Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 6481-6570
Indeks alfabetyczny
W
90 haseł
wdrożenia o skali przemysłowej
Uruchomienie technologii w warunkach rzeczywistej, wielkoskalowej działalności operacyjnej, a nie tylko na etapie demonstracji lub pilotażu.
wdrożenie
Proces wprowadzania produktu, funkcji lub rozwiązania do praktycznego użycia. Obejmuje działania potrzebne do uruchomienia go dla użytkowników.
wearables
Elektroniczne urządzenia noszone na ciele, które mogą rejestrować dane, takie jak aktywność, sen lub tętno.
web scraping
Automatyczne pobieranie danych ze stron internetowych za pomocą oprogramowania, na przykład informacji o produktach, cenach lub dostępności.
web shell
Web shell to złośliwy komponent umieszczony na serwerze internetowym, który może zapewniać napastnikowi zdalny dostęp.
webhook
Mechanizm automatycznego powiadamiania innej usługi o zdarzeniu za pomocą żądania HTTP wysłanego pod ustalony adres.
webshell
Złośliwy skrypt umieszczony na serwerze internetowym, który może służyć do wykonywania poleceń po uzyskaniu dostępu do witryny.
wehikuł inwestycyjny
Struktura lub podmiot utworzony w celu gromadzenia kapitału i lokowania go w określone aktywa, projekty albo przedsiębiorstwa.
wejście siłowe
Sposób uzyskania dostępu do zamkniętego lokalu przez służby z użyciem siły, stosowany w sytuacjach uzasadnionego zagrożenia życia lub zdrowia, gdy łagodniejsze środki są niewystarczające albo niemożliwe.
wejście w życie
Wejście w życie oznacza moment, od którego przepis, decyzja lub zmiana zaczyna formalnie obowiązywać i wywoływać skutki. Data ta może zostać określona w akcie prawnym lub decyzji.
wektor ataku
Sposób lub droga, którą napastnik wykorzystuje do uzyskania nieuprawnionego dostępu do systemu, konta albo danych.
wersja RC
Wersja RC, czyli release candidate, to kandydat do finalnego wydania oprogramowania. Udostępnia się ją do ostatnich testów przed publikacją stabilnej wersji.
wersja beta
Wersja oprogramowania udostępniona do testów przed wydaniem końcowym, która może zawierać błędy, niepełne funkcje lub zmiany wymagające dalszego dopracowania.
wersja zdarzeń
Hipotetyczny przebieg wydarzeń przyjmowany roboczo na podstawie dotychczas zebranych informacji i podlegający dalszej weryfikacji.
wertiport
Specjalistyczny obiekt przeznaczony do startów i lądowań statków powietrznych zdolnych do operowania w pionie.
weryfikacja
Systematyczne sprawdzanie, czy informacje, twierdzenia lub dokumenty są zgodne z dostępnymi danymi i ustalonymi kryteriami.
weryfikacja dwuskładnikowa
Metoda logowania wymagająca potwierdzenia tożsamości za pomocą dwóch niezależnych składników, na przykład hasła i kodu z aplikacji.
weryfikacja faktur
Sprawdzenie faktur pod kątem ich poprawności, zgodności z wykonanymi pracami lub dostarczonymi materiałami oraz spełnienia wymogów rozliczenia. Może być warunkiem wypłaty środków.
weryfikacja faktów
Weryfikacja faktów to sprawdzanie prawdziwości twierdzeń na podstawie wiarygodnych, możliwie niezależnych źródeł oraz dostępnych dowodów.
weryfikacja studencka
Proces potwierdzania, że użytkownik ma aktualny status studenta, zwykle na podstawie danych przekazanych przez uczelnię lub zewnętrzną usługę.
weryfikacja tożsamości
Proces potwierdzania, że osoba jest tym, za kogo się podaje, na podstawie określonych danych lub cech. W systemach cyfrowych może obejmować porównanie obrazu twarzy z wcześniej zapisanym wzorcem.
weryfikacja wieku
Proces sprawdzania, czy użytkownik osiągnął wymagany wiek, zwykle przed uzyskaniem dostępu do treści lub usług objętych ograniczeniem wiekowym.
weryfikacja wieloetapowa
Metoda potwierdzania tożsamości wykorzystująca kilka następujących po sobie lub niezależnych kontroli. Zwiększa wiarygodność wyniku, ponieważ pojedyncza kontrola nie jest jedyną podstawą decyzji.
weto
Weto prezydenta to odmowa podpisania uchwalonej ustawy i skierowanie jej do ponownego rozpatrzenia przez parlament. Jest to instrument kontroli procesu ustawodawczego.
weto prezydenckie
Odmowa podpisania ustawy przez prezydenta, skutkująca przekazaniem jej z powrotem parlamentowi do ponownego rozpatrzenia.
wezbranie sztormowe
Podniesienie poziomu morza wywołane naporem wiatru i ciśnieniem atmosferycznym podczas sztormu lub huraganu.
wezwanie ambasadora
Formalne żądanie stawienia się ambasadora w ministerstwie spraw zagranicznych państwa przyjmującego, zwykle w celu przekazania protestu lub wyjaśnień.
wezwanie do uzupełnienia zabezpieczeń
Żądanie wpłacenia dodatkowych środków lub dostarczenia aktywów zabezpieczających, gdy wartość pozycji spada poniżej wymaganego poziomu. Brak reakcji może skutkować przymusowym zamknięciem pozycji.
wezwanie na akcje
Oferta skierowana do akcjonariuszy dotycząca sprzedaży akcji po określonej cenie i w wyznaczonym terminie.
wezwanie prawne
Formalne żądanie podjęcia lub zaniechania określonego działania, sporządzone w związku z ochroną praw lub interesów nadawcy. Może poprzedzać wszczęcie postępowania sądowego.
wezwanie świadka
Sądowe polecenie stawienia się i złożenia zeznań w określonej sprawie. Osoba wezwana może w pewnych sytuacjach próbować uchylić takie wezwanie.
white-label
Model, w którym produkt lub usługa jednej firmy jest oferowana klientom pod marką innej firmy.
wiadomość zwrotna z błędem
Wiadomość zwrotna z błędem to automatyczna informacja o nieudanej próbie dostarczenia wiadomości elektronicznej, na przykład e-maila.
wiarygodne zaprzeczanie
Strategia prowadzenia działań w sposób umożliwiający państwu lub organizacji zaprzeczanie odpowiedzialności, gdy brak bezpośrednich i rozstrzygających dowodów jej udziału.
wiatr gwiazdowy
Strumień materii emitowany przez gwiazdę. Silne wiatry gwiazdowe mogą wypierać gaz z otoczenia gwiazdy.
wibracje całego ciała
Drgania przenoszone przez konstrukcję lub siedzenie na całe ciało pasażera. Ich znaczenie zależy między innymi od intensywności, częstotliwości i czasu trwania.
wiceminister
Potoczna nazwa zastępcy ministra, który wykonuje powierzone mu zadania w określonym zakresie administracji rządowej.
wicket
W krykiecie wicket oznacza zarówno element bramki, jak i wyeliminowanie pałkarza. W wyniku meczu liczba wicketów może wskazywać, ilu zawodników drużyny pozostało jeszcze do wyeliminowania.
wideoweryfikacja
Analiza sytuacji boiskowej z wykorzystaniem powtórek wideo przez sędziów. Może prowadzić do zmiany decyzji podjętej na boisku.
widget
Niewielki element interfejsu wyświetlany na ekranie urządzenia, który prezentuje informacje lub umożliwia szybki dostęp do wybranej funkcji aplikacji.
widmowy przodek
Hipotetyczny przedstawiciel wymarłej linii ludzkiej, której istnienie wnioskuje się na podstawie śladów w DNA, mimo braku przypisanego jej zachowanego materiału genetycznego.
widoczność zagięcia
Stopień, w jakim linia zgięcia na ekranie składanym jest dostrzegalna po jego rozłożeniu.
widok wieloekranowy
Funkcja pozwalająca jednocześnie wyświetlać kilka obrazów lub źródeł transmisji na jednym ekranie.
widowisko sceniczne
Przedstawienie artystyczne przygotowane do odbioru na scenie, wykorzystujące między innymi wykonawców, muzykę, ruch, światło lub scenografię.
widzenie komputerowe
Techniki pozwalające oprogramowaniu wykrywać i klasyfikować obiekty na obrazach lub nagraniach.
widżet
Niewielki element interfejsu, który prezentuje wybrane informacje lub zapewnia szybki dostęp do określonej funkcji aplikacji albo systemu.
wiec wyborczy
Publiczne zgromadzenie organizowane w związku z kampanią wyborczą, zwykle w celu przedstawienia programu i pozyskania poparcia.
wieczna zmarzlina
Grunt pozostający zamarznięty przez co najmniej dwa kolejne lata.
wiek biologiczny
Wiek biologiczny opisuje stan organizmu i tempo zachodzących w nim zmian, które nie zawsze odpowiadają liczbie lat od narodzin. Można go szacować na podstawie określonych zmian w DNA.
wiek ciążowy
Liczba tygodni trwania ciąży w chwili urodzenia dziecka. W badaniu posłużyła do podziału dzieci na grupy urodzone skrajnie przedwcześnie, przedwcześnie i o czasie.
wiek metrykalny
Wiek metrykalny to liczba lat, które upłynęły od narodzin organizmu. Jest miarą czasu, a nie bezpośrednią oceną jego stanu biologicznego.
wiek mózgu
Wartość wyliczana przez model na podstawie cech aktywności i łączności mózgu, niezależna od wieku metrykalnego.
wiek produkcyjny
Okres życia, w którym dana osoba jest zwykle zdolna do wykonywania pracy. W materiale odnosi się do liczby osób mogących zasilać rynek pracy.
wieloczynnikowa weryfikacja
Wieloczynnikowa weryfikacja to sprawdzanie tożsamości lub uprawnień przy użyciu co najmniej dwóch niezależnych rodzajów informacji albo metod.
wielokanałowość
Strategia udostępniania powiązanych treści lub usług za pośrednictwem kilku kanałów, takich jak aplikacje, strony internetowe i materiały audio-wideo.
wielokrotna weryfikacja transakcji
Procedura wymagająca dodatkowych, niezależnych potwierdzeń przed zatwierdzeniem transakcji.
wieloryby fiszbinowe
Walenie, które odcedzają pokarm z wody za pomocą fiszbinów zamiast chwytać go zębami.
wielostronna instytucja finansowa
Instytucja utworzona i finansowana przez wiele państw, która udziela finansowania, gwarancji lub wsparcia doradczego projektom publicznym i prywatnym.
wielostronne banki rozwoju
Instytucje finansowe wspierające rozwój wielu państw, często przez pożyczki, granty i doradztwo.
wielowarstwowa ochrona
Model bezpieczeństwa wykorzystujący kilka uzupełniających się rodzajów kontroli i zabezpieczeń, tak aby awaria jednej warstwy nie przesądzała o skuteczności całej ochrony.
wielowarstwowe zabezpieczenia
Strategia ochrony wykorzystująca kilka niezależnych warstw kontroli, takich jak aktualizacje, ograniczenia dostępu, monitoring i ochrona urządzeń.
wielozadaniowość
Korzystanie z kilku aplikacji lub funkcji urządzenia w tym samym czasie.
wiertnictwo kierunkowe
Metoda wiercenia, w której tor odwiertu jest kontrolowanie odchylany od pionu, aby dotrzeć do określonej formacji lub celu pod ziemią. Umożliwia prowadzenie odwiertów po zaplanowanej trajektorii.
wierzyciel
Osoba lub podmiot uprawniony do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia, na przykład zapłaty pieniędzy.
wilgotność
Zawartość pary wodnej w powietrzu. W prognozach często podaje się ją jako wilgotność względną, czyli stosunek aktualnej ilości pary wodnej do maksymalnej ilości możliwej w danej temperaturze.
winner-take-all
Model rywalizacji, w którym zdobycie przewagi przez jednego uczestnika może prowadzić do skupienia większości korzyści lub kontroli w jego rękach.
wiremia
Ilość materiału genetycznego wirusa wykrywana w określonej objętości krwi.
wirtualizacja
Technologia pozwalająca uruchamiać odizolowane systemy operacyjne i aplikacje w ramach jednego komputera.
wirtualna elektrownia
System oprogramowania, który łączy wiele rozproszonych urządzeń energetycznych i koordynuje ich działanie tak, aby zachowywały się jak jeden zasób dla sieci.
wirtualna instancja routingu i przekazywania
Logicznie wydzielone środowisko routingu działające w obrębie urządzenia sieciowego.
wirtualna karta przedpłacona
Elektroniczna karta płatnicza dostępna w formie cyfrowej, na którą środki są przyznawane lub wpłacane z góry.
wirtualna rzeczywistość
Technologia tworząca cyfrowe środowisko, które użytkownik obserwuje za pomocą specjalnych gogli.
wirtualna sieć prywatna
Technologia tworząca szyfrowane połączenie między urządzeniem użytkownika a serwerem, dzięki czemu ruch internetowy może wyglądać tak, jakby pochodził z innej lokalizacji.
wirtualna sieć prywatna (VPN)
Technologia, która kieruje ruch internetowy przez pośredni serwer i może utrudniać ustalenie lokalizacji użytkownika.
wirtualne przymierzanie
Funkcja cyfrowa pozwalająca zobaczyć, jak wybrana odzież lub stylizacja może wyglądać na osobie, zwykle na podstawie jej zdjęcia.
wirtualny prezent
Wirtualny prezent to cyfrowy element kupowany lub przekazywany w serwisie internetowym, często jako forma wsparcia albo nagrody dla twórcy.
wirtualny serwer
Wirtualny serwer to wydzielone środowisko uruchomione na fizycznym serwerze i działające tak, jak niezależny komputer dostępny przez sieć.
wirus Bundibugyo
Rzadki wirus z grupy wirusów wywołujących chorobę Ebola. Został po raz pierwszy zidentyfikowany podczas ogniska w Ugandzie w 2007 roku.
wirusowe zapalenie wątroby typu A
Choroba zakaźna wywołana przez wirus zapalenia wątroby typu A, zwykle przenoszona drogą pokarmową. Może powodować dolegliwości żołądkowe i żółtaczkę.
wiza nieimigracyjna
Dokument lub zezwolenie pozwalające cudzoziemcowi na czasowy pobyt w państwie bez zamiaru stałego osiedlenia się.
wizjer
Obszar ekranu aparatu, w którym użytkownik widzi podgląd fotografowanej sceny.
wizualizacja formacji
Graficzne przedstawienie ustawienia zawodników drużyny na boisku, zwykle używane do pokazania jej organizacji taktycznej.
wizualna kontrola procesu
Sposób organizacji pracy, w którym stan narzędzi lub materiałów można szybko ocenić na podstawie ich widocznego położenia.
wizualne wyszukiwanie
Metoda wyszukiwania, w której obraz służy jako zapytanie lub pomaga doprecyzować wyniki. System analizuje cechy wizualne, takie jak kształt, kolor czy wzór.
wizyta problemowa
Wizyta poświęcona konkretnemu objawowi, dolegliwości, chorobie przewlekłej albo innemu określonemu problemowi zdrowotnemu.
wiąz̧ąca umowa
Umowa, której strony są prawnie zobowiązane do przestrzegania uzgodnionych postanowień, z uwzględnieniem warunków jej obowiązywania.
większość bezwzględna
Większość bezwzględna oznacza uzyskanie więcej niż połowy ważnie oddanych głosów, a nie tylko większej liczby głosów niż pozostali kandydaci.
większość dwóch trzecich
Wysoki próg głosowania wymagany przy niektórych decyzjach parlamentu. W przypadku skrócenia kadencji Sejmu oznacza poparcie co najmniej 307 posłów.
większość konstytucyjna
Większość parlamentarna wystarczająca do podejmowania decyzji wymagających podwyższonego progu głosów, zwłaszcza do uchwalania zmian konstytucji.
większość parlamentarna
Liczba mandatów wystarczająca do uzyskania poparcia dla rządu, ustaw lub innych decyzji parlamentu. Może należeć do jednej partii albo powstać dzięki porozumieniu kilku ugrupowań.