NI

Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
3872
Widoczny zakres
451-540

Indeks alfabetyczny

A

50 haseł

  1. architektura x86

    x86 to rodzina architektur zestawu instrukcji stosowanych w procesorach ogólnego przeznaczenia. Definiuje sposób, w jaki oprogramowanie komunikuje się z procesorem.

  2. archiwizacja

    Proces przechowywania treści poza jej bieżącym widokiem, aby można było uzyskać do niej dostęp także po zakończeniu pierwotnego udostępniania.

  3. archiwizacja internetowa

    Zapisywanie kopii treści dostępnych w internecie, aby można było je później odtworzyć, nawet po usunięciu oryginału.

  4. areszt

    Areszt to forma pozbawienia wolności polegająca na umieszczeniu osoby w miejscu odosobnienia na podstawie decyzji uprawnionego organu.

  5. armator

    Osoba lub podmiot, który jest właścicielem statku albo zarządza jego eksploatacją i odpowiada za organizację przewozów morskich.

  6. armatura

    Urządzenia i elementy instalacji służące między innymi do regulowania, zamykania lub kierowania przepływem cieczy i gazów.

  7. artysta techniczny

    Specjalista łączący kompetencje artystyczne i techniczne, który pomaga sprawnie wdrażać oraz optymalizować elementy wizualne w silniku gry.

  8. asesor sądowy

    Prawnik wykonujący w sądzie określone czynności orzecznicze lub inne zadania na zasadach określonych w przepisach, lecz nieposiadający jeszcze statusu sędziego.

  9. asortyment

    Zestaw towarów oferowanych przez sklep lub inną placówkę handlową.

  10. asysta

    Asysta to podanie, po którym partner z drużyny bezpośrednio zdobywa punkty, na przykład trafiając do kosza.

  11. asystent głosowy

    Program, który rozpoznaje polecenia wypowiadane przez użytkownika i odpowiada głosem lub wykonuje wskazane czynności. Może obsługiwać między innymi wyszukiwanie informacji i składanie zamówień.

  12. asystent konwersacyjny

    Narzędzie programowe, które umożliwia prowadzenie dialogu z użytkownikiem za pomocą pytań i odpowiedzi w języku naturalnym.

  13. atak brute force

    Metoda uzyskiwania dostępu polegająca na systematycznym sprawdzaniu wielu haseł, kluczy lub innych możliwych danych uwierzytelniających.

  14. atak cybernetyczny

    Atak cybernetyczny to celowe działanie wymierzone w systemy informatyczne, sieci, dane lub urządzenia, którego skutkiem może być ich zakłócenie, uszkodzenie albo nieuprawniony dostęp.

  15. atak typu meet-in-the-middle

    Technika kryptanalizy, w której obliczenia prowadzi się od obu stron badanego procesu i porównuje wartości pośrednie. Może zmniejszyć koszt przeszukiwania w porównaniu z bezpośrednim sprawdzaniem wszystkich możliwości.

  16. atak ukierunkowany

    Atak ukierunkowany to działanie cyberprzestępcze przygotowane z myślą o konkretnych osobach, organizacji lub grupie i wykorzystujące informacje dobrane do celu.

  17. ataki pamięciowe

    Ataki pamięciowe wykorzystują błędy w zarządzaniu pamięcią programu lub urządzenia, aby zmienić jego działanie albo wykonać niepożądany kod.

  18. atomowy okręt

    Okręt wykorzystujący reaktor jądrowy jako źródło energii, najczęściej do napędu.

  19. atproto

    Otwarty protokół przeznaczony do obsługi aplikacji społecznościowych i współdzielenia danych między nimi. Umożliwia działanie wielu niezależnych usług w ramach jednego środowiska.

  20. atrybucja cyberataków

    Atrybucja cyberataków to proces ustalania, kto stoi za atakiem, na podstawie dowodów technicznych, operacyjnych i kontekstowych.

  21. atrybucja klimatyczna

    Metoda badawcza oceniająca, w jakim stopniu zmiana klimatu wpłynęła na prawdopodobieństwo, intensywność lub przebieg konkretnego zjawiska, na przykład pożaru.

  22. attaché obrony

    Przedstawiciel wojskowy państwa przy jego placówce dyplomatycznej za granicą. Zajmuje się kontaktami w dziedzinie obronności, wymianą informacji i współpracą wojskową.

  23. audycja

    Audycja to wyodrębniona treść radiowa lub telewizyjna przeznaczona do emisji. Może mieć formę informacyjną, publicystyczną, rozrywkową, edukacyjną lub inną.

  24. audyt

    Systematyczna, niezależna ocena działania, zgodności lub bezpieczeństwa organizacji, procesu albo usługi według określonych kryteriów.

  25. audyt bezpieczeństwa

    Usystematyzowane badanie systemów, procesów i zabezpieczeń w celu wykrycia podatności, nieprawidłowości lub zakresu incydentu.

  26. audyt księgowy

    Uporządkowana kontrola zapisów i dokumentów księgowych mająca ocenić ich poprawność, kompletność oraz zgodność z obowiązującymi zasadami.

  27. audyt trzeciostronny

    Niezależna ocena zabezpieczeń przeprowadzana przez podmiot zewnętrzny wobec organizacji lub dostawcy ocenianej usługi.

  28. aukcja

    Forma sprzedaży, w której przedmiot otrzymuje osoba oferująca najwyższą zaakceptowaną cenę. W przypadku dzieł sztuki aukcję zwykle prowadzi wyspecjalizowany dom aukcyjny.

  29. automatyczna waloryzacja

    Mechanizm okresowego dostosowywania określonej kwoty lub limitu do zmian cen, wynagrodzeń albo innego wskaźnika. Ma zapobiegać spadkowi realnej wartości tego parametru.

  30. automatyczne rozpoznawanie tablic rejestracyjnych

    Technologia, która automatycznie rejestruje obrazy pojazdów i odczytuje numery tablic rejestracyjnych, często z użyciem kamer oraz oprogramowania analizującego obraz.

  31. automatyczne wykluczenie

    Usunięcie z organizacji następujące z mocy wcześniej przyjętych zasad po wystąpieniu określonego warunku.

  32. automatyczne wyłączenie nagrywania

    Mechanizm, w którym urządzenie samodzielnie przerywa rejestrowanie obrazu lub dźwięku po wykryciu określonego zdarzenia.

  33. automatyka przemysłowa

    Dziedzina zajmująca się automatycznym sterowaniem, monitorowaniem i optymalizacją procesów oraz maszyn wykorzystywanych w przemyśle.

  34. automatyzacja

    Automatyzacja to wykorzystanie urządzeń i oprogramowania do wykonywania zadań przy ograniczonym udziale człowieka. W kuchni może obejmować między innymi mieszanie, dozowanie składników lub kontrolę temperatury.

  35. automatyzacja procesów

    Wykonywanie powtarzalnych lub określonych czynności przez system bez stałej ręcznej obsługi człowieka. Automatyzacja może łączyć działania w różnych aplikacjach i uruchamiać je według ustalonych warunków.

  36. automatyzacja zgodności

    Wykorzystanie oprogramowania do zbierania danych, obsługi kontroli i przygotowywania dokumentacji potrzebnej do wykazania spełniania wymogów prawnych lub branżowych. Narzędzie wspiera proces, ale nie zastępuje niezależnej oceny audytora.

  37. autonomia

    Możliwość samodzielnego podejmowania decyzji i organizowania własnego życia zgodnie z własnymi potrzebami oraz wartościami.

  38. autonomiczna jazda

    Sposób prowadzenia pojazdu, w którym system automatycznie wykonuje część albo wszystkie czynności kierowcy. Rzeczywisty poziom autonomii zależy od możliwości technicznych, warunków działania i wymogów prawnych.

  39. autonomiczne systemy wsparcia

    Rozwiązania techniczne wspierające działanie pojazdów autonomicznych, ich nadzór, komunikację lub bezpieczne reagowanie na sytuacje nietypowe.

  40. autorstwo ludzkie

    Wymóg, zgodnie z którym określony utwór lub jego element został stworzony przez człowieka, a nie wygenerowany samodzielnie przez system AI.

  41. autorytaryzm

    System rządów, w którym władza jest silnie skupiona, a zakres politycznej konkurencji, kontroli instytucjonalnej i swobód obywatelskich jest ograniczony.

  42. autoryzacja

    Autoryzacja to proces sprawdzania, czy uwierzytelniony użytkownik lub system ma prawo wykonać określoną operację albo uzyskać dostęp do zasobu.

  43. autoryzowane połączenia

    Połączenia między aplikacją a zewnętrznymi kontami lub usługami, które zostały zatwierdzone przez użytkownika i ograniczone nadanymi przez niego uprawnieniami.

  44. autouzupełnianie

    Funkcja, która przewiduje i proponuje możliwe dokończenia wpisywanego zapytania. Pomaga szybciej formułować wyszukiwanie i ograniczać liczbę błędów.

  45. autyzm

    Autyzm to neurorozwojowy sposób funkcjonowania związany między innymi z komunikacją społeczną, przetwarzaniem bodźców i powtarzalnością zachowań lub zainteresowań. Jego przejawy są zróżnicowane u poszczególnych osób.

  46. awans

    Przejście drużyny lub zawodnika do następnej rundy albo fazy rozgrywek po uzyskaniu wymaganego wyniku.

  47. awaria systemu istotna dla realizacji dynamicznych zadań jazdy

    Awaria systemu, która ma znaczenie dla wykonywania przez pojazd bieżących, dynamicznych zadań jazdy. Jest to kategoria zdarzeń przeznaczona do raportowania zamiast wcześniejszych raportów o disengagement.

  48. awaryjne mechaniczne zwolnienie drzwi

    Mechanizm umożliwiający ręczne odblokowanie drzwi pojazdu w sytuacji, gdy ich elektryczny system otwierania nie działa.

  49. awatar cyfrowy

    Wirtualna postać przedstawiana na ekranie, która może wyglądać, poruszać się i reagować zgodnie z instrukcjami użytkownika.

  50. awersja do ryzyka

    Tendencja inwestorów do unikania aktywów obarczonych większą niepewnością i wybierania bezpieczniejszych lokat. Wzrost awersji do ryzyka często zwiększa presję sprzedażową na rynku akcji.

B

40 haseł

  1. backdoor

    Ukryty mechanizm zapewniający nieuprawniony dostęp do systemu lub urządzenia. Backdoor może umożliwiać zdalne wykonywanie poleceń, przesyłanie plików albo dalsze zarządzanie zainfekowanym środowiskiem.

  2. badania kliniczne

    Badania prowadzone z udziałem ludzi w celu oceny bezpieczeństwa, skuteczności lub innych właściwości leku albo terapii.

  3. badania kosmiczne

    Badania naukowe prowadzone w przestrzeni kosmicznej lub z wykorzystaniem obiektów i warunków pozaziemskich, takich jak mikrograwitacja.

  4. badanie histopatologiczne

    Mikroskopowa analiza tkanek pobranych podczas sekcji zwłok. Służy do wykrywania zmian chorobowych, mikrourazów i innych procesów niewidocznych gołym okiem.

  5. badanie makroskopowe

    Ocena narządów i tkanek widocznych bez użycia mikroskopu, wykonywana między innymi podczas sekcji zwłok.

  6. badanie obserwacyjne

    Badanie, w którym naukowcy obserwują dane dotyczące istniejących grup, bez losowego przydzielania uczestników do terapii. Pozwala wykrywać zależności, ale samo nie potwierdza przyczynowości.

  7. badanie podłużne

    Badanie, w którym dane zbiera się wielokrotnie w kolejnych okresach, aby opisywać zmiany lub zależności zachodzące w czasie.

  8. badanie randomizowane

    Badanie, w którym uczestników, placówki lub inne jednostki przydziela się losowo do porównywanych grup.

  9. badanie toksykologiczne

    Analiza krwi, tkanek lub innych materiałów biologicznych pod kątem obecności leków, substancji psychoaktywnych i innych związków chemicznych.

  10. bait-and-switch

    Praktyka polegająca na przyciągnięciu użytkownika jedną ofertą lub funkcją, a następnie przedstawieniu mu czegoś istotnie innego. W kontekście aplikacji może obejmować zmianę działania programu po jego zatwierdzeniu.

  11. bandera statku

    Państwo, w którym statek jest zarejestrowany i którego banderę podnosi, sprawując nad nim określoną jurysdykcję.

  12. bank prowadzący ofertę

    Instytucja finansowa koordynująca przygotowanie i przeprowadzenie oferty papierów wartościowych w imieniu emitenta.

  13. bankructwo

    Stan niewypłacalności dłużnika, który nie jest w stanie regulować swoich wymagalnych zobowiązań; może prowadzić do postępowania upadłościowego.

  14. baraże

    Dodatkowe mecze lub turniej rozgrywane po sezonie zasadniczym, które mogą decydować o awansie, utrzymaniu albo kwalifikacji do dalszych rozgrywek.

  15. bariera akustyczna

    Konstrukcja ograniczająca rozchodzenie się hałasu między jego źródłem a miejscem, które ma być chronione.

  16. bariera handlowa

    Przepis, procedura lub działanie państwa, które utrudnia import albo eksport towarów i usług.

  17. bariera wejścia

    Bariera wejścia to czynnik utrudniający nowym firmom rozpoczęcie działalności na określonym rynku lub skuteczne konkurowanie z obecnymi podmiotami.

  18. barometr

    Czujnik mierzący ciśnienie atmosferyczne. Zmiany ciśnienia mogą służyć między innymi do szacowania różnic wysokości lub obserwowania warunków otoczenia.

  19. baryłka

    Baryłka to jednostka objętości powszechnie używana w handlu ropą naftową, odpowiadająca około 159 litrom. Wartość podana w baryłkach dziennie określa ilość ropy możliwą do eksportu w ciągu doby.

  20. baryłka ropy

    Baryłka ropy to jednostka objętości używana na światowym rynku ropy naftowej. Jedna baryłka odpowiada około 159 litrom.

  21. bateryjny system magazynowania energii

    System wykorzystujący baterie do gromadzenia energii elektrycznej i oddawania jej w późniejszym czasie. Może obejmować baterie, układy przekształtnikowe, sterowanie i zabezpieczenia.

  22. baza konsumencka

    Łączna grupa konsumentów korzystających z produktu lub usługi w określonym okresie. W analizach rynkowych może obejmować zarówno użytkowników płatnych, jak i darmowych.

  23. baza operacyjna

    Miejsce wykorzystywane do planowania, przygotowywania lub prowadzenia działań operacyjnych, zwłaszcza wojskowych. Może zapewniać personelowi i sprzętowi zaplecze logistyczne.

  24. baza pytań egzaminacyjnych

    Uporządkowany zbiór pytań wykorzystywanych do przygotowania i przeprowadzania testów sprawdzających wiedzę kandydatów na kierowców.

  25. bańka spekulacyjna

    Sytuacja, w której ceny aktywów rosną znacznie powyżej ich wartości uzasadnionej podstawami gospodarczymi, często wskutek nadmiernych oczekiwań inwestorów.

  26. benchmark

    Ustandaryzowany zestaw testów lub procedura służąca do oceny i porównywania działania modeli w określonych warunkach. Benchmark bezpieczeństwa sprawdza reakcje systemu na sytuacje potencjalnie niebezpieczne.

  27. benchmark IPI

    Zestaw testów służący do pomiaru odporności modeli językowych na ataki prompt injection. Wynik wyrażony procentowo wskazuje, jak często atak kończy się sukcesem w określonych warunkach.

  28. benchmarki branżowe

    Wartości lub wskaźniki stosowane jako punkt odniesienia do oceny wyników przedsiębiorstwa, funduszu albo inwestycji na tle podobnych podmiotów lub całej branży.

  29. beneficjent rzeczywisty

    Osoba fizyczna, która bezpośrednio lub pośrednio sprawuje kontrolę nad podmiotem albo w imieniu której nawiązywana jest relacja gospodarcza lub przeprowadzana transakcja.

  30. bezdomność moralna

    Metaforyczne określenie stanu, w którym osoba lub wspólnota traci poczucie wspólnych wartości, zasad i punktów odniesienia. Nie oznacza fizycznego braku miejsca zamieszkania.

  31. bezpieczeństwo dzieci w internecie

    Ogół działań i zasad służących ochronie dzieci przed zagrożeniami podczas korzystania z internetu, takimi jak przemoc, oszustwa, nadużycia lub naruszenie prywatności.

  32. bezpieczeństwo energetyczne

    Stan, w którym gospodarka i społeczeństwo mają zapewnione stabilne, wystarczające i możliwie odporne na zakłócenia dostawy energii oraz surowców energetycznych.

  33. bezpieczeństwo informacji

    Zbiór zasad, procesów i środków chroniących informacje przed nieuprawnionym dostępem, zmianą, utratą lub ujawnieniem.

  34. bezpieczeństwo jądrowe

    Zespół zasad, środków technicznych i procedur służących ochronie ludzi oraz środowiska przed skutkami awarii obiektów jądrowych i promieniowania.

  35. bezpieczeństwo kolektywne

    Bezpieczeństwo kolektywne to zasada, zgodnie z którą państwa wspólnie zapobiegają zagrożeniom i reagują na agresję wobec jednego z uczestników. Odpowiedzialność za ochronę ma charakter wspólny, a nie wyłącznie krajowy.

  36. bezpieczeństwo międzynarodowe

    Stan, w którym państwa i inne podmioty stosunków międzynarodowych są chronione przed zagrożeniami dla ich przetrwania, suwerenności i stabilności.

  37. bezpieczeństwo narodowe

    Stan ochrony podstawowych interesów państwa, jego ludności, terytorium, instytucji i zdolności strategicznych przed zagrożeniami.

  38. bezpieczeństwo operacyjne

    Zespół działań ograniczających ujawnianie informacji, które mogłyby utrudnić lub zagrozić trwającym operacjom, zwłaszcza wojskowym lub służbowym.

  39. bezpieczeństwo regionalne

    Stan, w którym państwa i społeczeństwa określonego regionu są chronione przed zagrożeniami oraz mają mechanizmy współpracy na rzecz stabilności.

  40. bezpieczeństwo transportu surowców

    Ochrona ciągłości i niezawodności przewozu surowców, takich jak ropa naftowa, gaz lub węgiel, przed zakłóceniami, atakami i innymi zagrożeniami.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.