Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
4141-4230

Indeks alfabetyczny

M

24 haseł

  1. monopolista

    Przedsiębiorstwo, które jako jedyne albo niemal jedyne kontroluje podaż określonego dobra lub usługi na zdefiniowanym rynku.

  2. monsun

    Sezonowa zmiana kierunku wiatrów, która wpływa na rozkład opadów, szczególnie w Azji Południowej.

  3. montaż wideo

    Montaż wideo to opracowywanie materiału filmowego przez wybór, porządkowanie i łączenie ujęć oraz dodawanie dźwięku, napisów lub efektów.

  4. moodboard

    Cyfrowa tablica inspiracji służąca do zbierania i porządkowania obrazów, kolorów lub pomysłów związanych z określonym tematem, na przykład stylizacją albo wydarzeniem.

  5. morale wojskowe

    Stan motywacji, zaufania i gotowości personelu do dalszego wykonywania obowiązków.

  6. morale zespołu

    Ogólny poziom motywacji, zaufania i nastawienia pracowników do pracy oraz sytuacji w organizacji.

  7. moratorium

    Czasowe zawieszenie określonych działań, badań lub decyzji, zwykle w celu przeprowadzenia analizy albo opracowania zasad ich dalszego prowadzenia.

  8. morska energetyka wiatrowa

    Produkcja energii elektrycznej z wykorzystaniem turbin wiatrowych instalowanych na morzu.

  9. morskie farmy wiatrowe

    Zespoły turbin wiatrowych zlokalizowane na morzu, wraz z infrastrukturą umożliwiającą ich budowę, obsługę i przesyłanie wytworzonej energii do lądu.

  10. morza księżycowe

    Rozległe, ciemne równiny na powierzchni Księżyca, powstałe po zastygnięciu materiału, który wydostał się z jego wnętrza.

  11. mosh pit

    Strefa pod sceną, w której publiczność energicznie porusza się podczas koncertu rockowego lub punkowego.

  12. most międzyłańcuchowy

    Infrastruktura umożliwiająca przekazywanie informacji lub aktywów między różnymi blockchainami.

  13. motion capture

    Technika rejestrowania ruchów człowieka lub obiektu i przekształcania ich w dane, które mogą być analizowane lub odtwarzane cyfrowo.

  14. motyw działania

    Powód lub zespół przyczyn, które skłoniły osobę do określonego działania. Ustalenie motywu może pomóc w wyjaśnieniu okoliczności zdarzenia.

  15. multimodalne wideo

    Wideo lub system wideo wykorzystujący jednocześnie więcej niż jeden rodzaj danych, na przykład obraz, tekst, dźwięk albo informacje o ruchu.

  16. multimodalność

    Zdolność systemu do przetwarzania lub łączenia różnych typów danych, na przykład tekstu, dźwięku i obrazu. Pozwala obsługiwać interakcje wykorzystujące więcej niż jeden rodzaj wejścia.

  17. multiversum

    Koncepcja wielu równoległych rzeczywistości, między którymi w fikcji mogą przemieszczać się bohaterowie.

  18. mundur galowy

    Uroczysty rodzaj umundurowania noszony podczas oficjalnych ceremonii, reprezentacyjnych wystąpień i wydarzeń o podniosłym charakterze.

  19. muralista

    Artysta tworzący murale, czyli wielkoformatowe obrazy malowane bezpośrednio na ścianach lub innych stałych powierzchniach.

  20. mutacja

    Mutacja to zmiana w materiale genetycznym organizmu lub wirusa. Może wpływać na jego właściwości, ale sama obecność mutacji nie przesądza o zmianie przebiegu zakażenia.

  21. mutant

    Organizm określany jako mutant ma cechę wynikającą z mutacji, czyli zmiany w materiale genetycznym.

  22. muzea dime

    Popularne miejsca rozrywki, które prezentowały osobliwości, kolekcje i różnego rodzaju atrakcje. Były częścią rozwijającej się kultury masowej XIX wieku.

  23. myślenie probabilistyczne

    Sposób analizowania przyszłości polegający na ocenianiu prawdopodobieństwa różnych zdarzeń zamiast zakładania jednego pewnego scenariusza.

  24. mózgowa adrenoleukodystrofia

    Rzadka i szybko postępująca choroba neurodegeneracyjna, w której w mózgu powstają zmiany demielinizacyjne.

N

66 haseł

  1. nabłonek barwnikowy siatkówki

    Nabłonek barwnikowy siatkówki to warstwa komórek sąsiadująca z fotoreceptorami, która wspiera ich funkcjonowanie i usuwa zużyte fragmenty ich struktur.

  2. naciski militarne

    Działania polegające na wykorzystaniu lub groźbie wykorzystania siły wojskowej w celu wpłynięcia na decyzje albo zachowanie innego państwa lub podmiotu.

  3. naciski na media

    Działania mające skłonić redakcję, dziennikarza lub właściciela medium do określonego sposobu działania albo przedstawiania informacji.

  4. nacjonalizacja

    Przejęcie przedsiębiorstwa przez państwo, zwykle w celu zapewnienia publicznej kontroli nad jego działalnością.

  5. nacjonalizm

    Ideologia lub ruch polityczny uznający naród za podstawową wspólnotę polityczną i podkreślający jego odrębność oraz nadrzędne znaczenie.

  6. nadajnik GPS

    Urządzenie wykorzystujące system GPS do ustalania położenia zwierzęcia i przekazywania danych o jego przemieszczaniu.

  7. nadawca publiczny

    Organizacja medialna realizująca zadania informacyjne, edukacyjne lub kulturalne określone w interesie publicznym i zwykle finansowana lub nadzorowana w sposób uregulowany przez państwo.

  8. nadciśnienie oczne

    Stan, w którym ciśnienie wewnątrz oka jest podwyższone. Może zwiększać ryzyko uszkodzenia nerwu wzrokowego i rozwoju jaskry.

  9. nadciśnienie płucne

    Stan, w którym ciśnienie krwi w naczyniach krążenia płucnego jest podwyższone. Może przeciążać prawą część serca i prowadzić do jej niewydolności.

  10. nadciśnienie tętnicze

    Trwale podwyższone ciśnienie krwi w naczyniach. Jest ważnym czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia.

  11. nadmierne obciążenie kosztami mieszkaniowymi

    Sytuacja, w której wydatki związane z mieszkaniem pochłaniają zbyt dużą część dochodów gospodarstwa domowego.

  12. nadprzewodnik

    Materiał, który w odpowiednio niskiej temperaturze przewodzi prąd elektryczny bez oporu. Nadprzewodniki mogą służyć do wytwarzania bardzo silnych pól magnetycznych.

  13. nadpłynność

    Nadpłynność banku oznacza posiadanie zasobu płynnych środków większego niż potrzebny do bieżącego regulowania zobowiązań. Może ograniczać presję na natychmiastowe pozyskiwanie finansowania.

  14. nadużywanie pozycji publicznej

    Nadużywanie pozycji publicznej polega na wykorzystywaniu uprawnień, wpływów lub dostępu związanych z funkcją publiczną do celów prywatnych albo na rzecz innych osób.

  15. nadwozie

    Zewnętrzna część pojazdu obejmująca między innymi przestrzeń dla pasażerów i elementy umożliwiające przewożenie osób lub ładunku. Jego forma określa typ i wygląd samochodu.

  16. nadwozie samonośne

    Konstrukcja, w której nadwozie pełni również funkcję głównego elementu nośnego pojazdu. Nie wykorzystuje oddzielnej, klasycznej ramy.

  17. nadwozie typu fastback

    Typ nadwozia, w którym linia dachu płynnie opada w stronę krótkiej tylnej części auta. Rozwiązanie łączy sportową sylwetkę z większą funkcjonalnością niż klasyczne coupe.

  18. nadwozie typu ute

    Ute to samochód osobowy lub sportowy przebudowany tak, aby za kabiną kierowcy miał otwartą skrzynię ładunkową.

  19. nadwyżka handlowa

    Sytuacja, w której wartość eksportu przewyższa wartość importu. Różnica zwiększa saldo handlu zagranicznego danego państwa.

  20. nadwyżka zewnętrzna

    Przewaga wpływów z zagranicy nad wydatkami danego kraju w relacjach zewnętrznych, często związana z wysokim eksportem.

  21. nadzorca

    Osoba obecna w pojeździe autonomicznym, która obserwuje działanie systemu i może w określonych sytuacjach przejąć kontrolę lub zareagować.

  22. nadzorca ładunku

    Osoba odpowiedzialna za kontrolę przyjmowania, rozmieszczenia, zabezpieczenia i dokumentowania ładunku na jednostce pływającej.

  23. nadzór epidemiologiczny

    Stałe gromadzenie, analizowanie i interpretowanie danych o chorobach oraz przekazywanie ich służbom zdrowia. Umożliwia wykrywanie zakażeń, śledzenie ich szerzenia i reagowanie na ogniska.

  24. nadzór merytoryczny

    Nadzór merytoryczny to kontrolowanie poprawności i jakości wykonywania określonych zadań przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje lub uprawnienia.

  25. nadzór nad rynkiem kryptoaktywów

    Działania organów publicznych mające zapewniać zgodność działalności związanej z kryptoaktywami z przepisami oraz ograniczać ryzyka dla uczestników rynku. Obejmują między innymi monitorowanie podmiotów i egzekwowanie wymogów prawnych.

  26. nadzór społeczny

    Kontrola działań instytucji lub podmiotów przez obywateli, organizacje społeczne albo inne niezależne grupy reprezentujące interes publiczny.

  27. nadzór weterynaryjny

    Nadzór weterynaryjny to działania organów i uprawnionych specjalistów służące kontroli zdrowia zwierząt oraz przestrzegania wymagań weterynaryjnych.

  28. nagrywanie bez zgody

    Utrwalanie obrazu lub dźwięku osoby bez uzyskania jej zgody na takie działanie.

  29. najem długoterminowy

    Odpłatne udostępnianie mieszkania lub innego lokalu na dłuższy okres, zwykle z przeznaczeniem na stałe zamieszkanie.

  30. najem krótkoterminowy

    Odpłatne udostępnianie lokalu na krótki okres, zwykle w związku z pobytem turystycznym lub czasowym, często za pośrednictwem platform internetowych.

  31. nakaz deportacji

    Decyzja władz imigracyjnych lub sądu nakazująca cudzoziemcowi opuszczenie kraju.

  32. nakaz ewakuacji

    Oficjalne polecenie opuszczenia zagrożonego obszaru w celu ochrony życia i zdrowia ludzi.

  33. nakaz geofence

    Nakaz geofence to żądanie skierowane do firmy technologicznej o przekazanie danych o urządzeniach znajdujących się w określonym obszarze i czasie. Może obejmować także osoby, których nie podejrzewa się o przestępstwo.

  34. nakaz sądowy

    Formalne polecenie wydane przez sąd, które może upoważniać organy do przeprowadzenia określonej czynności, takiej jak przeszukanie lub zajęcie rzeczy.

  35. nakłady inwestycyjne

    Wydatki przeznaczone na tworzenie, zakup, rozbudowę lub modernizację aktywów wykorzystywanych przez przedsiębiorstwo, takich jak sklepy, budynki, wyposażenie czy infrastruktura.

  36. nakłady kapitałowe

    Wydatki na nabycie, budowę lub modernizację trwałych zasobów przedsiębiorstwa, takich jak zakłady, maszyny i wyposażenie. Służą zwiększaniu lub utrzymaniu zdolności produkcyjnych.

  37. należyta procedura

    Należyta procedura to zestaw zasad zapewniających, że decyzja wpływająca na prawa lub interesy osoby jest podejmowana w sposób uporządkowany, uzasadniony i możliwy do zakwestionowania.

  38. nalokson

    Lek stosowany do odwracania przedawkowania opioidów. W materiale opisano go jako preparat dostępny w postaci aerozolu do nosa.

  39. nalot

    Atak przeprowadzony z powietrza, zwykle z użyciem samolotów, śmigłowców lub bezzałogowych statków powietrznych.

  40. naloty

    Ataki prowadzone z powietrza przeciwko celom znajdującym się na ziemi lub na powierzchni wody.

  41. namierzanie celów

    Proces ustalania położenia i charakterystyki celu, zwykle przy użyciu danych rozpoznawczych, systemów obserwacji lub innych sensorów, aby umożliwić jego śledzenie albo zaatakowanie.

  42. namiot dachowy

    Składany namiot montowany na dachu samochodu. Pozwala przeznaczyć wnętrze auta na przewożenie wyposażenia, a po rozłożeniu tworzy oddzielne miejsce do spania.

  43. namorzyny

    Zbiorowiska drzew i krzewów rosnących na zasolonych, okresowo zalewanych wybrzeżach stref tropikalnych i subtropikalnych.

  44. nanocząsteczki

    Nanocząsteczki to bardzo małe cząstki, których rozmiar, kształt i właściwości powierzchni mogą zmieniać sposób oddziaływania z komórkami. W kosmetyce bada się je między innymi jako nośniki wybranych składników.

  45. nanocząstki upkonwertujące

    Nanocząstki, które pod wpływem promieniowania o jednej długości fali emitują światło o innej, zwykle krótszej długości fali.

  46. nanomateriał wapniowo-glinokrzemianowy

    Materiał zbudowany z bardzo małych struktur zawierających wapń, glin i krzem. W opisywanym badaniu miał wspierać krzepnięcie oraz regenerację kości.

  47. nanoplastiki

    Najmniejsze cząstki tworzyw sztucznych, w omawianym przeglądzie mniejsze niż około 1 mikrometr. Mogą przekraczać błony biologiczne łatwiej niż większe cząstki.

  48. napięcia geopolityczne

    Napięcia geopolityczne to nasilona rywalizacja lub sprzeczność interesów państw i innych podmiotów politycznych dotycząca wpływów, bezpieczeństwa, terytorium albo zasobów.

  49. napięcie Hubble’a

    Istotna rozbieżność między wartościami stałej Hubble’a uzyskiwanymi dwiema niezależnymi metodami pomiaru.

  50. napięcie elektryczne

    Napięcie elektryczne opisuje różnicę potencjałów w układzie i jest podawane między innymi w woltach, oznaczanych symbolem V.

  51. naprężenie mechaniczne

    Stan obciążenia materiału wywołany działaniem siły. Wyższe naprężenia w czaszce oznaczają większe ryzyko jej mechanicznego uszkodzenia.

  52. napęd AWD

    Napęd na wszystkie koła, w którym moment obrotowy może być przekazywany do każdego z kół pojazdu lub urządzenia.

  53. napęd bateryjny

    Układ napędowy, w którym energia zgromadzona w akumulatorze zasila silnik elektryczny. Nie wymaga bezpośredniego spalania paliwa w celu napędzania pojazdu.

  54. napęd elektryczny

    Układ napędowy wykorzystujący silnik elektryczny do wytwarzania siły napędowej pojazdu. W samochodach energia jest zwykle dostarczana z akumulatora.

  55. napęd hybrydowy

    System napędowy łączący silnik spalinowy z co najmniej jednym silnikiem elektrycznym oraz układem sterującym przepływem energii. W zależności od konstrukcji akumulator jest ładowany podczas jazdy lub także z zewnętrznego źródła.

  56. napęd na cztery koła

    Układ napędowy przekazujący moment obrotowy na wszystkie cztery koła. Może ułatwiać jazdę po trudniejszej nawierzchni, ale sam nie zastępuje odpowiednich opon ani rozsądnej oceny trasy.

  57. napęd na przednie koła

    Napęd na przednie koła to układ, w którym moment obrotowy silnika jest przekazywany na koła przedniej osi, odpowiedzialne za napędzanie samochodu.

  58. napęd na tylne koła

    Układ, w którym moment obrotowy trafia na tylne koła. Jest często stosowany w samochodach przeznaczonych do driftu.

  59. napęd na wszystkie koła

    Układ, który może przekazywać moment obrotowy do przedniej i tylnej osi. W CX-5 system i-Activ AWD ma reagować na dane dotyczące sposobu prowadzenia auta, aby wcześniej ograniczać ryzyko utraty przyczepności.

  60. narracja

    Narracja w komunikacji publicznej to sposób porządkowania i przedstawiania faktów, który nadaje im określone znaczenie.

  61. narracja polityczna

    Sposób przedstawiania wydarzeń i problemów politycznych, który nadaje im określone znaczenie oraz porządkuje interpretację odbiorców.

  62. naruszenie patentu

    Wykorzystanie chronionego rozwiązania bez zgody właściciela patentu lub poza zakresem udzielonego uprawnienia.

  63. naruszenie przestrzeni powietrznej

    Naruszenie przestrzeni powietrznej to wtargnięcie statku powietrznego lub innego obiektu do obszaru powietrznego kontrolowanego przez dane państwo bez wymaganej zgody albo z naruszeniem obowiązujących zasad.

  64. naruszenie zasad finansowych

    Złamanie regulacji określających, jak klub może prowadzić i dokumentować swoją działalność finansową.

  65. narzędzia deweloperskie

    Narzędzia deweloperskie to programy, biblioteki i środowiska wspierające tworzenie, testowanie, analizowanie oraz wdrażanie oprogramowania.

  66. narzędzia hydrauliczne

    Urządzenia wykorzystujące ciśnienie płynu do wywierania dużej siły, stosowane między innymi do rozcinania lub rozsuwania elementów pojazdu podczas akcji ratunkowej.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.