Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 541-630
Indeks alfabetyczny
G
45 haseł
GNSS-RO
Technika wykorzystująca sygnały nawigacji satelitarnej do badania właściwości atmosfery. Pozwala analizować między innymi wilgotność, ciśnienie i temperaturę.
GPU
GPU, czyli procesor graficzny, to układ zaprojektowany do równoległego wykonywania dużej liczby podobnych operacji. Dzięki temu wykorzystuje się go także do obliczeń związanych z AI.
GRC
Obszar obejmujący zarządzanie, ryzyko i zgodność z wymaganiami.
GRU
GRU to rosyjski wywiad wojskowy, któremu niemieckie służby przypisują związki z jednym z podejrzanych.
GUID
GUID to identyfikator przeznaczony do wskazania konkretnego rekordu lub obiektu. Samo posiadanie GUID nie potwierdza tożsamości ani uprawnienia do dostępu.
Game-Key Card
Kartridż, który nie zawiera pełnej gry, lecz służy jako klucz licencyjny do pobrania jej cyfrowej wersji.
Gatekeeper
Mechanizm macOS, który ocenia aplikacje pod kątem ich pochodzenia, podpisu i notaryzacji przed uruchomieniem.
Generowanie klatek
Technika tworzenia dodatkowych klatek obrazu na podstawie sąsiednich klatek wygenerowanych przez grę.
Generowanie proceduralne postaci
Tworzenie postaci na podstawie zestawu losowanych lub dobieranych cech, zamiast ręcznego zaprojektowania każdego bohatera.
Genlock
Technika synchronizacji obrazu między kamerami lub innymi urządzeniami wideo.
Geny BRCA1 i BRCA2
Geny związane z ochroną komórek przed określonymi uszkodzeniami. Niektóre ich mutacje zwiększają dziedziczną predyspozycję do raka piersi i raka jajnika.
Geofencing
Technologia tworząca wirtualne granice określonych obszarów na podstawie lokalizacji pojazdu. Po wjechaniu do takiej strefy samochód może automatycznie zmienić swoje działanie.
Glejak
Glejak to agresywny nowotwór mózgu wywodzący się z komórek glejowych lub komórek o podobnych cechach.
Glikozylacja
Proces przyłączania struktur cukrowych do białek. Jest ważny dla ich prawidłowego składania, przemieszczania się w komórce i działania.
Glioblastoma
Agresywny nowotwór mózgu, który często odrasta mimo zastosowania operacji, radioterapii i chemioterapii.
Globalne zarządzanie AI
Zestaw międzynarodowych zasad i mechanizmów dotyczących rozwoju, bezpieczeństwa oraz odpowiedzialnego użycia sztucznej inteligencji.
Globalne zlodowacenie
Hipotezowany okres, w którym lądolody mogły objąć znaczną część Ziemi, także obszary położone blisko równika. Takie lodowce mogły przyspieszyć usuwanie skał.
Globalny Cel Adaptacji
Ramy negocjacji klimatycznych, które mają wyznaczać kierunki działań przystosowawczych i wskaźniki oceny postępów.
Glukonian
Związek powstający z glukozy pod wpływem katalizatora w implancie. Jest łatwiejszy do usunięcia przez nerki i wydalenia z moczem.
Gniazdo tarłowe
Gniazdo tarłowe to miejsce w żwirowym dnie rzeki, w którym łososie składają jaja.
Gospodarka księżycowa
System transportu, energii, łączności i zaopatrzenia związany z przyszłymi misjami oraz działalnością gospodarczą na Księżycu.
Graf kontekstu bezpieczeństwa
Model przedstawiający powiązania między tożsamościami, zasobami, aplikacjami, podatnościami i systemami biznesowymi.
Grand Prix
Grand Prix to cykl zawodów rozgrywanych w kolejnych rundach, w których zawodnicy zdobywają punkty do wspólnej klasyfikacji.
Grand Tour
Określenie najważniejszych wieloetapowych wyścigów kolarskich, rozgrywanych przez wiele dni i obejmujących różne typy tras.
Grande Coupure
Duże ochłodzenie sprzed około 34 mln lat, po którym europejskie hyaenodonty zaczęły tracić różnorodność.
Granica wykrywalności
Najmniejsze stężenie substancji, które można wiarygodnie odróżnić od tła pomiarowego w danej metodzie.
Granice administracyjne
Formalnie wyznaczone granice jednostek podziału terytorialnego, w tym obwodów.
GrapheneOS
Niestandardowy system operacyjny oparty na Androidzie, zaprojektowany z naciskiem na bezpieczeństwo i ochronę prywatności użytkownika.
Grawitacyjne magazynowanie energii
Sposób przechowywania energii przez podnoszenie masy, na przykład wody albo ciężkich wagonów, a następnie odzyskiwanie energii podczas jej opuszczania.
Grawitacyjny magazyn energii
Magazyn energii, który wykorzystuje zmianę położenia ciężkich elementów do przechowywania energii i jej późniejszego odzyskiwania.
Greater Kordofan
Zbiorcza nazwa trzech sudańskich stanów, obejmujących Kordofan Północny, Południowy i Zachodni.
Green Climate Fund
Wielostronny fundusz klimatyczny, który wspiera państwa rozwijające się w działaniach związanych z ograniczaniem emisji i adaptacją.
Grelina
Hormon uczestniczący w regulacji apetytu i bilansu energetycznego, często określany jako hormon głodu.
Groźby karalne
Groźby karalne to zapowiedzi popełnienia przestępstwa wobec innej osoby, które mogą wzbudzić u niej uzasadnioną obawę spełnienia.
Gruczolakorak płuca
Częsty typ raka płuca wywodzący się z komórek gruczołowych. Według lekarzy cytowanych przez CBS News właśnie ten typ nowotworu rozpoznano u papieża.
Gruntowa pompa ciepła
Urządzenie ogrzewające lub chłodzące budynek z wykorzystaniem wymiany ciepła z gruntem. Stabilna temperatura pod powierzchnią może poprawiać jego efektywność.
Grupa Wyszehradzka
Grupa Wyszehradzka to regionalna forma współpracy Czech, Polski, Słowacji i Węgier. Obejmuje między innymi konsultacje polityczne oraz współpracę w sprawach bezpieczeństwa, gospodarki i polityki europejskiej.
Grzbiet nadoczodołowy
Kostne zgrubienie czaszki znajdujące się nad oczodołem. Jego kształt może być cechą pomocną w rozróżnianiu blisko spokrewnionych gatunków.
Guardrail
Mechanizm bezpieczeństwa, który ma ograniczać wykonywanie przez model AI poleceń uznanych za szkodliwe lub niedozwolone.
Góra podwodna
Podwodna góra wyrastająca z dna morskiego. Może tworzyć warunki dla odrębnych i bogatych społeczności organizmów głębinowych.
Górne drogi oddechowe
Część układu oddechowego obejmująca między innymi obszary, przez które powietrze przechodzi w pobliżu jamy ustnej i gardła.
Gęstość energetyczna
To ilość energii, czyli kalorii, przypadająca na gram żywności lub całego jadłospisu. Niższa wartość oznacza mniej kalorii w tej samej masie jedzenia.
Gęstość energii
Ilość energii przypadająca na jednostkę masy albo objętości materiału lub całego systemu.
Gęstość mocy
Stosunek mocy urządzenia do jego masy. Wyższa wartość oznacza możliwość uzyskania dużej mocy przy mniejszym ciężarze podzespołu.
Głęboka stymulacja mózgu
Leczenie polegające na oddziaływaniu na obwody ruchowe mózgu za pomocą wszczepionego systemu stymulującego.
H
45 haseł
HAPC-CCREM
Model matematyczny użyty do analizy zmian związanych z wiekiem, okresem pomiaru i przynależnością pokoleniową oraz do ograniczenia wpływu szumu statystycznego.
HBM4
HBM4 to pamięć o wysokiej przepustowości, wykorzystywana w rozwiązaniach przeznaczonych między innymi dla centrów danych AI.
HDL
Frakcja cholesterolu określana potocznie jako „dobry” cholesterol. W źródle zaznaczono, że podczas przemiany menopauzalnej może zmieniać się jej funkcjonalność.
HDMI eARC
Rozszerzony kanał zwrotny audio w HDMI, używany do przesyłania dźwięku z telewizora do urządzenia audio.
HDR (High Dynamic Range)
Technika zapisu i wyświetlania obrazu o szerokim zakresie jasności, obejmującym zarówno bardzo jasne, jak i ciemne partie. Pozwala zachować więcej szczegółów i lepiej odwzorować kontrast niż standardowy zakres dynamiki.
HELOC
HELOC to odnawialna linia kredytowa zabezpieczona kapitałem zgromadzonym w nieruchomości. Właściciel może pożyczać środki do ustalonego limitu, ale koszt finansowania rośnie wraz z oprocentowaniem.
HER2
Białko obecne na powierzchni komórek raka piersi. Jego podwyższony poziom może oznaczać możliwość zastosowania terapii ukierunkowanych na HER2.
HIPAA
Amerykańska ustawa federalna regulująca między innymi ochronę i elektroniczne przetwarzanie informacji dotyczących zdrowia. Nakłada wymagania dotyczące prywatności, bezpieczeństwa oraz postępowania z takimi informacjami przez objęte nią podmioty.
HIV
HIV to wirus ludzkiego niedoboru odporności, który atakuje komórki układu odpornościowego. Nieleczone zakażenie może prowadzić do rozwoju AIDS, ale współczesne leczenie ogranicza namnażanie wirusa i ryzyko powikłań.
HLA-A*32:01
Wariant genu układu HLA, który w badaniu był związany z reakcją DRESS po lamotryginie.
HOMA-IR
Wskaźnik wyliczany na podstawie stężenia glukozy i insuliny na czczo, używany do oceny insulinooporności. W badaniu jego wartość zmniejszała się wraz z poprawą parametrów metabolicznych.
HTTP
HTTP to protokół komunikacji z witryną, który nie zapewnia szyfrowania połączenia tak jak HTTPS.
HTTP Live Streaming
System dostarczania wideo przez internet, który może udostępniać kilka wersji tego samego materiału o różnych przepływnościach.
HTTPS
HTTPS szyfruje połączenie między przeglądarką a witryną i wykorzystuje certyfikat do potwierdzenia tożsamości serwera. Nieprawidłowy certyfikat może wywołać ostrzeżenie przeglądarki.
HUD
HUD to elementy interfejsu wyświetlane bezpośrednio podczas rozgrywki, na przykład informacje o stanie postaci lub otoczeniu. W Last Rites można szerzej dostosować ich obecność i formę.
HUMINT
Rozpoznanie oparte na informacjach pozyskiwanych od ludzi, w tym informatorów, świadków lub innych źródeł osobowych.
HVO100
Odnawialne paliwo ciekłe wykorzystywane jako alternatywa dla konwencjonalnego oleju napędowego w odpowiednio przystosowanych silnikach.
HVT
Skrót od high-value target, czyli szczególnie wartościowego celu. W trybie Inflation pokonanie takich operatorów jest jednym ze sposobów zdobywania gotówki.
Hak cyklu życia
Hak cyklu życia to skrypt uruchamiany automatycznie podczas określonego etapu instalacji lub obsługi pakietu npm.
Hamowanie prądami wirowymi
Metoda spowalniania obracających się kół za pomocą pola elektromagnetycznego, bez bezpośredniego tarcia klocków lub szczęk o tarczę albo bęben.
Hamowanie regeneracyjne
Sposób odzyskiwania części energii związanej z ruchem podczas zwalniania pojazdu i wykorzystywania jej ponownie w układzie elektrycznym.
Hash hasła
Jednokierunkowy skrót używany do przechowywania haseł zamiast ich jawnej treści. Hash nie jest tym samym co hasło, ale jego ujawnienie może zwiększać ryzyko ataków.
HbA1c
Wskaźnik wykorzystywany do oceny średniego poziomu glukozy we krwi w dłuższym okresie.
Head-up display
Wyświetlacz prezentujący wybrane informacje w polu widzenia kierowcy, bez konieczności spoglądania na główny ekran.
Hel-3
Rzadki izotop helu obecny w księżycowym regolicie, rozważany między innymi w zastosowaniach niskotemperaturowych i energetycznych.
Helm chart
Helm chart to pakiet konfiguracji używany do wdrażania aplikacji w środowisku Kubernetes.
Hemofilia
Hemofilia to przewlekła choroba, w której krew ma ograniczoną zdolność krzepnięcia. Może prowadzić do przedłużonych i trudnych do opanowania krwawień.
Hemoglobina A1C
Parametr wykorzystywany do oceny kontroli stężenia glukozy we krwi w dłuższym okresie.
Hepatoblastoma
Rzadki nowotwór wątroby występujący u dzieci. W źródle opisano leczenie pacjentów z tym nowotworem za pomocą chemioterapii i operacji.
Hinglish
Hinglish to sposób komunikacji łączący elementy języka hindi i angielskiego, często używany w mowie i piśmie przez część mieszkańców Indii.
Hiperfagia
Jesienny okres intensywnego żerowania, podczas którego niedźwiedzie gromadzą kalorie przed hibernacją.
Hiperintensywności istoty białej
Obszary widoczne w badaniu MRI jako jaśniejsze zmiany w istocie białej mózgu. Ich większa objętość może wskazywać na chorobę małych naczyń mózgowych.
Hiperskalerzy
Najwięksi operatorzy infrastruktury chmurowej, którzy mogą budować i obsługiwać bardzo rozległe centra danych.
Hipoaktywne zaburzenie pożądania seksualnego
Utrzymująco obniżone pożądanie seksualne, które powoduje istotne cierpienie lub dyskomfort.
Histony
Białka, wokół których upakowane jest DNA. Zmiany chemiczne histonów mogą wpływać na to, które geny są aktywne, bez zmiany samej sekwencji DNA.
Historia wersji
Zapis kolejnych wersji dokumentu lub wpisu, umożliwiający sprawdzenie wcześniejszych zmian. Brak historii wersji oznacza, że poprzedni tekst nie jest widoczny dla użytkowników.
Hobbs Act
Amerykańska ustawa federalna wykorzystywana między innymi w sprawach dotyczących wymuszeń wpływających na handel międzystanowy.
HomeKit Secure Video
Usługa Apple do analizy i przechowywania nagrań z kompatybilnych kamer monitoringu domowego.
Hormony tarczycy
Substancje wytwarzane przez tarczycę, które wpływają między innymi na rozwój mózgu i funkcjonowanie organizmu.
Horyzont Cauchy'ego
Wewnętrzna granica występująca w opisach naładowanych lub obracających się czarnych dziur. Za nią ogólna teoria względności przestaje jednoznacznie przewidywać dalszy rozwój zdarzeń.
Hotspoty pożarowe
Punkty wykryte przez obserwację satelitarną jako miejsca podwyższonej temperatury, które mogą wskazywać na aktywny pożar.
House of Brands
Model zarządzania markami, w którym poszczególne marki należące do jednej grupy działają jako wyraźnie odrębne podmioty. Każda z nich może mieć własną ofertę, wizerunek i strategię.
Hrabstwo antisanctuary
Hrabstwo zawierające formalne umowy z ICE w celu zwiększenia egzekwowania przepisów imigracyjnych.
Hrabstwo sanctuary
Hrabstwo o ograniczonym wsparciu dla działań federalnej służby imigracyjnej ICE.
Huk soniczny
Hałas związany z falą uderzeniową wytwarzaną przez samolot lecący szybciej niż dźwięk. Towarzyszy maszynie przez cały czas lotu z prędkością ponaddźwiękową.