Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5847
- Widoczny zakres
- 541-630
Indeks alfabetyczny
K
5 haseł
Księga wieczysta
Urzędowy rejestr zawierający informacje o stanie prawnym nieruchomości.
Kwalifikowana większość
Sposób podejmowania decyzji w UE, który wymaga jednocześnie odpowiedniej liczby państw i reprezentowanej przez nie części ludności.
Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny
KFI to projektowana kategoria alternatywnego funduszu inwestycyjnego, w którym inwestorzy deklarują udział kapitałowy, a wpłaty mają następować na wezwanie zarządzającego. Projekt przewiduje także ograniczenia dotyczące uczestników i stabilności struktury inwestorskiej.
Kwas all-trans-retinowy (ATRA)
Aktywna postać metabolitu witaminy A, która może wpływać na różnicowanie i funkcjonowanie komórek. W badaniu oceniano ją jako potencjalny element terapii przeciwnowotworowej.
Kworum
Minimalna liczba członków organu potrzebna do przeprowadzenia posiedzenia lub podjęcia ważnych decyzji. W sprawie TK brak wymaganego kworum uniemożliwił posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów.
L
31 haseł
LLM
Duży model językowy, czyli model sztucznej inteligencji trenowany na obszernych zbiorach tekstów do rozumienia i generowania języka naturalnego.
LMDh
Klasa prototypów wyścigowych, w której samochód korzysta z połączenia silnika spalinowego i układu hybrydowego.
LNG
Gaz ziemny schłodzony do temperatury, w której przyjmuje postać ciekłą. Dzięki temu można go transportować statkami lub innymi środkami, a przed użyciem trzeba go ponownie zgazować.
LPG
LPG to skroplony gaz naftowy, będący mieszaniną lekkich węglowodorów, głównie propanu i butanu. Jest wykorzystywany między innymi jako paliwo do pojazdów, ogrzewania i procesów przemysłowych.
La Niña
Faza naturalnego zjawiska oceaniczno atmosferycznego, które wpływa na rozkład temperatur i opadów w wielu regionach świata.
Landtag
Parlament kraju związkowego w Niemczech, odpowiedzialny za stanowienie prawa na poziomie landu.
Las wtórny
Las, który odtworzył się na obszarze wcześniej przekształconym przez człowieka, na przykład po opuszczeniu wsi, plantacji lub innych terenów użytkowanych gospodarczo.
Laser na swobodnych elektronach w zakresie rentgenowskim
Urządzenie wytwarzające bardzo intensywne i krótkie błyski promieniowania rentgenowskiego do obrazowania materii.
Lata życia skorygowane niepełnosprawnością
Wskaźnik obciążenia chorobą, który łączy lata utracone z powodu przedwczesnej śmierci z latami zdrowego życia utraconymi wskutek choroby lub niepełnosprawności.
Lean
Język programowania i system używany do zapisywania oraz formalnego sprawdzania dowodów matematycznych.
Leczenie wielomodalne
Postępowanie wykorzystujące więcej niż jeden rodzaj terapii, na przykład połączenie leków z operacją lub radioterapią.
Leki antyretrowirusowe
Leki antyretrowirusowe ograniczają namnażanie HIV i pomagają kontrolować zakażenie. W materiale są także wykorzystywane do zmniejszania ryzyka przeniesienia wirusa.
Leki biologiczne
Leki ukierunkowane na sygnały układu odpornościowego, które podtrzymują stan zapalny w przebiegu IBD.
Leki przeciwhistaminowe
Leki stosowane głównie w leczeniu objawów alergii, których działanie wiąże się z blokowaniem efektów histaminy.
LiDAR
Technologia pomiarowa wykorzystująca impulsy światła laserowego do określania odległości i tworzenia map otoczenia.
Licencja na treści cyfrowe
Uprawnienie do korzystania z cyfrowej gry lub innego produktu bez przeniesienia pełnej własności na klienta.
Life's Simple 7
System oceny zdrowia sercowo-naczyniowego obejmujący siedem czynników związanych ze stylem życia i stanem zdrowia.
Light Speed Transmission
Technologia przekładni Koenigsegga wykorzystująca siedem mokrych sprzęgieł wielotarczowych i konstrukcję bez koła zamachowego.
Linia kredytowa
Ustalony limit środków, z których można korzystać zamiast pieniędzy zgromadzonych na koncie.
Linia promieniowania gamma
Wąski, charakterystyczny sygnał w widmie promieniowania gamma, wskazujący na fotony o określonej energii.
Linia rodowa
Wyodrębniona w badaniach genetycznych grupa organizmów pochodzących od wspólnego przodka.
Liquid Glass
Nazwa efektu interfejsu wykorzystującego półprzezroczyste, przypominające szkło elementy graficzne. Pozwala zmieniać wygląd wybranych części interfejsu, na przykład ich przezroczystość.
Liquid Retina
Liquid Retina to marketingowa nazwa stosowana przez Apple dla wybranych wyświetlaczy ciekłokrystalicznych. Określenie wskazuje na konkretną rodzinę ekranów, a nie na uniwersalny standard techniczny.
Listeria monocytogenes
Bakteria, która może zanieczyszczać żywność i po jej spożyciu wywoływać listeriozę.
Live Activities
Funkcja systemów Apple wyświetlająca na ekranie blokady dynamiczne informacje o trwających wydarzeniach, takich jak mecze. Pozwala śledzić zmiany bez otwierania aplikacji.
Lokalny montaż
Wytwarzanie lub składanie pojazdu w kraju, w którym jest on sprzedawany albo z którego ma być eksportowany. Może pomagać producentowi spełnić wymogi dotyczące lokalnego udziału.
London Living Wage
Dobrowolna stawka wynagrodzenia dla pracowników w Londynie, ustalana z uwzględnieniem kosztów życia. Jej wypłacanie różni się od formalnej akredytacji pracodawcy.
Lp(a)
Lp(a) to cząsteczka zbudowana z lipidów i białek. Jej podwyższone stężenie wiąże się z większym prawdopodobieństwem ciężkich problemów sercowych.
Lua
Lua to język skryptowy, który może służyć do opisywania zachowania elementów gry i reguł symulacji.
Lud izolowany
Społeczność rdzenna, która nie utrzymuje stałych kontaktów ze społeczeństwem większościowym albo świadomie ich unika.
Ludobójstwo
Celowe działania prowadzące do zniszczenia, w całości lub części, określonej grupy narodowej, etnicznej, rasowej albo religijnej.
M
54 haseł
MAU
Wskaźnik oznaczający liczbę aktywnych użytkowników miesięcznie.
MCL
Więzadło poboczne przyśrodkowe kolana. Jego skręcenie może ograniczać ruch i wymagać przerwy, ale zakres urazu zależy od jego ciężkości.
MCP
Protokół służący do ustandaryzowania komunikacji systemów AI z zewnętrznymi narzędziami, aplikacjami lub źródłami danych.
MCS
MCS to standard ładowania przeznaczony dla ciężarówek elektrycznych, wykorzystujący bardzo wysoką moc, przekraczającą 1 MW.
MDM
System do centralnego zarządzania urządzeniami, ich ustawieniami, aplikacjami i zasadami bezpieczeństwa w organizacji.
MDR
MDR to zarządzana usługa wykrywania i reagowania na incydenty bezpieczeństwa. MXDR rozszerza ten model o dane z wielu obszarów środowiska, takich jak urządzenia, tożsamości, poczta i chmura.
MFi
Oznaczenie akcesoriów projektowanych do współpracy z urządzeniami Apple, w tym kontrolerów do gier.
MIDI
Standard opisu informacji o wykonaniu muzycznym, takich jak dźwięk, jego długość i dynamika.
ML-DSA
Standardowy według NIST mechanizm podpisu cyfrowego.
ML-KEM
Standardowy według NIST mechanizm ustanawiania klucza.
MLX
Otwarty framework tablicowy zaprojektowany z myślą o przepływach pracy uczenia maszynowego na układach Apple.
MMORPG
Gatunek sieciowych gier fabularnych, w których wielu graczy dzieli wspólny, stale działający świat.
MMSE
Krótki test wykorzystywany do oceny między innymi pamięci, uwagi i innych funkcji poznawczych.
MOT
Brytyjskie okresowe badanie, które sprawdza podstawowe elementy bezpieczeństwa samochodu, między innymi hamulce, opony, zawieszenie, układ kierowniczy i światła.
MPGe
MPGe oznacza ekwiwalent mil na galon i pozwala porównywać efektywność samochodów elektrycznych z pojazdami spalinowymi.
MR-MUF
Proces montażu stosu pamięci, w którym warstwy są układane mechanicznie, a następnie łączone podczas jednego procesu rozpływu materiału wypełniającego.
MSSF 16
MSSF 16 to międzynarodowy standard rachunkowości określający sposób ujmowania leasingu, w szczególności najmu, w sprawozdaniach finansowych.
MVNO
Operator telefonii komórkowej, który świadczy usługi z wykorzystaniem infrastruktury innego operatora, zamiast prowadzić własną sieć radiową. Skrót pochodzi od angielskiego określenia Mobile Virtual Network Operator.
MVP
MVP to skrót od określenia najbardziej wartościowego zawodnika, przyznawanego sportowcowi uznanemu za szczególnie ważnego dla wyników drużyny lub rozgrywek.
MacGuffin
MacGuffin to przedmiot lub cel, którego zdobycie napędza fabułę, choć sam w sobie nie musi być najważniejszy dla historii.
MagSafe
MagSafe to system magnetycznego mocowania akcesoriów do kompatybilnych urządzeń Apple. W tym materiale chodzi przede wszystkim o portfele i baterie mocowane z tyłu iPhone'a.
Magazynowanie długotrwałe
Przechowywanie energii z myślą o dostarczaniu jej przez wiele godzin, a nie tylko w krótkich okresach szczytowego zapotrzebowania.
Makrofagi
Komórki układu odpornościowego powstające między innymi z monocytów i obecne w tkankach.
Mammografia cyfrowa
Badanie obrazowe piersi wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie i tworzące dwuwymiarowy obraz. Nakładanie się tkanek może utrudniać ocenę zmian, zwłaszcza w piersiach o dużej gęstości.
Manualna skrzynia biegów
Skrzynia, w której kierowca sam wybiera przełożenia i obsługuje sprzęgło za pomocą pedału.
Map voting
Mechanizm pozwalający graczom wybrać jedną z dostępnych map przed rozpoczęciem meczu.
Mapa głębi
Dane opisujące odległość poszczególnych elementów obrazu od obserwatora.
Mark of the Web
Oznaczenie wskazujące, że plik pochodzi z zewnętrznego lub internetowego źródła. Windows może używać go do zastosowania dodatkowych ostrzeżeń i ograniczeń bezpieczeństwa.
Market Abuse Regulation
Unijne przepisy dotyczące zapobiegania nadużyciom na rynku kapitałowym.
Mars datum
Umowny poziom zerowy używany do opisu wysokości na Marsie.
Marża
Różnica między przychodem ze sprzedaży a określonym kosztem, często wyrażana także jako procent przychodu lub ceny. Pokazuje, jaka część sprzedaży pozostaje na pokrycie innych kosztów i zysku.
Marża referencyjna
Poziom marży służący do wyliczenia części przychodów objętej podatkiem. Ma odpowiadać średniej marży firmy z 2025 roku powiększonej o 20 proc., ale nie może być niższy niż 2 proc.
Masa grawitacyjna
Określa, jak silnie obiekt reaguje na pole grawitacyjne.
Material You
Podejście do projektowania interfejsu, w którym kolory elementów systemu mogą być dobierane na podstawie tapety lub wybranego motywu.
Mathlib
Wspólne repozytorium sformalizowanej matematyki wykorzystywane przez użytkowników języka Lean.
Mechaniczne awaryjne otwieranie drzwi
Ręczny sposób odblokowania drzwi, który ma działać także po utracie zasilania lub awarii elektroniki.
Mechanizm ochrony ludności Unii Europejskiej
Unijny system umożliwiający państwom wystąpienie o pomoc w sytuacjach kryzysowych, gdy potrzebne są dodatkowe zasoby i wsparcie innych krajów.
Mechanizm różnicowy o ograniczonym poślizgu
Mechanizm ograniczający różnicę prędkości obrotowej kół napędzanej osi. Pomaga skuteczniej przenosić moment obrotowy na koło mające lepszą przyczepność.
Mechanizm zabezpieczający
Australijski system obejmujący około 200 dużych instalacji przemysłowych, które mają z roku na rok ograniczać intensywność emisji.
Mechanizmy dowodzenia i kontroli
Struktury i procedury, które pozwalają władzom podejmować decyzje oraz przekazywać rozkazy siłom zbrojnym.
Mecz Gwiazd
Specjalne spotkanie pokazowe, w którym występują wybrani, najpopularniejsi lub najlepsi zawodnicy ligi.
Medicaid
Publiczny program ochrony zdrowia w Stanach Zjednoczonych, którego zasady administracyjne i sposób obsługi mogą różnić się między stanami.
Medical Practice Act
Nazwa stanowej regulacji określającej, kto może udzielać porad medycznych i na jakich warunkach.
Medicare
Federalny program ubezpieczenia zdrowotnego w USA, obejmujący przede wszystkim osoby starsze oraz niektóre osoby z niepełnosprawnościami.
Medicare Part D
Część programu Medicare w Stanach Zjednoczonych zapewniająca uprawnionym osobom ochronę ubezpieczeniową dotyczącą leków na receptę.
Medicine Line
Określenie używane przez lud Blackfoot wobec granicy wytyczanej wzdłuż 49. równoleżnika. Nazwa odnosiła się do możliwości przechodzenia na terytorium brytyjskie, poza zasięgiem armii USA.
Megasusza
Wyjątkowo długi i intensywny okres suszy, obejmujący rozległy obszar. W analizowanym regionie trwa on od ponad ćwierć wieku.
Melatonina
Hormon wytwarzany przez szyszynkę, którego stężenie zwykle rośnie po zmroku i spada w ciągu dnia. Pomaga regulować rytm snu i czuwania.
Membrany filtracyjne
Elementy instalacji, które zatrzymują wybrane substancje i pozwalają oddzielić je od wody.
Memorandum of understanding
Dokument określający ogólne zasady planowanej współpracy. Zwykle nie oznacza jeszcze zawarcia ostatecznej umowy wykonawczej.
Menu degustacyjne
Menu degustacyjne składa się z kilku lub kilkunastu dań przygotowanych jako spójna, zaplanowana całość.
Mercosur
Mercosur to regionalne ugrupowanie gospodarcze państw Ameryki Południowej, którego celem jest ułatwianie handlu i współpracy gospodarczej między członkami.
Metaanaliza
Metoda łącząca wyniki wielu badań dotyczących tego samego pytania badawczego.
Metabolity
Metabolity to małe cząsteczki powstające podczas prawidłowych procesów zachodzących w organizmie. Ich obecność we krwi może odzwierciedlać aktywność komórek i stan organizmu.