny.
Filibuster
Procedura senacka, która pozwala mniejszości blokować lub opóźniać przyjęcie ustawy, jeśli nie zostanie osiągnięty wymagany próg głosów.
Film hybrydowy
Forma łącząca elementy dokumentu, obserwacji i inscenizacji. W „Ba's Book” członkowie rodziny występują obok aktorów odtwarzających ich młodsze wersje.
Final Four
Określenie fazy rozgrywek, w której pozostają cztery najlepsze zespoły walczące o mistrzostwo.
Finansowanie klimatyczne
Środki przeznaczane na ograniczanie emisji oraz dostosowanie państw i społeczności do skutków zmian klimatu.
Flexicurity
Model rynku pracy łączący elastyczność zatrudnienia z wysokim poziomem ochrony socjalnej i wsparciem w znalezieniu nowej pracy.
Follow-on
W krykiecie to obowiązek ponownego odbicia piłki przez drużynę, która po pierwszej zmianie zdobyła wyraźnie mniej runów od rywala.
Form 10-K
Form 10-K to roczny raport spółki publicznej składany w Stanach Zjednoczonych, przedstawiający jej sytuację finansową, działalność i główne czynniki ryzyka.
Form 10-Q
Form 10-Q to okresowy raport składany w Stanach Zjednoczonych przez niektóre spółki publiczne po zakończeniu pierwszych trzech kwartałów roku obrotowego.
Fortyfikacja
Budowla lub zespół budowli przeznaczonych do ochrony określonego obszaru albo kontrolowania dostępu do niego.
Forward Operating Base
Baza operacyjna, w której gracz zarządza postępami, przygotowuje wyposażenie i planuje kolejne wdrożenia.
Fotopułapka
Automatyczny aparat używany do rejestrowania zwierząt w terenie. Urządzenie może uruchamiać się po wykryciu ruchu.
Fractional CTO
Fractional CTO to doświadczony dyrektor technologii pracujący dla firmy w ograniczonym wymiarze lub przez określony czas, zamiast na stałym etacie.
Frakcja parlamentarna
Polityczna grupa europosłów działająca w Parlamencie Europejskim, tworzona przez przedstawicieli partii z różnych państw.
Frakcja wyrzutowa lewej komory
Wskaźnik używany do oceny tego, jak skutecznie lewa komora serca wypompowuje krew podczas skurczu.
Franchising transportowy
Model, w którym władze określają sieć, standardy i zasady obsługi, a operatorzy konkurują o kontrakty na prowadzenie konkretnych usług.
Full Disk Access
Szerokie uprawnienie macOS, które pozwala aplikacji odczytywać i zapisywać niemal wszystkie dane na dysku komputera.
Full motion video
Technika wykorzystywana w grach, w której rozgrywka korzysta z wcześniej nagranych materiałów wideo z udziałem aktorów.
Fundacja rodzinna
Instrument prawny służący do skupienia majątku i określenia zasad korzystania z niego przez członków rodziny. W założeniu ma wspierać długoterminową sukcesję.
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności
Instrument finansowy mający wspierać inwestycje wzmacniające obronność państwa, ochronę ludności oraz odporność infrastruktury. Może oferować między innymi pożyczki i inwestycje kapitałowe.
Fundusz Modernizacyjny UE
Unijny instrument finansowy wspierający modernizację sektora energii oraz ograniczanie emisji gazów cieplarnianych w kwalifikujących się państwach członkowskich.
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
Fundusz, z którego wypłacane są między innymi emerytury i renty. W materiale służy do porównania skali wypłat zasiłków pogrzebowych z całymi wydatkami systemu.
Fundusz na rzecz reagowania na straty i szkody
Międzynarodowy fundusz utworzony w ramach procesu ONZ, aby wspierać państwa dotknięte skutkami ekstremalnych zjawisk klimatycznych, w tym odbudową i szybką reakcją po katastrofach.
Funkcje wykonawcze
Zestaw procesów poznawczych, które pomagają między innymi skupiać uwagę, hamować automatyczne reakcje i elastycznie reagować na zadania.
Funkcjonalna spektroskopia bliskiej podczerwieni
Nieinwazyjna metoda monitorowania zmian aktywności wybranych obszarów mózgu na podstawie zmian związanych z przepływem i utlenowaniem krwi.
Fuzja
Połączenie dwóch przedsiębiorstw w ramach jednej transakcji lub struktury właścicielskiej.
G
7 haseł
G-kwadrupleksy
Drugorzędowe struktury DNA występujące w niektórych regionach genomu, które w badaniu były miejscem działania TRF2.
G20
G20 to forum skupiające największe gospodarki świata oraz Unię Europejską. Spotykają się na nim między innymi ministrowie finansów i szefowie banków centralnych.
GABA
Główny chemiczny przekaźnik mózgu, który ogranicza aktywność neuronów i pomaga utrzymywać równowagę w układzie nerwowym.
GAGE-seq
Technika użyta do jednoczesnego pomiaru aktywności genów i przestrzennych kontaktów DNA w tej samej komórce.
GDPR
Unijne ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Określa zasady przetwarzania danych, prawa osób, których dane dotyczą, oraz obowiązki podmiotów przetwarzających dane.
GIP
Hormon jelitowy, którego działanie naśladuje tirzepatyd razem z GLP-1.
GLP-1
GLP-1 to glukagonopodobny peptyd-1, hormon uczestniczący między innymi w regulacji apetytu, wydzielania insuliny i opróżniania żołądka. Leki działające na ten szlak naśladują lub wzmacniają jego działanie.