Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
6571-6660

Indeks alfabetyczny

W

90 haseł

  1. większość sejmowa

    Układ sił w Sejmie, w którym określone ugrupowanie lub koalicja dysponuje wystarczającą liczbą mandatów do popierania swoich decyzji i projektów.

  2. więzadło krzyżowe przednie

    Jedno z głównych więzadeł stabilizujących staw kolanowy. Jego uszkodzenie często wymaga operacji oraz długiej rehabilitacji.

  3. więzadło krzyżowe przednie i więzadło poboczne boczne

    ACL to więzadło krzyżowe przednie, a LCL to więzadło poboczne boczne. Oba znajdują się w obrębie stawu kolanowego.

  4. więzień polityczny

    Osoba pozbawiona wolności z powodu rzeczywistej lub przypisywanej działalności politycznej albo przekonań. Określenie wskazuje na polityczny charakter zatrzymania lub skazania.

  5. wniosek o azyl

    Formalne wystąpienie cudzoziemca do państwa o udzielenie ochrony przed prześladowaniem lub poważnym zagrożeniem w kraju pochodzenia. Złożenie wniosku rozpoczyna postępowanie oceniające zasadność ochrony.

  6. wniosek o rewizję

    Wniosek do sądu wyższej instancji o zbadanie prawidłowości wcześniejszego orzeczenia lub postanowienia.

  7. wniosek o ukaranie

    Formalne pismo, w którym uprawniony organ zarzuca konkretnej osobie popełnienie wykroczenia i wnosi o wymierzenie jej kary.

  8. wnioskowanie

    Proces wyciągania wniosków lub tworzenia rekomendacji na podstawie dostarczonych danych, reguł albo działania modelu obliczeniowego.

  9. wnęka optyczna

    Obszar ograniczony elementami odbijającymi światło, w którym światło może wielokrotnie krążyć lub odbijać się. Zwiększa to czas jego oddziaływania z materiałem i natężenie pola optycznego.

  10. woda wydobywcza

    Słona woda powstająca jako niepożądany produkt wydobycia ropy i gazu. Może zawierać związki ropopochodne, chemikalia używane na polu naftowym, a także substancje promieniotwórcze.

  11. wodolot

    Jednostka wyposażona w zanurzone płaty nośne, które przy odpowiedniej prędkości unoszą kadłub nad wodę. Zmniejsza to opór i może ograniczyć zużycie energii.

  12. wodowanie

    Zakończenie lotu pojazdu przez kontrolowane lub niekontrolowane zetknięcie z powierzchnią wody.

  13. wody dołowe

    Wody odprowadzane z kopalń, które mogą zawierać wysokie stężenia soli, w tym chlorków i siarczanów.

  14. wody międzynarodowe

    Obszary morskie znajdujące się poza obszarem podlegającym wyłącznej jurysdykcji jednego państwa.

  15. wody terytorialne

    Pas morza przylegający do wybrzeża państwa, podlegający jego jurysdykcji zgodnie z prawem międzynarodowym.

  16. wodór kriogeniczny

    Wodór przechowywany w bardzo niskiej temperaturze, co wymaga specjalnych zbiorników i infrastruktury.

  17. wodór odnawialny

    Wodór wytwarzany z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych, którego emisje w całym cyklu życia mogą być niższe niż w przypadku wodoru konwencjonalnego.

  18. wojna handlowa

    Konflikt gospodarczy, w którym państwa nakładają na siebie bariery w handlu, między innymi cła.

  19. wojna kognitywna

    Określenie działań prowadzonych w konflikcie w celu wpływania na sposób postrzegania informacji, oceniania sytuacji i podejmowania decyzji przez ludzi lub grupy.

  20. wojna zastępcza

    Konflikt prowadzony na mniejszą skalę, bez bezpośredniego starcia największych rywali.

  21. wojska lądowe

    Rodzaj sił zbrojnych przeznaczony do prowadzenia działań militarnych na obszarze lądowym.

  22. wojskowe wsparcie lotnicze

    Wykorzystanie wojskowych statków powietrznych i ich załóg do wspierania działań prowadzonych przez służby cywilne, na przykład podczas pożaru.

  23. wojskowy samolot transportowy

    Samolot przeznaczony do przewozu żołnierzy, sprzętu, zaopatrzenia lub innych ładunków na potrzeby sił zbrojnych. Może wspierać działania w miejscach dotkniętych kryzysem.

  24. wojskowy zespół saperski

    Wyspecjalizowana grupa wojskowa zajmująca się rozpoznawaniem, zabezpieczaniem i unieszkodliwianiem materiałów oraz urządzeń wybuchowych.

  25. wolne przepływy pieniężne

    Środki pieniężne pozostające firmie po sfinansowaniu bieżącej działalności i niezbędnych inwestycji. Pokazują, ile gotówki może ona przeznaczyć między innymi na rozwój, spłatę zadłużenia lub wypłaty dla właścicieli.

  26. wolność poznawcza

    Prawo i zdolność jednostki do samodzielnego kształtowania przekonań, oceniania informacji oraz podejmowania decyzji bez niedopuszczalnej manipulacji.

  27. wolność słowa

    Prawo do wyrażania opinii i rozpowszechniania informacji, podlegające ograniczeniom przewidzianym przez prawo.

  28. wolny agent

    Zawodnik, który po wygaśnięciu lub zakończeniu obowiązywania umowy może negocjować kontrakt z dowolnym klubem, zgodnie z zasadami danej ligi.

  29. wolny rynek

    Model gospodarczy, w którym ceny i decyzje dotyczące produkcji są w dużej mierze kształtowane przez konkurencję oraz popyt i podaż.

  30. wolumen sprzedaży

    Łączna liczba jednostek produktu sprzedanych w określonym czasie lub na określonym rynku.

  31. wolumen transakcji

    Wolumen transakcji to łączna wartość lub liczba transakcji obsłużonych w określonym czasie, zależnie od przyjętej miary.

  32. wolumen zamówień

    Liczba urządzeń zamawianych przez producenta w ramach przygotowań do produkcji i sprzedaży.

  33. workflow

    Workflow to uporządkowany przebieg pracy składający się z określonych kroków, często wykonywanych według powtarzalnego schematu. Może być zapisany i ponownie uruchamiany w narzędziu automatyzującym zadania.

  34. wotum nieufności

    Procedura parlamentarna prowadząca do odwołania rządu lub premiera, jeśli uzyska poparcie wymaganej większości.

  35. wotum zaufania

    Głosowanie parlamentu potwierdzające, że większość posłów popiera rząd lub jego program. Uzyskanie wotum pozwala rządowi rozpocząć albo kontynuować sprawowanie władzy.

  36. wpływy budżetowe

    Dochody uzyskiwane przez państwo i przekazywane do jego budżetu, między innymi z podatków, opłat i działalności gospodarczej.

  37. wpływy kinowe

    Wpływy kinowe to przychody ze sprzedaży biletów na seanse filmu. Zwykle podaje się je dla określonego okresu i obszaru, na przykład dla całego świata.

  38. wrzosowisko

    Otwarty typ siedliska zdominowany przez wrzosy i inne niskie rośliny, często występujący na ubogich, kwaśnych glebach.

  39. wrzut z autu

    Wznowienie gry po wyjściu piłki na aut, podczas którego zawodnicy ustawiają się w szeregu, aby przejąć piłkę wrzuconą z boku boiska.

  40. wschodnia flanka NATO

    Umowne określenie wschodniej części obszaru państw NATO, zwłaszcza krajów położonych przy wschodniej granicy Sojuszu.

  41. wskaźnik długu do skoryg. EBITDA

    Wskaźnik zadłużenia obliczany jako relacja długu do skorygowanej EBITDA, wyrażana najczęściej jako wielokrotność oznaczana symbolem x.

  42. wskaźnik interwencji pracownika

    Odsetek interakcji, w których pracownik musiał przejąć rozmowę lub pomóc systemowi AI.

  43. wskaźnik jakości snu

    Liczbowy wynik służący do przedstawiania oceny jakości snu. Zwykle jest obliczany na podstawie danych zebranych podczas snu i przypisywany do określonego przedziału jakości.

  44. wskaźnik kompromitacji

    Dane lub obserwowalne oznaki wskazujące, że system, konto albo sieć mogły zostać przejęte lub wykorzystane w ataku.

  45. wskaźnik kosztów do przychodów

    Wskaźnik kosztów do przychodów pokazuje, jaka część przychodów jest przeznaczana na koszty operacyjne. Niższy poziom zwykle oznacza większą efektywność operacyjną.

  46. wskaźnik masy ciała

    Wskaźnik obliczany na podstawie masy ciała i wzrostu, używany do oceny relacji między tymi wartościami oraz klasyfikacji masy ciała.

  47. wskaźnik mobilności

    Miara wykorzystywana w rankingu do określenia, do ilu państw posiadacz danego paszportu może wjechać bez wcześniejszej wizy albo z wizą uzyskaną na lotnisku.

  48. wskaźnik obrotu

    Wskaźnik obrotu porównuje wartość transakcji zawartych na rynku z kapitalizacją notowanych instrumentów w określonym czasie. Wyższy poziom zwykle oznacza intensywniejszy handel względem łącznej wartości rynku.

  49. wskaźnik stresu

    Umowna miara mająca odzwierciedlać możliwe oznaki obciążenia organizmu na podstawie wybranych sygnałów, takich jak ruch czy wzorce oddechowe. Nie jest równoznaczna z diagnozą medyczną.

  50. wskaźnik true shooting

    Statystyka oceniająca skuteczność rzutową z uwzględnieniem rzutów za dwa, trzy punkty oraz rzutów wolnych.

  51. wskaźnik usterki poduszek powietrznych

    Kontrolka na desce rozdzielczej informująca kierowcę o problemie z systemem poduszek powietrznych.

  52. wskaźnik zabójstw do śmierci

    Stosunek liczby zabójstw gracza do liczby jego śmierci w rozgrywkach.

  53. wskaźnik zdawalności

    Miara pokazująca, jaka część osób przystępujących do egzaminu uzyskała wynik pozytywny w określonym okresie lub według określonych zasad.

  54. wskaźnik zwrotów

    Miara pokazująca, jaka część opakowań trafia z powrotem do wyznaczonego systemu zbiórki.

  55. wskaźnik śmiertelności

    Odsetek zgonów wśród osób, u których potwierdzono daną chorobę.

  56. wskaźniki makroekonomiczne

    Wskaźniki makroekonomiczne to mierniki opisujące stan i przewidywany rozwój całej gospodarki, wykorzystywane między innymi w planowaniu finansów publicznych.

  57. wsparcie logistyczne

    Planowanie i zapewnianie zasobów potrzebnych do przeprowadzenia określonych działań, w tym transportu, zakwaterowania, zaopatrzenia i organizacji pracy.

  58. wsparcie wojskowe

    Pomoc udzielana stronie konfliktu w celu zwiększenia jej zdolności do prowadzenia działań zbrojnych, obejmująca między innymi broń, amunicję, sprzęt, szkolenia lub informacje.

  59. wspólna gałąź serwisowa

    Wspólna baza kodu, aktualizacji bezpieczeństwa i poprawek jakości, z której korzysta kilka wersji Windows 11.

  60. wspólne podejmowanie decyzji

    Model opieki, w którym pacjent i lekarz wspólnie rozważają dostępne możliwości leczenia, ich skutki oraz zgodność z wartościami i preferencjami pacjenta.

  61. wspólnota językowa

    W Belgii jest to odrębna część struktury państwa odpowiedzialna między innymi za organizację edukacji w określonym obszarze językowym.

  62. współczesne niewolnictwo

    Współczesne niewolnictwo to określenie praktyk, w których ludzi pozbawia się wolności lub zmusza do pracy i podporządkowania.

  63. współczynnik dzietności

    Wskaźnik określający przeciętną liczbę dzieci przypadającą na jedną kobietę, przy założeniu utrzymania określonych wzorców urodzeń.

  64. współczynnik dżina

    Proponowana miara różnicy między dosłownym poleceniem użytkownika, jego rozsądną intencją a faktycznym działaniem agenta AI.

  65. współczynnik oporu aerodynamicznego

    Liczba opisująca aerodynamiczną skuteczność kształtu pojazdu. Niższa wartość oznacza mniejszy opór przy porównywalnych warunkach.

  66. współczynnik oporu powietrza

    Bezwymiarowy parametr opisujący, jak skutecznie kształt nadwozia ogranicza opór stawiany przez powietrze podczas jazdy.

  67. współczynnik ryzyka

    Miara porównująca tempo występowania badanego zdarzenia w dwóch grupach podczas obserwacji.

  68. współczynnik wykorzystania mocy

    Relacja rzeczywistej produkcji energii do produkcji możliwej przy nieprzerwanej pracy instalacji z pełną mocą.

  69. współdzielenie technologii

    Udostępnianie innym podmiotom technologii, narzędzi, wiedzy lub infrastruktury w celu umożliwienia ich wspólnego wykorzystania albo dalszego rozwoju.

  70. współfinansowanie

    Finansowanie danego działania lub przedsięwzięcia przez co najmniej dwa podmioty, które wspólnie pokrywają jego koszty.

  71. współpraca bilateralna

    Współpraca bilateralna to współpraca prowadzona między dwoma państwami, instytucjami lub innymi podmiotami. Może dotyczyć między innymi gospodarki, energetyki, obronności albo dyplomacji.

  72. współpraca energetyczna

    Współpraca energetyczna to działania dotyczące między innymi dostaw surowców i energii, infrastruktury, handlu oraz bezpieczeństwa energetycznego. Może być prowadzona między państwami, przedsiębiorstwami lub instytucjami.

  73. współpraca transatlantycka

    Współdziałanie państw i instytucji Europy oraz Ameryki Północnej, zwłaszcza w dziedzinie bezpieczeństwa, polityki i gospodarki.

  74. współpraca transgraniczna

    Wspólne działania podmiotów z co najmniej dwóch państw sąsiadujących, obejmujące między innymi gospodarkę, badania, infrastrukturę lub usługi publiczne.

  75. współspalanie biomasy

    Jednoczesne spalanie biomasy i innego paliwa, na przykład węgla, w celu produkcji energii.

  76. wstrzykiwanie poleceń systemu operacyjnego

    Podatność pozwalająca napastnikowi doprowadzić do wykonania własnych poleceń przez system lub aplikację.

  77. wstrzyknięcie kodu

    Wykorzystanie danych wejściowych do wykonania nieautoryzowanych instrukcji w przetwarzanym programie lub szablonie.

  78. wstrzymanie się od głosu

    Oddanie głosu, które nie popiera ani nie odrzuca projektu. W procedurach Rady Bezpieczeństwa ONZ wstrzymanie się stałego członka nie jest równoznaczne z wetem.

  79. wstrząs anafilaktyczny

    Wstrząs anafilaktyczny to ciężka, nagła reakcja alergiczna, która może zagrażać życiu. Wymaga szybkiej pomocy medycznej.

  80. wstępne dane

    Informacje dostępne przed zakończeniem pełnego sprawdzania, zliczania lub oficjalnego zatwierdzenia wyników.

  81. wstępne przygotowanie baterii

    Proces przygotowania baterii samochodu elektrycznego do określonych warunków pracy, między innymi przed ładowaniem.

  82. wstępne zabezpieczenie

    Tymczasowy środek sądowy mający zapobiec dalszej szkodzie lub zabezpieczyć możliwe roszczenie przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

  83. wstępne zatwierdzenie ugody

    Decyzja sądu, która na początkowym etapie akceptuje ugodę jako możliwą do dalszego procedowania, ale nie oznacza jeszcze jej ostatecznego zatwierdzenia ani rozpoczęcia wypłat.

  84. wstępny nakaz

    Tymczasowe zarządzenie sądu wydawane w toku postępowania, które ma szybko ograniczyć określone działania do czasu pełniejszego rozpoznania sprawy.

  85. wtrysk bezpośredni

    Sposób podawania paliwa, w którym jest ono kierowane bezpośrednio do komory spalania silnika.

  86. wtrysk paliwa

    Układ, który dostarcza paliwo do silnika za pomocą sterowanych elektronicznie wtryskiwaczy. Zastępuje gaźnik i pozwala precyzyjniej kontrolować skład mieszanki.

  87. wybory federalne

    Wybory dotyczące obsady urzędów i organów władz federalnych w USA, w tym Kongresu.

  88. wybory parlamentarne

    Wybory, w których obywatele wybierają przedstawicieli do parlamentu, czyli organu ustawodawczego państwa.

  89. wybory powszechne

    Głosowanie, w którym uprawnieni wyborcy wybierają osoby obejmujące urząd publiczny, a nie tylko kandydata wewnątrz partii.

  90. wybory stanowe

    Wybory, w których mieszkańcy danego stanu wybierają jego przedstawicieli lub rozstrzygają kwestie dotyczące władz i polityki stanowej.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.