Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
6391-6480

Indeks alfabetyczny

U

44 haseł

  1. usiłowanie

    Bezpośrednie działanie zmierzające do popełnienia czynu zabronionego, które nie doprowadziło do jego ukończenia.

  2. usiłowanie zabójstwa

    Podejrzenie podjęcia bezpośrednich działań zmierzających do pozbawienia człowieka życia, które nie doprowadziły do skutku.

  3. uskok wiatru

    Zmiana prędkości lub kierunku wiatru wraz z wysokością, która może osłabiać rozwój cyklonu tropikalnego.

  4. ustawa

    Ustawa to akt prawny uchwalany przez właściwy organ ustawodawczy i obowiązujący po spełnieniu określonych wymogów formalnych. Może ustanawiać zasady, uprawnienia lub obowiązki w danej sprawie.

  5. ustawa Patriot Act

    Amerykańska ustawa z 2001 roku, która rozszerzyła uprawnienia organów ścigania i służb po zamachach z 11 września.

  6. ustawa WARN

    Amerykańska ustawa nakładająca na niektórych pracodawców obowiązek wcześniejszego zawiadomienia o masowych zwolnieniach.

  7. ustawa o pomocy zagranicznej

    Amerykańska ustawa regulująca zasady udzielania pomocy zagranicznej oraz ograniczenia dotyczące jej wykorzystywania.

  8. ustawienie domyślne

    Opcja lub sposób działania aktywowany automatycznie przez system, bez konieczności ręcznej zmiany ustawień przez użytkownika.

  9. ustawodawstwo

    Całość obowiązujących przepisów prawa albo proces ich tworzenia i zmieniania przez uprawnione organy.

  10. ustawowy cel zbiórki

    Minimalny poziom zbiórki określony w przepisach dla wskazanych rodzajów opakowań lub odpadów.

  11. usunięcie z urzędu z ważnej przyczyny

    Standard „for cause” oznacza, że prezydent może odwołać gubernatora Fed tylko z określonej, uzasadnionej przyczyny, a nie wyłącznie z powodów politycznych.

  12. usuwanie dwutlenku węgla z atmosfery

    Technologie i procesy mające wychwytywać dwutlenek węgla z atmosfery i zatrzymywać go w długoterminowym magazynowaniu.

  13. uszkodzenie strun głosowych

    Uraz struktur krtani uczestniczących w wytwarzaniu głosu, który może ograniczać możliwość śpiewania i mówienia.

  14. usługa DDoS na zlecenie

    Usługa umożliwiająca zamówienie ataku DDoS bez samodzielnego tworzenia infrastruktury i posiadania zaawansowanej wiedzy technicznej.

  15. usługa nazw blockchaina

    Usługa wykorzystująca blockchain do publikowania i odczytywania rekordów wiążących nazwy z adresami lub innymi danymi. Może służyć do wskazywania elementów infrastruktury sieciowej.

  16. usługa streamingowa

    Usługa streamingowa dostarcza treści, zwłaszcza wideo lub audio, przez internet w trakcie ich odtwarzania. Nie wymaga wcześniejszego pobrania całego materiału na urządzenie.

  17. usługi cateringowe

    Usługi polegające na przygotowywaniu, dostarczaniu lub podawaniu posiłków i napojów na rzecz klientów, często poza miejscem ich stałej produkcji.

  18. usługi chmurowe

    Usługi informatyczne dostarczane przez internet, takie jak moc obliczeniowa, przechowywanie danych lub oprogramowanie, bez konieczności utrzymywania całej infrastruktury u użytkownika.

  19. usługi ekosystemowe

    Korzyści, które ludzie czerpią z funkcjonowania ekosystemów, na przykład zapylanie roślin, oczyszczanie wody, magazynowanie węgla i możliwości rekreacji.

  20. usługi korporacyjne

    Usługi przeznaczone dla firm i ich pracowników, często związane z obsługą podróży służbowych, rozliczeniami lub organizacją transportu.

  21. utlenienie

    Proces chemiczny, w którym substancja reaguje między innymi z tlenem albo traci elektrony. Rdzewienie żelaza jest przykładem utleniania.

  22. utrata mandatu

    Pozbawienie osoby wybranego prawa do wykonywania funkcji parlamentarnej przed końcem kadencji albo w związku z wystąpieniem określonej przesłanki prawnej.

  23. utrudnianie przejazdu

    Sytuacja, w której jeden kierowca ogranicza możliwość bezpiecznego i płynnego przejazdu drugiego, zwykle przez zajęcie toru przy zbyt małej prędkości.

  24. utwór katalogowy

    Utwór wydany wcześniej, który pozostaje dostępny w katalogu i może ponownie zdobywać popularność mimo upływu czasu od premiery.

  25. utwór referencyjny

    Wersja demonstracyjna utworu przygotowana przed jego finalną publikacją. W tej sprawie ma dokumentować wcześniejsze wykonanie refrenu przez Aviela Hirschfielda.

  26. utylizacja

    Postępowanie z odpadami polegające na ich bezpiecznym przetworzeniu, unieszkodliwieniu lub przekazaniu do odpowiedniego zagospodarowania.

  27. uwarunkowania regionalne

    Zespół czynników politycznych, gospodarczych, społecznych i bezpieczeństwa występujących w danym regionie, które wpływają na przebieg wydarzeń lub decyzje państw.

  28. uwarunkowania regulacyjne

    Zestaw przepisów, wymogów administracyjnych i decyzji organów publicznych wpływających na możliwość prowadzenia określonej działalności.

  29. uwierzytelnianie

    Proces sprawdzania, czy użytkownik, urządzenie lub usługa ma potwierdzoną tożsamość i może uzyskać dostęp do określonego zasobu. Może wykorzystywać hasło, klucz, certyfikat lub inny mechanizm.

  30. uwierzytelnianie SAML

    SAML to standard wymiany informacji o tożsamości między dostawcą tożsamości a usługą. Umożliwia centralne zarządzanie logowaniem do aplikacji i usług.

  31. uwierzytelnianie dwuskładnikowe

    Metoda potwierdzania tożsamości wymagająca dwóch niezależnych elementów, na przykład hasła i jednorazowego kodu. Utrudnia przejęcie konta po ujawnieniu samego hasła.

  32. uwierzytelnianie kodem urządzenia

    To sposób logowania, w którym użytkownik potwierdza dostęp na innym urządzeniu za pomocą kodu. W kampanii mechanizm ten był wykorzystywany w phishingu.

  33. uwierzytelnianie odporne na phishing

    Metody logowania zaprojektowane tak, aby przejęcie hasła lub przekierowanie użytkownika na fałszywą stronę nie wystarczyło do uzyskania dostępu.

  34. uwierzytelnianie wieloskładnikowe

    Metoda logowania wymagająca co najmniej dwóch różnych elementów potwierdzających tożsamość użytkownika.

  35. uwięzienie kwantowe

    Zjawisko występujące w bardzo małych strukturach, w którym ograniczenie ruchu elektronów powoduje rozdzielenie ich poziomów energetycznych na dyskretne wartości.

  36. uzasadnienie

    Wyjaśnienie powodów podjęcia decyzji lub przedstawienia określonego stanowiska. W kontekście prawnym może mieć także znaczenie formalne.

  37. uzasadnienie biznesowe

    Analiza pokazująca, czy planowany projekt ma wystarczające przesłanki ekonomiczne, rynkowe i organizacyjne, aby go zatwierdzić i finansować.

  38. uzasadniona obawa ucieczki

    Przesłanka wskazująca, że osoba może próbować uniknąć udziału w postępowaniu przez opuszczenie miejsca pobytu lub kraju.

  39. uzdatnianie wody

    Uzdatnianie wody to proces usuwania z niej zanieczyszczeń lub zmiany jej właściwości, aby nadawała się do określonego zastosowania, zwłaszcza do spożycia.

  40. uziemienie

    Tymczasowy zakaz wykonywania kolejnych lotów przez rakietę lub inny statek powietrzny, zwykle w związku z awarią albo postępowaniem wyjaśniającym.

  41. uznaniowość w egzekwowaniu przepisów

    Podejście, w którym organ deklaruje, że w określonych warunkach nie będzie podejmował działań egzekucyjnych.

  42. uzupełnianie strat

    Proces odtwarzania liczebności i zdolności bojowej jednostki po stratach poniesionych w działaniach wojennych, między innymi przez kierowanie do niej nowych żołnierzy i dostarczanie sprzętu.

  43. ułaskawienie

    Akt łaski państwowej polegający na złagodzeniu lub darowaniu skutków prawomocnego skazania.

  44. użytek operacyjny

    Użytek operacyjny oznacza praktyczne wykorzystywanie rozwiązania podczas rzeczywistych działań, a nie tylko w fazie badań, testów lub rozwoju.

V

7 haseł

  1. vehicle to grid

    Technologia umożliwiająca samochodowi elektrycznemu nie tylko pobieranie energii z sieci, lecz także oddawanie jej do sieci w określonych warunkach.

  2. venture arms

    Jednostki inwestycyjne dużych firm, które lokują kapitał w startupach i młodych spółkach rozwijających technologie istotne dla ich działalności.

  3. vesting

    Proces stopniowego nabywania przez pracownika praw do przyznanych akcji lub jednostek akcyjnych zgodnie z ustalonym harmonogramem.

  4. vibe-coding

    Tworzenie lub modyfikowanie oprogramowania za pomocą poleceń formułowanych w języku naturalnym, często z pomocą narzędzi AI. Użytkownik opisuje oczekiwany efekt zamiast samodzielnie pisać cały kod.

  5. viral

    Treść, komunikat lub wydarzenie, które szybko rozpowszechnia się w internecie dzięki udostępnieniom, reakcjom użytkowników i zainteresowaniu mediów.

  6. vishing

    Phishing prowadzony za pomocą rozmów głosowych lub telefonicznych, podczas których napastnik próbuje wyłudzić informacje albo nakłonić ofiarę do działania.

  7. voucher

    Bon lub dokument potwierdzający uprawnienie do wykorzystania określonej wartości zamiast otrzymania zwrotu pieniędzy.

W

39 haseł

  1. w pełni zautomatyzowana broń

    Broń zdolna do samodzielnego wykonywania kluczowych działań bojowych, w tym wyboru celu lub użycia siły, bez bezpośredniej decyzji człowieka w danym momencie.

  2. wabienie ogonem

    Strategia polowania polegająca na poruszaniu ogonem w sposób przyciągający potencjalną ofiarę.

  3. waga słomkowa

    Jedna z kategorii wagowych w mieszanych sztukach walki, w której rywalizują zawodniczki o określonym limicie masy ciała.

  4. wagi modelu

    Parametry zapisane w modelu AI, które określają sposób przetwarzania przez niego danych i generowania wyników.

  5. wait and see remake

    Model remake'u przygotowanego głównie po to, aby sprawdzić, czy odbiorcy nadal interesują się dawną marką.

  6. walidacja

    Sprawdzenie, czy wynik, założenie lub działanie systemu spełnia określone wymagania i nadaje się do zamierzonego zastosowania.

  7. walka elektroniczna

    Działania i technologie wykorzystywane do wykrywania, zakłócania lub ochrony przed sygnałami elektronicznymi przeciwnika.

  8. walka radioelektroniczna

    Walka radioelektroniczna obejmuje działania wykorzystujące fale elektromagnetyczne do ochrony własnych systemów oraz wykrywania, zakłócania lub dezorganizowania systemów przeciwnika.

  9. walne zgromadzenie

    Walne zgromadzenie to formalne zgromadzenie wspólników lub akcjonariuszy uprawnione do podejmowania określonych decyzji dotyczących spółki.

  10. walne zgromadzenie akcjonariuszy

    Formalne zgromadzenie akcjonariuszy spółki, które podejmuje najważniejsze decyzje należące do ich kompetencji. WZA może między innymi decydować o podziale zysku i wypłacie dywidendy.

  11. waloryzacja

    Okresowa zmiana wysokości opłaty lub świadczenia w celu uwzględnienia zmian cen.

  12. waloryzacja emerytur

    Zmiana wysokości świadczeń emerytalnych na zasadach określonych w przepisach. W 1999 r. przebudowano zasady waloryzacji emerytur mundurowych.

  13. waluta fiat

    Waluta fiat to pieniądz emitowany przez państwo lub bank centralny, którego wartość nie wynika z wymienialności na określony towar, lecz z przepisów, zaufania i akceptacji w obrocie.

  14. waniny

    Waniny to enzymy uczestniczące w przetwarzaniu substancji związanych z metabolizmem komórkowym. Naukowcy badali ich wpływ na dostępność pantetyny i aktywność komórek dendrytycznych.

  15. wariant abonamentu

    Jeden z poziomów oferty subskrypcyjnej, określający zakres dostępnych treści, funkcji, liczbę użytkowników lub warunki korzystania z usługi.

  16. wariant genetyczny

    Odmiana fragmentu materiału genetycznego, która może różnić się między ludźmi. Nie każda taka odmiana wpływa na zdrowie.

  17. wariant trasy

    Jedna z rozpatrywanych możliwości przebiegu planowanej drogi. Warianty porównuje się między innymi pod względem kosztów, wpływu na środowisko i oddziaływania na mieszkańców.

  18. warrant

    Instrument finansowy dający jego posiadaczowi prawo do nabycia akcji na określonych warunkach, zwykle po ustalonej cenie lub po spełnieniu określonych przesłanek.

  19. warstwa

    Warstwa to oddzielny poziom obrazu lub projektu, który można niezależnie edytować, ukrywać, porządkować i łączyć z innymi elementami.

  20. warstwa koordynacyjna

    Część architektury systemu, która zarządza współpracą modeli i agentów oraz przebiegiem procesów. Łączy dostępne możliwości z konkretnymi zadaniami i kolejnością działań.

  21. warstwa orkiestracyjna

    Warstwa oprogramowania, która koordynuje działanie wielu modeli, źródeł danych i funkcji aplikacji. Może wybierać odpowiedni model, przekazywać mu zadania i łączyć wyniki.

  22. warstwa wodonośna

    Podziemna warstwa przepuszczalnych skał lub osadów, w której gromadzi się i przemieszcza woda gruntowa. Jej właściwości wpływają na ilość wody możliwej do pobrania oraz tempo jej przepływu.

  23. wartość dodana

    Wartość wytworzona przez przedsiębiorstwo lub sektor ponad wartość zużytych dóbr i usług pośrednich.

  24. wartość godziwa

    Wartość godziwa to szacunkowa cena, po której składnik aktywów można sprzedać lub zobowiązanie przenieść w uporządkowanej transakcji między uczestnikami rynku.

  25. wartość rynkowa

    Szacunkowa cena, którą można uzyskać za składnik majątku w transakcji zawartej między niezależnymi stronami działającymi na rynku.

  26. warunek wyścigu

    Błąd wynikający z zależności od kolejności lub czasu wykonywania operacji przez różne procesy.

  27. warunki handlowe

    Uzgodnienia określające zasady współpracy przy sprzedaży lub dostawie towarów, takie jak ceny, terminy, ilości i sposób rozliczenia.

  28. warunki hydrologiczne

    Stan i przebieg zjawisk związanych z występowaniem, obiegiem i dostępnością wody na określonym obszarze, między innymi opadów, topnienia śniegu, przepływów i parowania.

  29. warunki paliwowe

    Stan i rozmieszczenie materiałów roślinnych, które mogą podtrzymywać i zwiększać intensywność pożaru.

  30. warunki zabudowy

    Warunki zabudowy określają, czy i na jakich zasadach można zagospodarować konkretną działkę, zwłaszcza gdy nie obowiązuje dla niej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Potocznie decyzję w tej sprawie nazywa się wuzetką.

  31. warunkowe zobowiązanie

    Deklaracja przekazania środków lub zasobów pod warunkiem spełnienia wcześniej ustalonych kryteriów. W artykule wypłata części inwestycji zależy od osiągnięcia określonych wyników.

  32. warunkowe zwolnienie

    Zwolnienie osoby odbywającej karę pozbawienia wolności przed upływem całego orzeczonego okresu, pod określonymi warunkami.

  33. wat

    Wat (W) to jednostka mocy. Oznaczenie 20W informuje, że urządzenie lub jego układ ma moc wynoszącą 20 watów w określonych warunkach pracy.

  34. watchdog sprzętowy

    Mechanizm sprzętowy lub systemowy, który nadzoruje działanie urządzenia albo procesu i może automatycznie zrestartować system, gdy przestanie on odpowiadać.

  35. watogodzina

    Jednostka energii używana do określania, ile energii może zgromadzić lub dostarczyć akumulator.

  36. wazodylatacja

    Rozszerzenie małych naczyń krwionośnych, które ułatwia przepływ krwi z wnętrza organizmu do skóry, gdzie ciepło może być oddawane do otoczenia.

  37. wał napędowy

    Element przenoszący moment obrotowy ze skrzyni biegów do mechanizmu różnicowego i dalej na koła napędzanej osi.

  38. wczesny dostęp

    Model wydania, w którym gra trafia do odbiorców przed zakończeniem pełnego rozwoju. Twórcy mogą w tym czasie dodawać zawartość oraz poprawki.

  39. wdrażanie AI

    Proces wprowadzania systemów sztucznej inteligencji do rzeczywistych procesów, usług lub struktur organizacyjnych.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.