Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 6301-6390
Indeks alfabetyczny
U
90 haseł
uczenie głębokie
Metoda uczenia maszynowego wykorzystująca wielowarstwowe sieci neuronowe do wykrywania wzorców w danych i wykonywania złożonych zadań.
uczenie indywidualne
Zdobywanie wiedzy przez własną eksplorację, bez bezpośrednego korzystania z obserwacji innych osobników.
uczenie maszynowe
Zestaw metod obliczeniowych, które pozwalają systemom wykrywać wzorce i zależności w danych bez ręcznego określania wszystkich reguł analizy.
uczenie nadzorowane
Rodzaj uczenia maszynowego, w którym model uczy się na przykładach oznaczonych przez człowieka lub przygotowanych z użyciem znanych odpowiedzi. Dzięki temu poznaje zależność między danymi wejściowymi a oczekiwanym wynikiem.
uczenie przez wzmacnianie
Metoda uczenia maszynowego, w której system zdobywa doświadczenie przez podejmowanie działań i otrzymywanie nagród lub kar. Na tej podstawie stopniowo poprawia strategię działania.
uczenie społeczne
Zdobywanie wiedzy lub umiejętności przez obserwowanie innych osobników i ich zachowania.
uczenie ze wzmocnieniem
Metoda trenowania modelu, w której system uczy się na podstawie informacji zwrotnej o jakości podejmowanych działań.
uderzenia odwetowe
Działania militarne przedstawiane jako odpowiedź na wcześniejszy atak drugiej strony. Określenie opisuje deklarowany cel operacji i samo w sobie nie przesądza o jej legalności.
uderzenie wojskowe
Skoncentrowane działanie bojowe skierowane przeciwko określonemu przeciwnikowi, obiektowi lub obszarowi.
udostępnianie ekranu
Funkcja macOS pozwalająca na zdalny dostęp do ekranu i sterowanie komputerem. W tym przypadku jej interfejs sieciowy stał się punktem ataku.
udział
Określona część własności spółki lub innego podmiotu, która może wiązać się z prawem do głosu, dywidendy albo udziału w majątku, zależnie od formy prawnej i warunków emisji.
udział kapitałowy państwa
Udział państwa w spółce, który może dawać mu prawa właścicielskie lub wpływ na działalność przedsiębiorstwa.
udział kontrolny
Udział kontrolny daje właścicielowi możliwość podejmowania najważniejszych decyzji dotyczących organizacji. Nie musi oznaczać posiadania wszystkich udziałów.
udział lokalnych komponentów
Procentowa część podzespołów, materiałów lub elementów pojazdu pochodzących z danego kraju albo regionu. Taki udział może być określany przez przepisy handlowe.
udział rynkowy
Udział rynkowy to procentowy udział sprzedaży lub rejestracji danej grupy albo modelu w określonym rynku lub segmencie. Wynik można prawidłowo interpretować tylko przy znajomości podstawy obliczeń, na przykład wszystkich nowych aut.
udział w obrocie
Uczestniczenie w działaniach związanych z przekazywaniem, sprzedażą lub innym udostępnianiem substancji innym osobom, zwykle w celu dalszej dystrybucji.
udział w rynku
Procentowa część sprzedaży lub innych transakcji przypadająca na daną firmę, produkt albo grupę w określonym rynku i czasie. Wysoki udział nie musi oznaczać wzrostu bezwzględnej sprzedaży.
udziałowiec
Osoba lub podmiot posiadający udziały w spółce. Udziałowiec może mieć prawo do części zysku oraz do udziału w podejmowaniu decyzji, w zakresie określonym przez prawo i umowę spółki.
udziały pracownicze
Udziały lub inne prawa kapitałowe przyznawane pracownikom spółki, które mogą dawać udział w jej przyszłej wartości albo określone uprawnienia właścicielskie.
ugoda
Porozumienie, w którym strony sporu ustalają sposób jego zakończenia, często w zamian za określone świadczenia i rezygnację z dalszego dochodzenia części roszczeń.
ugoda generalna
Porozumienie obejmujące wiele pozwów, podmiotów lub jurysdykcji i określające wspólne zasady rozwiązania sporu.
ujawnienie majątkowe
Formalne przedstawienie informacji o majątku, aktywach lub transakcjach osoby pełniącej funkcję publiczną.
ujednolicony czas obserwacji
Ujednolicony czas obserwacji oznacza prowadzenie każdego pomiaru przez taki sam, z góry określony okres.
ukaz
Historyczne określenie władczego dekretu, szczególnie kojarzonego z rosyjskimi carami.
ukryta siła
Hipotetyczne dodatkowe oddziaływanie między cząstkami ciemnej materii, niewykrywane bezpośrednio przez zwykłą materię.
ukryte rozumowanie
Wewnętrzny proces, który model wykorzystuje przed wygenerowaniem odpowiedzi, ale którego użytkownik zwykle nie otrzymuje wprost.
układ centralnosilnikowy
Rozwiązanie, w którym silnik znajduje się między osiami samochodu, a nie przed przednią lub za tylną osią. Taki układ może poprawiać rozkład masy i właściwości jezdne.
układ częściowy
Porozumienie restrukturyzacyjne obejmujące określoną grupę zobowiązań i wierzycieli. W tym przypadku przewiduje redukcję części zadłużenia Grupy Azoty Polyolefins.
układ hybrydowy
Układ napędowy łączący silnik spalinowy z napędem elektrycznym. W tym Porsche rozwija łącznie 701 KM.
układ hybrydowy 48 V
Lekki układ zelektryfikowania napędu, który wspiera silnik spalinowy i zasila wybrane podzespoły samochodu.
układ limfatyczny
Sieć naczyń, tkanek i węzłów, która pomaga odprowadzać nadmiar płynu, usuwać część odpadów i wspierać odpowiedź immunologiczną.
układ linearny
Układ linearny to uporządkowanie elementów wzdłuż linii, często równoległych lub biegnących w jednym kierunku.
układ niskonapięciowy
Część instalacji elektrycznej samochodu zasilająca urządzenia pomocnicze, niezwiązana bezpośrednio z głównym akumulatorem trakcyjnym.
układ podwójnego wydechu
Układ, w którym spaliny są odprowadzane dwiema oddzielnymi drogami. Nie należy go mylić z pojedynczą rurą rozdzieloną dopiero przed końcówkami.
układ pokarmowy
Zespół narządów odpowiedzialnych za przyjmowanie, trawienie i wchłanianie pokarmu oraz usuwanie niestrawionych resztek.
układ przetwarzania tensorowego
Wyspecjalizowany układ obliczeniowy przeznaczony do wydajnego wykonywania operacji używanych w uczeniu maszynowym. TPU może przyspieszać trenowanie i działanie modeli AI.
układ radialny
Układ radialny to rozmieszczenie elementów wokół wspólnego środka, zwykle wzdłuż linii rozchodzących się promieniście.
układ scalony
Miniaturowy układ elektroniczny, w którym na jednej płytce półprzewodnikowej umieszczono wiele połączonych elementów, takich jak tranzystory.
układ sił
Rozkład wpływów, poparcia i możliwości oddziaływania między uczestnikami rywalizacji politycznej.
układ unoszenia przedniej osi
Mechanizm podnoszący przód samochodu, aby ułatwić przejazd przez strome podjazdy lub wysokie krawędzie.
układ zbiorowy pracy
CBA to porozumienie regulujące warunki pracy i inne zasady obowiązujące w danej lidze. W kalendarzu NWSL przewidziano przerwę wymaganą przez takie porozumienie.
układanie kostki z zasłoniętymi oczami
Konkurencja, w której zawodnik najpierw zapamiętuje układ kostki, a następnie rozwiązuje ją bez możliwości obserwowania jej ścian.
ulga IP Box
Preferencyjne opodatkowanie dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, dostępne po spełnieniu określonych warunków ustawowych.
ulga badawczo-rozwojowa
Preferencja podatkowa pozwalająca odliczać określone koszty działalności badawczej i rozwojowej, jeśli podatnik spełnia warunki przewidziane w przepisach.
ulga celna
Zmniejszenie należności celnych albo odstąpienie od ich poboru dla określonych towarów, podmiotów lub sytuacji, zwykle na warunkach wskazanych w przepisach lub porozumieniu.
ulga podatkowa 45X
Amerykański mechanizm podatkowy wspierający krajową produkcję wybranych komponentów technologii energetycznych.
ulgi podatkowe
Preferencje w systemie podatkowym, które zmniejszają obciążenia podatnika, na przykład przez obniżenie należnego podatku, jego odroczenie lub częściowe zwolnienie.
ultimatum
Ultimatum to stanowcze żądanie spełnienia określonego warunku w wyznaczonym terminie, zwykle połączone z zapowiedzią konsekwencji w razie odmowy.
ultrasonografia prenatalna
Badanie obrazowe wykorzystujące ultradźwięki do oceny rozwoju i stanu płodu w czasie ciąży.
umarzanie długów
Całkowite lub częściowe zrzeczenie się przez wierzyciela prawa do żądania spłaty zobowiązania. W efekcie dłużnik nie musi zwrócić umorzonej części długu.
umocowanie prawne
Podstawa prawna działania instytucji, organu lub rozwiązania, określająca ich miejsce w systemie prawa i zakres kompetencji.
umowa EDCA
Porozumienie regulujące zasady rozszerzonej współpracy obronnej między państwami, w tym warunki obecności wojskowej i korzystania z infrastruktury.
umowa cywilnoprawna
Umowa regulowana przepisami prawa cywilnego, a nie prawa pracy. W materiale chodzi głównie o umowy zlecenia oraz umowy B2B zawierane w sytuacjach, w których powinna obowiązywać umowa o pracę.
umowa handlowa
Porozumienie między państwami lub innymi podmiotami regulujące zasady wymiany towarów i usług, w tym dostęp do rynku oraz wysokość należności importowych.
umowa o bezpieczeństwie
Porozumienie, na podstawie którego amerykańskie bazy wojskowe działają w Japonii.
umowa o dofinansowanie
Porozumienie określające zasady przyznania i wykorzystania publicznych środków na konkretny projekt lub zadanie.
umowa o siedzibie ONZ
Międzynarodowe porozumienie między ONZ a państwem, w którym znajduje się jej siedziba. Określa zasady funkcjonowania siedziby oraz dostępu przedstawicieli państw do jej obiektów.
umowa o zachowaniu poufności
Porozumienie zobowiązujące strony do nieujawniania określonych informacji. W opisywanych sporach dotyczy ono między innymi negocjacji między firmami technologicznymi a władzami lokalnymi.
umowa pożyczkowa
Dokument prawny określający warunki udzielenia i spłaty pożyczki, w tym jej kwotę, oprocentowanie, terminy oraz obowiązki stron.
umowa przedwstępna
Umowa, w której strony zobowiązują się do zawarcia w przyszłości właściwej umowy sprzedaży na określonych warunkach.
umowa ramowa
Umowa ramowa określa ogólne zasady i warunki współpracy stron, pozostawiając szczegóły poszczególnych działań do późniejszego uzgodnienia.
umowa właścicielska
Porozumienie określające zmiany własności przedsiębiorstwa oraz prawa i obowiązki jego właścicieli.
umowy operacyjne
Porozumienia określające zasady współpracy i podział obowiązków między operatorem usługi a innymi podmiotami, na przykład władzami lokalnymi.
underwriting
Usługa finansowa polegająca między innymi na organizowaniu lub gwarantowaniu finansowania dla przedsiębiorstwa.
uniewinnienie
Orzeczenie sądu stwierdzające, że oskarżony nie ponosi odpowiedzialności karnej za zarzucany mu czyn. Oznacza rozstrzygnięcie na korzyść oskarżonego w zakresie objętym wyrokiem.
unijny mechanizm ochrony ludności
Unijny mechanizm ochrony ludności to system współpracy państw służący koordynowaniu pomocy w razie katastrof i poważnych zagrożeń.
unionizacja
Proces organizowania się pracowników w związek zawodowy w celu wspólnego reprezentowania ich interesów wobec pracodawcy.
uniwersum
Spójny świat przedstawiony, w którym mogą rozgrywać się wydarzenia wielu powiązanych utworów.
uogólnienie
Wniosek odnoszący wyniki obserwacji lub badania do szerszej grupy przypadków niż te bezpośrednio przeanalizowane.
upadek epoki brązu
Okres kryzysu i rozpadu wielu państw oraz sieci handlowych świata śródziemnomorskiego pod koniec epoki brązu.
upadłość
Formalna procedura dotycząca niewypłacalnego podmiotu, której rozpoczęcie wymaga decyzji sądu.
upał
Okres występowania bardzo wysokiej temperatury powietrza, która może obciążać organizm i powodować zagrożenia dla zdrowia.
upolitycznienie historii
Wykorzystywanie wydarzeń, postaci lub sporów historycznych do realizacji bieżących celów politycznych albo mobilizowania opinii publicznej.
uprawnienia aplikacji
Zgody przyznawane aplikacji na dostęp do określonych danych lub funkcji urządzenia, takich jak zdjęcia, aparat, lokalizacja albo mikrofon.
uprawnienia dostępu
Zgody przyznawane aplikacji na korzystanie z określonych danych lub funkcji urządzenia. ChatGPT potrzebuje ich, aby odczytywać wiadomości i wykonywać związane z nimi polecenia.
uprawnienia root
Najwyższy poziom uprawnień w systemie operacyjnym, pozwalający na wykonywanie działań niedostępnych zwykłym użytkownikom.
uprzednia zgoda ubezpieczyciela
Procedura, w której placówka lub lekarz zwraca się do ubezpieczyciela o zatwierdzenie opieki przed jej udzieleniem. Ma ograniczać finansowanie świadczeń uznanych za zbędne.
uprzedzenia poznawcze
Systematyczne skłonności w sposobie postrzegania i interpretowania informacji, które mogą prowadzić do powtarzalnych błędów oceniania.
uprzedzenie normalności
Tendencja do zakładania, że przyszłość będzie podobna do przeszłości, nawet gdy pojawiają się sygnały zagrożenia.
uprzywilejowane akcje zamienne z prawem wykupu
Są to akcje dające inwestorom określone preferencje, które mogą zostać zamienione na akcje zwykłe i podlegać wykupowi na warunkach ustalonych w umowie lub dokumentach emisji.
upscaling
Upscaling to technika zwiększania wyjściowej rozdzielczości obrazu na podstawie obrazu renderowanego w niższej rozdzielczości.
upwelling
Upwelling to wynoszenie chłodniejszej wody z głębszych warstw oceanu ku powierzchni. Może ograniczać dostęp cyklonu do ciepłej wody potrzebnej do dalszego wzmacniania.
uran wzbogacony
Uran, w którym zwiększono udział izotopu uranu-235 w porównaniu z uranem występującym naturalnie.
urbanizacja
Urbanizacja to proces zwiększania się udziału ludności mieszkającej w miastach oraz rozwoju miejskiego sposobu życia i zagospodarowania przestrzeni.
urojenia
Silne i utrwalone przekonania niezgodne z rzeczywistością, których osoba nie zmienia mimo braku wiarygodnych dowodów lub przedstawiania argumentów przeciwnych.
urządzenia SOHO
Sprzęt sieciowy używany w małych biurach i środowiskach domowych, między innymi routery i modemy.
urządzenia brzegowe
Urządzenia brzegowe przetwarzają dane blisko miejsca, w którym są zbierane lub wykorzystywane, zamiast przekazywać całość do centralnej chmury.
urządzenia budżetowe
Urządzenia budżetowe to produkty elektroniczne pozycjonowane w niższym przedziale cenowym, zwykle oferujące podstawowy zestaw funkcji i parametrów.
urządzenie pozorowane
Urządzenie używane w badaniu jako kontrola, które przypomina badane urządzenie, ale nie zapewnia jego właściwego działania.
urządzenie wybuchowe
Konstrukcja zawierająca materiały wybuchowe, zdolna do wywołania eksplozji w wyniku zapłonu, detonacji lub innego mechanizmu.