Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 4051-4140
Indeks alfabetyczny
M
90 haseł
misja rozpoznawcza
Działanie prowadzone w celu zebrania informacji o przeciwniku, jego obiektach lub możliwościach. Może wykorzystywać między innymi satelity, samoloty i systemy elektroniczne.
misja załogowa
Wyprawa kosmiczna, w której uczestniczą ludzie znajdujący się na pokładzie statku lub stacji.
misje obserwacyjne
Misje obserwacyjne to niezależne zespoły monitorujące przebieg wyborów i oceniające, czy odbywają się one zgodnie z obowiązującymi zasadami.
mitigacja środowiskowa
Działania mające ograniczyć społeczne i środowiskowe skutki inwestycji, na przykład rozbudowy infrastruktury.
mitologia
Zbiór mitów, postaci, wierzeń i opowieści związanych z określoną kulturą lub tradycją.
mityng lekkoatletyczny
Mityng lekkoatletyczny to zorganizowane zawody obejmujące jedną lub wiele konkurencji lekkoatletycznych. Mityngi mogą być częścią krajowego albo międzynarodowego cyklu zawodów.
mizoginia
Wrogość, pogarda lub uprzedzenia wobec kobiet ze względu na ich płeć.
międzykontynentalna rakieta balistyczna
Rakieta zdolna do przenoszenia ładunku na odległość międzykontynentalną, poruszająca się przez znaczną część lotu po torze balistycznym.
międzynarodowa koalicja
Porozumienie kilku państw lub innych podmiotów, które współdziałają w realizacji wspólnego celu politycznego albo wojskowego.
międzynarodowa sprzedaż filmów
Sprzedaż praw do filmów nabywcom działającym w innych krajach, często z uwzględnieniem terytorium, języka i lokalnych kanałów udostępniania.
międzynarodowe prawo morskie
Zbiór zasad regulujących korzystanie z mórz i oceanów, w tym bezpieczeństwo żeglugi oraz prawa państw i statków.
mleczan
Związek, który może być wykorzystywany przez komórki jako źródło energii, a nie tylko traktowany jako produkt przemian metabolicznych.
mniejszościowe udziały
Udziały w spółce dające inwestorowi własność części przedsiębiorstwa, ale niewystarczające do samodzielnego sprawowania nad nim kontroli. Ich posiadacz może mieć określone prawa majątkowe i korporacyjne.
mobbing
Określenie dotyczące powtarzających się, długotrwałych zachowań w miejscu pracy, które mogą poniżać, zastraszać lub utrudniać funkcjonowanie pracownika.
mobilizacja
Zorganizowane powoływanie ludzi do służby wojskowej oraz kierowanie zasobów państwa na potrzeby sił zbrojnych, zwykle w związku z zagrożeniem lub konfliktem.
mobilizacja polityczna
Działania mające zachęcić określone grupy obywateli do zainteresowania się polityką, udziału w kampanii lub oddania głosu w wyborach.
mobilny internet
Dostęp do internetu realizowany za pośrednictwem ruchomej sieci telekomunikacyjnej, najczęściej z użyciem telefonu, modemu lub routera z kartą SIM.
moc 30-minutowa
Ustandaryzowana wartość średniej mocy, którą elektryczny układ napędowy może utrzymywać przez pół godziny.
moc bazowa
Stabilna moc dostępna w sposób ciągły i przewidywalny, niezależnie od bieżących warunków pogodowych. Stanowi podstawę zasilania odbiorców wymagających nieprzerwanej pracy.
moc generacyjna
Zdolność źródeł wytwarzania energii do dostarczania określonej ilości mocy w danym czasie, zwykle wyrażana w watach lub ich wielokrotnościach.
moc obliczeniowa
Zdolność systemu komputerowego do wykonywania operacji w określonym czasie. W centrach danych zależy między innymi od liczby i parametrów serwerów oraz układów obliczeniowych.
moc przerobowa rafinerii
Moc przerobowa rafinerii oznacza ilość ropy, którą zakład może przetworzyć w określonym czasie.
moc systemowa
Łączna moc układu napędowego samochodu elektrycznego, określana według standardowej procedury.
moc szczytowa
Najwyższa moc, jaką układ napędowy może osiągnąć przez krótki czas, zwykle podczas przyspieszania.
moc wsteczna
Skutek prawny polegający na stosowaniu nowych przepisów do zdarzeń lub okresów, które nastąpiły przed ich wejściem w życie.
moc węglowa
Łączna zdolność elektrowni węglowych do produkcji energii elektrycznej.
moc zainstalowana
Suma mocy urządzeń służących do wytwarzania energii w danej instalacji lub grupie instalacji.
moc ładowania
Ilość energii przekazywanej do akumulatora w jednostce czasu, wyrażana najczęściej w watach. Wyższa moc może skrócić czas ładowania, jeśli obsługują ją urządzenie i ładowarka.
mocarstwo
Państwo dysponujące bardzo dużym potencjałem politycznym, gospodarczym lub wojskowym i znacząco wpływające na stosunki międzynarodowe.
moce produkcyjne
Maksymalna ilość dóbr, którą zakład lub sektor może wytworzyć w określonym czasie przy danych zasobach i warunkach technicznych.
moce rafineryjne
Moce rafineryjne określają, ile ropy rafinerie mogą przetworzyć w określonym czasie. Ich niedobór może ograniczać podaż paliw nawet wtedy, gdy dostępna jest wystarczająca ilość ropy.
moce recyklingowe
Łączna zdolność zakładów do przetworzenia określonej masy odpadów w danym czasie.
mod
Nieoficjalna zmiana wprowadzana do istniejącej gry przez twórcę spoza jej pierwotnego zespołu. W tym przypadku modyfikacja podmienia bohatera i dostosowuje część materiałów audio oraz dialogowych.
modalność
Określony rodzaj informacji lub kanał pomiaru, na przykład obraz wideo, dane głębi, siła nacisku albo ruch ciała.
model 50/30/20
Model planowania budżetu, według którego 50 proc. dochodu przeznacza się na podstawowe potrzeby, 30 proc. na zachcianki i wydatki uznaniowe, a 20 proc. na oszczędności lub spłatę zadłużenia.
model COBRA
Narzędzie Agencji Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych do szacowania zdrowotnych skutków emisji zanieczyszczeń powietrza.
model afiliacyjny
Model współpracy, w którym wydawca lub pośrednik otrzymuje prowizję za sprzedaż albo inne działanie użytkownika skierowanego do sprzedawcy.
model bezpieczeństwa BlastDoor
Model bezpieczeństwa BlastDoor to sposób organizacji systemu, w którym przetwarzanie potencjalnie niebezpiecznych treści odbywa się w odseparowanym komponencie lub procesie. Ma to ograniczać skutki błędów i luk w zabezpieczeniach.
model biznesowy
Sposób, w jaki organizacja tworzy wartość i uzyskuje przychody z oferowanego produktu lub usługi.
model direct to consumer
Model, w którym produkt lub usługa są oferowane bezpośrednio użytkownikom, bez konieczności korzystania z pośrednictwa placówki lub innej instytucji.
model free-to-play
Model, w którym podstawowy dostęp do gry jest bezpłatny, a przychody mogą pochodzić z opcjonalnych zakupów.
model frontierowy
Zaawansowany model AI projektowany z myślą o wysokich wynikach w szerokim zakresie zadań, a nie tylko o szybkości lub niskim koszcie działania.
model fundacyjny
Model fundacyjny to szeroko wytrenowany model sztucznej inteligencji, który może wykonywać wiele zadań i być dostosowywany do konkretnego zastosowania. Stanowi bazę dla funkcji takich jak generowanie tekstu, analiza informacji lub tworzenie podpowiedzi.
model językowo-wizyjny
Model sztucznej inteligencji, który łączy analizę obrazu z przetwarzaniem języka. Może wykorzystywać informacje wizualne i tekstowe do rozumienia otoczenia oraz poleceń.
model językowy
Model sztucznej inteligencji wyspecjalizowany w analizowaniu i tworzeniu tekstu na podstawie zależności poznanych podczas treningu na danych językowych.
model most-favored nation pricing
Model odnoszenia cen leków w USA do cen obowiązujących w państwach uznawanych za porównywalne.
model open source
Model, którego wybrane elementy są udostępnione w sposób pozwalający innym osobom analizować, wykorzystywać lub rozwijać jego działanie. Zakres tej otwartości zależy od konkretnej licencji i udostępnionych składników.
model open weight
Model, którego wagi, czyli parametry wytrenowanego modelu, są dostępne dla użytkowników. Udostępnienie wag nie musi oznaczać publikacji kodu, danych treningowych ani pełnego procesu trenowania.
model pracy 996
Model pracy polegający na wykonywaniu obowiązków od godziny 9 do 21 przez sześć dni w tygodniu. Jest krytykowany z powodu przeciążenia pracowników i możliwych zagrożeń dla ich zdrowia.
model przedkliniczny
Badanie wykonywane przed rozpoczęciem testów z udziałem ludzi, na przykład z użyciem modeli laboratoryjnych. Jego wyniki nie potwierdzają jeszcze bezpieczeństwa ani skuteczności terapii u pacjentów.
model reklamowy
Model biznesowy, w którym przychody pochodzą głównie ze sprzedaży powierzchni, czasu lub możliwości kierowania reklam do odbiorców.
model rozprzestrzeniania pożaru
Model obliczeniowy łączący dane o spalaniu roślinności z informacjami o terenie, pogodzie i układzie paliwa w krajobrazie.
model seryjny
Wersja pojazdu przeznaczona do regularnego wytwarzania i sprzedaży, opracowana zgodnie z wymaganiami technicznymi, prawnymi i ekonomicznymi.
model subskrypcyjny
Sposób sprzedaży, w którym klient regularnie płaci za ciągły dostęp do produktu, usługi lub określonych korzyści.
model sztucznej inteligencji
Model sztucznej inteligencji to system, który przetwarza dane i generuje wyniki na podstawie wzorców poznanych podczas trenowania.
model sztucznej inteligencji ogólnego przeznaczenia
Model zaprojektowany do obsługi wielu różnych zadań, a nie wyłącznie jednego rodzaju analizy lub konkretnego zestawu danych.
model widzenia i języka
Model sztucznej inteligencji, który łączy analizę obrazów lub nagrań z rozumieniem języka. Może interpretować instrukcje i odnosić je do tego, co znajduje się w otoczeniu.
model wspierany reklamami
Model udostępniania treści, w którym użytkownik może korzystać z usługi bez pełnego finansowania jej opłatą, ale podczas korzystania wyświetlane są reklamy.
modele generatywne
Modele generatywne to systemy uczenia maszynowego, które tworzą nowe treści, takie jak teksty, obrazy lub dźwięki, na podstawie danych i poleceń użytkownika.
modele graniczne
Najbardziej zaawansowane modele sztucznej inteligencji, rozwijane na granicy obecnych możliwości technologicznych. Ich ocena obejmuje także potencjalne ryzyka bezpieczeństwa.
modele językowo-wizyjno-akcyjne
Modele łączące informacje językowe i wizualne z generowaniem działań robota. W artykule odpowiadają za sterowanie ruchem całej konstrukcji oraz dłoni.
modele oparte na tokenach
Sposoby rozliczania lub udostępniania usług, w których tokeny pełnią funkcję cyfrowych jednostek dostępu, płatności, nagród albo uprawnień.
modele podstawowe
Modele sztucznej inteligencji trenowane do wykonywania wielu rodzajów zadań, które można później dostosowywać do konkretnych zastosowań.
modele przedkliniczne
Modele wykorzystywane do badania choroby i potencjalnych terapii przed rozpoczęciem badań z udziałem ludzi.
modele reklamowe
Sposoby finansowania działalności oparte na reklamach, zwykle obejmujące sprzedaż powierzchni reklamowej lub kierowanie reklam do określonych odbiorców.
modele wytrenowane
Modele uczenia maszynowego, których parametry zostały dopasowane na podstawie przykładowych danych, aby wykonywać określone zadania, takie jak klasyfikacja obrazów.
modele własnościowe
Modele AI kontrolowane przez określonego właściciela, który ogranicza dostęp do ich kluczowych elementów, takich jak wagi, kod lub dane treningowe.
modelowanie fizyki
Odwzorowywanie w modelu zachowania obiektów i zjawisk zgodnie z zasadami fizycznymi, takimi jak ruch, zderzenia czy działanie sił.
modelowanie matematyczne
Wykorzystanie równań, danych i założeń statystycznych do opisu przebiegu zjawiska oraz szacowania jego możliwej skali. W epidemiologii może służyć między innymi do oceny liczby niewykrytych zakażeń.
modem
Układ lub urządzenie odpowiedzialne za przetwarzanie sygnałów i zapewnianie łączności z siecią, na przykład komórkową.
modem komórkowy
Układ umożliwiający urządzeniu komunikację z siecią telefonii komórkowej, w tym transmisję danych i połączenia głosowe.
moderacja
Zestaw działań i narzędzi służących do nadzorowania treści oraz zachowań użytkowników na platformie. Moderacja może obejmować usuwanie naruszeń, ograniczanie uprawnień i przyjmowanie zgłoszeń.
moderacja treści
Proces kontrolowania publikowanych materiałów pod kątem zgodności z regulaminem, prawem lub zasadami danej platformy.
modernizacja
Planowany proces unowocześniania wyposażenia, infrastruktury lub systemów w celu poprawy ich sprawności i możliwości.
modernizacja sieci
Przebudowa, rozbudowa lub unowocześnienie infrastruktury elektroenergetycznej w celu zwiększenia jej przepustowości, niezawodności albo bezpieczeństwa.
modernizm kalifornijski
Nurt architektury rozwijający się w Kalifornii, kojarzony z nowoczesną konstrukcją, otwarciem budynków na otoczenie i eksperymentem z formą.
moduł sterujący poduszkami powietrznymi
Elektroniczny element, który nadzoruje działanie systemu poduszek powietrznych i może sterować ich uruchomieniem podczas zderzenia.
modułowe zbiory danych
Uporządkowane dane powstające z powtarzalnego łączenia zdefiniowanych elementów, przydatne między innymi do trenowania modeli AI.
modyfikacje samochodów
Zmiany konstrukcji, wyposażenia lub parametrów samochodu wykonywane w celu dostosowania go do określonych zastosowań, osiągów albo wyglądu.
molestowanie
Określenie niepożądanych zachowań o charakterze seksualnym, naruszających cielesność, autonomię lub granice drugiej osoby. Zakres terminu może zależeć od kontekstu społecznego i prawnego.
molong
Penanska praktyka zachowywania i pielęgnowania określonych zasobów leśnych, takich jak dzikie sago, drzewa owocowe i drewno na łodzie.
moment obrotowy
Wielkość fizyczna opisująca zdolność silnika do obracania wałem; wpływa między innymi na przyspieszenie i możliwość holowania.
monetyzacja
Sposób uzyskiwania przychodów z produktu, usługi lub treści, na przykład przez reklamy, opłaty albo umowy z partnerami.
monitor bezpieczeństwa
Przeszkolona osoba obecna w pojeździe, która obserwuje działanie systemu autonomicznego i może wezwać zdalne wsparcie lub zareagować na zagrożenie.
monitoring
Systematyczne i powtarzalne obserwowanie badanego zjawiska oraz gromadzenie danych o jego przebiegu.
monitoring drgań
Systematyczne rejestrowanie drgań wywoływanych przez ruch lub pracę maszyn. Pozwala ocenić ich wpływ na budynki, wyposażenie i przechowywane w nich obiekty.
monitoring jakości powietrza
System pomiarów stężenia zanieczyszczeń w powietrzu, prowadzony przez instytucje publiczne lub inne podmioty. Dane mogą służyć do ostrzegania mieszkańców i kontroli emisji.
monitoring kierowcy
Zestaw metod sprawdzających, czy kierowca pozostaje zaangażowany w prowadzenie auta.
monitoring kredytowy
Usługa pomagająca obserwować informacje związane z historią kredytową i wykrywać nieoczekiwane zmiany.
monokok z włókna węglowego
Lekka konstrukcja nośna wykonana z kompozytu na bazie włókien węglowych.