Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
4231-4320

Indeks alfabetyczny

N

90 haseł

  1. narzędzie agentowe

    Narzędzie wykorzystujące AI do wykonywania złożonych lub wieloetapowych zadań na podstawie określonego celu użytkownika.

  2. narzędzie deweloperskie

    Program lub usługa wspierająca tworzenie, testowanie, wdrażanie albo utrzymywanie oprogramowania.

  3. narzędzie nadzorcze

    Program, system lub usługa służąca do obserwowania, rejestrowania albo analizowania aktywności osób, urządzeń lub sieci. Może być używane w celach administracyjnych, bezpieczeństwa lub kontroli.

  4. nastroje inwestorów

    Nastroje inwestorów to ogólne nastawienie uczestników rynku do ryzyka i perspektyw gospodarczych, wpływające na ich skłonność do kupowania lub sprzedawania aktywów.

  5. nastroje rynkowe

    Zbiorowe nastawienie uczestników rynku wobec perspektyw gospodarczych, cen aktywów lub określonych sektorów.

  6. nastroje społeczne

    Ogólny stan opinii, emocji i ocen występujących w określonej zbiorowości w związku z sytuacją społeczną lub gospodarczą.

  7. nasłuchiwanie otoczenia

    Mechanizm, w którym Siri korzysta z dźwięku wykrywanego przez mikrofon Apple Watch do przygotowania podsumowania rozmowy.

  8. naturalizacja

    Procedura, w której osoba niebędąca obywatelem od urodzenia uzyskuje obywatelstwo na podstawie decyzji państwa i po spełnieniu określonych warunków.

  9. naturalna osłona

    Element otoczenia, za którym można próbować schronić się przed pociskami. Wytyczne wymieniają między innymi grube ściany, murki, krawężniki i drzewa.

  10. natężenie ruchu

    Liczba pojazdów przejeżdżających przez określony punkt lub odcinek drogi w jednostce czasu.

  11. nauka obywatelska

    Nauka obywatelska polega na gromadzeniu danych przez osoby spoza instytucji badawczych, często za pomocą aplikacji lub innych narzędzi.

  12. nauki społeczne

    Dziedziny nauki badające funkcjonowanie ludzi, grup i instytucji oraz relacje zachodzące w społeczeństwie.

  13. nawadnianie organizmu

    Uzupełnianie płynów potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, szczególnie istotne podczas wysokiej temperatury.

  14. nawiązka

    Świadczenie pieniężne orzekane przez sąd w związku z popełnieniem czynu zabronionego. Jest wpłacane na rzecz pokrzywdzonego albo wskazanej instytucji lub organizacji.

  15. nazwa kodowa

    Tymczasowe, umowne oznaczenie produktu lub projektu używane przed jego oficjalną prezentacją albo nadaniem nazwy handlowej.

  16. negocjacje

    Proces uzgadniania stanowisk przez strony mające różne interesy, którego celem jest osiągnięcie porozumienia lub wypracowanie wzajemnie akceptowalnych warunków.

  17. negocjacje dyplomatyczne

    Formalne rozmowy prowadzone przez przedstawicieli państw lub organizacji międzynarodowych w celu uzgodnienia stanowisk, rozwiązania sporu albo zawarcia porozumienia.

  18. negocjacje wielostronne

    Rozmowy prowadzone z udziałem więcej niż dwóch stron, dotyczące uzgodnienia wspólnego stanowiska, warunków współpracy albo rozwiązania sporu.

  19. neoantygen

    Białka powstające w komórkach nowotworowych w związku z mutacjami. Mogą służyć układowi odpornościowemu jako cechy rozpoznawcze guza.

  20. neocloud

    Wyspecjalizowana platforma chmurowa dostosowana do określonych obciążeń obliczeniowych, w tym zadań inferencyjnych AI.

  21. neon

    Neon to źródło światła wykorzystujące wyładowanie elektryczne w gazie zamkniętym w szklanej rurce, często używane w szyldach.

  22. neosędziowie

    Określenie używane wobec sędziów powołanych z udziałem obecnej Krajowej Rady Sądownictwa, których status jest kwestionowany ze względu na zastrzeżenia dotyczące procedury powołania.

  23. netto

    Określenie wartości podanej bez uwzględnienia podatku od towarów i usług oraz innych podatków naliczanych przy sprzedaży.

  24. networking

    Świadome budowanie i podtrzymywanie relacji zawodowych, które mogą ułatwiać wymianę wiedzy, rekomendacje lub nawiązywanie współpracy.

  25. neuronauka

    Dziedzina nauki badająca układ nerwowy, w tym jego budowę, działanie i wpływ na zachowanie oraz procesy poznawcze. Łączy metody stosowane między innymi w biologii, medycynie i psychologii.

  26. neurony engramowe

    Grupa neuronów, których aktywność i połączenia są związane z zapisaniem określonego wspomnienia.

  27. neuroprzekaźniki

    Substancje chemiczne umożliwiające przekazywanie sygnałów między komórkami układu nerwowego.

  28. neutralność emisyjna

    Stan, w którym ilość gazów cieplarnianych emitowanych do atmosfery jest równoważona przez ich pochłanianie lub usuwanie, tak aby bilans emisji netto wynosił zero.

  29. neutralność klimatyczna

    Stan, w którym emisje gazów cieplarnianych netto są równoważone przez ich pochłanianie lub usuwanie. Osiągnięcie tego celu nie oznacza natychmiastowego zatrzymania ocieplenia.

  30. neutralność państwa

    Polityka nieangażowania się w konflikty zbrojne i sojusze wojskowe, której szczegółowe zasady mogą być określane przez państwo.

  31. neutrino

    Lekka cząstka słabo oddziałująca ze zwykłą materią. W omawianych modelach mogłaby powstawać podczas anihilacji cząstek ciemnej materii uwięzionych we wnętrzu Słońca.

  32. neutrofile

    Neutrofile to rodzaj białych krwinek należących do układu odpornościowego. Szybko docierają do miejsc infekcji, gdzie pomagają zwalczać drobnoustroje, ale przy nadmiernej aktywacji mogą uszkadzać zdrowe tkanki.

  33. nieautoryzowany dostęp

    Nieautoryzowany dostęp to uzyskanie dostępu do systemu, sieci lub danych bez zgody właściciela albo z pominięciem wymaganych uprawnień.

  34. niebieska flaga

    Flaga sygnalizująca kierowcy, że zbliża się do niego szybszy samochód, zwykle jadący na okrążeniu lidera.

  35. niechroniony skręt w lewo

    Skręt w lewo wykonywany bez odrębnej fazy lub rozwiązania zapewniającego bezkolizyjność, zwykle wymagający ustąpienia pierwszeństwa innym uczestnikom ruchu.

  36. niedbalstwo

    W prawie niedbalstwo oznacza niezachowanie wymaganej staranności, które może prowadzić do powstania szkody i odpowiedzialności prawnej.

  37. niedokrwistość hemolityczna

    Stan, w którym liczba czerwonych krwinek w organizmie spada. Może prowadzić do zmęczenia i duszności.

  38. niedomiar liczby całkowitej

    Błąd obliczeń, w którym wartość liczby całkowitej spada poniżej zakresu obsługiwanego przez program.

  39. niedopełnienie obowiązków

    Niedopełnienie obowiązków to niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie czynności, do których dana osoba była zobowiązana na podstawie prawa, umowy albo pełnionej funkcji.

  40. niedoszacowanie

    Sytuacja, w której odnotowana lub obliczona wartość jest prawdopodobnie niższa od rzeczywistej. W przypadku zachorowań może wynikać między innymi z niezgłoszenia, niewykrycia lub niepotwierdzenia części przypadków.

  41. niedotlenienie

    Stan, w którym tkanka lub komórka otrzymuje mniej tlenu, niż potrzebuje do prawidłowego funkcjonowania. Może zaburzać procesy energetyczne i pracę komórek.

  42. niedożywienie

    Stan, w którym organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości składników odżywczych w stosunku do swoich potrzeb. W badaniu rozróżniano jego umiarkowane i ciężkie nasilenie.

  43. niekompensowalny stres cieplny

    Stan, w którym organizm traci zdolność skutecznego chłodzenia się. Zwiększa to ryzyko poważnych problemów zdrowotnych i śmierci.

  44. niekorzystne rozporządzenie mieniem

    W prawie karnym jest to działanie, wskutek którego pokrzywdzony podejmuje decyzję dotyczącą swojego majątku, powodującą dla niego stratę lub inne niekorzystne skutki majątkowe.

  45. nielegalne finansowanie kampanii

    Pozyskiwanie lub wydatkowanie środków na kampanię wyborczą z naruszeniem przepisów regulujących źródła, limity albo sposób rozliczania takich pieniędzy.

  46. nielegalne posiadanie

    Władanie określonym przedmiotem wbrew przepisom prawa, niezależnie od tego, czy osoba posiadająca jest jego właścicielem.

  47. nieletni

    Osoba podlegająca szczególnym przepisom prawa dotyczącym nieletnich; w sprawach o czyn karalny chodzi co do zasady o osobę, która w chwili czynu miała od 13 do 17 lat.

  48. nieograniczone przesyłanie typów plików

    Błąd pozwalający przesłać plik bez właściwego ograniczenia jego rodzaju lub zawartości.

  49. nieograniczone uczenie asocjacyjne

    Ramy badawcze oceniające świadomość na podstawie złożonych zdolności uczenia się.

  50. nieoznakowany radiowóz

    Policyjny pojazd niewyróżniający się zewnętrznym oznakowaniem radiowozu. Może być wykorzystywany między innymi do obserwacji i kontroli ruchu drogowego.

  51. niepewność prawna

    Sytuacja, w której nie jest jasne, jak należy rozumieć, stosować lub egzekwować obowiązujące przepisy. Może wynikać z luk, sprzeczności albo niejednoznacznego brzmienia prawa.

  52. niepewność regulacyjna

    Niepewność regulacyjna to brak przewidywalności dotyczącej przyszłych przepisów, ich interpretacji lub stosowania. Utrudnia ocenę opłacalności i ryzyka inwestycji.

  53. nieprawomocność wyroku

    Stan, w którym wyrok nie jest jeszcze ostateczny i może zostać zaskarżony do sądu wyższej instancji. Do czasu uprawomocnienia rozstrzygnięcie może zostać zmienione lub uchylone.

  54. nierównowaga rynkowa

    Sytuacja, w której podaż towaru nie odpowiada popytowi, powodując niedobór albo nadwyżkę.

  55. nierówności szans

    Różnice w dostępie do edukacji, kapitału, pracy lub innych możliwości rozwoju, wynikające z sytuacji społecznej i ekonomicznej. Oznaczają, że osoby o podobnych zdolnościach mogą mieć odmienne perspektywy z powodu warunków, w których dorastają.

  56. nieskończone przewijanie

    Funkcja interfejsu, która automatycznie ładuje kolejne treści podczas przesuwania ekranu, bez wyraźnego końca przeglądanej listy.

  57. niespodzianka przychodowa

    Różnica między rzeczywistymi przychodami spółki lub grupy spółek a przychodami prognozowanymi przez analityków. Dodatnia wartość oznacza wynik wyższy od oczekiwań.

  58. niesprężyste zagęszczanie osadów

    Trwałe zmniejszenie objętości osadów wskutek ich ściśnięcia, którego nie cofa powrót wody do podłoża. Zmniejsza ono przestrzeń porową, a tym samym pojemność warstwy wodonośnej.

  59. niestabilność plazmy

    Zakłócenie zachowania plazmy, które może szybko narastać i przerwać reakcję fuzyjną.

  60. nieuczciwa konkurencja

    Działania przedsiębiorcy sprzeczne z zasadami uczciwego obrotu, które mogą szkodzić konkurentom, konsumentom lub prawidłowemu funkcjonowaniu rynku.

  61. nieumyślne spowodowanie śmierci

    Doprowadzenie do śmierci człowieka bez zamiaru jej spowodowania, wskutek naruszenia wymaganych zasad ostrożności lub niedochowania należytej staranności.

  62. niewiążąca oferta

    Wstępna propozycja zawarcia transakcji, która co do zasady nie zobowiązuje stron do jej przeprowadzenia ani podpisania umowy końcowej.

  63. niewydolność serca

    Stan, w którym serce nie pompuje krwi w sposób wystarczający do potrzeb organizmu. Może rozwijać się stopniowo, mieć różne przyczyny i przebieg oraz ulegać poprawie, stabilizacji albo pogorszeniu.

  64. niewypłacalność

    Stan, w którym podmiot nie jest w stanie wykonywać swoich zobowiązań finansowych, na przykład zwrócić klientom należnych pieniędzy.

  65. niezależna weryfikacja

    Sprawdzanie prawdziwości informacji na podstawie niezależnych danych, źródeł lub metod, a nie wyłącznie oficjalnych komunikatów zainteresowanych władz.

  66. niezależne rady monitorujące

    Organy kontrolujące warunki w więzieniach i ośrodkach detencji imigracyjnej.

  67. niezależność

    Zasada oznaczająca, że sędzia powinien podejmować rozstrzygnięcia bez nacisków, poleceń i wpływu podmiotów zewnętrznych, kierując się prawem oraz ustaleniami sprawy.

  68. niezależność banku centralnego

    Niezależność banku centralnego oznacza możliwość podejmowania decyzji dotyczących polityki pieniężnej bez bezpośredniego podporządkowania bieżącym interesom politycznym rządu.

  69. niezależność redakcyjna

    Możliwość podejmowania decyzji o treści i kształcie publikacji bez nieuprawnionej presji właścicieli, władz lub innych grup interesu.

  70. niezależny panel

    Organ przewidziany w umowie, który może ocenić spór i wskazać działania konieczne do usunięcia naruszenia.

  71. niezależny regulator

    Organ nadzorczy formalnie oddzielony od podmiotów, które kontroluje, uprawniony do oceniania ich działań i wydawania decyzji zgodnie z określonymi zasadami.

  72. niezdolność do pracy

    Niezdolność do pracy to stan, w którym osoba z powodu choroby lub innego uznanego powodu czasowo nie może wykonywać pracy w pełnym albo określonym zakresie.

  73. niezdolność do stawienia się przed sądem

    Stan, w którym osoba z przyczyn zdrowotnych nie może odpowiednio rozumieć postępowania sądowego lub uczestniczyć w swojej obronie.

  74. niezwrotne oddziaływanie

    Oddziaływanie, w którym wzajemny wpływ dwóch elementów nie ma takiego samego charakteru w obu kierunkach.

  75. niska orbita okołoziemska

    Orbita znajdująca się stosunkowo blisko powierzchni Ziemi.

  76. niskoemisyjny

    Charakteryzujący się stosunkowo małą emisją zanieczyszczeń lub gazów cieplarnianych w porównaniu z rozwiązaniami alternatywnymi.

  77. niskolatencyjność

    Właściwość systemu polegająca na krótkim czasie między otrzymaniem danych a wygenerowaniem reakcji lub wyniku.

  78. niszczenie dowodów

    Umyślne usuwanie, ukrywanie, uszkadzanie lub zmienianie przedmiotów albo informacji mogących mieć znaczenie dla postępowania.

  79. nit

    Jednostka luminancji używana między innymi do określania jasności ekranów.

  80. nitracja białka

    Modyfikacja chemiczna polegająca na przyłączeniu grupy nitrowej do określonych miejsc białka. Może zmieniać jego strukturę i osłabiać działanie.

  81. no-code

    Podejście do tworzenia aplikacji, automatyzacji lub innych rozwiązań cyfrowych za pomocą gotowych komponentów i konfiguracji, bez tradycyjnego programowania.

  82. nominat

    Osoba wskazana, wybrana lub powołana do objęcia określonego stanowiska, która nie musi jeszcze formalnie rozpocząć pełnienia tej funkcji.

  83. nominał

    Wartość pieniężna przypisana banknotowi lub monecie i zwykle umieszczona na ich powierzchni. Nominał określa wartość jednostki pieniądza w obrocie, ale nie opisuje jej wartości kolekcjonerskiej.

  84. normalizacja

    Proces, w którym określone poglądy lub zachowania zaczynają być traktowane jako zwyczajne, dopuszczalne albo społecznie akceptowane.

  85. normalizacja kontaktów

    Proces przywracania regularnych i mniej konfrontacyjnych relacji między państwami lub innymi stronami. Może obejmować wznowienie rozmów, stosunków dyplomatycznych i współpracy.

  86. nota dyplomatyczna

    Oficjalny dokument używany w komunikacji między państwami, za pośrednictwem ich ministerstw spraw zagranicznych lub przedstawicielstw dyplomatycznych.

  87. notaryzacja

    Proces Apple polegający na sprawdzeniu aplikacji pod kątem określonych wymagań bezpieczeństwa i potwierdzeniu jej dopuszczenia do dystrybucji.

  88. notch

    Wycięcie w górnej części ekranu, przeznaczone zwykle na przedni aparat, głośnik i inne czujniki. Zmniejsza ono ciągłą powierzchnię wyświetlacza dostępną dla treści.

  89. notowania

    Notowania to publikowane ceny lub wartości rynkowe aktywów, surowców albo produktów, ustalane na podstawie transakcji i ofert na określonym rynku.

  90. notyfikacja unijna

    Przekazanie Komisji Europejskiej informacji o projekcie przepisów, które mogą wpływać na zasady obowiązujące na wspólnym rynku.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.